Tibetan
བ་དེ་ཡིན། བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ནི། བླ་མས་གསུངས་པའི་དོན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གོ་ལོ་དང་ཐོས་ལོར་མི་བཞག་པར། རང་རྒྱུད་ལ་གཤར་སྦྱངས་བྱས་ཏེ་རྟོག་དཔྱོད་དང་བསམ་གཞིག་གི་སྒོ་ནས་གཏན་ལ་ཕབ། མ་ཤེས་པ་གཞན་ལ་དྲི། དེ་ཡང་ཤེས་ལོ་དང་ཡིན་ལོ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ཤེས་མི་བྱ་བར་ངེས་པར་དབེན་པའི་རི་ཁྲོད་བཟུང་ནས་གཅིག་བུར་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་དུས་སུ་ཉམས་ལེན་གྱི་གནད་གཞན་ལ་དྲི་མི་དགོས་པར་ཉམས་ལེན་རང་རྐྱ་ཐུབ་ངེས་སུ་ཞུན་ཐར་བཅད་པ་དེ་ཡིན། སྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ནི། ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་བླངས་ཏེ་ བསྒོམས་པས་གནས་ལུགས་དོན་གྱི་རྟོགས་པ་མ་ནོར་བ་རང་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས། ཁོ་ཐག་ནང་ནས་ཆོད། ཡིན་མིན་གྱི་སྒྲོག་ལས་གྲོལ་ཏེ་གནས་ལུགས་ཀྱི་རང་ཞལ་མཐོང་བ་དེ་ཡིན། དེ་ཡང་དང་པོ་ཐོས་བསམ་གྱིས་སྒྲོ་འདོགས་བཅད་ནས། སྒོམ་པས་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་དུས་སུ། འདི་ལྟར་ཕྱི་ཡུལ་ལྔའི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་མེད་བཞིན་འཁྲུལ་ངོ་ལ་སྣང་བ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ། རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་ཚོགས་པ་ལས་གློ་བུར་དུ་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ། མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་སྣང་བ་མིག་ཡོར་ལྟ་བུ། སྣང་བཞིན་བདེ་ན་ཕར་མ་གྲུབ་པ་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ། ཕྱི་ནང་གང་ལ་ཡང་མེད་བཞིན་སྣང་བ་བྲག་ཆ་ལྟ་བུ། རྟེན་དང་བརྟེན་པར་མེད་པས་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ། སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པས་གཟུགས་བརྙན་གྱི་སྣང་བ་ལྟ་བུ། མེད་སྣང་ཅིར་ཡང་འཆར་བ་སྤྲུལ་པའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་སྟོང་གཟུགས་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་དུ་བལྟས་པས་ཡུལ་གྱི་སྣང་བརྫུན་པའི་རང་བཞིན་དུ་གོ་ལ། དེ་ལྟར་སྣང་བའི་མཁན་པོ་ཡུལ་ཅན་སེམས་ཀྱི་གཤིས་ལུགས་ལ་བརྟགས་པས་ཡུལ་སྣང་མ་འགགས་ལ་ཡུལ་གྱི་འཛིན་རྟོག་ཞི། ཆོས་ཉིད་སྟོང་གསལ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པའི་ངང་དུ་འཇོག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ཕར་བཀྲལ་ན་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་གསུམ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་བཅོ་བརྒྱད་དེ་ལས་ཀྱང་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ལ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བས་ཉི་ཤུ། དེའི་སྟེང་དུ་ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཉེར་གཅིག །སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཉེར་གཉིས། སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཉེར་གསུམ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཉེར་བཞི་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་རྒྱས་པར་དབྱེ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དྲུག་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་དཔེར་ན་སྦྱིན་པའི་ཕ
Chinese
