Tibetan
་ཏཾ། འདུག་ཤིག ༈ །ག་ཏྱ་རྠཱ་ད་ཀརྨ་ཀཱཙྪཀརྟ་རིཀྟཿ། འགྲོ་བའི་དོན་དང་ལས་མེད་པ་དང་བྱེད་པོ་ལ་ཀྟའོ། །བྱིངས་གང་ལ་འགྲོ་བའི་དོན་ཡོད་པ་དང་བྱེད་པོའི་དོན་དང༌། བྱིངས་ལས་མེད་པ་ལ་ཡང་རྐྱེན་ཀྟ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། ༈ །ཨཊ྄་འགྲོ་བ་ལའོ། །ཡཊ྄་ཀྟ་བཞག །བྱིངས་རྐྱེན་བར་དུ་ཨིཊ྄་ཨཊ྄་ཨིཏ་སི་བྱུང༌། དྲངས། རྣམ་བཅད། ཨི་ཊི་ཏཿ། འཁོར་བར་གྱུར་ཏོ། ཨ་ཊ་ཏི། ཞེས་སོ། ༈ །ཥྛཱ་ཀྟ་ཨིཊ྄་སྠཱ་རུ་སོང༌། ཨི་མཐོང༌། ཨཱ་ཡལ། དྲངས། སི་སྠི་ཏཿ། གནས་པའོ། ། ཞེས་སོ། ༈ །ཤམ྄་ཀྟ་ཨིཊ྄་མེད། ཤམ྄་རྣམས་ཀྱི་རིང་པོའོ། །ཞེས་པས་བྱིངས་ཀྱི་དབྱངས་རིང་པོ་སྟེ། ཤཱམ྄་ང་རོ། །སི་རྣམ་བཅད་ཤཱཾ་ཏཿགྲུབ་ཤཱཊནྟཿལུས་འགྱུར་གྱི་ཁྱད་ཙམ་ཡིན། ཤཱིནྟཾ་པྲཱབྷཿ། ཞི་བ་ཐོབ་བོ། །ཤཱ་མྱ་ཏི། ཞི་བར་བྱེད་ཅེས་པའི་དོན་ནོ། ༈ །སྒྲུབ་ཚུལ་དེ་ཁོ་ནས་དམ྄་ཀྟ་ཅེས་པ་ལ། དཱནྟཿ། དཱ་མྱཏ། དུལ་བར་བྱེད་དོ། ༈ །ཀྟོ་བཱ་སེ་ཊ྄། ཨིཊ྄་བཅས་ཀྟ་ལ་ཡང་ནའོ། །གོང་དུ་བཤད་པའི་ཨ་ཊི་ཏཿདང༌། སྠི་ཏཿསོགས་དམིགས་གསལ་རྣམས་མ་ཡིན་པའི་ཨིཊ྄་ཡང་ཡོད་པའི་ཀྟ་བྱུང་ན། བྱིངས་ལ་ཡོན་ཏན་བྱེད་མི་བྱེད་གདམ་ང་སྟེ། རྐྱེན་ཀིཏ྄་ཀྱི་མིང་ཅན་དུ་བྱེད་ན། ཡོན་ཏན་སྤངས་པས་རང་གནས་ཡིན། ཀིཏ྄་མིན་ལ་ཡོན་ཏན་ནོ། ༈ །དྱུ་ཏ྄་ཨིཊ྄་ཀྟ་ཞེས་བཞགཀ྄་དང་ཊ྄་སོང༌། ཉེར་སྒྱུར་པྲ་གོང་ཀིཏ྄་དུ་བསམས་ན་ཡོན་ཏན་མེད། པྲ་དྱུ་ཏི་ཏཿ། ཀིཏ྄་མིན་དུ་བསམས་ན་ཡོན་ཏན་ཏེ། པྲདྱོ་ཏི་ཏཿ། པྲ་དྱོ་ཏ་ཏེསྨ། རབ་ཏུ་གསལ་བར་འདུག་གོ །དྱུ་ཏམྤྲཔྟཿ། སྣང་བ་ཐོབ་པའོ། ༈ །བད྄་ཀྟ་ཨིཊ྄ སམྤྲ་ས་ར་ཎ་བྱས་པས་བ་ཡིག་ཨུ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར། ཨུད྄་ཨིཏ྄་སི་བྱུང་གོང་བཞིན། ཨུ་ཏི་ཏཿ། ཨུ་ད་ཡཾ་པྲཱ་པྟ། སྨྲ་བའི་སྐབས་བྱུང་ངོ༌། །ཞེས་པའོ། ༈ །དེ་བཞིན་དུ། རུད྄་ཨིཊ྄་ཀྟ་ཞེས་པ་ལ། རུ་དི་ཏཿ། ཡང་ན། རོ་དི་ཏཿ། རོད་ནཾ་པྲ་བྷཿ། ༈ མུཥ྄་ཨིཊ྄་ཀྟ། ཞེས་པ་ལ་མོ་ཥི་ཏཿ། ཡང་ན་མུ་ཥི་ཏཿ། མུ་ཥྱ་ཏེ་སྨ། རྐུན་པོ་འདུག་གོ །ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ༈ །གྲཧ྄་ཨཻཊ྄་ཀྟ་བཞགགྲཧ྄་རྣམས་ཀྱི་ཨིཊ྄་ལའོ། །ཞེས་པ་ཨིཊ྄འི་ཨཱི་རིང་པོའོ། །ཀིཏ྄་ལ་སླར་ཡང་དག་པར་བསྒྱུར་ཏེ། གྲ་གྲྀ་རུ་འགྲོ། ཀིཏ྄་མིན་ལ་མི་འགྲོ །གྲྀ་ཧཱི་ཏཿ། གྲ་ཧཱི་ཏ༔། དོན་ནི་གྲྀཧྱ་ ཏེསྨ། བཟུང་བར་གྱུར་ཏོ། ༈ །ནུད྄་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་ལའོ། །ནུད྄་ཨིཊ྄་ཀྟ། ནོ་དེ་ཏ༔། ནུ་དི་ཏཿ། གོང་བཞིན་ནོ། །ནུ་དྱ་སྟེ་སྨ། བྱེད་དུ་བཅུག་པའོ། ༈ །བིད྄་ཨིཊ྄་ཀྟ། བེ་དི་ཏཿ། བི་དྱ་ཏེ་སྨ
Chinese
།ཏཾ། འདུག་ཤིག ༈ །ག་ཏྱ་རྠཱ་ད་ཀརྨ་ཀཱཙྪཀརྟ་རིཀྟཿ། འགྲོ་བའི་དོན་དང་ལས་མེད་པ་དང་བྱེད་པོ་ལ་ཀྟའོ། །བྱིངས་གང་ལ་འགྲོ་བའི་དོན་ཡོད་པ་དང་བྱེད་པོའི་དོན་དང༌། བྱིངས་ལས་མེད་པ་ལ་ཡང་རྐྱེན་ཀྟ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། ༈ །ཨཊ྄་འགྲོ་བ་ལའོ། །ཡཊ྄་ཀྟ་བཞག །བྱིངས་རྐྱེན་བར་དུ་ཨིཊ྄་ཨཊ྄་ཨིཏ་སི་བྱུང༌། དྲངས། རྣམ་བཅད། ཨི་ཊི་ཏཿ། འཁོར་བར་གྱུར་ཏོ། ཨ་ཊ་ཏི། ཞེས་སོ། ༈ །ཥྛཱ་ཀྟ་ཨིཊ྄་སྠཱ་རུ་སོང༌། ཨི་མཐོང༌། ཨཱ་ཡལ། དྲངས། སི་སྠི་ཏཿ། གནས་པའོ། ། ཞེས་སོ། ༈ །ཤམ྄་ཀྟ་ཨིཊ྄་མེད། ཤམ྄་རྣམས་ཀྱི་རིང་པོའོ། །ཞེས་པས་བྱིངས་ཀྱི་དབྱངས་རིང་པོ་སྟེ། ཤཱམ྄་ང་རོ། །སི་རྣམ་བཅད་ཤཱཾ་ཏཿགྲུབ་ཤཱཊནྟཿལུས་འགྱུར་གྱི་ཁྱད་ཙམ་ཡིན། ཤཱིནྟཾ་པྲཱབྷཿ། ཞི་བ་ཐོབ་བོ། །ཤཱ་མྱ་ཏི། ཞི་བར་བྱེད་ཅེས་པའི་དོན་ནོ། ༈ །སྒྲུབ་ཚུལ་དེ་ཁོ་ནས་དམ྄་ཀྟ་ཅེས་པ་ལ། དཱནྟཿ། དཱ་མྱཏ། དུལ་བར་བྱེད་དོ། ༈ །ཀྟོ་བཱ་སེ་ཊ྄། ཨིཊ྄་བཅས་ཀྟ་ལ་ཡང་ནའོ། །གོང་དུ་བཤད་པའི་ཨ་ཊི་ཏཿདང༌། སྠི་ཏཿསོགས་དམིགས་གསལ་རྣམས་མ་ཡིན་པའི་ཨིཊ྄་ཡང་ཡོད་པའི་ཀྟ་བྱུང་ན། བྱིངས་ལ་ཡོན་ཏན་བྱེད་མི་བྱེད་གདམ་ང་སྟེ། རྐྱེན་ཀིཏ྄་ཀྱི་མིང་ཅན་དུ་བྱེད་ན། ཡོན་ཏན་སྤངས་པས་རང་གནས་ཡིན། ཀིཏ྄་མིན་ལ་ཡོན་ཏན་ནོ། ༈ །དྱུ་ཏ྄་ཨིཊ྄་ཀྟ་ཞེས་བཞགཀ྄་དང་ཊ྄་སོང༌། ཉེར་སྒྱུར་པྲ་གོང་ཀིཏ྄་དུ་བསམས་ན་ཡོན་ཏན་མེད། པྲ་དྱུ་ཏི་ཏཿ། ཀིཏ྄་མིན་དུ་བསམས་ན་ཡོན་ཏན་ཏེ། པྲདྱོ་ཏི་ཏཿ། པྲ་དྱོ་ཏ་ཏེསྨ། རབ་ཏུ་གསལ་བར་འདུག་གོ །དྱུ་ཏམྤྲཔྟཿ། སྣང་བ་ཐོབ་པའོ། ༈ །བད྄་ཀྟ་ཨིཊ྄ སམྤྲ་ས་ར་ཎ་བྱས་པས་བ་ཡིག་ཨུ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར། ཨུད྄་ཨིཏ྄་སི་བྱུང་གོང་བཞིན། ཨུ་ཏི་ཏཿ། ཨུ་ད་ཡཾ་པྲཱ་པྟ། སྨྲ་བའི་སྐབས་བྱུང་ངོ༌། །ཞེས་པའོ། ༈ །དེ་བཞིན་དུ། རུད྄་ཨིཊ྄་ཀྟ་ཞེས་པ་ལ། རུ་དི་ཏཿ། ཡང་ན། རོ་དི་ཏཿ། རོད་ནཾ་པྲ་བྷཿ། ༈ མུཥ྄་ཨིཊ྄་ཀྟ། ཞེས་པ་ལ་མོ་ཥི་ཏཿ། ཡང་ན་མུ་ཥི་ཏཿ། མུ་ཥྱ་ཏེ་སྨ། རྐུན་པོ་འདུག་གོ །ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ༈ །གྲཧ྄་ཨཻཊ྄་ཀྟ་བཞགགྲཧ྄་རྣམས་ཀྱི་ཨིཊ྄་ལའོ། །ཞེས་པ་ཨིཊ྄འི་ཨཱི་རིང་པོའོ། །ཀིཏ྄་ལ་སླར་ཡང་དག་པར་བསྒྱུར་ཏེ། གྲ་གྲྀ་རུ་འགྲོ། ཀིཏ྄་མིན་ལ་མི་འགྲོ །གྲྀ་ཧཱི་ཏཿ། གྲ་ཧཱི་ཏ༔། དོན་ནི་གྲྀཧྱ་ ཏེསྨ། བཟུང་བར་གྱུར་ཏོ། ༈ །ནུད྄་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་ལའོ། །ནུད྄་ཨིཊ྄་ཀྟ། ནོ་དེ་ཏ༔། ནུ་དི་ཏཿ། གོང་བཞིན་ནོ། །ནུ་དྱ་སྟེ་སྨ། བྱེད་དུ་བཅུག་པའོ། ༈ །བིད྄་ཨིཊ྄་ཀྟ། བེ་དི་ཏཿ། བི་དྱ་ཏེ་སྨ །ཏཾ། འདུག་ཤིག ༈ །伽底雅义等，无业及作者为kta。凡是具有行义和作者义的词干，以及词干无业时，也适用后缀kta。༈ །ཨཊ྄为行。།ཡཊ྄ ཀྟ་བཞག。词干与后缀之间出现ཨིཊ྄་ཨཊ྄་ཨིཏ་སི་。引申。分别。ཨི་ཊི་ཏཿ。已转。ཨ་ཊ་ཏི། 如是说。༈ །ཥྛཱ་ཀྟ་ཨིཊ྄་变为སྠཱ། ཨི་显现。ཨཱ་ཡལ。引申。སི་སྠི་ཏཿ。已住。 如是说。༈ །ཤམ྄་ཀྟ་无ཨིཊ྄。ཤམ྄等变长音。因此词干的元音变长，即ཤཱམ྄。སི་分别，ཤཱཾ་ཏཿ成就，ཤཱཊནྟཿ只是身变的差别。ཤཱིནྟཾ་པྲཱབྷཿ。获得寂静。ཤཱ་མྱ་ཏི། 意为使寂静。༈ །以同样的方法，དམ྄་ཀྟ་变为དཱནྟཿ。དཱ་མྱཏ། 意为调伏。༈ །ཀྟོ་བཱ་སེ་ཊ྄。有ཨིཊ྄的ཀྟ་也可以。如前所述的ཨ་ཊི་ཏཿ和སྠི་ཏཿ等特殊情况之外，如果出现有ཨིཊ྄的ཀྟ་，词干可以选择是否进行 गुण (guṇa) 变化。如果作为名为ཀིཏ྄的后缀，则舍弃 गुण 变化，保持原状。不是ཀིཏ྄时，则进行 गुण 变化。༈ །དྱུ་ཏ྄་ཨིཊ྄་ཀྟ་这样放置，ཀ྄་和ཊ྄消失。前缀प्र如果被认为是ཀིཏ྄，则没有 गुण 变化，即པྲ་དྱུ་ཏི་ཏཿ。如果不是ཀིཏ྄，则有 गुण 变化，即པྲདྱོ་ཏི་ཏཿ。པྲ་དྱོ་ཏ་ཏེསྨ། 正在显现。དྱུ་ཏམྤྲཔྟཿ。获得光明。༈ །བད྄་ཀྟ་ཨིཊ྄，通过སམྤྲ་ས་ར་ཎ་，将བ་变为ཨུ་。ཨུད྄་ཨིཏ྄་སི་如前。ཨུ་ཏི་ཏཿ。ཨུ་ད་ཡཾ་པྲཱ་པྟ། 说话的时候出现了。就是这个意思。༈ །同样地，རུད྄་ཨིཊ྄་ཀྟ་变为རུ་དི་ཏཿ。或者རོ་དི་ཏཿ。རོད་ནཾ་པྲ་བྷཿ。༈ མུཥ྄་ཨིཊ྄་ཀྟ། 变为མོ་ཥི་ཏཿ。或者མུ་ཥི་ཏཿ。མུ་ཥྱ་ཏེ་སྨ། 小偷正在那里。就是这个意思。༈ །གྲཧ྄་ཨཻཊ྄་ཀྟ་这样放置，གྲཧ྄等有ཨིཊ྄。ཨིཊ྄变为长音ཨཱི。如果是ཀིཏ྄，则再次正确地变化，གྲ་变为གྲྀ་。不是ཀིཏ྄则不变化。གྲྀ་ཧཱི་ཏཿ。གྲ་ཧཱི་ཏ༔。意思是གྲྀཧྱ་ ཏེསྨ། 已经被抓住。༈ །ནུད྄为使役。།ནུད྄་ཨིཊ྄་ཀྟ། ནོ་དེ་ཏ༔། ནུ་དི་ཏཿ。如前。ནུ་དྱ་སྟེ་སྨ། 已经被驱使。༈ །བིད྄་ཨིཊ྄་ཀྟ། བེ་དི་ཏཿ། བི་དྱ་ཏེ་སྨ
English
།ཏཾ། འདུག་ཤིག ༈ །Gatyartha etc., kta for absence of action and agent. The suffix kta is applied to stems that have the meaning of going and the meaning of the agent, and also to stems that have no action. ༈ །ཨཊ྄ is for going. །ཡཊ྄ Place kta. Between the stem and the suffix, ཨིཊ྄་ཨཊ྄་ཨིཏ་སི་ appears. Derived. Separated. ཨི་ཊི་ཏཿ. Has turned. ཨ་ཊ་ཏི། Thus it is said. ༈ །ཥྛཱ་ཀྟ་ཨིཊ྄ becomes སྠཱ. ཨི་ appears. ཨཱ་ཡལ. Derived. སི་སྠི་ཏཿ. Has stayed. Thus it is said. ༈ །ཤམ྄་ཀྟ་ no ཨིཊ྄. The long vowel of ཤམ྄ etc. Therefore, the vowel of the stem becomes long, i.e., ཤཱམ྄. སི་ separated, ཤཱཾ་ཏཿ accomplished, ཤཱཊནྟཿ is just the difference of body change. ཤཱིནྟཾ་པྲཱབྷཿ. Obtained peace. ཤཱ་མྱ་ཏི། Means to make peaceful. ༈ །In the same way, དམ྄་ཀྟ་ becomes