Tibetan
་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་ནི་ཉིན་མོའི་སྐར་མ་ལྟར་དཀོན་ཅིང་སྲིད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ། རིགས་དྲུག་ འཁོར་བའི་གནས་ནས་མི་ཁོམ་བརྒྱད་བྲལ་གྱི་དལ་འབྱོར་ཐོབ་པ་ཞེས། འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱང་དཀོན་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། མ་གཅིག་གིས། སེམས་ཅན་ཙམ་གྱི་ལུས་མཐོང་ན། །མི་ལུས་ཐོབ་པ་ མེད་པ་ཙམ། །ཁ་འཐོར་ཙམ་གྱི་ལུས་མཐོང་ན། །མི་ལུས་ཐོབ་པ་སྲིད་པ་ཙམ། །སེམས་ཅན་གཞན་ལ་བལྟས་པ་ན། །འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་དཀོན། །ཞེས་གསུངས་པས། དེ་ཡང་ཁ་འཐོར་ སེམས་ཅན་འབུམ་ཕྲག་མང་པོའི་ནང་ནས་ཀྱང་མི་ལུས་དཀོན་ཅིང་། མི་འབུམ་ཕྲག་མང་པོའི་ནང་ནས་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་ཚུལ་བཞིན་བསྒྲུབ་པ་དཀོན་ཏེ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བ་བསྒྲུབ་པ་མང་བས་ན། དེ་ཉིད་ཀྱིས། ཁ་འཐོར་ཡུལ་གྱི་མི་རྣམས་ནི། །ཆོས་མི་དྲན་ལ་ཚད་བཙུགས་ན། དམ་ཆོས་འབྱོར་བའི་མི་རྣམས་ནི། །ཨུ་དུམ་ཝཱ་ར་ལས་ཀྱང་དཀོན། །ཀུན་ཀྱང་མི་དགེའི་ལས་ལ་སྤྱོད། །བུ་ཆུང་མེ་ལ་འཇུ་བ་དང་། །གླེན་ པས་བཙན་དུག་ཟ་བ་དང་། །སྨོན་པ་གཡང་ལ་མཆོང་བ་དང་། འདྲེ་ཅན་རང་སྲོག་གཅོད་པ་བཞིན། །རང་སྡུག་རང་གིས་བྱེད་པ་ཟད། །བསྐལ་པར་བདེ་བ་ཐོབ་མི་འགྱུར། །རྟག་ཏུ་སྐྱེ་འཆིའི་འདམ་ན་ ༄༅། །གནས༑ ། ངའི་ བསྟན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་འཕྲད་པ་འདི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན། དཔེར་ན་མེ་ཏོག་གི་ནང་ན་ཨུ་དུམ་ཝ་ར་དང་འདྲ། སྐར་ཚོགས་ཀྱི་དབུས་ན་ཉི་ཟླ་དང་འདྲ། གསེར་གྱི་ནང་ནས་འཛམ་བུ་ཆུ་གསེར་དང་འདྲ། རིའི་ནང་ནས་རི་རྒྱལ་ལྷུན་པོ་དང་འདྲ་བས། དེ་ལྟར་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ལུས་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལས་སྤྱོད་ངན་པའི་ངལ་དུབ་བྱེད་པར་འཕང་ཞིང་། བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་མཆོག་དམ་པ་ལུས་ཁྱོད་དང་འཕྲད་པར་ང་ རེ་དགའ་སྙམ་པའི་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་ཅིང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་དྲིན་དྲན་པ་དང་བཅས་པས་ཞག་གཅིག་ལ་ལན་གཅིག་སེམས་པར་བྱེད་པ་དམ་ཚིག་གོ །ཞེས་གསུངས། དེ་ལྟར་མི་ལུས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཐོབ་ཀྱང་ ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ལ་ཆ་རྒྱས་མེད་པ་ལྟར་ཆུད་ཟོས་སུ་བཏངས་པ་མང་སྟེ། མི་ཁོམ་པའི་གནས་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་མི་ཚེ་གཅིག་ལ་ཚ་གྲང་སྡུག་བསྔལ་ལོག་པའི་དཀའ་སྤྱད་དང་དུ་ལེན་པ། སེར་སྣ་དང་བཀྲེས་ ༄༅། །སྐོམ་གྱིས་རང་རྒྱུད་མནར་བ། དུད་འགྲོ་ལྟར་བཀོལ་སྤྱོད་གསད་བཅད་གཏི་མུག་གིས་དུས་འདའ་བ། མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་མི་ལྟར་མཐོང་ཚད་གསོད་པ། བསད་ཚད་ཟ་བ། བརྣབ་སེམས་ གནོད་སེམས། ཞེ་སྡང་ཕྲག་དོག་གི་སེམས་དང་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་འ
Chinese
