Tibetan
པོ་ལ་ལྔ་ལས། དང་པོ་ཡེ་གྲོལ་ནི། འཆར་གཞི་རིག་སྟོང་ཟུང་འཇུག་དེ་ཉིད། ཕུང་ལྔ་དང་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་ཀྱི་ཉེར་ལེན་དགེ་སྡིག་སོགས་གང་གིས་མ་གོས་པས། འཆིང་གྲོལ་ལས་འདས་པས། གཟོད་འབད་དེ་བསྐྱར་ནས་གྲོལ་མིི་དགོས་པ་དང་། འཆར་ཆོས་སྣང་ཤེས་གཉིས་ཀ་གཞིའི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་ན་གྲུབ་མ་མྱོང་བས། ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གཉིས་ཀ་ཡེ་ནས་གྲོལ་བ། ཡང་གྲོལ་མི་དགོས་པ། སྔར་ནས་གྲོལ་ཚར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། དང་པོ་སྐྱེ་རྒྱུའི་སྟེང་ཤར་གནས་གྲོལ་གསུམ། བར་དུ་གནས་ས་གནས་པ་ངོ་བོས་སྟོང་། ཐ་མ་འགགས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའོ། །གཉིས་པ་རང་གྲོལ་ནི། གཉེན་པོ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པས་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་གྲོལ་བའང་མིན། རང་གིས་རང་ལ་གྲོལ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། རིག་པ་རྐྱེན་ཐུབ་དུས་རྟོག་པས་ཚུགས་མི་ཐུབ་པར་སྦྲུལ་མདུད་བཞིན་རང་ཡལ་རྗེས་མེད་དུ་དག་པ་ཡིན། གསུམ་པ་ཅེར་གྲོལ་ནི། སྣང་ཤེས་ཀྱི་རྟོག་པ་མཐོང་ཐོས་ཆོས་སྤྱི་ལ་བསླབ། ཆོས་ཅན་དུམ་བུ་ལ་བསླབ་པ། ཀ་བ་སོགས་ཐམས་ཅད་མགོ་འབུར་ཙམ་ནས་མིག་གི་ལྟ་སྟངས་ཐོག་བབ་ཆེན་པོའི་གནད་ཀྱིས་གཟིར་ཏེ་ཅེར་གྱིས་གྲོལ་བ་ནི་ཤེས་པ་ཡུལ་ལ་མ་ཞེན། སྣང་བས་ཤེས་པ་ལ་མ་གོས། སྣང་ཤེས་ཀྱི་འབྲེལ་ཐག་ཆད། གནས་འགྱུའི་བར་ལག་འགྱེལ། སྣང་བ་བདེན་མེད་ལ་རིག་པ་རྟེན་མེད་དུ་ཤར། འགག་མེད་དུ་ཤར། ཞེན་མེད་དུ་རོལ། རྟེན་མེད་དུ་གྲོལ་ནས། སྣང་ཤེས་གཉིས་པོ་མཐོང་སར་ཡལ་བའོ། །བཞི་པ་མཐའ་གྲོལ་ནི། རིག་པའི་ངོ་བོ་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་ཆ་ནས་ཡོད་མཐའ་ལས་གྲོལ་ཡང་། འགག་མེད་ཀྱི་ཆ་ནས་མེད་མཐའ་ལ་མི་གནས། རྒྱུན་མི་ཆད་པས་མེད་མཐའ་ལས་གྲོལ་ཡང་རྟག་དངོས་མ་ཡིན་པས་ཡོད་མཐའ་ལ་མི་གནས། རྩལ་སྣང་སྣ་ཚོགས་སུ་འཆར་བས་གཅིག་པུར་མ་གྲུབ་པ་དང་། ངོ་བོ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བས་དུ་མར་གདགས་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་ནི་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་སྟེ། ཕྱི་ཡུལ་ལ་ཕར་མི་བསམ། ནང་སེམས་ལ་ཚུར་མི་རྟོག །བར་སྐྱེ་མེད་ལ་རང་སར་མི་འཇོག་པར་རིག་པ་རྗེན་ལ་ཕུད་ནས་འཇོག་པའོ། །ལྔ་པ་གཅིག་གྲོལ་ནི། བདེན་གཉིས་དབྱེར་མེད་རིག་པ་སྤྲོས་བྲལ། ཆོས་སྐུ་ཐིག་ལེ་ཉག་གཅིག །ཡེ་ཤེས་ཟང་ཐལ་གཅིག་པུའི་ངང་མ་ཤོར་ན་ལུས་ཀྱི་འགྲོ་འདུག ངག་གི་སྨྲ་བརྗོད། ཡིད་ཀྱི་བསམ་རྟོག་ཐམས་ཅད་མེད་པ་གསལ་སྣང་ཙམ་ལས་རིག་པའི་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་པས། རྒྱལ་བའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སུ་རང་ཤར་བའོ། ༈ །གཉིས་པ་ཤན་འབྱེད་ཀྱི་འཕྱོང་བཤད་པ་ལ་བཅུ་སྟེ། སེམས་རིག་དོན་གྱི་ཤན་འ
Chinese
五种解脱中，第一是本解脱：即显现之基是觉性空性双运。由于未被五蕴和八识聚的执取，善恶等任何事物所沾染，超越了束缚与解脱，故无需再次努力而解脱。显现之法，显现与觉性二者，在基的初始、中间、末尾都未曾成立，因此能所二者皆是本自解脱，无需再次解脱，如同早已解脱完毕一般。首先，在生起之处，有生、住、灭三者。中间，安住之处，安住者本体为空。最终，灭尽者以自性而为空。第二是自解脱：不依赖于对治，也不是被其他因缘所解脱。也不是自己对自己做解脱之事。当觉性能够穿透因缘时，念头无法立足，如蛇结般自然消散，无迹而清净。第三是瞪视解脱：将显现与觉性的念头，训练于所见所闻之总法上，训练于法之片段上。如柱子等一切事物，从最初的凸起处开始，以眼睛的观看方式，用极大的要诀来压迫，从而瞪视而解脱，即是觉性不执着于境，显现不沾染觉性，显现与觉性的关联断裂，安住转变之间跌倒，显现于无实中，而觉性于无依中显现，无碍地显现，无执地享用，无依地解脱，显现与觉性二者在所见之处消失。第四是边解脱：觉性的本体从无生之角度而言，虽然从有边中解脱，但从无灭之角度而言，并不安住于无边。由于相续不断，虽然从无边中解脱，但并非恒常实有，故不安住于有边。由于力量显现为各种各样的显现，故不是唯一成立的。本体远离戏论，故从多方面安立的边中解脱的自性，即是普贤王如来。不向外思索外境，不向内执着内心，不在中间的无生中安住于自处，而是将觉性赤裸裸地、纯粹地安放。第五是一解脱：二谛无别，觉性离戏。法身明点唯一。若未失去本觉智慧通透唯一的自性，则身体的行住，语言的言说，意念的思虑，一切皆是无有，仅是明空显现，未成立为觉性的本体，故自然显现为诸佛之身语意。༈。第二，辨别之垂训分为十个方面：心、觉性、意义的辨别。
English