是这样的。思维的智慧是：对于上师所说的一切，不只是听听而已，而是要在自己的相续中反复练习，通过思考和研究来确定。不明白的就问别人。即使明白了，也不要满足于只是知道和认可，一定要到寂静的山中独自修行，修行时不需要问别人修行的要点，而是要独立自主地完成修行。这就是思维的智慧。禅修的智慧是：在学习之后进行修行，通过禅修，在自己的相续中产生对事物本质的正确理解。从内心深处断定，从是否正确的争论中解脱出来，见到事物本质的本来面目。也就是说，首先通过闻思来断除怀疑，然后在禅修时，这样观想：外境五种感官的显现，实际上并不存在，只是错误地显现，就像梦一样。由因缘和合而突然显现，就像幻觉一样。不存在的东西显现为存在，就像海市蜃楼一样。显现却无法成立，就像阳焰一样。内外任何地方都不存在却显现，就像山谷的回声一样。没有所依和能依，就像乾闼婆城一样。显现却没有自性，就像影像的显现一样。不存在的显现却以各种方式出现，就像化城一样。观察这八种虚幻的比喻，理解外境的显现是虚假的。这样，观察显现的主体，即具有外境的心的本性，外境的显现不会停止，但对外境的执着和分别念会消失。安住在觉悟到法性空明如虚空的状态中，这就是般若波罗蜜多。像这样，如果进一步分析这六种波罗蜜多，每一种波罗蜜多都可以分为三种，总共十八种。从这十八种中，将杂染的布施分为三种，就变成了二十种。再加上方便波罗蜜多，就是二十一种。力量波罗蜜多，就是二十二种。愿波罗蜜多，就是二十三种。智慧波罗蜜多，就是二十四种。如果更详细地划分，每一种波罗蜜多又可以分为六种，总共三十六种。例如，布施的
English
It is like this. The wisdom of thought is: Regarding all that the Lama has said, do not just listen and leave it at that, but practice it repeatedly in your own mindstream, and determine it through contemplation and investigation. Ask others about what you do not understand. Even if you understand, do not be content with just knowing and acknowledging, but be sure to go to a secluded mountain retreat and practice alone. When practicing, there is no need to ask others about the key points of practice, but rather to independently and autonomously complete the practice. This is the wisdom of thought. The wisdom of meditation is: After learning, engage in practice, and through meditation, generate in your own mindstream a correct understanding of the nature of reality. Determine it from the depths of your heart, be liberated from the arguments of whether it is correct or not, and see the original face of the nature of reality. That is to say, first cut off doubts through listening and thinking, and then, during meditation, contemplate in this way: The appearances of the five external senses, in reality, do not exist, but appear mistakenly, like a dream. Appearing suddenly from the assembly of causes and conditions, like an illusion. Non-existent things appear as existent, like a mirage. Appearing but unable to be established, like a heat haze. Appearing even though they do not exist anywhere inside or outside, like an echo in a valley. Without a basis and what is based on it, like a city of Gandharvas. Appearing but without self-nature, like the appearance of an image. Non-existent appearances appear in various ways, like a city of emanations. By observing these eight illusory metaphors of empty forms without substance, understand that the appearances of objects are false in nature. In this way, by examining the nature of the mind, which is the subject that experiences appearances, the appearances of objects will not cease, but the clinging and conceptual thoughts towards objects will disappear. Abiding in the state of realizing the nature of reality as empty and clear like the sky, this is the Prajnaparamita. Like this, if we further analyze these six Paramitas, each Paramita can be divided into three, making a total of eighteen. From these eighteen, dividing impure giving into three, it becomes twenty. Adding the Paramita of skillful means, it becomes twenty-one. The Paramita of power, it becomes twenty-two. The Paramita of aspiration, it becomes twenty-three. The Paramita of wisdom, it becomes twenty-four. If we divide it in more detail, each Paramita can be divided into six, making a total of thirty-six. For example, the
