Tibetan
་དག་པའི་སེམས་ཉིད་དེ། །ཞེས་ཆུ་ཤིང་སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ། འབྲས་བུ་ཉིད་སྙིང་པོ་ཡིན་པའི་དཔེས། ཕུང་པོ་ལྔ་ངོ་བོས་མེད་ཀྱང་རང་བཞིན་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ངོ་བོས་ཡོད་པར་གསུངས་པས་སོ། །རེ་ཞིག་གནས་སྐབས་པའི་ངེས་དོན་འདི་ཙམ་ཁས་ལེན་པ་ནི། གསང་སྔགས་ཀྱི་ལུགས་ལ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་སྟེ། སེམས་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དང་བེམ་པོ་གཉིས་དོད་མཉམ་དུ་གཏོང་བའི་གསང་སྔགས་པ་རྣམས་ནི། དོན་སྨྲ་བ་རྗེན་པ་སྟེ། དོན་གྱི་གཙོ་བོ་ཁུངས་མེད་དུ་བཏང༌། འགངས་ཆུང་བ་ཆད་མཐའ་འགོག་པ་ཙམ་ལ་འགངས་ཆེ་ཆེ་མོར་བྱེད་པར་སྣང་ངོ༌། །དོན་དམ་སྟོང་པ་ཉིད་མཐར་ཐུག་པའི་སྐབས་ནི། གསང་བ་འདུས་པ་ལས། ཆོས་རྣམས་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་ཤིང༌། །རང་བཞིན་དག་པའི་དེ་ཉིད་ལས། །འཁྲུལ་པའི་རྡོ་རྗེ་རབ་ཏུ་གསུངས། །ཞེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པར་ཤེས་ན། འཁྲུལ་པ་འཇོམས་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་དང་མཚུངས་ཞེས་པའི་དོན་དང༌། གསོལ་པ། སེམས་གང་ན་གནས། བཀའ་སྩལ་པ་ནམ་མཁའ་ལ་གནས་སོ། །གསོལ་པ། ནམ་མཁའ་གང་ལ་གནས། བཀའ་སྩལ་པ། གང་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ། །ཞེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང༌། སེམས་སྟོང་པའི་ རང་བཞིན་དང༌། སྟོང་པ་ནི་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པ་བརྗོད་བྲལ་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། བདེན་པར་མེད་སྙམ་པའི་ཚིག་སྤྱི་ཡིད་ལ་ཝལ་ལེ་བའི་དྲན་པའི་ཡུལ་དེ་ནི་ངེས་དོན་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པར་མ་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། མིག་དང་རྣ་བ་སྣ་ཡང་ཚད་མ་མིན། །ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱང་ཚད་མ་མིན། །གལ་ཏེ་དབང་པོ་འདི་དག་ཚད་ཡིན་ན། །འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་སུ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་པ་འཇུག་ཤེས་དྲུག་གི་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་མེད་པའི་དོན་ཏེ། ཡིད་རྟོག་བཅས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ལམ་མི་དྲན་པའི་ཡུལ་ལ་གོམ་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་དམ་རྟོགས་ན། དབང་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཚད་མ་ཡིན་པ་འགོག་མི་དགོས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། སྤྱིར་དོན་དམ་སྤྲོས་བྲལ་ཤེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཞིང༌། ཇི་ཙམ་སྒྲ་དང་རྟོག་པའི་བློའི་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་བོ། །དེ་ཡང་པ་ར་མ་ཨརྠ་སཏྱ་ཞེས་པ་དོན་དམ་བདེན་པ་ཞེས་པ་ཡིན་ཏེ། པ་ར་མ་དམ་པ། ཨརྠ་དོན། སཏྱ་བདེན་པའོ། །དེས་ན་དམ་པའི་དོན་ནམ་མཆོག་གི་དོན་ཏེ་འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེའི་གཟིགས་ཡུལ་མི་བསླུ་བ་ཡིན་པས་བདེན་པའོ། །འདིས་གཟིགས་ཚུལ་ཡང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། གང་ཚེ་དངོས་དང་དངོས་མེད་དག །བློ་ཡི་མདུན་ན་མི་གནས་པ། །དེ་ཚེ་རྣམ་པ་གཞན་མེད་པས། །དམིགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཞི། །ཞེས་དང༌། དཱི་པཾ་ཀ་རའི་ཞབས་ཀྱི་ བདེན་གཉིས་ལས་ཀྱང༌། །མ་མཐོང་བ་ཉིད་དེ་མཐོང་བར། །ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའི་མདོ་ལས་གསུངས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཏེ། དངོས་པོ་དངོས་མེད་གང་ཡང་མི་སྣང་བར་སྤྲོས་པའི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཙམ་གཟིགས་པས། དེས་ན་འདིར་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟིགས་པས་རྙེད་པའི་དོན་ཏེ། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞི་བ་དང༌། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །རྣམ་རྟོག་མེད་དོན་ཐ་དད་མིན། ཞེས་སྒྲ་རྟོག་གི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་དང༌། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང༌། སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་དང༌། རྣམ་རྟོག་མེད་པ་དང༌། དབྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ་ཁྱད་པར་ལྔ་ལྡན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་གསུངས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ནི། སཾ་པྲིཏྟ་ས་ཏྱ་ཞེས་པ་སྟེ། སཾ་པྲིཏྟ་ནི་ཡང་དག་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་བྱིས་པའི་བློ་ངོ་སྟེ། དེ་ལ་བདེན་པ་སྣང་བ་ནི་བདེན་པའི་དོན་ཏེ། འཁྲུལ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་བདེན་པར་སྣང་བའོ། །འདི་ཉིད་འཁྲུལ་ངོ་ཙམ་ལས་དོན་དུ་མེད་པར་གཏན་ལ་འབེབས་ཀྱི། སྣང་བ་འགོག་པར་ཡང་མི་བྱེད་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བ་འདི་ཉིད་ཚད་གྲུབ་ཏུ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཡང༌། བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་བྱ་བ་ནི། ཁོ་བོ་རྨི་ལམ་སྒྱུ་འདྲར་འདོད། །ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ཡང་འདི་ཉིད་ཏེ། སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལ་ཚད་མས་གྲུབ་པའི་དོན་གང་ཞིག་ཚང༌། བཞི་པ་ནི། བདེན་པ་གཉིས་པོ་དེ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཅེ་ན། གཉིས་ཆར་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པས་བརྗོད་བྲལ་ཏེ། གཅིག་གམ་ཐ་དད་དུ་ཚད་ མས་གྲུབ་པར་འདོད་ན་སྐྱོན་བཞི་བཞིར་ཐལ་བ་མདོ་སྡེ་དགོས་པ་ངེས་འགྲེལ་ལས་གསུངས་ཏེ། མདོའི་ལུང་རྣམས་བྲིས་ནས་མང་པར་འགྱུར་བས་སྙིང་པོར་འགྲིལ་ན། བདེན་གཉིས་གཅིག་ན། ཀུན་རྫོབ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོས་མཐོང་བས་དོན་དམ་ཡང་མཐོང་བར་ཐལ་བ་དང༌། ཀུན་རྫོབ་ལ་དམིགས་ནས་ཟག་པ་འཕེལ་བ་ལྟར་དོན་དམ་ལ་ཡང་ཐལ་བ་དང༌། དེ་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ལ་ཡང་ཐལ་བ་དང༌། ཀུན་རྫོབ་ཇི་ལྟར་མཐོང་ཐོས་ལ་སོགས་པས་བཙལ་བར་མི་བྱ་བ་ལྟར་དོན་དམ་ཡང་ཐལ་བ་དང༌། བདེན་གཉིས་ཐ་དད་པར་གྲུབ་ན། སྟོང་ཉིད་རྟོགས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་དེར་མ་འདུས་པར་འགྱུར་བས་ལོགས་སུ་དམིགས་དགོས་པར་ཐལ་བ་དང༌། དོན་དམ་བསྒོམས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པས་གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་ལས་མི་གྲོལ་བས་མྱང་འདས་མེད་པར་ཐལ་བ་དང༌། བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལྟར་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བས་ཆོས་ཅན་དང་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་དང༌། ཀུན་རྫོབ་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་ཙམ་དོན་དམ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། བུམ་མེད་སྣམ་བུ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཡིན་ན་ཀུན་བྱང་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་དམིགས་པར་ཐལ་ཏེ། ཁྲ་འཛིན་ཤེས་པ་ལ་ཁྲ་བོ་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་བཞིན་དུ་རྒྱུ་འབྲས་མ་འཁྲུགས་པར་སྣང་བ་འགགས་པ་མེད་པར་སྣང་བ་ནི། བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་ལས་ཀྱང༌། ཇི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་ཀྱང༌། ལས་དང་འབྲས་ བུ་འབྲེལ་བ་དང་ཡང་མི་འགལ་བ་དང༌། རང་བཞིན་མེད་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཚེ་འདི་དང་ཡང་མི་འགལ་བ་དེ་ལྟ་བུ། ཡབ་སྲས་མཇལ་བ་ལས་ཀྱང་བསྟན་ཏེ་ཞེས་གསུངས་ཀྱང༌། མདོའི་ལུང་རྒྱ་ཆེར་དྲངས་སོ། །སེམས་ཀྱི་འཆར་སྒོའི་ཚུལ་དུ་རྒྱུ་འབྲས་སོགས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་འདི་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་ལ། ཡོད་ན་གཅིག་པུ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས། རྒྱུ་འབྲས་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྱུར་ཞིང་འགྲོ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པར་ཡང་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བ་འདི་ཉིད་བརྗོད་བྲལ་ཡིན་ནོ། །ལྔ་པ་ནི། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ངོ་བོ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་བུམ་པའི་སྟོང་ཉིད་དང༌། ཀ་བའི་སྟོང་ཉིད་དབྱེ་བ་མེད་ཟེར་བ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱིས། གཞི་ལམ་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོག་མར་སྨོས་ནས། དེ་དག་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ནི། །ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ལྟར་རྣམ་དག་པའི། །སྤྲོས་པའི་རྣམ་པ་ཀུན་བྲལ་བ། །ཟབ་གསལ་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཐམས་ཅད་རྣམ་རྟོག་དང་བྲལ་བས། །འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་ཡོད་མ་ཡིན། །འོན་ཀྱང་ཐག་པའི་སྦྲུལ་ལྟ་བུར། །སྣང་ཞིང་མེད་པ་ཉིད་དུ་འབོད། །རབ་རིབ་སྤངས་པས་ཐག་པ་ལས། །གཞན་ནི་ཅུང་ཟད་རྙེད་མི་འགྱུར། །དེ་བཞིན་སྤྲོས་སྤངས་དཀྱིལ་འཁོར་ལས། །འཁོར་བ་ཅུང་ཟད་རྙེད་མི་འགྱུར། །དེས་ན་ཟབ་གསལ་དཀྱིལ་འཁོར་པས། །ད་ནི་རྟག་ཏུ་མྱ་ངན་འདས། ། འདི་དོན་སྐྱེ་བོས་མ་ཤེས་པས། །སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཟིར་རོ། །ཞེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཟབ་གསལ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་གསུངས་ཏེ། འཁོར་བ་ནི་ཐག་ཁྲ་ལ་སྦྲུལ་དུ་སྣང་བ་བཞིན་མེད་སྣང་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །ཐག་པ་དང་འདྲ་བ་སེམས་ཟབ་གསལ་གཉིས་སུ་མེད་པ། རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་སྦྲུལ་དུ་འཛིན་པ་དང་འདྲ་བར་འཁྲུལ་པ་ཅན་ལ་འཁོར་བ། རབ་རིབ་སྤངས་པས་ཐག་པའི་རང་བཞིན་མཐོང་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་བྱས་པ་སྟེ། རང་བཞི
Chinese
是清净的心性啊！就像水中树木没有树心，果实本身就是树心的例子一样，五蕴虽然本体上没有，但自性大乐本体上是存在的。暂时承认这种权宜之计的意义非常重要，因为那些将心性大乐和物质等同起来的密宗行者，只是空谈，将意义的根本置之不理，而将阻止断边的微小之处视为最重要的。究竟的胜义空性是，在《密集金刚》中说：“诸法如梦，非自性生，自性清净之真如，幻化金刚极赞叹。”意思是如果知道一切法从一开始就没有产生，那么就像金刚一样可以摧毁幻觉。有人问：心住在哪里？回答说：住在虚空中。又问：虚空住在哪里？回答说：什么地方也不住。意思是说一切法都从心生，心是空性的自性，空性是无处不在、不可言说的。认为“没有真实存在”的普遍说法，在心中一闪而过的念头，并不是胜义空性。此外，《三摩地王经》中说：“眼耳鼻非量，舌身意亦非量，若诸根是量，圣道于谁有何用？”意思是如果没有如实证悟六种入识的法性，如果仅仅在意识分别的境界中，在不忆念道的状态中稍微走一步就能证悟胜义，那么就不需要遮止根识和意识是量了。第三，总的来说，胜义是离戏的，超越了一切知识言说的境界，凡是用声音和分别念所及之处，都是世俗谛。巴拉玛阿塔萨త్య（梵文，parama-artha-satya），意思是胜义谛。巴拉玛（梵文，parama）是殊胜，阿塔（梵文，artha）是意义，萨త్య（梵文，satya）是真实。因此，是殊胜的意义或至上的意义，即圣者的等持智慧。因为它的所见不欺骗，所以是真实的。关于它的见解方式，《入菩萨行论》中说：“何时有事与无事，皆不住于心识前，
English