Among the five liberations, the first is original liberation: the very basis of appearance is the union of awareness and emptiness. Because it is not tainted by the grasping of the five aggregates and the eight consciousnesses, nor by any phenomena such as virtue and vice, it transcends bondage and liberation. Therefore, there is no need to strive again for liberation. Both appearance and awareness have never been established in the beginning, middle, or end of the ground. Therefore, both object and subject are originally liberated, and there is no need for further liberation, as if liberation has already been completed. First, at the point of arising, there are three aspects: arising, abiding, and ceasing. In the middle, the place of abiding, the abider is empty in essence. Finally, the cessation is empty by its own characteristic. Second is self-liberation: it does not rely on antidotes, nor is it liberated by other conditions. It is not that one is doing the act of liberating oneself. When awareness is able to penetrate conditions, thoughts cannot take hold, and like a snake knot, they naturally dissolve, purifying without a trace. Third is staring liberation: train the thoughts of appearance and awareness on the general Dharma of seeing and hearing, and train on fragments of Dharma. From the very beginning of things like pillars, oppress with the great key point of the way the eyes look, and liberate by staring. That is, awareness does not cling to objects, appearance does not taint awareness, the connection between appearance and awareness is severed, one falls in the interval of the transformation of abiding, appearance dawns in emptiness, and awareness dawns in no-reliance, dawns without obstruction, enjoys without attachment, and liberates without reliance. The two, appearance and awareness, vanish in the place of seeing. Fourth is extreme liberation: the essence of awareness, from the aspect of unborn, is liberated from the extreme of existence, but from the aspect of unceasing, it does not abide in the extreme of non-existence. Because the continuum is unbroken, although it is liberated from the extreme of non-existence, it is not permanent and substantial, so it does not abide in the extreme of existence. Because the display of power appears in various ways, it is not established as one. The nature of liberation from the extreme of being established in many ways, because the essence is free from elaboration, is Samantabhadra. Do not think outwards towards external objects, do not cling inwards to the mind, do not abide in the unborn in the middle, but leave awareness naked and pure. Fifth is one liberation: the two truths are inseparable, awareness is free from elaboration. The Dharmakaya bindu is unique. If one does not lose the unique nature of original wisdom that is thorough and clear, then all the movements of the body, the speech of language, and the thoughts of the mind are non-existent, only clear appearance, not established as the essence of awareness. Therefore, it naturally dawns as the body, speech, and mind of the Buddhas. ༈. Second, the instruction on distinguishing is divided into ten aspects: the distinction between mind, awareness, and meaning.
