Tibetan
། །གཉིས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་བརྗེད་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པ་དག་ནི་བདག་སྤྱོད་ཅིང༌། །ཞེས་པ་ནས། ཡོངས་སུ་བྱང་བར་ཤོག་གི་བར་ཏེ། ཚེ་རབས་སོགས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་སྤྱོད་པ་སོགས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་པ་དང༌། ལྷའི་སོགས་ཀྱིས་སྐད་སྣ་ཚོགས་པས་ཆོས་སྟོན་པ་དང༌། དེས་ཤིང་སོགས་ཀྱིས་དགེ་བ་ལ་བརྩོན་པ་དང༌། རྒྱུ་བཞི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་བརྗེད་པ་དང༌། སྡིག་པ་སོགས་ཀྱིས་དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤོང་བར་སྟོན་ཏོ། །ཡང་ན་འདི་ལ་ཚེ་རབས་དྲན་པ་དང༌། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་སོ་སོར་ཕྱེ་ནས། རྒྱུ་ལྔར་བྱས་ཀྱང་ལེགས་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་མ་ལུས་པའི་སྦྱོར་བའམ་མ་ཆགས་པ་ནི། ལས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བཞི་པ་གཞན་ལ་ཕན་བདེ་ནི། ཞིང་གི་ཁྱོན་དང་སོགས་སོ། །ལྔ་པ་གོ་ཆ་བགོ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་བྱེད་ཅིང༌། །སོགས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྫོགས་པ་དང༌། སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པ་དང༌། དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་གསུམ་ལ་རིམ་པས་སྦྱར་རོ། །དྲུག་པ་སྐལ་མཉམ་གྱི་གྲོགས་དང་འགྲོགས་པ་ནི། བདག་གི་སྤྱོད་དང་སོགས་ སོ། །བདུན་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་ཅིང་མཉེས་པར་བྱེད་པ་ནི། བདག་ལ་ཕན་པར་སོགས་སོ། །བརྒྱད་པ་སངས་རྒྱས་མངོན་གྱུར་ལ་མཆོད་པ་སོགས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་སྲས་ཀྱི་སོགས་ཏེ། འཁོར་དང་དུས་དང་བསམ་པ་སྐྱོ་བ་མེད་པ་དང༌། མཆོད་པ་སྟེ་དོན་ཚན་བཞི་རིམ་ཅན་དུ་སྦྱར་རོ། །དགུ་པ་དམ་ཆོས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ནི་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སོགས་ཏེ། ཆོས་འཛིན་པ་དང་སྟོན་པ་དང༌། རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་རིམ་གྱིས་སོ། །བཅུ་པ་མི་ཟད་པའི་མཛོད་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ནི། སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་སོགས་ཏེ། ཚོགས་གཉིས་དང་མཐུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའོ། །བཅུ་གཅིག་པ་འཇུག་པ་དུ་མའི་སྒོ་ནས་སྨོན་པ་ནི། རྡུལ་གཅིག་སྟེང་ན་རྡུལ་སྙེད་ཞིང་རྣམས་ཏེ། །ཞེས་པ་ནས། དྲུང་དུ་བདག་མཆིའོ་བར་རོ། །དེ་ལ་འཇུག་པ་བརྒྱད་སྟེ། དང་པོ་ཞིང་དང་བཅས་པའི་སངས་རྒྱས་ལྟ་བ་ལ་འཇུག་པ་ནི། རྡུལ་གཅིག་སོགས། གཉིས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ལ་འཇུག་པ་ནི། གསུང་གཅིག་ཡན་ལག་སོགས། གསུམ་པ་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བ་ལ་འཇུག་པ་ནི། དུས་གསུམ་གཤེགས་པ་སོགས། བཞི་པ་བསྐལ་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ནི། མ་འོངས་བསྐལ་པ་སོགས། ལྔ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བལྟ་བ་ལ་འཇུག་པ་ནི། དུས་གསུམ་གཤེགས་པ་སོགས། དྲུག་པ་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ནི། རྟག་ཏུ་དེ་དག་སོགས། བདུན་པ་ཞིང་སྒྲུབ་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི། གང་ཡང་དུས་གསུམ་སོགས། བརྒྱད་པ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་དྲུང་དུ་འགྲོ་བ་ལ་འཇུག་པ་ནི། གང་ཡང་མ་བྱོན་སོགས་སོ། །འདིར་སྡོམ་ནི། ཞིང་བལྟ་གསུང་དང་ཆོས་འཁོར་དང༌། །བསྐལ་པ་སངས་རྒྱས་སྤྱོད་ཡུལ་དང༌། །ཞིང་སྒྲུབ་པ་དང་དྲུང་དུ་འགྲོ། །འཇུག་པ་བརྒྱད་དུ་ཤེས་པ་ཡིན། སྤྱི་དོན་བཅུ་གཉིས་པ་སྟོབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྨོན་པ་ནི། ཀུན་ཏུ་མྱུར་བའི་ནས། ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཀྱི་བར་རོ། །བཅུ་གསུམ་པ་བསྒྲུབ་པའམ་གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་སྨོན་པ་ནི། ལས་ཀྱི་སྟོབས་རྣམས་སོགས་ཏེ། ལས་ཉོན་བདུད་གསུམ་འཇོམས་པ་དང༌། གཉེན་པོ་དངོས་ཏེ་དོན་ཚན་བཞི་རིམ་ཅན་དང༌། བཅུ་བཞི་པ་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྨོན་པ་ནི། ཞིང་རྣམས་རྒྱ་མཚོ་ནས་མི་སྐྱོ་སྤྱད་པར་བགྱི་ཞེས་པའི་བར་ཏེ། འདི་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དག་པ་དང༌། སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང༌། ཆོས་རྟོགས་པ་དང༌། རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་དང༌། སྤྱོད་པ་མཐའ་ཡས་པ་དང༌། སྨོན་ལམ་རྫོགས་པ་དང༌། མཆོད་པ་སྒྲུབ་པ་དང༌། བསྐལ་པ་མཐའ་མེད་པར་འཇུག་པ་སྟེ་དོན་བརྒྱད་རིམ་ཅན་ནོ། །བཅོ་ལྔ་པ་རྗེས་སུ་སློབ་པ་ནི། གང་ཡང་དུས་གསུམ་སོགས་ཏེ། འདི་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སློབ་པ་དང༌། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་རྗེས་སུ་སློབ་པའོ། །བཅུ་དྲུག་པ་དོན་བསྡུ་བའི་བསྔོ་བ་བསྟན་པ་ནི། སྤྱོད་པ་དག་ནི་ཚད་ཡོད་མ་གྱུར་ཅིག །སོགས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་བསྡུས་པའི་དོན་གྱི་རིམ་པ་འདི་ནི། རྒྱ་འགྲེལ་ཕལ་ཆེར་གྱི་བཤད་པ་མགྲིན་གཅིག་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ཁྱད་པར་ མཁན་པོ་ཡེ་ཤེས་སྡེའི་ཞལ་ལྔ་ནས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟར་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་བསྡུས་དོན་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཁུངས་ཆེ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལ་གཅེས་སྤྲས་སུ་བྱ་ཞིང་མི་ནུབ་པའི་དོན་དུ་བཀོད་པའོ། །ཤཱཀྱ་བཤེས་གཉེན་གྱི་འགྲེལ་པར་ནི་དོན་ཚན་བཅུ་དྲུག་པོ་སྤྱི་ཙམ་ནས་འདྲ་བ་ལས། དང་པོ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་མིང་འདོགས་པ་དང༌། སེམས་བསྐྱེད་པ་སོགས་དོན་ཚན་བཅུ་རིམ་པ་བཞིན་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སའི་ཕར་ཕྱིན་བཅུ་དང་སྦྱོར་ཞིང༌། མཆོད་པར་གྱུར་ཅེས་པས་སྦྱིན་པ་དང༌། པདྨོ་དང༌། ཉི་ཟླའི་དཔེས་ཆགས་སྡང་གིས་མ་གོས་པ་དང༌། གྲང་དྲོའི་བྱ་བ་བྱེད་ཀྱང༌། ཆགས་སྡང་གི་རྣམ་རྟོག་མེད་པས་བཟོད་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་མངོན་དུ་འགྱུར་བས་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཡིན་པ་སོགས་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་ནས་འཆད་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པས་འཇུག་པ་བརྒྱད་ཀྱིས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྟ་བའི་འཇུག་པ་དང༌། དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ནས་གཞུང་ཚན་བདུན་པོ་དེ་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སོགས་ལྷག་བསམ་དག་པའམ་མ་དག་ས་བདུན་ལ་རིམ་གྱིས་སྦྱོར་བ་དང༌། དོན་ཚན་བཅུ་གཉིས་པ་སྟོབས་ཀྱི་སྨོན་པ་ས་བརྒྱད་པ་དང༌། བཅུ་གསུམ་པ་ལ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉམས་ཞེས་ཟེར་ཏེ་ས་དགུ་པ་དང༌། བཅུ་བཞི་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་ཞེས་འདོགས་པ་དང༌། བཅོ་ལྔ་པ་རྗེས་སུ་སློབ་པ་ལ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་ནས། གང་ཡང་དུས་གསུམ་གཤེགས་པའི་རྒྱལ་བ་ཡི། །ཞེས་སོགས་ལ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་ བྱ་བ་ཞེས་གསུང་ཞིང༌། རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་པ། །སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་གྱིས། ཚོགས་གཉིས་བཟུང་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་རྗེས་སུ་སློབ་པ་སྟེ་དོན་ཚན་བཅུ་བཞི་པ་དང་བཅོ་ལྔ་པ་བསྡོམས་པས་ས་བཅུ་པ་བཤད་ཅིང༌། ས་བཅུ་བསྟན་པས་འཕགས་ལམ་གྱི་ཕར་ཕྱིན་བཅུ་ཡང་བཤད་པ་དང༌། བཅུ་དྲུག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བསྡུས་ནི་ཀུན་ཏུ་འོད་ཀྱིས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པའོ། །ཞེས་བཞེད་དེ་ལེགས་པར་བཤད་པའང་ཡོད་ལ། ཇི་བཞིན་མི་འབྱོར་བ་ཡང་འགའ་རེ་སྣང་ངོ༌། །འོན་ཀྱང་སྔོན་གྱི་དུས་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱི་བསྟན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་པོར་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ལེགས་པར་གྲགས་པའི་མཁས་པས་བཤད་པ་ཡིན་པས་ན། འདིར་ཡང་ལུགས་དེ་གོ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་སུ་ཅུང་ཟད་བླངས་པའོ། །འོན་ཀྱང་འདིར་བཤད་སླ་ཞིང་གོ་བདེ་བའི་ཕྱིར། བསྡུས་དོན་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྗོད་ན། འདི་ལ་མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་དོན་བསྡུས་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། ཚིགས་བཅད་གསུམ་སྟེ། གསུངས་པ། འདས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ཕྱོགས་བཅུ་ཡི། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་གང་བཞུགས་མཆོད་པར་གྱུར། །གང་ཡང་མ་བྱོན་དེ་དག་རབ་མྱུར་བར། །བསམ་རྫོགས་བྱང་ཆུབ་རིམ་པར་སངས་རྒྱས་སྤྱོན། །སྔོན་བྱོན་པ་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ རྣམས་དང༌། ད་ལྟར་ཕྱོགས་བཅུ་ཡི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དག་ན་གང་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་བཞུགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ། མཆོད་པའི་བྱེ་བྲག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་པར་གྱུར་ཅིག གང་ཡང་མ་བྱོན་པའི་སངས་རྒྱས་ཏེ། འོག་མིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཟིན་ནས། གདུལ་བྱ་དུས་ལ་མ་བབས་པར། འཇིག་རྟེན་དུ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་མི་སྟོན་པ་རྣམས་སམ། མྱུར་དུ་འཚང་རྒྱ་བར་རུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དག་རྣམས། དཀའ་བ་དང་འབད་རྩོལ་མེད་བཞིན
Chinese
第二、不忘菩提心方面，从“菩提行仪我皆行”至“愿皆得清净”之间，以生生世世等恒常出家，以戒律行持等清净戒律，以天等种种语言宣说佛法，以彼树等精勤行善，以四因先行而不忘菩提心，以罪恶等显示舍弃彼之违品。或者对此，将忆念宿世和出家分别开来，作为五因也很好。第三、无余之行或无执着，即从“业”等开始。第四、利益他者安乐，即“田之广”等。第五、披甲，即“圆满菩提行仪”等，与圆满佛法、与众生行仪相符而行、宣说圣法三者依次对应。第六、与具同等根器之友相伴，即“我之行仪”等。第七、依止并令欢喜善知识，即“利益我”等。第八、对现证之佛作供养等事，即“佛子”等，将眷属、时间、无厌倦之意乐、供养四项按次第对应。第九、受持正法，即“诸佛”等，将执持法、宣说、精勤修习三者依次对应。第十、获得无尽藏，即“一切有情”等，为获得二资粮和威力。第十一、从多种入门处发愿，即“一尘之上尘数刹”至“于彼等前我前往”之间。其中有八种入门：第一、从观想具刹土之佛入门，即“一尘”等。第二、从入佛之语入门，即“一语支分”等。第三、从转法轮入门，即“三世逝者”等。第四、从劫入门，即“未来劫”等。第五、从观如来入门，即“三世逝者”等。第六、从入彼之行境入门，即“恒时彼等”等。
English
Second, regarding not forgetting the mind of enlightenment, from "I practice the conduct of enlightenment" to "May all be completely purified," it shows that one should always renounce the world through lifetimes, purify morality through moral conduct, teach the Dharma in various languages like those of the gods, diligently engage in virtue through trees, etc., not forget the mind of enlightenment by preceding it with the four causes, and abandon the opposing factors through sins, etc. Alternatively, one can separate remembering past lives and renunciation into five causes, which would also be good. Third, the practice of non-attachment or non-clinging is from "Karma" onwards. Fourth, benefiting others and bringing them happiness is from "The extent of the field" onwards. Fifth, donning armor is from "Completing the conduct of enlightenment" onwards, which corresponds to perfecting the Buddha's teachings, engaging in accordance with the conduct of sentient beings, and teaching the sacred Dharma in order. Sixth, associating with friends of equal fortune is from "My conduct" onwards. Seventh, relying on and pleasing spiritual friends is from "Benefiting me" onwards. Eighth, making offerings to the manifest Buddha and other activities is from "Son of the Buddha" onwards, corresponding to the retinue, time, intention without discouragement, and offerings in a sequential manner. Ninth, upholding the sacred Dharma is from "Victorious Ones" onwards, corresponding to upholding the Dharma, teaching it, and diligently practicing it in order. Tenth, obtaining an inexhaustible treasury is from "All existence" onwards, to obtain the two accumulations and power. Eleventh, making aspirations through various entrances is from "Upon a single atom, realms as numerous as atoms" to "I go before them." There are eight entrances: First, entering into seeing the Buddha with the field, which is "One atom," etc. Second, entering into the speech of the Buddha, which is "One speech, limb," etc. Third, entering into turning the wheel of Dharma, which is "Three times gone," etc. Fourth, entering through the gate of kalpas, which is "Future kalpas," etc. Fifth, entering into seeing the Thus-Gone One, which is "Three times gone," etc. Sixth, entering into its field of activity, which is "Always those," etc.
