Tibetan
་མེད་ལམ་མཐར་བྱས་ནས་བདེན་གཉིས་གཟིགས། །རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་རྟོགས་པ་འདི་བཤད་དོ། །རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྐབས་སྟེ་ལྔ་པའི་སྤྱི་དོན་ནོ། །གཉིས་པ་བརྟན་པ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གཉིས། བརྟན་པའི་རྒྱུ་མཐར་གྱིས་པ་དང༌། བརྟན་པའི་འབྲས་བུ་སྐད་ཅིག་མའི་ཡན་ལག་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་བརྟན་པའི་རྒྱུ་མཐར་གྱིས་པའི་ཡན་ལག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གསུམ། ལམ་མཐར་གྱིས་པ་དང༌། ལམ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་མཐར་གྱིས་པ་དང༌། ལམ་དག་བྱེད་ཀྱི་མཐར་ གྱིས་པའོ། །དང་པོ་ལམ་གྱི་མཐར་གྱིས་པ་ནི། བྱང་ཆེན་སྦྱིན་པའི་མཐར་གྱིས་པའི་བྱ་བ་རབ་ཏུ་འདོགས། མཐར་གྱིས་པའི་བསླབ་པ་དང༌། མཐར་གྱིས་པའི་སྒྲུབ་པ་རབ་ཏུ་འདོགས་ཏེ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལ་དེ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །ཞེས་གཞན་ལྔ་ལ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་སྦྱར་ནས་ཕྱིན་དྲུག་ལ་རང་ཉིད་གནས་ནས་གཞན་དེ་ལ་འགོད་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་ས་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་ཕར་ཕྱིན་བཅུ་དགོས་པ་མིན་ནམ། ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱིན་དྲུག་ཅེས་སྨོས་ཤེ་ན། ལྷག་མ་བཞི་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་ནང་དུ་འདུས་བས་སྐྱོན་མེད་དོ། །འདུས་ཚུལ་ནི། རྒྱན་སྣང་ལས། མཉམ་གཞག་ཤེར་ཕྱིན་དངོས་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་བཞི་དེས་དྲངས་པའི་ཤེར་ཕྱིན་དུ་བཞེད། ཚིག་གསལ་ལས་ནི། །སྦྱིན་སོགས་བསྔོ་བའི་མཐུས་མི་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཐབས། སྦྱིན་སོགས་དམན་ཞིང་ཉུང་ཡང་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་སྤྲུལ་པ་སྟོབས། །དགེ་རྩ་ཆུང་ཡང་ཁྱད་དུ་མི་གསོད་པར་བློས་བསྡོམས་ཏེ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་སྨོན་ལམ། །སྨོན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་འོང་སྣ་ཚོགས་ལ་སྤྱོད་པ་ན་དེ་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བུར་འདོད་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་དང་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་མི་འདོད་པ་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞི་ཡང་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བསྒྲུབས་བས་ཤེར་ཕྱིན་དུ་ འདུ་བར་བཞེད། སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ནི། ཡི་རངས་སོགས་ཀྱིས་ཕྱིན་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཐབས། དེ་དག་རྫོགས་བྱང་དུ་བསྔོ་བ་སྨོན་ལམ། རང་རང་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་སྟོབས། ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས་ཕར་ཕྱིན་རེ་རེའི་ནང་དུ་བཞི་ཀ་འདུ་བར་བཞེད་དོ། །གཉིས་པ་ལམ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་མཐར་གྱིས་པ་ནི། །སངས་རྒྱས་ཆོས་དགེ་འདུན་ཚུལ་ཁྲིམས་གཏོང་བ་ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མཐར་གྱིས་པ་དྲུག་སྟེ་སྔར་ལྟར་རོ། །འདིར་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་གཟུགས་སོགས་སུ་དང་མཚན་དཔེ་སོགས་སུ་དང༌། ཟག་མེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔར་དང༌། སྟོབས་སོགས་སུ་དང༌། རྟེན་འབྲེལ་དུ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཉི་སྣང་དང་ལེ་བརྒྱད་མར་གསུངས་ཏེ། །དང་པོ་ཚོགས་ལམ་དང་ལྷག་མ་བཞི་སྦྱོར་ལམ་བཞི་དང༌། དེ་ནས་དྲན་ཉེ་སོགས་བྱང་ཕྱོགས་རྫོགས་པར་གསུངས་པས། མཐོང་ལམ་དང་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བར་རྫོགས་པར་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་སྒོམ་ལམ་བསྟན་པར་ཉི་སྣང་ལས་གསུངས་སོ། །འགྲེལ་བ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་སུ། །དྲན་ཉེ་ནས་སྟོབས་ལྔའི་བར་གྱིས་སྦྱོར་ལམ་དུ་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་གིས་མཐོང་ལམ་དུ་དང༌། འཕགས་ལམ་གྱིས་སྒོམ་ལམ་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་གསུངས་ཤིང༌། དེ་ཡང་ མདོ་ལས་གསུངས་པའི་མཐར་གྱིས་བྱ་བ། མཐར་གྱིས་བསླབ་པ། མཐར་གྱིས་བསྒྲུབ་པ་གསུམ་གྱི་ས་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་བསྟན་པར་དགོས་སོ། །ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྐབས་སུ་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་གསུངས་པ་ནི། དེ་གསུམ་ཆོས་དཀོན་མཆོག་མིན་ཀྱང་ཆོས་དཀོན་མཆོག་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་འདུས་བྱས་མ་བྱས་དང་ཟག་པ་དང་བཅས་མ་བཅས་ཀྱི་ཆོས་སུ་གྲགས་པ་རྣམས་ཞར་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཀའི་དགེ་འདུན་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་བ་དང༌། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་དྲན་པའོ། །སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་དེ་དག་ཕན་ཡོན་དྲན་པ་ཡིན་ལ་སྔར་གྱི་དེ་ཉམས་ལེན་གྱི་ལྡོག་པ་ནས་བསྟན་པས་མི་ཟློས་སོ། །དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་འགྱོད་པ་མེད་པས་རྒྱུད་བསིལ་བར་བྱེད་པ་དང༌། མཐོ་རིས་ཀྱི་ལམ་དང༌། ཇི་ལྟར་སྨོན་པའི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་དང༌། འགྱོད་པ་མེད་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེད་པ་དང༌། ལྷ་དང་མིའི་ཡོན་སྦྱོང་བའོ། །གཏོང་བ་ནི་མཛའ་བཤེས་འཕེལ་བ་དང༌། ཚེ་རབས་རྣམས་སུ་བདེ་བའི་རྒྱུ་དང་ཕ་མ་དང་བླ་མ་ལ་མཆོད་པའི་ཡན་ལག་གོ་ཞེས་དྲན་པར་ཚིག་གསལ་ལས་གསུངས་ཤིང༌། ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡང༌། རྒྱལ་ཆེན་རིགས་བཞི་སོགས་ཀྱི་ལྷ་ཕལ་པ་ནི། འདི་དག་ཡིད་དུ་ འོང་བའི་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་གྲུབ་པོ་སྙམ་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་དང་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དྲན་པའོ། །ཞེས་ཚིག་གསལ་ལས་བཤད་ཅིང༌། འཕགས་པ་དང་སློབ་དཔོན་གྱིས་ལྷར་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ལས་གཞན་མ་གསུངས་སོ། །གསུམ་བ་ལམ་དག་བྱེད་ཀྱི་མཐར་གྱིས་པ་ནི། གཟུགས་སོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བ
Chinese
以无有之道为究竟，观二谛。此乃宣说诸佛子之证悟。是为顶端现观之第五品总义。第二，稳固之因果支分广说分二：稳固之因究竟，与稳固之果刹那之支分广说。初、稳固之因究竟之支分广说分三：道之究竟，道令差别之究竟，与道清净之究竟。初、道之究竟者：大菩萨布施之究竟之事业极超胜，究竟之学处与究竟之修持极超胜，然彼一切亦无所缘。何以故？谓其于此如是无自性故。如是其余五者亦如是配合，于六度中，安住于自性而安置于他性中宣说。又，诸佛子圆满十地，岂非需十度耶？何以故说六度耶？谓余下四者摄于般若度中，故无过失。摄持之理者，于《现观庄严论》中云：等持般若度，与后得之四者，认为是由彼所引导之般若度。于《明句论》中云：布施等以回向之威力令不尽为方便；布施等劣且少，然幻化为殊胜为力；善根小亦不灭尽，以意总摄而立愿为愿；享用愿之果如意之种种时，认为彼是二资粮之果，不认为是从无因与不合之因所生之智慧。彼四者亦以智慧殊胜所成办故，认为摄于般若度中。论师智足云：以随喜等令六度圆满为方便，彼等回向圆满菩提为愿，各自之相违品以力压伏为力，于一切时善巧于相为智慧，故于一度中摄四者也。第二，道令差别之究竟者：忆念佛、法、僧、戒律、布施、天等之究竟六者，如前也。此处忆念佛
English
Taking the path of non-existence as ultimate, observe the two truths. This explains the realization of the Bodhisattvas. This is the general meaning of the fifth chapter, the Peak Realization. Second, the explanation of the extensive branches of the stable cause and effect is twofold: the ultimate cause of stability and the extensive explanation of the momentary branches of the stable result. First, the extensive explanation of the branches of the ultimate cause of stability is threefold: the ultimate path, the ultimate path that differentiates, and the ultimate path that purifies. First, the ultimate path is: The activity of the great Bodhisattva's ultimate generosity is supremely excellent. The ultimate training and the ultimate practice are supremely excellent, but all of that is without object. Why is that? Because it is without inherent existence in this way. It is said that the other five are also applied in the same way, and one abides in oneself and places the other in the six perfections. Furthermore, don't the Bodhisattvas need ten perfections to complete the ten bhumis? Why is it said that there are six perfections? It is said that the remaining four are included in the perfection of wisdom, so there is no fault. The way of inclusion is: In the Ornament of Realization, it is said that the perfection of wisdom in equipoise and the four subsequent perfections are considered to be the perfection of wisdom led by them. In the Clear Words, it is said: "Making generosity and so on inexhaustible through the power of dedication is skillful means. Transforming generosity and so on, which are inferior and small, into something special is power. Even if the root of virtue is small, it is not destroyed, but is combined with intention and a vow is made as