Tibetan
བྱེད། གནས་པ་ངོ་བོའི། འཕྲོ་བ་རྩལ་གྱི། གྲོལ་ཚུལ་གནད་ཀྱི། ཀུན་གཞི་ཆོས་སྐུའི། འཁྲུལ་གྲོལ་སྐབས་ཀྱི། གཞི་འབྲས་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི། ལམ་འབྲས་ཀ་དག་གི བར་དོ་ལྷ་ཡི། དབུགས་འབྱིན་ཞིང་གི་ཤན་འབྱེད་བཤད་པའོ། ། དང་པོ་སེམས་རིག་དོན་གྱི་ཤན་འབྱེད་ནི། སེམས་གནས་པ་དང་འཕྲོ་བ་ལྟ་བུ་ལ་དབྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ད་ལྟའི་ཐད་ཀའི་ཤེས་པ་གསལ་རིག་གི་ཆ་གཉིས་ལ་ཤན་འབྱེད་པ་སྟེ། སེམས་ནི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད། སེམས་བྱུང་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག །ཀུན་རྟོག་བརྒྱད་བཅུ་དང་བཅས་པ་ནི། འདུས་བྱས་སྐད་ཅིག་མ། མ་རིག་པ། སྐྱེ་འགག་ཅན། རྐྱེན་ཁ་ལ་ལྟོས་པ། གྲོལ་འཁྲུལ་ཅན། དུས་གསུམ་ལ་ལྟོས་པ་སོགས་ཡིན་ལ། རིག་པ་ནི་དེ་དག་ལས་འདས་པ། འདུས་མ་བྱས། ཟང་ཐལ་རྗེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། ནོར་ས་དང་འཛོལ་ས་མེད་དོ། །དེ་རྣམས་ཞག་བདུན་རེ་བསྒོམ་པ་བླ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱག་བཞེས་ཡིན་ནོ། །སེམས་རིག་གཉིས་ཤེས་པ་གཉིས་ཕྱེ་བ་ཡིན། སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་རླུང་དང་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། ། ༈ གཉིས་པ་གནས་པ་ངོ་བོའི་ཤན་འབྱེད་ནི། སེམས་རྟོག་མེད་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་དང་། རིག་པ་རྟོག་མེད་རྩེ་གཅིག་དུ་གནས་པ་གཉིས་གནས་པ་ཙམ་དུ་འདྲ་ཡང་སེམས་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པའི་ཉམས་ཞེན་དང་མི་འབྲལ། རིག་པ་ཡུལ་མེད་ཟང་ཐལ་དུ་གནས་པ་ཡིན། སེམས་ནི་ལྟེང་ཀའམ་རྫིང་བུ་ལྟ་བུར་ལྟེམ་མེ་གནས་པ་ཡིན། རིག་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་ལ་མ་ཤར་བའོ། །འདྲ་གཞི་བཅུ་དྲུག་ལས་དང་པོ་གསུམ་འདིར་སྦྱར་རོ། ༈ །གསུམ་པ་འཕྲོ་བ་རྩལ་གྱི་ཤན་འབྱེད་ནི། རིག་པ་དང་མ་རིག་པ་གཉིས་ཀྱི་རྩལ་ཡུལ་ལ་འཆར་ཚུལ་ཙམ་དུ་འདྲ་ཡང་། གྲོལ་ཚུལ་མི་འདྲ་སྟེ། རིག་པའི་དཔེ་དངུལ་ཆུ་ས་ལ་ལྷུང་བ་ལྟར་ཡུལ་མི་འཛིན། སེམས་ཀྱི་དཔེ་བཅོ་ལྔའི་ཟླ་འོད་སེམས་དང་འདྲེས་པའམ། ས་སྐམ་དང་ཆུ་ཐིགས་འཕྲད་པ་ལྟར་ཡུལ་འཛིན་པའོ། །འདྲ་གཞི་ནས་བཞི་པ་དང་བཅུ་གསུམ་བཅུ་བཞི་འདིར་བྱའོ། ༈ །བཞི་པ་གྲོལ་ཚུལ་གནད་ཀྱི་ཤན་འབྱེད་ནི། དེ་ལྟར་སེམས་དང་རིག་པ་གཉིས་པོའི་ཁྱད་པར་ཤེས་ནས་འཁོར་བའི་རང་བཞིན་སེམས་ཀྱི་ཆ་རང་གྲོལ་དུ་དག་ནས། རིག་པའི་ངོ་བོ་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ནི། ཐེག་བརྒྱད་ཀྱིས་ཤར་ཆོས་ཉམས་སུ་བླངས་ཏེ་ལམ་དུ་བྱེད། རྫོགས་ཆེན་པས་འཆར་གཞི་ཉམས་སུ་བླངས་ཏེ་ལམ་དུ་བྱེད་པ་ཡིན། དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་པས་སྤང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྦྱང་། སྔགས་ཕྱི་པས་བསྒྱུར། ནང་པ་མ་ཧཱ་དང་ཨ་ནུས་དང་དུ་བླངས་ནས་ཐབས་ཀྱིས་ལམ་དུ་བྱེད། སེམས
Chinese
作。安住自性之，流散妙力之，解脱方式要点之，普基法身之，迷乱解脱时之，基果任运成就之，道果本来清净之，中阴天神之，出入气息之辨别，如是宣说。第一、心与觉性意义之辨别是：并非区分心之安住和流散等，而是辨别当下直接之明觉二者。心是八识聚，五十一心所，以及八十随烦恼等，是有为刹那，无明，生灭，依赖于因缘，具有迷乱和解脱，依赖于三时等。觉性是超越彼等，无为，赤裸通透之智慧，无有错谬之处。彼等各自修习七日是上师们之行持。心与觉性，是二种意识之区分。心与智慧，是与气结合。第二、安住自性之辨别是：心无分别专注安住，与觉性无分别专注安住，二者仅在安住上相似，然心不离乐明无分别之体验执着，觉性安住于无境通透。心如平静之湖面般平静安住。觉性是胜观明智未显现于境上。十六种相似之处的前三种可在此处应用。第三、流散妙力之辨别是：觉性与无明二者之妙力，仅在显现于境上之方式相似，然解脱方式不同。觉性之譬如银水滴落于地上般不执著于境。心之譬如十五之月光与心相融，或如干燥土地与水滴相遇般执著于境。十六种相似之处的第四种以及第十三、十四种可在此处应用。第四、解脱方式要点之辨别是：如是了知心与觉性二者之差别后，轮回自性之心之部分于自解脱中清净，觉性之体性显现之方式是：八乘通过修持显现之法而作为道，大圆满通过修持显现之基础而作为道。彼等之中，声闻乘舍弃，菩萨乘清净，外密乘转变，内密玛哈和阿努接受后以方便作为道。心
