Tibetan
ལ། ངོ་བོ། །རྒྱུ། སྤང་བྱའོ། །དང་པོ་ཇོ་བོ་ནི། སྟོང་གསུམ་སྐྱེ་བོ་སོགས་ནས་ཀུན་མཁྱེན་ཉིད་ཅེས་པ་སྟེ། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཉན་རང་གི་ས་ལ་བཀོད་པའི་དགེ་བ་ལས་ཀྱང་ཚོགས་ལམ་དུ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་བསོད་ ནམས་མང་ཞིང༌། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་སོགས་དམན་ལམ་ས་བརྒྱད་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་སྐྱོན་མེད་པ་སྟེ་མཐོང་ལམ་ནས་ས་བདུན་པའི་བར་ལ་བཀོད་པའི་དགེ་བ་དཔེར་མཛད་ནས། དེ་བས་བྱང་ཆུབ་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ་ས་བཅུ་པའི་བསོད་ནམས་མང་བར་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པ་ལ་ཆོས་གཞན་གྱིས་བར་ཆོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་འབྲས་བུ་གང་གིས་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་རྒྱུ་ནི། འདི་ཡི་དམིགས་པ་སོགས་ནས་རྣམ་པ་ཞི་ཉིད། ཅེས་པ་སྟེ། བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་དང་རྣམ་མཁྱེན་འདིའི་དམིགས་པ་ནི་བདེན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པས་མ་ཡིན་དགག་རྟེན་འབྲེལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དེ་ཡིན་ལ། བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་ས་དགུ་པ་ཕྱིན་ཆད་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་སྟོང་ཉིད་གཞན་དོན་དུ་རྣམ་མཁྱེན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་དམིགས་རྣམ་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པའི་དྲན་པའི་རྒྱུན་དང༌། གདོད་མ་ནས་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བར་ཆད་མེད་རྩེ་དང༌། རྣམ་མཁྱེན་གཉིས་དམིགས་རྣམ་རྗེས་སུ་མཐུན་ཞིང་བར་རྩེ་ལ་རྣམ་མཁྱེན་སྐྱེད་པའི་མཐུན་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ཚང་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་སྤང་བྱ་ལོག་རྟོག་ལ་མདོར་བསྟན་པ་དང༌། རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། འདི་ལ་ ནི། རབ་ཏུ་སྨྲ་རྣམས་བརྒྱུད་མར་རྒོལ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་དམིགས་རྣམ་འདི་ལ་ཀླན་ཀ་རབ་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་མར་ངག་གིས་བརྗོད་པའི་ལམ་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པར་རྒོལ་ཏེ། དེ་ཡང་བར་རྩེའི་དམིགས་རྣམ་འདི་རྣམས་ཟབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་དཀའ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སོ། །གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་ནི་དམིགས་པ་འཐད་དང་སོགས་ནས་བཅུ་དྲུག་དག་ཏུ་བཞེད། ཅེས་གསུངས་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་པ་འཐད་པ་མི་རུང་སྟེ། འཐད་ན་ཡུལ་དུ་རུང་ངོ་ཞེས་པ་དང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་བཤད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་བཟུང་བ་སྟེ། དེ་རྟོགས་པའི་ཚུལ་མི་འཐད་དེ་རྟོགས་ཚུལ་ཡོད་ན་རྟོགས་བྱ་ཡོད་དགོས་སོ་ཞེས
Chinese
ལ། 自性。因。所断。首先是觉沃（尊者）：从“三千世界众生等”到“一切智者”，意即，即使将三千世界所有众生安置于声闻、独觉之地所生的善根，也不如在资粮道生起初发心所生的福德多；即使将三千世界所有众生安置于白净现见等下劣道八地和菩萨地的无过患，即从见道到七地之间所生的善根作为比喻，也由此显示了进入菩提道，即十地的福德更多，从而显示了获得佛果没有其他法能阻碍的等持。此等持以何为果，成为其直接因的佛陀，即是具有一切相的遍知者。二是因：从“此之所缘等”到“自性寂灭”，意即，此无间等持和此遍知的所缘，因无真实之事物，故是无遮遣的缘起如幻。主因是从九地之后，为利他而将离戏论的空性，于遍知作意之所缘相不忘失地执持的忆念之流，以及从本初以来戏论近乎寂灭的自性。如是，无间道和遍知二者，所缘相随顺，且于无间道生起遍知的一切顺缘皆已圆满。三是所断之邪分别，有略说和广说两种。首先是：于此“善说者们次第驳斥”，意即，对于如此宣说的所缘相，善说者们从一到次第以言语表达的道路无有穷尽地驳斥，这是因为无间道的所缘相甚深而难以证悟的缘故。二是广说，即从“所缘合理与”等说到“十六清净想”。意即，因已阐述一切有为法和无为法皆无实有，故所缘不应理，若应理则应成为对境；以及因已阐述一切法皆无自性，故已确定自性，然证悟彼之方式不应理，若有证悟方式则必有所证悟之事物。
English
La. Essence. Cause. What is to be abandoned. First, Jowo (Atisha): From "beings of the three thousand worlds, etc." to "omniscient one," meaning that even the merit of placing all the beings of the three thousand worlds in the grounds of hearers and solitary realizers is less than the merit of generating the first thought in the path of accumulation; even taking the merit of placing all the beings of the three thousand worlds in the pure white vision, etc., the lower path of the eighth ground and the faultless grounds of bodhisattvas, i.e., from the path of seeing to the seventh ground, as an example, it shows that entering the path of enlightenment, i.e., the tenth ground, has more merit, thereby showing the samadhi that has no other dharma to obstruct the attainment of Buddhahood. This samadhi, with what as its fruit, the