aspiration. When enjoying the desired variety of fruits of aspiration, it is considered to be the fruit of the two accumulations, and wisdom does not consider it to arise from a cause that is causeless and incompatible." These four are also accomplished by special wisdom, so they are considered to be included in the perfection of wisdom. Teacher Yeshe Zhap says: "Making the six perfections complete through rejoicing and so on is skillful means. Dedicating them to complete enlightenment is aspiration. Subduing one's own incompatible aspects is power. Being skilled in all aspects is wisdom, so all four are included in each perfection." Second, the ultimate path that differentiates is: The ultimate six are remembering the Buddha, Dharma, Sangha, ethics, giving, and gods, as before. Here, remembering the Buddha
Chinese
忆念方面，如来于色身等及妙相等，无漏之五蕴，力等，缘起不作意之念佛五种，如日藏与列八玛所说。初为资粮道，余四加行道四，此后念住等菩提分圆满宣说，见道与一切智智间圆满宣说之间，由修道所示，如日藏所说。释论大小二者中，念住至五力间为加行道，菩提分见道，圣道修道忆念宣说。此亦 经中所说之渐次行，渐次学，渐次修三地，表加行见修三者所需。忆念法之时，说忆念善不善无记法者，此三虽非法宝，然作意法宝时，有为无为及有漏无漏之法，亦顺便作意也。忆念僧伽者，大小二乘僧伽之共同及不共功德忆念也。忆念布施与戒律者，忆念彼等利益，先前已由修持之反体宣说，故不重复。彼亦戒律者，无悔故令相续清凉，天道，如所愿之果成就，无悔故生三摩地，天人供养之田也。布施者，增长友谊，生生世世安乐之因，供养父母与上师之支分也，如是忆念于明句释中宣说。忆念天神亦，四大天王等之普通天神者，思惟此等由可爱之特殊业所成，世间自在与圣救度母等之功德忆念也。如明句释所说，圣者与论师未说天生之圣者之外者。三者清净道之渐次者，色等之法。
English
In terms of mindfulness, the Tathagata is mindful of the form body, etc., and the excellent signs, etc., the five aggregates of non-outflow, the powers, etc., and the five types of Buddha mindfulness without contemplating dependent origination, as stated in the Sun Treasury and Leye Bama. Initially, it is the path of accumulation, and the remaining four are the four paths of application. Thereafter, the mindfulness, etc., of the Bodhi-constituents are fully explained. Between the path of seeing and the wisdom of omniscience, the path of meditation is shown in the middle of the complete explanation, as stated in the Sun Treasury. In the two major and minor commentaries, from mindfulness to the five powers is the path of application, the Bodhi-constituents are the path of seeing, and the noble path is the mindfulness of the path of meditation. This also The gradual practice, gradual learning, and gradual cultivation of the three grounds mentioned in the sutras are necessary to show the three: application, seeing, and meditation. When remembering the Dharma, it is said that remembering the virtuous, non-virtuous, and neutral Dharmas, although these three are not the Dharma Jewel, when contemplating the Dharma Jewel, the conditioned, unconditioned, and defiled and undefiled Dharmas are also contemplated incidentally. Remembering the Sangha is remembering the common and uncommon qualities of the Sangha of both the Great and Small Vehicles. Remembering generosity and discipline is remembering their benefits, and since the previous one has been explained from the opposite of practice, it is not repeated. Also, discipline is that which cools the mind stream because there is no regret, it is the path to heaven, the accomplishment of the desired result, it generates samadhi because there is no regret, and it is the field of offerings for gods and humans. Generosity is the increase of friendship, the cause of happiness in life after life, and the limb of offering to parents and gurus, as it is said in the Clear Words Commentary. Also, remembering the gods, the ordinary gods such as the Four Great Kings, thinking that these are made of special pleasing actions, and remembering the qualities of the Worldly Powerful One and the Holy Tara, etc. As explained in the Clear Words Commentary, the noble ones and teachers have not spoken of those other than the noble ones born as gods. The third is the gradual purification of the path, the phenomena of form, etc.