Chinese
哦！第七是进入净土修持，即无论过去、现在、未来等。第八是进入去往如来面前，即无论未来等。此处总结为：观净土、语、法轮，劫、佛、行境，净土修持与去往面前，要知道这是八种进入。第十二个总义是从力量的角度发愿，从“一切迅速”到“如实成就”之间。第十三个是从成办或对治的角度发愿，即“业力诸般”等，降伏业、烦恼、魔三种，以及对治本身，即四个次第相连的要点。第十四是从事业的角度发愿，从“净土如海”到“不厌修持”之间，此处也有佛的净土清净，成熟众生，证悟佛法，获得后得智，行持无边，愿望圆满，成办供养，进入无尽劫，这是八个次第相连的要点。第十五是随学，即无论过去、现在、未来等，此处是随学佛陀和随学大菩萨。第十六是显示总结意义的回向，即“行持诸般莫成量”等。如此，这些总结意义的次第，也是大多数印度注释一致的说法，特别是按照堪布益西德的口述而记录的。因此，这个总结意义非常可靠，所以要珍视它，并为了不泯灭而记录下来。在释迦善友的注释中，十六个要点从总体上相似，但第一个命名为“发起菩提心”，并将发起菩提心等十个要点依次与胜解行地的十度结合，以“成为供养”与布施结合，以莲花和日月比喻不为贪嗔所染，虽然做冷热之事，但因没有贪嗔的分别念而为忍辱，显现成佛是愿力的力量等，以各种理由来解释，并以观看佛土等来驳斥进入。
English
Oh! The seventh is entering into the practice of purifying the Buddha-field, which is whatever past, present, and future, etc. The eighth is entering into going before the Tathagata, which is whatever has not come, etc. Here is the summary: Seeing the pure land, speech, and Dharma wheel, kalpas, Buddha, field of activity, practicing the pure land, and going before, know that these are the eight entries. The twelfth general meaning is aspiration from the perspective of power, from "all swiftness" to "accomplishing correctly." The thirteenth is aspiration from the perspective of accomplishment or antidote, which is "all the powers of karma," etc., subduing the three: karma, afflictions, and demons, as well as the antidote itself, which are four sequential key points. The fourteenth is aspiration from the perspective of activity, from "pure lands like the ocean" to "not weary of practice," which also includes the purification of the Buddha's pure land, maturing sentient beings, realizing the Dharma, obtaining post-attainment wisdom, engaging in limitless conduct, fulfilling aspirations, accomplishing offerings, and entering into endless kalpas, which are eight sequential key points. The fifteenth is following, which is whatever past, present, and future, etc., which includes following the Buddha and following the great Bodhisattvas. The sixteenth is showing the dedication that summarizes the meaning, which is "may all practices not be limited," etc. Thus, this sequence of summarized meanings is also the unanimous explanation of most Indian commentaries, and in particular, it is recorded as spoken by Khenpo Yeshe De. Therefore, this summarized meaning is very reliable, so it should be cherished and recorded for the purpose of not being lost. In Shakya Shenyen's commentary, the sixteen points are similar in general, but the first is named "generating the mind of Bodhichitta," and the ten points, such as generating the mind of Bodhichitta, are sequentially combined with the ten perfections of the stage of application, and "becoming an offering" is combined with generosity, and the lotus and sun and moon are used as metaphors for not being stained by attachment and aversion, and although doing hot and cold things, it is patience because there is no discrimination of attachment and aversion, and manifesting Buddhahood is the power of aspiration, etc., are explained with various reasons, and entering is refuted by seeing the Buddha-field, etc.