，這樣的身體如同白天的星星般稀有，僅僅是存在的程度而已。從六道輪迴之處獲得脫離八無暇的閒暇，比轉輪王的獲得還要稀有。如同一位母親所說：如果只看到眾生的身體，獲得人身就幾乎不可能。如果看到零散的身體，獲得人身就僅僅是可能。如果觀察其他眾生，比轉輪王還要稀有。因此，即使在成千上萬的零散眾生中，人身也很稀有，而在成千上萬的人中，能夠如法修行正法也很稀有，因為造作罪惡和不善業的人很多。因此，她說：零散地方的人們，如果不記得佛法而設立尺度，那麼獲得正法的人比優曇婆羅花還要稀有。所有人都行不善之業，如同小孩抓住火焰，愚人吞食毒藥，瘋子跳下懸崖，鬼迷心竅的人自殺一樣，只是自己給自己帶來痛苦，永遠無法獲得幸福，永遠在生死輪迴的泥潭中。 我的教法完全清淨且相遇是極其殊勝的，例如花中的優曇婆羅花，星辰中的日月，黃金中的閻浮河金，山中的須彌山王。因此，如此殊勝的身體卻被用於世間惡行的勞累，我感到羞愧，並且因為與您相遇，與您這個成就菩提的殊勝依託相遇，我感到非常高興，並且生起喜悅。連同憶念三寶的恩德，每天至少思維一次，這是我的誓言。如是說。雖然獲得了如此殊勝的人身，卻像沒有裝飾的如意寶一樣被浪費了。與無暇之處沒有差別，一生都在忍受寒冷和痛苦的艱辛，被吝嗇和飢渴折磨，像牲畜一樣被使用、殺害、愚癡地度過時光，像邊地人一樣見到什麼就殺什麼，殺了就吃，貪婪、害心、嗔恨、嫉妒之心片刻也不
English
such a body is as rare as a star in the daytime, and it is only to the extent of existence. To obtain leisure and endowment free from the eight unfree states from the six realms of samsara is even rarer than becoming a universal monarch. As one mother said: If you only see the bodies of sentient beings, it is almost impossible to obtain a human body. If you see scattered bodies, it is only possible to obtain a human body. If you look at other sentient beings, it is even rarer than a universal monarch. Therefore, even among hundreds of thousands of scattered sentient beings, a human body is rare, and among hundreds of thousands of people, it is rare to practice the Dharma properly, because many people commit sins and non-virtuous deeds. Therefore, she said: The people in scattered places, if they do not remember the Dharma and set a standard, then those who attain the sacred Dharma are rarer than the Udumbara flower. Everyone engages in non-virtuous deeds, like a child grabbing a flame, a fool swallowing poison, a madman jumping off a cliff, and a demon-possessed person committing suicide. They only bring suffering upon themselves, and they will never attain happiness, forever in the mire of birth and death. My doctrine is completely pure and encountering it is extremely sublime, like the Udumbara flower among flowers, the sun and moon among stars, Jambudvipa gold among gold, and Mount Meru among mountains. Therefore, I am ashamed that such a sublime body is used for the toil of worldly misdeeds, and I am very happy and joyful to have met you, the supreme support for attaining enlightenment. Together with remembering the kindness of the Three Jewels, I vow to contemplate it at least once a day. Thus it was said. Although such a sublime human body is obtained, it is wasted like a wish-fulfilling jewel without embellishments. There is no difference from the unfree states, and one spends one's life enduring the hardships of cold and suffering, tormented by stinginess and thirst, used like animals, killed, and spending time in delusion, killing whatever one sees like a barbarian, eating whatever one kills, and not even for a moment with greed, harmful intent, hatred, and jealousy.
