Tibetan
གས་པར་བསྟན་ནོ། །དེ་ལས་ལེའུ་གཉིས་པ་བཤད་པ་ལ། མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་དོན་བསྡུ་གསུམ་མོ། །དང་པོ་ནི། བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་གསང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངོས་བཟུང་པ་སྟེ། དེ་ནས་ཆེས་གསང་བཤད་པར་བྱ། །མདོར་བསྡུས་སེམས་ལས་སྤྲུལ་པ་སྟེ། །དབང་པོ་དྲུག་ལས་རྣམ་གྲོལ་བ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རྟོག་པ་མེད། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཀ་སྤངས། །དང་པོའི་སངས་རྒྱས་རྗེས་འགྲོ་མེད། །བརྟན་པ་དང་ནི་གཡོ་བ་དག །སྤྲོ་ཞིང་སྡུད་པར་བྱེད་པའོ། །འདུས་པ་ཚོགས་པར་གསུངས་པ་སྟེ། །རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་རང་བཞིན་ཉིད། །མྱ་ངན་འདས་པ་དམིགས་སུ་མེད། །འཁོར་བ་ཡི་ནི་བདེ་བ་ཆེ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཐབས་ཆེན་པོ། །སེམས་ཅན་དོན་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར། །སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ཚུལ་ཅན་གྱི། ། དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་པོ་རྣམས་སུ་ནི། །བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ངོ་བོ་ཡིས། །འདི་ནི་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་མཆོག །རྣམ་པ་དེ་ལྟའི་ཡེ་ཤེས་ཆེ། །མདོར་བསྡུས་དེ་ནི་བདག་གིས་བརྗོད། །དེ་ལ་འདི་ནི་གསང་བ་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲ་བཤད་པའི་སྒོ་ནས། གསང་བའི་དེ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་པ་ལས། དེ་ནས་སོགས་ཀྱིས་གསང་བ་དང༌། འདུས་པ་ཚོགས་པར་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་འདུས་པའི་དོན་བཤད་དེ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་དེ་གཉིས་ཀའི་དོན་གྱི་སྙིང་པོ་བསྡུས་ནས་རྒྱས་བཤད་སྤྲོ་བར་དམ་འཆའ་བའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ། །གསང་བ་ཞེས་ནི་བསྟན་པ་ཡིན། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ། །ཚོགས་པ་འདུས་པར་ཡིན་པར་བཤད། །ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གསང་བའི་དོན་ནི། སྐུ་དང༌། གསུང་དང༌། ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་གསུམ་ཡིན་ལ། གོང་དུ་ཡང་བཤད་མོད་འདིར་ཡང་བསྟན་ན། དེ་ལས་སྐུ་ནི་ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་འཁོར་འདས་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་དོན་དམ་པའི་གཟུགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་དེ་ཡིན་ལ། གསུང་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཉིད་མིང་ཚིག་ཡི་གེ་ལས་འདས་པའི་དོན་དམ་སྲིད་འདས་ཀྱི་སྒྲ་སྐད་ཐམས་ཅད་དུ་ཤར་བ་དང༌། ཐུགས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷན་སྐྱེས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཟག་མེད་དོན་དམ་མྱང་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་རིག་གི་ཚུལ་གྱིས་མཁྱེན་ ཅིང༌། ཀུན་རྫོབ་འཁོར་བ་དངོས་སུ་མི་སྣང་ཡང༌། བདེ་ཆེན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ཉིད་དུ་སོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་འཁྲུལ་
Chinese
已经显示完毕。接下来讲解第二品，分为总说、广说和总结三部分。第一部分是确定所要表达的内容，即秘密的真如。之后将讲解最秘密的部分。简而言之，是从心中化现，从六根中解脱。菩提心是没有分别的，舍弃了有和无两种。最初的佛没有追随者，稳定和变动都应该扬弃，要舒展和收摄。积聚被称为集合，是圆满次第的自性。涅槃没有目标，轮回的安乐是巨大的。大悲心和大方便，将进入利益众生的事业。具有身语意三种状态的，在三个坛城中，以生起次第的体性，这是达到圆满的殊胜方法。如此这般的智慧是伟大的，我将简要地叙述它。因此，通过解释“密集金刚”这个词语，来揭示秘密的真如。从“之后”等词语解释了“秘密”，从“积聚被称为集合”等词语解释了“集合”的含义，从“身语意”等词语中，总结了这两个含义的精髓，并发誓要进行详细的阐述。正如《密集金刚根本续》的后续经典所说：“身语意是三种形态，被称为秘密。所有佛陀被称为集合和积聚。”这是对所说内容的详细解释。秘密的含义是：身、语、意的三种秘密。虽然前面已经解释过了，但这里再次说明。其中，身是法性，是胜义谛的智慧，是金刚萨埵的坛城等，具有轮回和涅槃、器和情的各种形态，是胜义谛的各种形象。语是唯一的巨大安乐，超越了名、词、字母，是胜义谛中显现为所有生死之声。意是不分别的智慧，是俱生的大乐，以其自身了知无漏的胜义谛涅槃的所有法，以自证的方式。虽然世俗轮回实际上并不显现，但由于大乐的各种形象已经成为一切所知之法的法性，因此才会迷惑。
English
