Tibetan
ས། །མི་ཉིད་ཆེས་ཐོབ་དཀའ་བས་མི་དབང་གིས། །དམ་ཆོས་སྤྱོད་པས་དེ་འབྲས་མཆིས་པར་མཛོད། །ཅེས་རྒྱལ་པོ་བདེ་སྤྱོད་ལ་གདམས་པ་དང་། ཞི་བ་ལྷས་ཀྱང་། རྒྱ་མཚོ་ཆེར་གཡེངས་གཉའ་ཤིང་གི །བུ་གར་རུས་སྦལ་མགྲིན་ཆུད་ལྟར། །མི་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའ་གསུངས། །ཞེས་པ་ལྟར་དང་། གཞན་ཡང་གྱང་ལོགས་གྱི་ཞལ་བ་འཇམ་པོ་ལ་སྲན་མ་གཏོར་བ་ཆགས་ དཀའ་བའི་དཔེ་དང་། ཁབ་རྩེ་གྱེན་དུ་བསྟན་པ་ལ་སྲན་མ་སྤུངས་ཀྱང་རེ་རེ་ཙམ་ཡང་ཆགས་དཀའ་བའི་དཔེ། མྱང་འདས་ལས་གསུངས་པ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཞི་པ་གྲངས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསམ་པ་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་དང་རིམ་པ་ལ་ལྟོས་ན་མི་ལུས་ཐོབ་པ་ནི་སྲིད་པ་ཙམ་སྟེ། འདི་ལྟར་དམྱལ་བ་ནི་མཚན་མོའི་སྐར་མ་ཙམ་ལ། ཡི་དྭགས་ནི་ཉིན་མོའི་སྐར་མ་ཙམ། ཡི་དྭགས་མཚན་མོའི་སྐར་མ་ཙམ་ལ་དུད་འགྲོ་ཉིན་མོའི་སྐར་མ་ཙམ། དུད་འགྲོ་མཚན་མོའི་སྐར་མ་ཙམ་ལ་བདེ་འགྲོ་ཉིན་མོའི་སྐར་མ་ཙམ་ལས་མེད་པར་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་དམྱལ་བ་ནི་ས་ཆེན་པོའི་རྡུལ་ཙམ། ཡི་དྭགས་ནི་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་ཙམ། དུད་འགྲོ་ནི་ཆང་འགག་གི་སྦང་མ་ཙམ། ལྷ་མ་ཡིན་ནི་ཁ་བ་བུ་ཡུག་འཚུབས་པ་ཙམ། ལྷ་དང་མི་ནི་སེན་མོའི་སྟེང་གི་རྡུལ་ཙམ་ལས་མེད་པར་གསུངས་པས། སྤྱིར་མཐོ་རིས་ཀྱི་ལུས་རྟེན་དཀོན་ཞིང་། དེ་ལས་ཀྱང་དལ་འབྱོར་གྱི་མི་ལུས་དཀོན་པ་ཡིན་ཞིང་། ད་ལྟ་རང་རེས་བརྟགས་ཀྱང་དབྱར་ཀའི་དུས་ན་ས་གཞི་མཐུ་བ་ཙམ་ལ་སྲོག་ཆགས་གནས་པ་དང་། གྲོག་ཚང་གཅིག་གི་གྲོག་མ་ཙམ་འཛམ་གླིང་གི་མི་ལ་མེད་པ་ལྟ་བུའི་མི་དང་དུད་འགྲོའི་མང་ཉུང་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་ཅིང་། མི་ལའང་བསྟན་པའི་ སྣང་བ་མེད་པའི་མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་འགྲོ་བའི་གྲངས་ལ་བརྟགས་ན་དམ་པའི་ཆོས་དར་སར་སྐྱེས་པའི་མི་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀོན་ཞིང་། དེ་ལས་ཀྱང་དལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའི་མི་ལུས་ནི་རེ་རེ་ཙམ་ལས་མེད་པ་སོགས་ལ་བསམས་ནས་རང་གིས་དལ་འབྱོར་ཡང་དག་པ་རྙེད་པ་ལ་དགའ་བ་བསྒོམ་མོ། །དེ་ལྟར་དལ་འབྱོར་གྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་ཚང་ན་ནི་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་འབོད་དུ་རུང་བ་དེ་ཉི་མ་དེ་རིང་ནས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་མ་ཚང་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་རྣམ་རིག་སྤྱང་གྲུང་དུ་འཛོམ་ཡང་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མི་ལུས་ཕལ་པའམ། ཙམ་པོ་པ་ཞེས་བྱ། བྱུར་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ། སྙིང་མེད་པོ་ཞེས་བྱ། སྟོང་ལོག་མཁན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལག་ཏུ་ལོན་པ་ཆུད་ཟོས་སུ་ཕྱེད་པའམ་རིན་པོ
Chinese
萨！人身极难得，人王啊！行持正法，愿您获得其果报。如是教诫善行国王。寂天菩萨也说：犹如大海漂浮木轭孔，盲龟颈入极难得。人身亦极难得。如是说。又如墙壁光滑，撒豆难着之比喻。又如针尖向上，堆豆亦难着一粒之比喻。《涅槃经》所说等，应知。第四，思维数量之差别。若与有情之数量和次第相比，获得人身仅如一丝。如是，地狱如夜晚之星，饿鬼如白昼之星，饿鬼如夜晚之星，旁生如白昼之星，旁生如夜晚之星，善趣如白昼之星，如是说。又，地狱如大地之尘，饿鬼如恒河之沙，旁生如酒糟之渣，非天如暴风雪，天人和人如指甲上之尘，如是说。总之，高处的身体难得，其中暇满人身更难得。现在我们自己观察，夏季大地之上，生存着无数众生，一个蚁穴中的蚂蚁数量，世间人类也无法比拟，人和旁生之多寡显而易见。人中，若观察未有佛法光明之边地众生之数量，则在正法兴盛之地出生之人极为稀少。其中，具足暇满之人身更是少之又少。如是思维，应修自已获得圆满暇满之欢喜。如是，若一切暇满功德皆圆满，则可称为珍宝人身，此从今日起显现。若不具足，即便世间方面聪明伶俐，亦非珍宝人身。乃是普通人身，或称庸人，或称无用之人，或称无心之人，或称空耗者。犹如获得如意宝却虚度，或珍