Tibetan
བྲལ་བ། རྒྱུ་འབྲས་ཁྱད་དུ་གསོད་པ་དང་། མུ་སྟེགས་ལྟར་རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐར་ལྟུང་ཞིང་རང་རྒྱུད་ལོག་ལྟས་སྦགས་པ་དང་། གཞན་ཡང་རྣམ་ གཡེང་དང་ལེ་ལོ་འདུ་འཛི་སོགས་ཀྱི་ལས་ལ་ཤ་ཐང་ཆད་ཆད་དུ་དལ་བ་མེད་པར་འབོད་པ་རྣམས་ནི། དབང་པོ་སྒོ་ལྔ་ཚངས་ཀྱང་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་དང་རྒྱབ་འགལ་དུ་སོང་བས། སླར་ཡང་ལོ་ཟླ་འགའ་ཞིག་གི་ རྗེས་སུ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་འགྲོ་བ་ལས་འོས་མེད་པ་མ་ཚོར་བར་རང་རྒྱུད་བདུད་ཀྱིས་ཟིན་པ་དག་མི་ཁོམ་པ་དངོས་མིན་ཀྱང་དངོས་དང་ཁྱད་པར་མེད། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་མིའི་ལུས་རྟེན་བཟང་པོ་ནི་ཐོབ། དབང་པོ་སྒོ་ ལྔ་ཚང་། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་དར་བའི་ཡུལ་དབུས་སུ་སྐྱེས། མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་མཐའ་མ་ལོག་པ། རྒྱལ་དང་རྒྱལ་བའི་ལུང་རྟོགས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་དད་པ་དང་ལྔ་ནི། རང་ངོས་ཀྱི་འབྱོར་བ་ལྔ་ དང་༑ ཟས་གཙང་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པ། བཀའ་འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་དམ་པའི་ཆོས་གསུངས་པ། ལུང་རྟོགས་ཀྱི་བསྟན་པ་མ་ནུབ་པ། རང་ཉིད་འཁོར་རྣམ་པ་བཞིའི་གྲལ་དུ་ ཞུགས་ཤིང་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པ། བླ་མ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཟིན་པ་དང་ལྔ་ནི་གཞན་ངོས་ཀྱི་འབྱོར་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་ནི་ཉིན་མོའི་སྐར་མ་ལྟར་དཀོན་ཅིང་སྲིད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ། རིགས་དྲུག་ འཁོར་བའི་གནས་ནས་མི་ཁོམ་བརྒྱད་བྲལ་གྱི་དལ་འབྱོར་ཐོབ་པ་ཞེས། འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱང་དཀོན་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། མ་གཅིག་གིས། སེམས་ཅན་ཙམ་གྱི་ལུས་མཐོང་ན། །མི་ལུས་ཐོབ་པ་ མེད་པ་ཙམ། །ཁ་འཐོར་ཙམ་གྱི་ལུས་མཐོང་ན། །མི་ལུས་ཐོབ་པ་སྲིད་པ་ཙམ། །སེམས་ཅན་གཞན་ལ་བལྟས་པ་ན། །འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་དཀོན། །ཞེས་གསུངས་པས། དེ་ཡང་ཁ་འཐོར་ སེམས་ཅན་འབུམ་ཕྲག་མང་པོའི་ནང་ནས་ཀྱང་མི་ལུས་དཀོན་ཅིང་། མི་འབུམ་ཕྲག་མང་པོའི་ནང་ནས་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་ཚུལ་བཞིན་བསྒྲུབ་པ་དཀོན་ཏེ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བ་བསྒྲུབ་པ་མང་བས་ན། དེ་ཉིད་ཀྱིས། ཁ་འཐོར་ཡུལ་གྱི་མི་རྣམས་ནི། །ཆོས་མི་དྲན་ལ་ཚད་བཙུགས་ན། དམ་ཆོས་འབྱོར་བའི་མི་རྣམས་ནི། །ཨུ་དུམ་ཝཱ་ར་ལས་ཀྱང་དཀོན། །ཀུན་ཀྱང་མི་དགེའི་ལས་ལ་སྤྱོད། །བུ་ཆུང་མེ་ལ་འཇུ་བ་དང་། །གླེན་ པས་བཙན་དུག་ཟ་བ་དང་། །སྨོན་པ་གཡང་ལ་མཆོང་བ་དང་། འདྲེ་ཅན་རང་སྲོག་གཅོད་པ་བཞིན། །རང་སྡུག་རང་གིས་བྱེད་པ་ཟད། །བསྐལ་པར་བདེ་བ་ཐོབ་མི་འགྱུར། །རྟག་ཏུ་སྐྱེ་འཆིའི་འདམ་ན་ ༄༅། །གནས༑
Chinese
远离（八无暇）。 诋毁因果，如外道般堕入常断二边，以邪见染污自相续，以及其他散乱、懒惰、喧嚣等事务，不间断地沉溺其中，五根齐全却与闻思修三者背道而驰，不知不觉中，几年之后又将堕入三恶道，自相续被魔所控制，这些虽非真正无暇，却与真正无暇无异。 与此相反，获得暇满人身，五根齐全，生于佛法兴盛的中央之地，未造五无间罪等恶业，对佛陀及其教法的证悟之教具有信心，此为自方的五种圆满。 释迦族国王之殊胜化身降临世间，宣说三转法轮之殊胜佛法，证悟之教法未衰败，自己加入四众弟子之列，精进于闻思修，被上师善知识所摄受，此为他方的五种圆满。 这样的身体如同白天的星星般稀有，仅仅是存在而已。 从六道轮回之处获得脱离八无暇的闲暇，比转轮王的地位还要稀有。 如同一位母亲所说：“如果看到仅仅是众生的身体，那么获得人身几乎是不可能的。 如果看到零星散落的身体，那么获得人身仅仅是可能而已。 如果观察其他众生，那么比转轮王还要稀有。” 因此，即使在成千上万的零星众生中，获得人身也是稀有的。 即使在成千上万的人中，如法修行佛法也是稀有的，因为造作罪恶不善业的人很多。 因此，她自己说：“如果衡量散乱之地的人们，他们不记得佛法，那么获得殊胜佛法的人比优昙婆罗花还要稀有。 所有人都在造作不善业，就像小孩抓住火焰，愚人吞食毒药，疯子跳下悬崖，鬼附之人自杀一样。 自己给自己制造痛苦，永远无法获得安乐，永远处于生死轮回的泥潭中。 ༄༅། །住。
