Tibetan
པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ་བཞི་བཞིའོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་བཞི་བཞི་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་འདི་ཀུན་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་རང་བཞིན་ལ། མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནི། ཡུལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་རྟག་མི་རྟག་གི་སྤྲོས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་རྟག་མི་རྟག་སོགས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། ཡུལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་དུས་གསུམ་གྱི་མཐའ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ལ། ཆོས་ཤེས་པ་མཐའ་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། ཡུལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། ཡུལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་མ་སྐྱེས་ཤིང་མ་འགག་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་རྣམ་བྱང་སོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པ། མ་འགག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིའོ། །ཡུལ་དོན་དམ་གྱི་གཟུགས་སོགས་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་དག་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་ཅན་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནམ་མཁའ་ལྟར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། ཡུལ་དོན་དམ་གྱི་གཟུགས་སོགས་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། ཡུལ་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། ཡུལ་དོན་དམ་གྱི་གཟུགས་ སོགས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། ཡུལ་དོན་དམ་གྱི་གཟུགས་སོགས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་ཅན་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བརྗོད་པའི་ངོ་བོར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིའོ། །གང་གི་ཕྱིར། ཡུལ་འགོག་བདེན་ཟབ་མོ་དང་ཡུལ་འགོག་པ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དག་ཚིག་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པ་དེའི་ཕྱིར། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་འདི་དག་གི་དོན་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱིས་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་མངོན་སུམ་དུ་སྦྱིན་དུ་མེད་པ་དང༌། ཡུལ་འགོག་བདེན་ཟབ་མོ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་ཅན་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། ཡུལ་ཅན་འགོག་བདེན་ཟབ་མོ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་ཅན་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཟོད་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་ནད་ལ་སོགས་པ་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཞིང་མི་འབྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི། དེ་ལྟར་འགོག་པའི་བདེན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིའོ། །ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནི་ངན་སོང་ཆད་ཅིང༌། ལེགས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི། ཤེར་ཕྱིན་རིན་པོ་ཆེ་མངོན་མཐོ་དང་ངེས་ལེགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དང༌། ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཚན་མ་དག་དང་མ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། ཡུལ་ཅན་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་མཚན་མ་དག་དང་ མ་འབྲེལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ན་དངོས་པོ་བརྗོད་བྱ་དང་མིང་བརྗོད་བྱེད་དང་དེ་གཉིས་ལ་དམིགས་པའི་མཚན་འཛིན་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟར་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞི། གཉིས་པ་ནི། སྔར་བཤད་པ་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འདི་དང་ཡང་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་འདི་དང་ཡང་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་འདི་ཡིན་ཏེ། མཁྱེན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་འདིས་ནི་མཁྱེན་པའི་གནས་སྐབས་གསུམ་པོ་དག་ཀྱང་རྫོགས་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕན་ཡོན་རྫོགས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ཅེས་བྱ་བའི་འགྲེལ་བ་མདོ་ལུགས་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་སྐབས་གསུམ་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །། ༈ གཉིས་པ་སློབ་བྱེད་སྦྱོར་བ་བཞིའི་ཡན་ལག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། གཞི་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཀུན་བསྡུས་ནས་སྒོམ་པ། རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བ་དང༌། དེ་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་རྩེ་མོའི་སྦྱོར་བ་དང༌། དེ་གོ་རིམ་དུ་སྒོམ་པ་མཐར་གྱིས་པའི་སྦྱོར་བ་དང༌། དེ་སྒོམ་པ་མཐུན་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་ཡན་ལག་སོ་སོ་བ་བཅུ་ཐམ་པ་དང༌། ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་ཐབས་མཁས་བཤད་པའོ། །དང་པོ་སྒོམ་བྱ་རྣམས་རང་བཞིན་རྣམ་དག་དང༌། དེ་སྒོམ་བྱེད་སྦྱོར་བ་ཡུམ་གྱི་ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྐྱོ་སྔར་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་གློ་བུར་དྲི་བྲལ་གྱི་རྣམ་པའོ། །མཚན་ཉིད། ཐར་པ་ཆ་ མཐུན། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ཕྱིར་མི་ཟློག་པའི་ཚུལ། སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད། ཞིང་དག་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་མདོར་བསྟན་པ་དང༌། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེས་ན་གཞི་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། སློབ་པ་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་དང་མ་འདྲེས་པ། གཞི་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་བྱེ་བྲག་རྣམས་སྟོན་པ་ལ་འདིར་རྣམ་པར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་
Chinese
以及随知忍和随知，共有四种。如此，由十六个刹那组成的知，是遍知之道的自性，是见道。 第二，对于苦的知忍是：因为境法性的色等不是常与无常的戏论，所以境有者苦法知忍是远离常与无常等戏论的智慧；因为境法性的色等超越了三时之边，所以境有者苦，法知是超越边际的智慧；因为境法性的色等非常清净，所以境苦的随知忍是清净的智慧；因为境法性的色等不生不灭，没有烦恼调伏等，所以境有者苦的随知是不生的，不灭等的智慧。如此，是苦谛的四个刹那。因为境胜义的色等如虚空般清净，所以境有者灭道法知忍是如虚空般清净的智慧；因为境胜义的色等舍弃贪执，所以境灭道法知是舍弃一切贪执的智慧；因为境胜义的色等不可执取，所以境灭道随知忍是从一切执着中解脱的智慧；因为境胜义的色等没有自性的言说之体性，所以境有者灭道随知是没有言说之体的智慧。如此，是灭道的四个刹那。因为，境灭谛深奥，境灭法知忍的词句是超越行境的，所以仅凭言说这些境与境有者的意义，无法直接给予他人相续；因为境灭谛深奥，没有所缘，所以境有者灭的法知是使一切不存在的智慧；因为境有者灭谛深奥，非常清净，所以境有者灭的随知忍是非常清净的智慧；对于灭的随
English
And the subsequent knowledge-patience and subsequent knowledge, there are four each. Thus, the nature of the sixteen moments of knowledge is the path of complete knowledge itself, and it is the path of seeing. Secondly, the knowledge-patience towards suffering is: because the objects of the nature of phenomena, such as form, are not the elaborations of permanence and impermanence, therefore, the knowledge-patience of the Dharma of suffering, which possesses objects, is the wisdom that is free from the elaborations of permanence and impermanence, etc.; because the objects of the nature of phenomena, such as form, transcend the limits of the three times, therefore, the Dharma-knowledge of suffering, which possesses objects, is the wisdom that transcends the limits; because the objects of the nature of phenomena, such as form, are extremely pure, therefore, the subsequent knowledge-patience towards suffering, which is the object, is the pure wisdom; because the objects of the nature of phenomena, such as form, are unborn and unceasing, and there are no afflictions, subduing, etc., therefore, the subsequent knowledge of suffering, which possesses objects, is the wisdom of the unborn, unceasing, etc. Thus, these are the four moments of the truth of suffering. Because the objects of ultimate form, etc., are pure like the sky, therefore, the Dharma-knowledge-patience towards the origin, which possesses objects, is the wisdom that is pure like the sky; because the objects of ultimate form, etc., abandon attachment, therefore, the Dharma-knowledge towards the origin, which is the object, is the wisdom that abandons all attachment; because the objects of ultimate form, etc., are not graspable, therefore, the subsequent knowledge-patience towards the origin, which is the object, is the wisdom that is liberated from all grasping; because the objects of ultimate form, etc., do not have the nature of expression of self-nature, therefore, the subsequent knowledge towards the origin, which possesses objects, is the wisdom that does not have the nature of expression. Thus, these are