Tibetan
ཀྱང༌། བློས་དེ་ལྟར་རྟོགས་མ་རྟོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཡོད་དེ། ཉན་རང་རྣམས་ཕྱིའི་རྐྱེན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྟོན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གྲོགས་དང༌། ནང་གི་རྐྱེན་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་བྲལ་བས་གཟུགས་སོགས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ལ་བདེན་པར་ཞེན་པས་ཆོས་རྣམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་མེད་ལ། བྱང་སེམས་རྣམས་ནི། ཕྱིའི་རྐྱེན་ཐེག་ཆེན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཡང་དག་པར་མགུ་བན་བྱས་པའི་མན་ངག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་ལྡན་ཞིང༌། ནང་གི་རྐྱེན་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་པའི་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང༌། ལྡན་པས་ཆོས་རྣམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་སྐབས་སུ་ཉན་རང་གིས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་མ་རྟོགས་བཤད་པ་ལ་གཉིས། མདོ་དག་ནས་ཇི་ལྟར་གསུངས་པའི་ཚུལ་དང༌། ། བསྟན་བཅོས་རྣམས་ནས་ཇི་ལྟར་བཀྲལ་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ལས། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མ་རྟོགས་པའི་ཚུལ་ནི། མྱང་འདས་དཔལ་ཕྲེང༌། དགོངས་པ་ངེས་འགྲེལ་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་ཞིག་ལས་གསུངས་ཏེ་འདི་ནི་གྲགས་ཆེ་བས་ཁུངས་སུ་མ་བྲིས་སོ། །གཉིས་པ་ཆོས་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པར་གསུངས་པ་ནི། ས་བཅུ་པ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་རྒྱལ་པོའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པའི་རྒྱལ་པོའི་བུ་མཚན་དང་ལྡན་པ་ནི། སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་རྒྱལ་པོའི་བྱིན་གྱིས་བློན་པོའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་གྱི་རང་གི་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ནམ་དེ་ནར་སོན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་རང་གི་བློའི་སྟོབས་སྐྱེད་པས་བློན་པོའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ནི་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་མ་ཐག་ཏུ་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་གྱི། རང་གི་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བདུན་པ་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་གི་ཡུལ་ཤེས་པའི་ཆེ་བ་ལ་གནས་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང༌། ཡུམ་ལས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལ་བསླབ་པར་འདོད་པས་ཀྱང་ཡུམ་ལ་བསླབ་ པར་བྱའོ་ཞེས་སོགས་གསུངས་པས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ས་བདུན་པ་མ་ཐོབ་བར་དུ་རྟོགས་པས་ཉན་རང་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་མི་ནུས་པར་གསུངས་པས་ཉན་རང་ལ་རང་བཞིན་མེད་རྟོགས་ཡོད་དེ། གཞན་དུ་ན་དེས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་གནོན། གཉིས་པས་ཀྱང་ཉན་རང་ལ་ཆོས་རང་བཞིན་མེད་རྟོགས་ཡོད་པར་བསྟན་ཏེ། ཡུམ་ཉིད་ཉན་རང་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་གསུངས་ཤིང༌། རྟག་མི་རྟག་བདག་ཡོད་མེད་གང་དུ་ཞེན་ཀྱང༌། ཡུམ་ལ་མི་སྤྱོད་པར་གསུངས་པས་སོ། །ཡུམ་ལས་ཉན་རང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཉིན་གཅིག་བསྒོམས་པའི་ཆར་ཡང་མི་འགྲོ་བ་སོགས་གསུངས་པས་ཀྱང་མི་གནོད་དེ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་མ་བསྟན་པས་སོ། །ཉན་ཐོས་ལ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང༌། གཟུགས་ནི་དབུ་བ་རྡོས་པ་འདྲ། །ཚོར་བ་ཆུ་ཡི་ཆུ་བུར་བཞིན། །འདུ་ཤེས་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་སྟེ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ཆུ་ཤིང་བཞིན། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟར། །ཉི་མའི་གཉེན་གྱིས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཞེས་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཉོ་ན་སྒྲིབ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དུ་བསྟན་ཏོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། མདོ་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པའི་རྗེས་འབྲང་ངོ༌། །དང་པོ་ནི། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། ཆེར་འོས་སེམས་བསྐྱེད་སྤངས་པའི་སྐྱེ་བོ་དག །གཞན་དོན་སེམས་དང་དེ་ཡི་ཐབས་རྙེད་དང༌། །དགོངས་ཆེན་དོན་དང་དེ་ཉིད་མཆོག་མཐོང་བའི། །བདེ་བ་དེ་སྤངས་ཞི་བར་ འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་ཐེག་ཆེན་སེམས་བསྐྱེད་སྤངས་པ་ལ་དེ་ཉིད་མཆོག་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མཐོང་བའི་བདེ་བ་དང་བྲལ་བར་གསུངས་ཤིང༌། བྱམས་ཆོས་གཞན་ལས་ཀྱང་སྒྲས་ཟིན་ཚོད་ལ་རང་རྒྱལ་ལ་ཁྱད་པར་ཙམ་མ་གཏོགས་པ་ཉན་རང་གིས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པར་བཤད་པ་མེད་དོ། །དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་དང༌། བློ་གྲོས་བརྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་ན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཉན་རང་གིས་རྟོགས་པར་བཤད་པ་མི་སྣང་ངོ༌། །དབུ་མ་པའི་སློབ་དཔོན་ལ་ཡང༌། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་དང༌། ཞི་འཚོ་དཔོན་སློབ་དང༌། འཕགས་སེང་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པའི་ཕར་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉན་རང་གིས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མ་རྟོགས་པར་གསུངས་ཏེ། ཕྱོགས་འདི་ལ་ནི། རྒྱ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཤིན་ཏུ་མང་ངོ༌། །ཡུམ་གྱི་རྒྱན་འདི་ལས་ཉན་རང་གི་སྦྱོར་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གསུངས་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་སྤྱིའི་ཁོག་ལ་མི་འགྲིག་གོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། སློབ་དཔོན་གྱི་ལུང་དགོད། ལུང་གི་དོན་བཤད། དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་པའོ། །དང་པོ་ནི། རིག་པ་དྲུག་ཅུ་པ་ལས། དངོས་པོར་ཁས་ལེན་ཡོད་ན་ནི། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་མི་བཟད་འབྱུང༌། །ལྟ་བ་མ་རུང་ཡོངས་སུ་འཛིན། །དེ་ལས་འབྱུང་བའི་
Chinese
然而，以智慧如此了悟与不了悟是有差别的。声闻缘觉等外在因缘缺乏能开示一切法无自性的善知识，内在因缘缺乏善巧方便，因此执着色等缘起之法为实有，所以不能了悟诸法平等性。菩萨们则是，外在因缘依止了殊胜的大乘善知识，具有未颠倒的口诀，内在因缘精通依于世俗谛和胜义谛二谛的闻思修之方便，并且具有了悟诸法平等性的智慧。此处，关于声闻缘觉是否了悟法无我的论述分二：经部中如何宣说的道理；论典中如何阐释的道理。第一部分又分二：没有了悟法无我的情况是，《涅槃经》、《解深密经》等诸多经典中都有宣说，因为这是广为人知的，所以没有写出处。第二，宣说了悟诸法无自性。《十地经》中说：‘诸位佛子，譬如刹帝利种姓中出生的具相王子，一生下来就能以国王的威势压倒所有的大臣，但不是用自己的智慧去分别。当他长大成人时，通过增长自己的智慧，就能远远超过所有大臣的事务。诸位佛子，同样，菩萨也是，刚发菩提心时，仅凭殊胜的增上意乐就能压倒所有的声闻和缘觉，但不是用自己的智慧去分别。安住于菩萨七地的菩萨，安住于了知自己境界的殊胜，就能远远超过所有声闻和缘觉的事务。’又，《般若母经》中也说：‘想要修学声闻地者，也应修学般若母。’等等。因此，第一种情况是，在没有获得七地之前，因为了悟不能压倒声闻缘觉，所以说声闻缘觉有了悟无自性。否则，
English
However, there is a difference in whether or not one realizes it in this way through wisdom. Śrāvakas and Pratyekabuddhas lack virtuous friends who outwardly show that all phenomena are without essence, and inwardly lack skillful means. Therefore, they cling to forms and other dependent arising phenomena as truly existent, and thus do not realize the equality of all phenomena. Bodhisattvas, on the other hand, rely on the excellent Mahāyāna virtuous friends as external conditions, possess undistorted instructions, and are skilled in the means of hearing, contemplating, and meditating based on the two truths, conventional and ultimate, as internal conditions. They possess the wisdom to realize the equality of all phenomena. In this context, there are two discussions on whether or not Śrāvakas and Pratyekabuddhas realize the selflessness of phenomena: How it is taught in the sutras; How it is explained in the treatises. The first part has two aspects: The way in which the selflessness of phenomena is not realized is taught in many sutras such as the *Nirvana Sutra* and the *Saṃdhinirmocana Sutra*, but since this is well-known, the sources are not written. The second is the teaching that phenomena are realized as without inherent existence. The *Ten Bhumi Sutra* states: 'O sons of the Victorious Ones, just as a prince born into a royal family, endowed with marks, overpowers all the ministers with the power of the king's blessing as soon as he is born, but not by discriminating with his own intelligence. When he grows up, he surpasses all the affairs of the ministers by developing his own intelligence. O sons of the Victorious Ones, likewise, a Bodhisattva, as soon as he generates the mind of enlightenment, overpowers all the Śrāvakas and Pratyekabuddhas by the greatness of his superior intention, but not by discriminating with his own intelligence. A Bodhisattva who abides on the seventh Bodhisattva ground surpasses all the activities of the Śrāvakas and Pratyekabuddhas by abiding in the greatness of knowing his own realm.' Also, the *Mother of Wisdom Sutra* states: 'Those who wish to study the Śrāvaka ground should also study the Mother of Wisdom.' Therefore, the first case is that the Śrāvakas and Pratyekabuddhas have realized selflessness because they cannot overpower the Śrāvakas and Pratyekabuddhas with realization until they have attained the seventh ground. Otherwise,