Tibetan
་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡར་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན། བཤད་མཁན་པོའི་བླ་མ། བཤད་རྒྱུའི་ཆོས། བཤད་ཡུལ་སློབ་མ་དང་གསུམ་འཛོམ་ནས་ཆོས་བཤད་པ་དེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་དུས་ན་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་མི་འདོད་ཅིང་། རང་གི་ཆེ་བ་འབྱིན་པ་དང་། གཞན་ལ་ཟུར་ཟ་བ་སོགས་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་དང་མ་འདྲེས་པར་འཆད་པ་དེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ། ཚིགས་གཅིག་གི་དོན་ཡང་ལན་གྲངས་མང་པོའི་བར་དུ་བསྐྱར་ཏེ་དཀའ་ཚེགས་དང་ངལ་བ་ཐམས་ཅད་ཁྱད་དུ་བསད་ནས་འཆད་པ་དེ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ། ལེ་ལོ་དང་ཕྱི་བཤོལ་གྱི་དབང་དུ་མི་གཏོང་བར་བཤད་པའི་དུས་ལས་མི་ཡོལ་བར་འཆད་པ་དེ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ། གང་བཤད་རྒྱུའི་ཚིག་དོན་དེ་ལས་སེམས་གཞན་དུ་ མི་ཡེངས་པར་ནོར་འཁྲུལ་དང་ལྷག་ཆད་སྤངས་ནས་འཆད་པ་དེ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་དུས་ན་འཁོར་གསུམ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྩིས་ཟིན་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ཀ་ཚང་བ་ཡིན། ཡང་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་མར་སྤྲང་པོ་ལ་བཟའ་བཏུང་སྦྱིན་པ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། སྦྱིན་རྒྱུ་སྦྱིན་མཁན་སྦྱིན་ཡུལ་གསུམ་འཛོམ་ནས་སྦྱིན་པ་དེ་སྦྱིན་པ། དེ་ཡང་ངན་པ་དང་སྐྱོན་ཅན་སོགས་མི་སྦྱིན་པར་རང་གི་ཟ་རྒྱུའི་བཟའ་བཏུང་ནས་སྦྱིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས། ཡང་དང་ཡང་དུ་བསླངས་ཀྱང་ཁོང་མི་ཁྲོ་བ་བཟོད་པ། དཀའ་ཚེགས་དང་ངལ་བ་ལ་མི་བསམ་ཞིང་ཡུན་དུ་མི་འགོར་བར་སྦྱིན་པ་དེ་བརྩོན་འགྲུས། དེ་ལས་སེམས་གཞན་དུ་མི་ཡེངས་པ་བསམ་གཏན། འཁོར་གསུམ་བདེན་མེད་དུ་ཤེས་པ་ཤེས་རབ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཀ་ཚང་ཞིང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་གཞན་ལ་ཡང་དེས་རིགས་འགྲེའོ། །ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་ཚུར་བསྡུ་ན། རྗེ་མི་ལས། བདག་འཛིན་སྤངས་པའི་ཕ་རོལ་ན། །སྦྱིན་པ་བྱ་བ་ལོགས་ན་མེད། །གཡོ་སྒྱུ་སྤངས་པའི་ཕ་རོལ་ན། །ཚུལ་ཁྲིམས་བྱ་བ་ལོགས་ན་མེད། །དོན་ལ་མི་སྐྲག་ཕ་རོལ་ན། །བཟོད་པ་བྱ་བ་ལོགས་ན་མེད། །ཉམས་ལེན་འབྲལ་མེད་ཕ་རོལ་ན། །བརྩོན་ འགྲུས་བྱ་བ་ལོགས་ན་མེད། །ངང་ལ་གནས་པའི་ཕ་རོལ་ན། །བསམ་གཏན་བྱ་བ་ལོགས་ན་མེད། །གནས་ལུགས་རྟོགས་པའི་ཕ་རོལ་ན། །ཤེས་རབ་བྱ་བ་ལོགས་ན་མེད། །བྱས་ཚད་ཆོས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ན། །ཐབས་ཞེས་བྱ་བ་ལོགས་ན་མེད། །བདུད་བཞི་བཅོམ་པའི་ཕ་རོལ་ན། །སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ལོགས་ན་མེད། །དོན་གཉིས་འགྲུབ་
Chinese