That is the very nature of the pure mind! Just as a tree in water has no heartwood, but the fruit itself is the heartwood, similarly, although the five aggregates are without essence, the nature of great bliss is said to exist in essence. For the time being, acknowledging this much of the provisional meaning is extremely important in the tantric tradition. Those tantrikas who equate the nature of mind, great bliss, with matter are merely speaking superficially, abandoning the root of the meaning and considering the mere prevention of extremes as the most important thing. The ultimate state of emptiness is described in the Guhyasamaja Tantra: "All dharmas are like dreams, unborn by their own nature, from the very purity of their essence, the Vajra of illusion is greatly praised." This means that if one knows that all dharmas are unborn from the beginning, then it is like a vajra that destroys illusion. Someone asked: Where does the mind reside? The answer was: It resides in space. Again, someone asked: Where does space reside? The answer was: It resides nowhere. This means that all dharmas arise from the mind, the mind is of the nature of emptiness, and emptiness is indescribable, residing nowhere. The general statement that "there is no true existence," a fleeting thought in the mind, is not the definitive meaning of emptiness. Furthermore, the Samadhiraja Sutra states: "Eyes, ears, and nose are not valid cognitions, tongue, body, and mind are also not valid cognitions. If these senses were valid, what use would there be for the noble path?" This means that there is no explicit realization of the nature of the six entering consciousnesses. If one could realize the ultimate truth by merely taking a step in a state where the path is not remembered in the realm of conceptual mind, then it would not be necessary to negate that sense and mind consciousness are valid cognitions. Thirdly, in general, the ultimate truth is free from elaboration and transcends all realms of knowledge and expression. Whatever is made an object of sound and conceptual thought is all relative truth. Parama Artha Satya (梵文，parama-artha-satya) means ultimate truth. Parama (梵文，parama) means supreme, Artha (梵文，artha) means meaning, and Satya (梵文，satya) means truth. Therefore, it is the supreme meaning or the ultimate meaning, which is the wisdom of the noble one's equipoise. Because its vision is not deceptive, it is the truth. Regarding its way of seeing, the Bodhicharyavatara states: "When neither things nor non-things remain before the mind,
Chinese
如云：“彼等之自性，无有他种相，无缘而寂灭。”又如燃灯足之 二谛中云：“未见即见之，甚深经中说。”如是说者，谓不显现任何事物有无，唯见息灭一切戏论之对境。故于此，乃圣者智慧之见所得之义。龙树云：“非由他知寂灭性，不为戏论所戏论，无分别义非异。”如是说彼乃超越言语分别之境，寂灭，离戏论，无分别，无差别，具足五种差别之体性。世俗谛者，梵文曰：Sarpṛtta Satya。Sarpṛtta者，谓障蔽真实，乃凡夫之意。于彼显现真实，乃真实之义，于错乱心之自性中显现为真实也。此仅于错乱之显现而安立为非实有，然亦不遮止显现，亦不许此世俗之显现为量成。如是云：“依缘而生之事物，我谓如幻如梦。”此亦彼义。幻化与梦境，何有以量成立之义耶？第四，二谛与其体性为一或为异耶？二者皆不可说，故为不可说。若许一或异为量成，则有四种过失，如《经部·要义决定释》所说。若书写经文，则文繁，故摄其要义，若二谛为一，则凡夫见世俗谛，亦应见胜义谛。如于世俗谛而增长烦恼，于胜义谛亦应如是。如彼无有差别，于世俗谛亦应如是。如世俗谛不应由见闻等寻觅，胜义谛亦应如是。若二谛成立为异体，则纵证悟空性，亦不摄于世俗谛中，故应别立对境。纵然修习胜义谛，亦不能胜伏行蕴，故不能解脱恶趣之系缚，则应无有涅槃。如瓶与布，则应成异体。