དཱནྟཿ. དཱ་མྱཏ། Means to tame. ༈ །ཀྟོ་བཱ་སེ་ཊ྄. Kta with ཨིཊ྄ is also possible. Apart from the special cases mentioned above, such as ཨ་ཊི་ཏཿ and སྠི་ཏཿ, if kta with ཨིཊ྄ appears, the stem can choose whether to perform guṇa change or not. If it is used as a suffix named ཀིཏ྄, then the guṇa change is abandoned and the original state is maintained. When it is not ཀིཏ྄, then guṇa change is performed. ༈ །དྱུ་ཏ྄་ཨིཊ྄་ཀྟ་ is placed like this, ཀ྄་ and ཊ྄ disappear. If the prefix प्र is considered as ཀིཏ྄, then there is no guṇa change, i.e., པྲ་དྱུ་ཏི་ཏཿ. If it is not ཀིཏ྄, then there is guṇa change, i.e., པྲདྱོ་ཏི་ཏཿ. པྲ་དྱོ་ཏ་ཏེསྨ. Is appearing brightly. དྱུ་ཏམྤྲཔྟཿ. Obtained light. ༈ །བད྄་ཀྟ་ཨིཊ྄, through samprasarana, བ་ is changed to ཨུ་. ཨུད྄་ཨིཊ྄་སི་ as before. ཨུ་ཏི་ཏཿ. ཨུ་ད་ཡཾ་པྲཱ་པྟ. Appeared at the time of speaking. That's what it means. ༈ །Similarly, རུད྄་ཨིཊ྄་ཀྟ་ becomes རུ་དི་ཏཿ. Or རོ་དི་ཏཿ. རོད་ནཾ་པྲ་བྷཿ. ༈ མུཥ྄་ཨིཊ྄་ཀྟ། Becomes མོ་ཥི་ཏཿ. Or མུ་ཥི་ཏཿ. མུ་ཥྱ་ཏེ་སྨ. The thief is there. That's what it means. ༈ །གྲཧ྄་ཨཻཊ྄་ཀྟ་ is placed like this, གྲཧ྄ etc. have ཨིཊ྄. ཨིཊ྄ becomes the long vowel ཨཱི. If it is ཀིཏ྄, then it changes correctly again, གྲ་ becomes གྲྀ་. If it is not ཀིཏ྄, then it does not change. གྲྀ་ཧཱི་ཏཿ. གྲ་ཧཱི་ཏ༔. The meaning is གྲྀཧྱ་ ཏེསྨ. Has been caught. ༈ །ནུད྄ is for causative. །ནུད྄་ཨིཊ྄་ཀྟ། ནོ་དེ་ཏ༔. ནུ་དི་ཏཿ. As before. ནུ་དྱ་སྟེ་སྨ. Has been driven. ༈ །བིད྄་ཨིཊ྄་ཀྟ། བེ་དི་ཏཿ. བི་དྱ་ཏེ་སྨ