English
Sa! Since it is extremely difficult to obtain a human body, O King, may you achieve its fruit by practicing the sacred Dharma. Thus he advised King Delightful Conduct. Shantideva also said: Like a turtle's neck fitting into a yoke's hole adrift on the vast ocean, it is said that human existence is extremely difficult to find. As it is said. Furthermore, like the example of throwing peas against a smooth wall, it is difficult for them to stick, and like the example of piling peas on an upward-pointing needle, it is difficult for even one pea to stick. It should be understood by examples such as those spoken of in the Nirvana Sutra. Fourth, contemplating the difference in numbers: Compared to the number and order of sentient beings, obtaining a human body is only a slight possibility. Thus, hell beings are like the stars at night, hungry ghosts are like the stars in the daytime, hungry ghosts are like the stars at night, animals are like the stars in the daytime, animals are like the stars at night, and happy realms are only like the stars in the daytime, it is said. Furthermore, hell beings are like the dust of the great earth, hungry ghosts are like the sand of the Ganges River, animals are like the dregs of beer, asuras are like a blizzard, and gods and humans are only like the dust on a fingernail, it is said. In general, a body in the higher realms is rare, and even rarer than that is a human body with leisure and opportunity. Even if we examine it ourselves now, in the summer season, there are living beings on almost every patch of land, and the number of ants in a single anthill is more than the number of people in the world. The difference between the number of humans and animals is obvious. Among humans, if we consider the number of beings in border regions without the light of the teachings, then people born in places where the sacred Dharma flourishes are extremely rare. And even rarer than that is a human body endowed with leisure and opportunity. Thinking about these things, we should cultivate joy in having found genuine leisure and opportunity. Thus, if all the qualities of leisure and opportunity are fully present, then it can be called a precious human body, and it is manifest from this day forward. If these are not complete, even if one is intelligent and clever in worldly matters, it is not a precious human body, but an ordinary human body, or called a common person, or called a useless person, or called a heartless person, or called a wasteful person, like wasting a wish-fulfilling jewel that has been obtained, or a precious