English
Separation (from the eight unfree states). Denigrating cause and effect, falling into the extremes of permanence and annihilation like non-Buddhists, polluting one's own mind with wrong views, and also being constantly and without interruption engaged in activities such as distraction, laziness, and busyness. Although the five senses are complete, they go against the three practices of hearing, thinking, and meditating. Without realizing it, after a few years, one will inevitably fall into the three lower realms. Those whose minds are possessed by demons, although not truly unfree, are no different from those who are. On the other hand, having obtained a good human body, complete with the five senses, born in the central land where the Buddha's teachings flourish, not having committed the five heinous crimes, and having faith in the Buddha and his teachings of realization, these are the five endowments on one's own side. The emanation of the supreme king of the Shakyas appearing in the world, teaching the sacred Dharma of the three turnings of the wheel, the teachings of realization not having declined, oneself joining the ranks of the fourfold assembly, striving in hearing, thinking, and meditating, and being cared for by a lama who is a virtuous friend, these are the five endowments on the side of others. Such a body is as rare as a star in the daytime, and barely exists. Obtaining leisure and endowments, free from the eight unfree states, from the realms of the six realms of samsara, is said to be rarer than a universal monarch. As one mother said: "If one sees only the bodies of sentient beings, obtaining a human body is almost impossible. If one sees scattered bodies, obtaining a human body is only possible. If one observes other sentient beings, it is rarer than a universal monarch." Therefore, even among hundreds of thousands of scattered sentient beings, obtaining a human body is rare. Even among hundreds of thousands of people, practicing the Dharma properly is rare, because many people commit sins and unwholesome deeds. Therefore, she herself said: "If one measures the people of scattered lands, they do not remember the Dharma, then those who have the opportunity for the sacred Dharma are rarer than the udumbara flower. Everyone engages in unwholesome deeds, like a child grabbing a flame, a fool eating poison, a madman jumping off a cliff, and a demon-possessed person committing suicide. One makes suffering for oneself, and will never obtain happiness, forever remaining in the swamp of birth and death." ༄༅། །Stay.