English
As it is said: "Their own nature is without other aspects, they are completely pacified without object." Also, as it is said in the Two Truths of the Feet of Dīpaṃkara: "That which is unseen is seen, it is said in the very profound sūtra." As it is said, it is seen only as the pacification of all the objects of elaboration, without any appearance of things being existent or nonexistent. Therefore, here, it is the meaning found by the sight of the wisdom of the noble ones. Nāgārjuna said: "Not known from others, the nature of peace, not elaborated by elaborations, without conceptualization, the meaning is not different." Thus, it is said that it is beyond the realm of sound and conceptualization, peaceful, free from elaboration, without conceptualization, and without difference, possessing the characteristic of having five distinctions. Conventional truth is called Saṃvṛti-satya in Sanskrit. Saṃvṛti means obscuring reality, which is the mind of a child. The appearance of truth in it is the meaning of truth, appearing as truth in the nature of a confused mind. This is established as not truly existing only in the appearance of confusion, but it does not prevent appearance, nor does it accept this appearance of conventional truth as validly established. As it is said: "The actions that arise dependently, I consider them like illusions and dreams." This is also the meaning of that. What meaning is complete that is established by valid cognition in illusions and dreams? Fourth, are the two truths the same or different in essence? Both cannot be expressed, so they are inexpressible. If it is accepted that one or different is established by valid cognition, then there are four faults, as stated in the Sūtra, Essential Explanation of Necessity. If the sutra verses are written, it will become long, so if we condense the essence, if the two truths are one, then since ordinary people see the conventional truth, they should also see the ultimate truth. Just as defilements increase by focusing on the conventional truth, it should also be the same for the ultimate truth. Just as there is no difference between them, it should also be the same for the conventional truth. Just as the conventional truth should not be sought by seeing, hearing, etc., the ultimate truth should also be the same. If the two truths are established as different entities, then even if emptiness is realized, it will not be included in the conventional truth, so a separate object must be established. Even if the ultimate truth is meditated upon, the aggregates will not be overcome, so there will be no liberation from the bonds of bad rebirths, so there should be no nirvāṇa. Like a vase and a cloth, they should become different entities.