Chinese
那么为什么不损害呢？第二点也显示了声闻缘觉没有证悟到法无自性，因为经部本身说般若波罗蜜多是声闻缘觉菩提的因。无论执着于常、无常、有我、无我，都说不应舍弃般若波罗蜜多。而且，经中还说声闻缘觉的智慧，连菩萨的智慧一天修习的份儿都赶不上等等，因此不会损害，因为其中的理由是显示了发心的差别，而没有显示智慧的差别。在为声闻所宣说的经中也说：色如水泡聚，受如水中浮沤，想如阳焰，行如芭蕉树，识如幻术。是日之亲友（佛陀）所宣说的。这样，声闻如果听闻，是为了断除障碍而宣说的。第二部分分二：经部第一，以及第二经部的追随者。第一部分是：《经庄严论》中说：大可悲哉，舍弃发心之士夫，舍弃利他之心及其方便，舍弃广大意趣之义，以及证悟彼胜义之乐，将趋向寂灭。这样说了，舍弃大乘发心者，就与证悟彼胜义法无我的快乐相离。慈氏的其他论典中，就字面意义而言，除了对自胜者稍有差别外，没有说到声闻缘觉证悟法无我的。追随其后，无著兄弟和坚慧等论典中，也没有见到声闻缘觉证悟法无我的说法。中观派的论师中，大论师善显、寂护师徒，以及圣狮子等追随者在内的，所有精通般若的论师们都说声闻缘觉没有证悟法无我。在这一方面，印藏的智者非常多。虽然从这部《般若波罗蜜多经庄严论》中，似乎在声闻缘觉的加行道时，宣说了具有法无我相，但与总体的观点不符。第二部分分三：引用论师的教证，解释教证的意义，遣除对此的辩论。第一部分是：《六十正理论》中说：若有承许事物，则生难忍之贪嗔，以及执持不正见，由此所生之
English
Then why doesn't it harm? The second point also shows that the Hearers and Solitary Realizers have not realized the absence of inherent existence of phenomena, because the Sutra itself says that Prajñāpāramitā is the cause of the Hearers' and Solitary Realizers' bodhi. Whether one clings to permanence, impermanence, self, or no-self, it is said that one should not abandon Prajñāpāramitā. Moreover, it is said that the wisdom of the Hearers and Solitary Realizers cannot even match the wisdom of a Bodhisattva who meditates for one day, etc., therefore it will not harm, because the reason for this is that it shows the difference in bodhicitta, and does not show the difference in wisdom. In the Sutra taught to the Hearers, it is also said: Form is like a mass of foam, Feeling is like a bubble in water, Perception is like a mirage, Formations are like a banana tree, Consciousness is like an illusion. This was taught by the Friend of the Sun (Buddha). Thus, if Hearers hear this, it is taught for the sake of abandoning obscurations. The second part has two: the first is the Sutra, and the second is the followers of the Sutra. The first is: The Ornament of Sutras says: How sad it is that those who abandon bodhicitta, abandon the mind of benefiting others and its means, abandon the meaning of the great intention, and abandon the bliss of seeing that ultimate truth, will go to peace. Thus it is said that those who abandon the Mahāyāna bodhicitta are separated from the bliss of seeing that ultimate truth, the absence of self of phenomena. In other treatises of Maitreya, in terms of the literal meaning, apart from a slight difference for the Self-Victors, there is no mention of Hearers and Solitary Realizers realizing the absence of self of phenomena. Following this, in the treatises of the brothers Asanga and Sthiramati, etc., there is also no mention of Hearers and Solitary Realizers realizing the absence of self of phenomena. Among the Madhyamaka masters, the great master Śāntarakṣita and his disciples, and all the masters who are proficient in Prajñāpāramitā, including Ārya Siṃha and his followers, say that Hearers and Solitary Realizers have not realized the absence of self of phenomena. In this regard, there are very many Indian and Tibetan scholars. Although it seems that in this Ornament of the Prajñāpāramitā Sutra, during the stage of application of the Hearers and Solitary Realizers, the aspect of the absence of self of phenomena is taught, it does not conform to the overall view. The second part has three: quoting the words of the masters, explaining the meaning of the words, and refuting the arguments against it. The first part is: The Sixty Stanzas on Reasoning says: If there is acceptance of things, then unbearable attachment and hatred will arise, and wrong views will be held, and from that will arise