Tibetan
་ཆེ་གསེར་གྱི་གླིང་ནས་སྟོང་ལོག་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། མི་ལུས་རིན་ཆེན་རྙེད་པ་འདི། །ནོར་བུ་རྙེད་པའི་དོ་མ་ཡིན། །སྐྱོ་ཤས་མེད་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས། །སྟོང་ཟད་བྱས་པ་མཐོང་ལགས་སམ། །བླ་མ་དམ་པ་མཇལ་བ་འདི། །རྒྱལ་སྲིད་ཐོབ་པའི་དོ་མ་ཡིན། །མོས་གུས་མེད་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས། །མཉམ་འགྲོགས་བྱས་པ་མཐོང་ལགས་སམ། །སེམས་བསྐྱེད་སྡོམ་པ་ཞུས་པ་འདི། །སྡེ་དཔོན་ཐོབ་པའི་དོ་མ་ཡིན། །སྙིང་རྗེ་མེད་ པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས། །འུར་རྡོར་འཕངས་པ་མཐོང་ལགས་སམ། །རྒྱུད་སྡེའི་དབང་བསྐུར་ཐོབ་པ་འདི། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་དོ་མ་ཡིན། །དམ་ཚིག་མེད་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས། །ཆུ་ལ་བསྐུར་བ་མཐོང་ལགས་སམ། །སེམས་ཉིད་རང་ངོ་མཐོང་བ་འདི། །སངས་རྒྱས་མཐོང་བའི་དོ་མ་ཡིན། །སྙིང་རུས་མེད་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས། །འཁྲུལ་དུ་བཅུག་པ་མཐོང་ལགས་སམ། །ཞེས་གསུངས། དེ་ལྟ་བུའི་དལ་འབྱོར་དེ་ཡང་སྟེས་དབང་དང་། སྟབས་ལེགས་ལྟ་བུས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན། བསྐལ་པ་མང་པོར་ཚོགས་གཉིས་བསགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། པཎ་ཆེན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས། དལ་འབྱོར་མི་ལུས་རྙེད་པ་འདི། །ཕོ་སྒོ་མཐོ་བས་མ་ལགས་ཏེ། །བསོད་ནམས་བསགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས། མི་ལུས་ཙམ་ཐོབ་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པར་མི་དགེ་འབའ་ཞིག་ལ་སྤྱོད་པ་ནི། ངན་སོང་ལས་ཀྱང་ཐ་ཆད་དེ། རྗེ་མི་ལས། ཁྱིར་མགོན་པོ་རྡོ་རྗེ་ལ། སྤྱིར་དལ་འབྱོར་མི་ལུས་དཀོན་གསུངས་ཏེ། ཁྱོད་འདྲ་མཐོང་ན་དཀོན་རྒྱུ་མེད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་ངན་སོང་གི་གཏིང་རྡོ་བྱེད་པ་ལ་མི་ལས་ཐུ་བ་མེད་དེ། ད་རེས་གང་ལྟར་བྱས་ཀྱང་རང་དབང་ཡོད་པ་ཡིན་པས། ཇི་སྐད་དུ། ལེགས་ན་ཐར་པའི་གྲུ་གཟིངས་ལུས་འདི་ཡིན། །ཉེས་ན་འཁོར་བའི་གཏིང་རྡོ་ལུས་འདི་ཡིན། ། དགེ་སྡིག་ཀུན་གྱི་གཡོག་པོ་ལུས་འདི་ཡིན། །ཞེས་གསུངས། དེས་ན་སྔོན་བསགས་བསོད་ནམས་ཀྱི་མཐུ་ལས་ད་རེས་དལ་འབྱོར་བཅོ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་མི་ལུས་ཞིག་རྙེད་པ་འདི་ལ་སྙིང་པོ་དམ་པའི་ལྷ་ཆོས་ཞིག་མ་ལོན་པར། ཚེ་འདིའི་ལྟོ་གོས་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་སྒྲུབ་པའི་ངང་ལ་དལ་འབྱོར་དོན་མེད་དུ་ཟད་དེ། འཆི་ཁ་བྲང་ལག་འཐབ་པ་ནི་ཕོ་མ་སྐྱེས། འདུན་མ་མ་ལེགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། འདི་འདྲའི་དལ་བ་རྙེད་གྱུར་ནས། །བདག་གིས་དགེ་གོམས་མ་བྱས་ན། །འདི་ལས་བསླུས་པ་གཞན་མེད་དེ། །འདི་ལས་རྨོངས་པ་གཞན་མེད་དོ། །ཞེས་གསུངས། དེས་ན་ད་རེས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འདི་ནི་འདུན་མ་གཏན་
Chinese
