Tibetan
་དྲུག་རྣམས་འདུས་ཏེ། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལ་བརྟེན་ ནས་ཤེས་པ་འགྱུར་བའི་རེག་པ་འབྱུང་བ་ནི་རེག་པའི་ཡན་ལག་གོ །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་བའམ་སྡུག་བསྔལ་ལམ་བཏང་སྙོམས་གང་རུང་ཞིག་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་ཚོར་བའི་ཡན་ལག་གོ །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་བ་ལ་ཐོབ་པར་འདོད་ཅིང་ཡང་སྲེད་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ལ་འདོར་བར་འདོད་པའི་སྲེད་པ་དང༌། བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པ་འབྱུང་བ་ནི་སྲེད་པའི་ཡན་ལག་གོ །སྲེད་པ་དེ་འཕེལ་བ་ལས་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམས་ལ་འདོར་ལེན་བྱེད་འདོད་འབྱུང་བ་ནི་ལེན་པའི་ཡན་ལག་གོ །དེས་ཀྱང་སྲིད་པ་ཕྱི་མ་འཕེན་ནུས་ཀྱི་ལས་གསོག་པའམ། སྔར་འཕངས་ཟིན་པའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་གསོས་བཏབ་ནས། སྐྱེ་བ་འགྲུབ་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གོ །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མའི་ཕུང་པོ་གྲུབ་པ་ནི། སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་གོ །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁམས་འགྱུར་བའི་ན་བ་དང༌། ན་ཚོད་འགྱུར་བའི་རྒས་པ་དང༌། སྲོག་འགྱུར་བའི་འཆི་བ་དང༌། ལུས་སེམས་གདུང་བར་བྱེད་པའི་མྱ་ངན་དང༌། ཟས་གོས་ལ་སོགས་པ་འདོད་པས་འཕོངས་པ་དང༌། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང༌། འཁྲུགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་པ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་གོ །དེ་ལྟར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་ཡང༌། དུས་ཅིག་ཆར་དུ་ཚང་བ་དང༌། བྱ་བ་རྫོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ཚང་བ་དང༌། ཚེ་གཅིག་ལ་རྫོགས་པ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་དུ་མ་དང༌། བརྫུས་སྐྱེས་ཀྱི་འགྲོ་བ་དང༌། ཁམས་གོང་མའི་སེམས་ཅན་ལ། ཡན་ལག་ཅི་རིགས་ཚང་བ་ལས་ཡོངས་རྫོགས་ མི་དགོས་པ་སོགས་རྣམ་གཞག་དུ་མ་ཡོད་ཀྱང༌། གཙོ་བོར་ཚེ་གཉིས་ལ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། འཕེན་པའི་ཡན་ལག་དང༌། འཕངས་པའི་ཡན་ལག་དང༌། འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་དང༌། འགྲུབ་པའི་ཡན་ལག་སྟེ་བཞིར་བསྡུ་བའམ། ཡང་ན་ཚེ་གསུམ་ལ་བསྡུ་བའི་ལུགས་ཏེ། ཚེ་ལྔ་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཚར་གཉིས་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཀྱང་དེ་དག་གི་རྣམ་གཞག་རྒྱས་པ་འདིར་མི་སྤྲོའོ། །དེ་ནི་འཁོར་བ་འཇུག་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་ལ། མ་རིག་པ་སྤངས་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་འགགས་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་མི་གསོག་པ་ནས། སྐྱེ་བ་འགགས་པས་རྒ་ཤི་མི་འབྱུང་བའི་བར་དུ་ནི་འཁོར་བ་བཟློག་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ལོ། །རྟེན་འབྲེལ་རིམ་པ་འདི་གཉིས་ཁོ་ན། ལུས་འབྱུང་དང་ལུགས་ཟློག་གི་རྟེན་འབྲེལ་དུ་མདོ་དུ་མ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ལུགས་ཟློག་ལ་རྒ་ཤི་ནས་མ་རིག་པའི་བར་དུ། མས་ཟློག་ཁོ་ན་དགོས་པར་འདོད་པ་ནི་བཤད་སྒྲོས་ཕྱོགས་རེ་ལ་བརྟེན་ནས། དབང་ཟ་བའི་སྤྱོད་པའོ། །མ་རིག་པ་གང་ལས་སྐྱེས་ཞེས་མངོན་པར་བརྟགས་ན། བདག་ལས་མི་སྐྱེ། གཞན་ལས་མི་སྐྱེ། གཉིས་ཀ་ལས་མི་སྐྱེ། རྒྱུ་མེད་ཀྱང་མིན་པས། མ་རིག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་སོ། །མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། གནས་པའི་དངོས་པོ་མ་བྱུང་ངོ༌། །གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྒྱུ་མེད་པས་མི་འཇིག་གོ །དེ་ལྟར་ན་མ་རིག་པ་སྐྱེ་འགགས་གནས་གསུམ་དང་བྲལ་བས་རང་བཞིན་མེད་དེ། འདུ་བྱེད་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་ཡང་དེ་དག་འདྲའོ། །ཡང་དག་པར་གནས་ཚུལ་ལ། སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང༌། འགགས་པ་མེད་ལ་གདོད་ནས་མ་གྲུབ་ཀྱང༌། མེད་ བཞིན་དུ་སྣང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ཙམ་ལས། མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་འབྲས་བུའི་སྣང་ཆ་ཙམ་ཞིག་འཆར་བ་མ་བཀག་པ་འདི་ནི་མཐའ་བཞི་ལས་གྲོལ་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་མ་ཟད། ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རིགས་མཐའ་དག་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདི་ལ་དོན་དམ་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། གནས་སྐབས་པའི་དོན་དམ་ཙམ་མོ། །ཀུན་རྫོབ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་ནི། དོན་དམ་ཉིད་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་ལོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནས། རྒ་ཤིའི་བར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ནི། འཁྲུལ་བའི་སྣང་བ་ཙམ་ལས་གནས་ཚུལ་ལ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་མྱོང་བས། མ་རིག་པ་འགགས་པ་ནས་རྒ་ཤི་འགགས་པའི་བར་ཡང༌། རྣལ་འབྱོར་ཅན་གྱི་བློའི་སྣང་ཚུལ་ཙམ་ལས། གཞན་གནས་ཚུལ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྨི་ལམ་གྱི་བུ་ནི་ནམ་དུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། དེ་ཤི་བ་དེ་བས་ཀྱང་མི་འཐད་པ་བཞིན་ནོ། །ཀུན་བྱང་གི་རྟེན་འབྲེལ་དེ་དག་གདོད་ནས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར༌། དེ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་ཙམ་གྱི་མཐའ་བྲལ་དེ་ཡང་མཐའ་དང་བཅས་པ་ལ་བལྟོས་ནས་བློས་བཞག་པ་ཙམ་ལས། ཡང་དག་པར་མེད་དོ། །ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་མ་རིག་པ་ནས་དོན་དམ་པའི་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་ཡང་འཇོག་ཅིང༌། མ་རིག་པ་འགགས་པ་དོན་དམ་པ་ནས་རྒ་ཤི་འགགས་པ་དོན་དམ་པའི་བར་དུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་འདི་ནི་མེད་བཞིན་སྣང་བའི་འཁྲུལ་ཆོས་མ་ཡིན་གྱི། གནས་ལུགས་ལ་ཞུགས་ཤིང་ བདེན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཡང༌། དེ་ལ་གཟུང་འཛིན་དང་སྒྲ་རྟོག་གི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དོ། །འོ་ན་མ་རིག་པ་གདོད་མ་ནས་མེད་ན། དོན་དམ་པའི་མ་རིག་པ་རང་གི་ངོ་བོས་གདོད་མ་ནས་གྲུབ་པ་དང་འགལ་ལོ་
Chinese
六根聚集，依赖于外境的显现，产生了知识转变的触觉，这是触的支分。依赖于此，体验到快乐、痛苦或中舍的任何一种感受，这是感受的支分。依赖于此，产生想要获得快乐的贪爱，想要舍弃痛苦的贪爱，以及喜欢安住于中舍的贪爱，这是爱的支分。由于贪爱增长，对于快乐、痛苦、中舍的因，产生想要取舍的欲望，这是取的支分。这也积累了能够投生后世的业，或者滋养了先前投下的业的习气，从而使之明显地趋向于成就转生，这是有的支分。依赖于此，形成了后世的蕴，这是生的支分。此蕴自身发生变异的衰老，年龄发生变化的衰老，生命发生变化的死亡，以及身心遭受煎熬的悲伤，食物衣物等匮乏的痛苦，发出哀号和不悦，以及混乱等等，这巨大的痛苦之蕴将会产生，这是老死的支分。如此，十二支分，有时同时具足，有时在一个行为完成的瞬间具足，有时在一生中圆满等等，有多种情况。对于化生道的众生，以及上界天的众生，具足相应的支分即可，不必完全具足等等，有多种情况。但主要以两世圆满来解释，分为投生的支分，已投生的支分，成就的支分，以及成就的支分四种，或者分为三世的说法，即五世中缘起两次圆满。然而，这些详细的解释在此不赘述。这是轮回流转的缘起，由于断除了无明，行之支分止息，即不再积累投生之业，从生止息到老死不生的阶段，这是轮回逆转的缘起。仅仅这两个缘起次第，在许多经中都宣说了顺生和逆转的缘起，因此，
English
When the six senses gather and rely on the appearance of external objects, the touch that transforms into knowledge arises, which is the limb of contact. Based on this, experiencing any of happiness, suffering, or equanimity is the limb of feeling. Based on this, craving arises, wanting to obtain happiness, wanting to abandon suffering, and delighting in abiding in equanimity, which is the limb of craving. As craving increases, the desire to accept or reject the causes of happiness, suffering, and equanimity arises, which is the limb of grasping. This also accumulates the karma that can project the next existence, or nourishes the habitual tendencies of the karma already projected, thus making it manifestly inclined towards accomplishing rebirth, which is the limb of becoming. Based on this, the aggregates of the next life are formed, which is the limb of birth. The aging of this very aggregate as its elements change, the aging as its age changes, the death as its life changes, and the sorrow that torments body and mind, the suffering of lacking food, clothing, and so on, the uttering of laments and displeasure, and confusion, and so on—this great mass of suffering will arise, which is the limb of old age and death. Thus, the twelve limbs are sometimes complete simultaneously, sometimes complete in a single moment when an action is completed, sometimes complete in one lifetime, and so on, there are many situations. For spontaneously born beings and beings in the higher realms, it is sufficient to have the appropriate limbs, and it is not necessary to have all of them, and so on, there are many situations. But mainly, it is explained as being completed in two lifetimes, divided into the limb of projecting, the limb of having been projected, the limb of accomplishing, and the limb of being accomplished, or the explanation of dividing it into three