It has been shown completely. Next, the second chapter will be explained, which is divided into three parts: summary, detailed explanation, and conclusion. The first part is to determine the content to be expressed, which is the secret suchness. After that, the most secret part will be explained. In short, it is manifested from the mind, liberated from the six senses. Bodhicitta is without discrimination, abandoning both existence and non-existence. The first Buddha has no followers, stability and change should both be abandoned, and one should expand and contract. Accumulation is called assembly, which is the nature of the completion stage. Nirvana has no object, and the happiness of samsara is great. Great compassion and great skillful means will enter into the work of benefiting sentient beings. Having the nature of body, speech, and mind, in the three mandalas, with the essence of the generation stage, this is the supreme method of achieving perfection. Such wisdom is great, and I will briefly narrate it. Therefore, by explaining the word "Guhyasamaja," the secret suchness is revealed. From the words "after that," the "secret" is explained, and from the words "accumulation is called assembly," the meaning of "assembly" is explained. From the words "body, speech, and mind," the essence of both meanings is summarized, and a vow is made to elaborate in detail. Just as the subsequent scripture of the Glorious Guhyasamaja Tantra says: "Body, speech, and mind are three forms, which are called secret. All Buddhas are called assembly and accumulation." This is a detailed explanation of what was said. The meaning of secret is: the three secrets of body, speech, and mind. Although it has been explained before, it is explained again here. Among them, body is the Dharmata, the wisdom of ultimate truth, the mandala of Vajrasattva, etc., having various forms of samsara and nirvana, vessel and essence, it is the ultimate truth of all forms. Speech is the sole great bliss, transcending names, words, and letters, it is the ultimate truth that manifests as all sounds of existence and non-existence. Mind is non-discriminating wisdom, the co-emergent great bliss, with which one knows all the Dharmas of stainless ultimate nirvana in the manner of self-awareness. Although conventional samsara does not actually appear, it is because the various forms of great bliss have become the Dharmata of all knowable things that they are deluded.
Tibetan
བ་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་ལ་དེ་དང་དེ་སྣང་བར་མཁྱེན་ནོ། །ཀུན་རྫོབ་དངོས་སུ་མི་གཟིགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་འཁོར་བའི་ཆོས་ཡོད་ཀྱང་མ་གཟིགས་པ་མ་ཡིན་གྱི། གདོད་མ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བས་ན་གཟིགས་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་གཟིགས་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉག་གཅིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་གཞན་སུས་ཀྱང་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་གསང་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་དེ་གསུམ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལྡོག་ཆའི་དབྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་ནི་གཅིག་པུ་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་གསང་བ་འདུས་པ་ལས། ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་ལུས་ལྟ་བུ་དང༌། ལུས་སེམས་ལྟ་བུ་དང༌། སེམས་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ལྟ་བུར་བསྐྱེད་ཅིག་ཅེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་གསང་བ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་མིང་དུ་མས་སྙད་ཅིང་སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་ཉིད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་མོད་ཀྱང་གཞི་དུས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་དེ་ལྟར་མི་གནས་སོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་འབྲས་བུའི་སངས་རྒྱས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་གཞིའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་སེམས་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྟག་ཏུ་གནས་ཀྱང་ འབད་མེད་དུ་གྲོལ་བའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་ཆོས་ཉིད་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་གསང་བ་དེ་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་ལ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་དེ་དག་ཀྱང་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་བདེ་ཆེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་ཏུ་རོ་མཉམ་པ་ནི་འདུས་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། གསང་བ་ཡང་ཡིན་ལ་འདུས་པ་ཡང་ཡིན་པས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་གསང་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་སྐུའི་ཆོས་དང༌། འདུས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཐུགས་ཀྱི་ཆོས་སུ་འཇོག་པས་དེ་གཉིས་ཟུང་འཇུག་ནི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཟུང་འཇུག་གོ །དོན་གྱི་མདོ་དེ་ལྟར་བློ་ལ་བཞག་ན། གཞུང་འདིའི་ཚིག་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ལེའུ་དང་པོའི་རྗེས་ཐོགས་དེ་ནས། གསང་བའི་སྒྲ་དང་འདུས་པའི་སྒྲ་གཉིས་ལས། ཆེས་གསང་བ་སྟེ་གསང་བའི་སྒྲ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ན། སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་སེམས་ཉིད་སྤྲོས་བྲལ་ལས། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པར་སྤྲུལ་བའོ། །སླར་ཡང་གསང་བ་དེའི་ཁྱད་ཆོས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། དབང་པོ་དྲུག་ཡུལ་དྲུག་དང་བཅས་པ་ལས་རྣམ་
Chinese
对于有情众生，他了知显现的这个和那个。不直接观察世俗谛，不是因为世俗轮回的法存在却不观察，而是因为从本初以来就未曾存在过，所以没有可观察的，因此才不观察。这些也只有佛陀才能证悟，其他人无法证悟，所以称为秘密。这三种相也是体性的反体差别而已，本体是唯一不二的。如《密集金刚》中所说：你应当生起如心与身，身与心，心以语言表达等。这样的秘密就是法界、空性、般若波罗蜜多、俱生智等等，以多种名称称谓，也称为心之金刚、菩提心。虽然它是圆满正等觉的智慧，但如果认为它并不如此安住于基础时期的法性，那并非如此，果位的佛陀是怎样的，基础的法性也是如此。心的自性也称为心性。它恒常存在于一切有情众生心中，但不会因此而有无需努力就能解脱的过失，因为他们没有获得自己的法性。因此，对于一切相的秘密，称为一切佛。而一切相也融入于无缘大悲大乐的智慧中，成为一体，这就是“集”的含义。既是秘密又是集，所以是双运的体性。其中，秘密是一切相的色身之法，集是安乐大乐的意之法，因此二者的双运就是身与智慧的双运。如果将这个意义的要点记在心中，就能轻易理解这部论典的词句。从第一品之后，在秘密之声和集之声中，最秘密的，也就是要解释秘密之声。简而言之，就是从心的金刚自性，离戏论的心性中，幻化出智慧的显现，一切相。再次详细解释秘密的特点：从六根与六境
English
He knows the appearance of this and that to sentient beings. Not directly observing the conventional truth is not because the Dharma of the conventional cycle exists but is not observed, but because it has never existed from the beginning, so there is nothing to observe, and therefore it is not observed. These can only be realized by the Buddha alone, and no one else can realize them, so they are called secrets. These three aspects are only differences in the opposite aspects of characteristics, but the essence is one and indivisible. As it is said in the Guhyasamaja Tantra: You should generate things like mind and body, body and mind, and mind expressed in language. Such secrets are the Dharmadhatu, emptiness, Prajnaparamita, innate wisdom, etc., which are called by various names, and are also called Vajra of Mind and Bodhicitta. Although it is the wisdom of perfect enlightenment, if one thinks that it does not abide in the Dharma nature of the base period, it is not so, for the Buddha of the fruit is the same as the Dharma nature of the base. The self-nature of mind is also called mind-nature. It always abides in the hearts of all sentient beings, but it does not become a fault of liberation without effort, because they have not attained their own Dharma nature. Therefore, the secret of all aspects is called all Buddhas. And all aspects are also integrated into the wisdom of unconditioned great compassion and great bliss, becoming one, which is the meaning of "assembly." It is both secret and an assembly, so it is the nature of union. Among them, the secret is the Dharma of the Rupakaya of all aspects, and the assembly is the Dharma of the mind of great bliss, so the union of the two is the union of body and wisdom. If you keep the main points of this meaning in mind, you will easily understand the words of this treatise. After the first chapter, among the sound of secret and the sound of assembly, the most secret, that is, the sound of secret, is to be explained. In short, it is the manifestation of wisdom, all aspects, transformed from the Vajra nature of mind, the mind-nature free from elaboration. Again, the characteristics of the secret are explained in detail: from the six faculties and the six objects