就以度母来说，比如像是讲经说法的布施，说法者的上师，所说的法，听法的弟子三者聚集在一起说法，这就是布施的度母。像这样说法的时候，不贪图利养和恭敬等等，不炫耀自己，不讽刺别人，不掺杂烦恼的垢染而说法，这就是持戒的度母。对于一个词句的意义，也多次重复，不顾一切艰难困苦而说法，这就是忍辱的度母。不为懒惰和拖延所左右，不在说法的时间之外说法，这就是精进的度母。对于所要说的词句意义，心不散乱于其他，断除错误和增减而说法，这就是禅定的度母。像这样说法的时候，三轮体空不作意，以智慧来摄持，这就是智慧的度母，也就是六度都圆满了。又比如以财物布施来说，像是把饮食布施给乞丐，布施的财物，布施者，布施的对境三者聚集在一起布施，这就是布施。而且不布施不好的和有缺陷的东西，而是从自己要吃的饮食中布施，这就是持戒。即使多次乞讨也不生气，这就是忍辱。不顾艰难困苦，不拖延时间而布施，这就是精进。不从布施上散乱于其他，这就是禅定。了知三轮体空无自性，这就是智慧。六度都圆满了。同样，持戒等等其他的也可以依此类推。又如果把这些度母收摄起来，米拉日巴尊者说：断除我执的彼岸，没有另外的布施。断除虚伪的彼岸，没有另外的持戒。不畏惧意义的彼岸，没有另外的忍辱。修持不离的彼岸，没有另外的精进。安住于自性的彼岸，没有另外的禅定。证悟实相的彼岸，没有另外的智慧。所做皆为法的彼岸，没有另外的方便。降伏四魔的彼岸，没有另外的力量。二利成就
English
As for the perfections, for example, in the case of giving Dharma teachings, when the teacher who explains, the Dharma to be explained, and the students to be taught are all present and teach the Dharma, that is the perfection of giving. When teaching in this way, not desiring gain and respect, not exalting oneself, not satirizing others, and teaching without mixing with the defilements of afflictions, that is the perfection of ethics. Even the meaning of a single verse is repeated many times, enduring all hardships and difficulties to teach, that is the perfection of patience. Not being swayed by laziness and procrastination, and teaching without going beyond the time of teaching, that is the perfection of diligence. Not letting the mind wander from the words and meanings to be taught, and teaching without errors or omissions, that is the perfection of meditation. When teaching in this way, grasping the three spheres as non-conceptual wisdom, that is the perfection of wisdom, which is the completion of all six perfections. Furthermore, in the case of material giving, such as giving food and drink to beggars, when the object of giving, the giver, and the recipient are all present and give, that is giving. Moreover, not giving bad or defective things, but giving from one's own food and drink, that is ethics. Not getting angry even when begged repeatedly, that is patience. Not considering hardships and difficulties, and giving without delay, that is diligence. Not letting the mind wander from that to other things, that is meditation. Knowing the three spheres as empty of inherent existence, that is wisdom. All six perfections are complete. Similarly, ethics and other things can be inferred in the same way. Furthermore, if we gather these perfections together, Jetsun Milarepa said: In the perfection of abandoning self-grasping, there is no separate giving. In the perfection of abandoning deceit, there is no separate ethics. In the perfection of not fearing the meaning, there is no separate patience. In the perfection of inseparable practice, there is no separate diligence. In the perfection of abiding in nature, there is no separate meditation. In the perfection of realizing reality, there is no separate wisdom. In the perfection of all actions being Dharma, there is no separate means. In the perfection of subduing the four maras, there is no separate power. Accomplishing the two benefits.