lifetimes, that is, the two completions of dependent origination in five lifetimes. However, these detailed explanations will not be elaborated here. This is the dependent origination of the cycle of existence. Because ignorance is abandoned, the limb of action ceases, that is, no longer accumulating the karma of projecting rebirth, from the cessation of birth to the non-arising of old age and death, this is the dependent origination of reversing the cycle of existence. These two sequences of dependent origination alone are what many sutras have declared as the dependent origination of arising and reversing, therefore,
Chinese
从轮回的老死到无明之间，认为仅仅需要遮止，是依赖于片面的说法，是贪图权势的行为。如果明显地考察无明从何而生，不是从自性而生，不是从他性而生，不是从二者而生，也不是无因，所以，无明是不生的。因为不生，所以，安住的事物没有产生。因为没有安住，所以没有坏灭之因，因此不会坏灭。这样一来，无明远离生、住、灭三者，所以没有自性，从行到老死也同样如此。在真实存在的方式中，没有生，没有灭，虽然本来没有成立，但是仅仅是从无而显现的因缘聚合，从无而显现的果的显现部分显现，这种不遮止就是脱离四边的缘起。这不仅是十二缘起支，而且种子和苗芽等一切因果缘起的种类都应如此运用。这被称为胜义谛的缘起，仅仅是暂时的胜义谛。世俗谛缘起的法性一切相智，就是胜义谛本身的缘起。从无明到老死，完全是烦恼的十二缘起支，仅仅是错觉的显现，在实相上从来没有存在过，所以从无明灭到老死灭之间，也仅仅是瑜伽士心识的显现，而不是在其他实相上存在，就像梦中的儿子从来没有存在过一样，他的死亡更是不合理的。清净的缘起，因为从一开始就没有成立，所以，那些仅仅是没有自性的离边，也是相对于有边而从心识上安立的，实际上并不存在。一切相智也安立在胜义谛的无明到胜义谛的老死之间，也存在于胜义谛的无明灭到胜义谛的老死灭之间。这种智慧不是从无而显现的错觉之法，而是进入实相并真实成立的，但是，其中没有任何能取所取和名言概念之法。如果无明从一开始就不存在，那么，胜义谛的无明以自己的体性从一开始就成立，这就有矛盾了。
English
From the cycle of aging and death to ignorance, the belief that only negation is necessary relies on one-sided explanations and is an act of craving power. If we clearly examine from where ignorance arises, it does not arise from itself, it does not arise from others, it does not arise from both, nor is it without cause. Therefore, ignorance is unborn. Because it is unborn, the entity of abiding does not arise. Because there is no abiding, there is no cause for destruction, so it does not perish. Thus, ignorance is devoid of the three—arising, abiding, and ceasing—and therefore has no inherent nature. The same applies from formations to aging and death. In the true state of affairs, there is no birth, no cessation, and although it is not established from the beginning, merely the gathering of causes and conditions that appear from non-existence, and the manifestation of a portion of the fruit that appears from non-existence, without obstruction, is called dependent origination free from the four extremes. This applies not only to the twelve links but also to all types of cause-and-effect dependent origination, such as seeds and sprouts. This is called the ultimate dependent origination, which is merely a temporary ultimate truth. The nature of conventional dependent origination, the all-knowing wisdom, is the dependent origination of the ultimate truth itself. From ignorance to aging and death, the twelve links of affliction are merely illusory appearances and have never existed in reality. Therefore, from the cessation of ignorance to the cessation of aging and death, it is merely the appearance of a yogi's mind and does not exist in any other reality. Just as a son in a dream never exists, his death is even more unreasonable. Because pure dependent origination is not established from the beginning, the freedom from extremes, which is merely the absence of inherent existence, is also merely conceptually posited in relation to what has extremes, but it does not truly exist. The all-knowing wisdom is also posited between ultimate ignorance and ultimate aging and death, and it also exists between the cessation of ultimate ignorance and the cessation of ultimate aging and death. This wisdom is not an illusory phenomenon that appears from non-existence, but it enters into reality and is truly established, yet it has no object of grasping, grasper, or conceptual constructs. If ignorance does not exist from the beginning, then it contradicts the fact that ultimate ignorance is established from the beginning with its own essence.