就像从黄金岛空手而归一样。正如所说： 获得这珍贵的人身， 犹如获得如意宝。 无有悔意之人啊， 可曾见过他们虚度光阴？ 拜见殊胜上师， 犹如获得王位。 无有信敬之人啊， 可曾见过他们与之同行？ 领受发心戒律， 犹如获得首领之位。 无有慈悲 之人啊， 可曾见过他们投掷石块？ 获得续部的灌顶， 犹如获得转轮王的地位。 无有誓言之人啊， 可曾见过他们将其倒入水中？ 见到心性本面， 犹如见到佛陀。 无有毅力之人啊， 可曾见过他们陷入迷惑？ 如是说。 这样的闲暇，并非偶然， 也不是侥幸。 而是多劫积累二资粮的果报。 班禅扎巴坚赞说： 获得这暇满人身， 并非因为门第高贵， 而是积累福德的果报。 仅仅获得人身，却没有佛法的光明，只行不善之事， 比堕入恶道还要糟糕。 如米拉日巴尊者所说： 曾对寂护金刚说， 一般来说，暇满人身难得， 但见到你这样的人，就没什么难得的了。 像这样，没有什么比人更擅长做地狱的垫脚石了。 既然现在无论如何都有自主权，正如所说： 善则此身是解脱之舟， 恶则此身是轮回之石， 此身是善恶之仆。 因此，凭借往昔积累的福德之力，如今获得了这具具足十八暇满的人身，若不从中获得殊胜的佛法， 却为了今生的衣食，以及世间的八法而虚度此暇满，临死时捶胸顿足，就是没有生起善念，没有好好规划。 如《入菩萨行论》所说： 既得此闲暇， 我未修善行， 则无过于此欺， 则无过于此痴。 如是说。 因此，今生这次的投生，是最终的
English
It is like returning empty-handed from a golden island. As it is said: Obtaining this precious human body, It is like finding a wish-fulfilling jewel. Those without regret, Have you seen them wasting their time? Meeting the noble lama, It is like obtaining a kingdom. Those without faith and respect, Have you seen them walking together with him? Receiving the vows of bodhicitta, It is like obtaining the position of a leader. Those without compassion, Have you seen them throwing stones? Obtaining the empowerment of the tantras, It is like obtaining the position of a universal monarch. Those without vows, Have you seen them pouring it into water? Seeing the true nature of mind, It is like seeing the Buddha. Those without perseverance, Have you seen them falling into confusion? So it is said. Such leisure is not accidental, Nor is it a fluke. It is the result of accumulating the two accumulations for many kalpas. Panchen Drakpa Gyaltsen said: Obtaining this leisure and human body, It is not because of high birth, But it is the result of accumulating merit. Just obtaining a human body, but without the light of Dharma, only engaging in non-virtuous deeds, is worse than falling into the lower realms. As Lord Milarepa said: To Kyira Gonpo Dorje, generally speaking, leisure and human body are rare, but seeing someone like you, there is nothing rare. Like this, there is nothing more capable than a human being to be a stepping stone to hell. Since now, in any case, there is autonomy, as it is said: If good, this body is the boat of liberation, If bad, this body is the stone of samsara, This body is the servant of all good and evil. Therefore, by the power of the merit accumulated in the past, now we have obtained this human body with eighteen leisures and endowments. If we do not obtain the essence of the holy Dharma from it, but waste this leisure in the pursuit of food and clothing in this life, and the eight worldly dharmas, then at the time of death, beating one's chest and stamping one's feet is not having generated good thoughts, not having planned well. As it is said in the Bodhisattvacharyavatara: Having obtained such leisure, If I do not practice virtue, Then there is no deception greater than this, Then there is no ignorance greater than this. So it is said. Therefore, this birth in this life is the ultimate