the four moments of the truth of the origin. Because the object of cessation is profound, and the words of the Dharma-knowledge-patience of the object of cessation transcend the scope of practice, therefore, merely by expressing the meaning of these objects and object-possessors, it is impossible to directly bestow them upon the minds of others; because the object of cessation is profound and without focus, therefore, the Dharma-knowledge of cessation, which possesses objects, is the wisdom that makes everything non-existent; because the object-possessor of cessation is profound and extremely pure, therefore, the subsequent knowledge-patience of cessation, which possesses objects, is the wisdom that is extremely pure; the subsequent
Chinese
了知即是消除眼疾等一切疾病，以及不生的智慧，如是即是灭谛的四刹那。于道之法智忍，能断绝恶趣，产生一切善妙之智慧。于道之法智，般若波罗蜜多之珍宝，现证增上生与决定胜之果位，亦是不分别之智慧。以境法界与相好无关之故，有境之道之随念智忍，与相好无关之智慧，以及于道之随念智时，对于事物所诠与名称能诠，以及缘彼二者之执相之识不生之智慧，如是即是道谛之四刹那。第二者，如前所说之如是，此即一切种智，此亦是道智，此亦是一切智。以此圆满显示三种智慧之方式，亦圆满显示三种智慧之阶段，功德圆满。般若波罗蜜多诀窍论著《现观庄严论》之释疏，即《经部释疏》中第三品之释疏完毕。 ༈ 第二，广说能学之四加行之支分，总集基智三种之体相而修持，即圆满相加行，以及彼极殊胜之顶加行，以及次第修持彼之渐次加行，以及修持彼之相应刹那加行之支分，广说之。初者有各自十支分，以及遍及一切之方便善巧之解说。初者，所修持之诸法自性清净，以及彼修持之加行，母之法行之功德，彼之不顺品，即厌离先前之体相，乃为忽然离垢之体相。体相为解脱分，决择分，不退转之理，轮回涅槃平等性，清净刹土之解说。初者有略说与广说。初者，因此基智之差别等之意义是，与能学道位不杂染，于此显示基般若波罗蜜多之差别，此处名为“遍”。
English
Knowing is to eliminate all diseases such as eye diseases, and the wisdom of non-arising is the four moments of the truth of cessation. The forbearance of knowing the Dharma on the path cuts off the evil destinies and produces all good wisdom. Knowing the Dharma on the path, the precious Prajñāpāramitā, directly realizes the fruits of higher realms and definite goodness, and is also the non-discriminating wisdom. Because the realm of objects is unrelated to the characteristics, the forbearance of the subsequent knowledge of the path of the object is the wisdom that is unrelated to the characteristics, and when one knows the path subsequently, the wisdom that does not give rise to the consciousness of grasping at characteristics that focuses on the expressed object and the expressing name, and the two of them. Thus, these are the four moments of the truth of the path. Secondly, as mentioned before, this is the omniscient wisdom, this is also the path wisdom, and this is also the all-knowing wisdom. By fully demonstrating these three types of wisdom, the three stages of wisdom are also fully demonstrated, and the merits are complete. The commentary on the Prajñāpāramitā key treatise, the Ornament of Realization, is the commentary on the third chapter in the Sutra School commentary. ༈ Secondly, the detailed explanation of the limbs of the four practices to be learned, summarizing and meditating on the aspects of the three wisdoms of the base, is the practice of complete aspects, and the practice of the peak that is extremely superior to it, and the practice of gradually meditating on it in order, and the detailed explanation of the limbs of the practice of momentary practice that is in accordance with it. The first has ten separate limbs, and the explanation of skillful means that pervades all. The first is that the objects of meditation are naturally pure, and the practice of meditating on them, the merits of the Dharma practice of the Mother, the unfavorable aspects of which are the appearance of renunciation of the previous appearance, which is the appearance of sudden freedom from defilements. The characteristics are the part of liberation, the part of determination, the way of non-retrogression, the equality of samsara and nirvana, and the explanation of the pure land. The first has a brief explanation and a detailed explanation. The first is that the meaning of the differences of the base wisdom, etc., is that it is not mixed with the stage of the path to be learned. Here, the differences of the base Prajñāpāramitā are shown, and here it is called "pervasive."