Buddha who becomes its immediate cause, is the omniscient one with all aspects. Second, the cause: From "the object of this, etc." to "nature of peace," meaning that the object of this uninterrupted samadhi and this omniscience is the non-affirming dependent arising, like an illusion, because there is no truly existent thing. The main cause is the stream of mindfulness that, from the ninth ground onwards, holds the emptiness free from elaboration, without forgetting the object aspect of the omniscient intention for the sake of others, and the nature of the elaboration being nearly pacified from the beginning. Thus, the uninterrupted path and omniscience, the two objects and aspects are in accordance, and all the favorable conditions for generating omniscience in the uninterrupted path are complete. Third, the wrong conceptions to be abandoned, there are two types: brief explanation and detailed explanation. First: On this, "those who speak well successively refute," meaning that for the object aspect thus explained, those who speak well refute endlessly from one to the next in the path of verbal expression, because the object aspect of the uninterrupted path is profound and difficult to realize. Second, the detailed explanation is from "the object is reasonable and" etc. to "sixteen pure ones." Meaning that, because it has been explained that all conditioned and unconditioned dharmas are without substance, the object is not reasonable; if it is reasonable, it should be an object; and because it has been explained that all dharmas are without self-nature, the self-nature has been determined, but the way to realize it is not reasonable; if there is a way to realize it, there must be something to be realized.
Tibetan
་པ་དང༌། དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཀར་མི་དམིགས་པར་བཤད་པས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་མི་འཐད་དེ། ཀུན་མཁྱེན་ཡོད་ན་ཡུལ་གཉིས་ཡོད་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང༌། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་ངོ་བོར་དབྱེར་མེད་པར་བསྟན་པས་དོན་དམ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་གཉིས་མི་འཐད་དེ་གཉིས་སུ་ཡོད་ན་དབྱེར་ཡོད་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང༌། སྦྱིན་པ་དང་སྦྱིན་པོ་ལེན་པོ་གསུམ་དུ་མི་དམིགས་པར་བཤད་པས་སྦྱིན་སོགས་ཉམས་ སུ་ལེན་པའི་སྦྱོར་བ་མི་འཐད་དེ། ཡུལ་དེ་ཡོད་ན་དེ་གསུམ་ཡོད་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་དང༌། རྟོགས་བྱའི་ཡུལ་མེད་པར་བཤད་པས་རྟོགས་པ་པོ་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་མི་འཐད་པ་དང༌། འགོག་ལམ་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་བཤད་པས་ཆོས་དཀོན་མཆོག་མི་འཐད་པ་དང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་འཕེལ་འགྲིབ་དང་བྲལ་བར་བཤད་པས་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་མི་འཐད་པ་དང༌། འཁོར་གསུམ་དུ་མི་དམིགས་པར་གསུངས་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་དང་བཅས་པའི་ཡུལ་ཅན་མི་འཐད་པ་དང༌། དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་གཉིས་དང་གཉིས་མིན་གྱི་མཐའ་བཞིར་རྟོགས་པ་བཀག་པས་ཐུབ་པའི་རྟོགས་པ་མི་འཐད་པ་དང༌། རྟག་དང་མི་རྟག་ལ་སོགས་བློས་སྤྲོས་པ་ཙམ་དུ་འདྲ་བར་བསྟན་པས་ཕུང་སོགས་རྟག་སོགས་སུ་འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པ་མི་འཐད་པ་དང༌། འབྲས་བུ་ཉན་རང་གི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པར་བཤད་པས་བྱང་སེམས་ཀྱིས་ལམ་གསུམ་བསྒོམ་པར་བཤད་པ་མི་འཐད་པ་དང༌། བླང་བྱ་མེད་པར་བཤད་པས་གཉེན་པོ་མི་འཐད་པ་དང༌། དོར་བྱ་མེད་པར་བཤད་པས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་མི་འཐད་པ་དང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་མེད་པར་བཤད་པས་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་མི་འཐད་པ་དང༌། བསྒོམ་བྱ་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མེད་པས་རྣམ་མཁྱེན་ ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་ལམ་བསྒོམ་པ་མི་འཐད་པ་སྟེ། ཟབ་མོའི་དོན་ལ་རྩོད་པ་རབ་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་གཉིས་འགལ་བར་འཛིན་པའི་ལོག་རྟོག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་འབྲེལ་བའི་རྟེན་ཅན་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དག་ཏུ་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒོལ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་དོན་དམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་རྫོབ་དང༌། ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་དམ་གྱི་ཁས་བླངས་འགོག་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་པས་བདེན་གཉིས་འགལ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ལས་རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྐབས་ཏེ་ལྔ་པའི་འགྲེལ་པའོ། །གཉིས་པ་བརྟན་པ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྒྱས
Chinese
并且，由于宣说对有和无都不执著，因此全知的智慧是不合理的，因为如果存在遍知，就必须存在两个对境；同样，由于显示了真如和离戏的自性无有差别，因此胜义谛和世俗谛两种真理是不合理的，因为如果存在两种真理，就必须存在差别；由于宣说对布施、布施者和受施者三者都不执著，因此修习布施等的行为是不合理的，因为如果存在对境，就必须存在这三者。由于宣说没有所证的对境，因此能证者佛陀宝是不合理的；由于宣说灭道仅仅是假立，因此法宝是不合理的；由于宣说一切法远离增减，因此僧宝是不合理的；由于宣说对三轮都不执著，因此具有布施等方便的对境是不合理的；由于遮止对有和无、二和非二四边的执著，因此能仁的证悟是不合理的；由于显示常和无常等仅仅是分别念的显现，因此执著蕴等为常等是颠倒的，是不合理的；由于宣说不现证声闻和独觉的涅槃果位，因此菩萨修习三种道是不合理的；由于宣说没有应取之物，因此对治是不合理的；由于宣说没有应舍之物，因此相违品是不合理的；由于宣说一切法没有自相和共相，因此共同和不共同的自性是不合理的；由于所修的自相和共相没有自性，因此为了获得全知而修道是不合理的。对于甚深之义善于辩论者，认为二谛相违的各种邪分别念，是与一切智智相关的十六种行相。那些论敌也大多是依靠胜义谛来遮止世俗谛，依靠世俗谛来遮止胜义谛的承诺，因此以二谛不相违的方式来遣除。 《般若波罗蜜多教授论》现观庄严论中，顶加行现观的章节，即第五品的注释完毕。 第二，稳固因果的支分广大。
English
Furthermore, since it is taught that one does not fixate on either existence or non-existence, the wisdom of omniscience is unreasonable, because if there is omniscience, there must be two objects; similarly, since it is shown that the nature of suchness and freedom from elaboration are indistinguishable, the two truths of ultimate truth and conventional truth are unreasonable, because if there are two truths, there must be a distinction; since it is taught that one does not fixate on the three of giving, giver, and receiver, the practice of taking up giving and so on is unreasonable, because if that object exists, these three must exist. Since it is taught that there is no object to be realized, the realizer, the Buddha Jewel, is unreasonable; since it is taught that cessation and path are merely imputed, the Dharma Jewel is unreasonable; since it is taught that all phenomena are free from increase and decrease, the Sangha Jewel is unreasonable; since it is said that one does not fixate on the three spheres, the object with means such as giving is unreasonable; since the four extremes of existence and non-existence, two and non-two, are blocked, the realization of the Able One is unreasonable; since it is shown that permanence and impermanence and so on are merely elaborations of the mind, it is unreasonable that grasping aggregates and so on as permanent and so on is perverse; since it is taught that the result of the nirvana of hearers and solitary realizers is not manifested, it is unreasonable that bodhisattvas cultivate the three paths; since it is taught that there is nothing to be adopted, the antidote is unreasonable; since it is taught that there is nothing to be abandoned, the opposing side is unreasonable; since it is taught that all phenomena have no characteristics and no basis for characteristics, common and uncommon characteristics are unreasonable; since the self-characteristics and general characteristics to be cultivated have no nature, it is unreasonable to cultivate the path in order to attain omniscience. Those who are skilled in debating the profound meaning consider the various wrong conceptions that hold the two truths to be contradictory to be the sixteen aspects of the support related to the all-knowing wisdom. Those opponents mostly rely on the ultimate truth to negate the conventional truth, and rely on the conventional truth to negate the commitment of the ultimate truth, so they are eliminated by the way that the two truths are not contradictory. The commentary on the fifth chapter, the chapter on the realization of the peak, from the Ornament for Clear Realization, a treatise on the instructions of the Perfection of Wisdom, is completed. Second, the branch of stable cause and effect is extensive.