English
Does. Abiding nature of, Emanating power of, Liberation method key of, Ground of all Dharmakaya of, Delusion liberation time of, Ground result spontaneous accomplishment of, Path result primordial purity of, Bardo deity of, Exhaling and inhaling breath's distinction, thus explained. First, the distinction between mind and awareness meaning is: It is not a distinction like the abiding and emanating of mind, but rather a distinction between the two aspects of clear awareness of the present moment. Mind is the eight consciousness aggregates, the fifty-one mental factors, and the eighty conceptual thoughts, which are conditioned momentary, ignorance, subject to arising and ceasing, dependent on conditions, having delusion and liberation, dependent on the three times, and so on. Awareness is beyond these, unconditioned, the nakedly transparent wisdom, without error or confusion. Meditating on these for seven days each is the practice of the lamas. Mind and awareness are the distinction between two consciousnesses. Mind and wisdom are combined with wind. Second, the distinction of abiding nature is: Mind abiding in one-pointedness without thought, and awareness abiding in one-pointedness without thought, although the two are similar only in abiding, mind does not separate from the experience of bliss, clarity, and non-thought clinging, awareness abides in objectless transparency. Mind abides calmly like a still pond. Awareness is the clear wisdom of insight that has not arisen in objects. The first three of the sixteen similarities can be applied here. Third, the distinction of emanating power is: The power of awareness and ignorance are similar only in the way they appear in objects, but the way of liberation is different. The example of awareness is like mercury falling on the ground, it does not grasp objects. The example of mind is like the light of the fifteenth moon merging with mind, or like dry earth meeting a drop of water, it grasps objects. The fourth, thirteenth, and fourteenth of the sixteen similarities can be applied here. Fourth, the distinction of the key of the method of liberation is: Having thus known the difference between mind and awareness, the part of mind that is the nature of samsara is purified in self-liberation, and the way in which the essence of awareness manifests is: The eight vehicles take the manifested dharma as the path by practicing it, the Great Perfection takes the basis of manifestation as the path by practicing it. Among these, the Hearers abandon, the Bodhisattvas purify, the Outer Tantras transform, the Inner Tantras Maha and Anu accept and take as the path by means of skillful means. Mind