Tibetan
་བཤད་པ་གཉིས་དོན་གཅིག་གོ །རིམ་པ་གཉིས་པ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་དབེན་གྱི་རིམ་པའོ། །ཐབས་གང་གིས་ཤེ་ན། རིལ་འཛིན་དང་རྡོར་བཟླས་དང་རྗེས་གཞིག་གིས་བསྡུས་པའོ། །ཤུ་ནྱཱ་ཏའི་སྔགས་དོན་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ནི་རིགས་དྲུག་གི་ཡེ་ཤེས་དང༌། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་དང༌། སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་ངེས་དོན་སོགས་དུ་མ་ཞིག་བཤད་དེ། ཡི་གེ་མངས་པར་འགྱུར་བས་སྐབས་འདིར་མི་སྤྲོའོ། །གཉིས་པ་སྣང་བ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ངོས་གཟུང་བ་ནི། རང་རིག་ཙམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་མཚན་ཉིད་མེད། འོན་ཀྱང་དེ་ཡི་དབྱེ་ཡོད་དེ། མཚན་མོ་ཉིན་མོ་མཚམས་བདག་ཉིད། སྣང་དང་སྣང་བ་མཆེད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་སྣང་བ་ཉེར་ཐོབ་པའོ། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ལྟ་བུའི་རགས་པ་ཉི་ཤུ་དང་ཕྲ་བ་སྣང་བ་གསུམ་གྱི་ཐིམ་ཚུལ་སྔོན་དུ་སོང་ནས། ད་ནི་སྣང་བ་གསུམ་ཉིད་བཤད་པར་ བྱ་སྟེ་སྐབས་འདིའི་དོན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་འདིའི་ངོ་བོ་ཡང་རང་གིས་རིག་པ་ཙམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། རེ་རེ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོས་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་རྣམ་པ་འཆར་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དེའི་དབྱེ་བ་ཡོད་དེ། མཚན་མོའི་ནམ་མཁའ་ཟླ་འོད་ཅན་དང་མཚུངས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྣང་བ་དང་པོ་དང༌། ཉིན་མོའི་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྣང་བ་མཆེད་པ་དང༌། མཚམས་ཀྱི་མུན་པའི་བདག་ཉིད་དེ་དེ་དང་མཚུངས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །རྫོགས་རིམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་པར་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་པའི་སྒྲུབ་པ་པོའི་དགའ་བ་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་སྣང་གསུམ་ཙམ་ནི་ཡིན་མོད། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་འདི་དག་རྫོགས་པ་མ་ཚང་ངོ༌། །མཚན་ཉིད་ནི་སྤྱོད་བསྡུས་སྒྲོན་མེ་ལས། དེ་ལ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལུས་དང་ངག་མེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྟོན་ཀའི་དུས་སུ་ནམ་མཁའ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འོད་ཟེར་སྣང་བར་བྱེད་པས་ཁྱབ་པ་བཞིན་དུ། རང་བཞིན་གྱི་གསལ་བའི་རྣམ་པར་དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པས་ན་སྣང་བ་སྟེ། འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་སྟོང་པ་དང་པོ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་པས། རྣམ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་མདོར་བསྟན་ནས། ལུས་ངག་མེད་ཅེས་པས་རྒྱས་པར་བཤད་དེ། དབང་ པོ་ལྔ་དང་དབང་ཤེས་ལྔའི་རྣམ་པ་ནུབ་པ་ནི་ལུས་མེད་པ་ཡིན་ལ། ཇི་སྐ
Chinese
两种解释意义相同。所谓第二次第，是指心性寂静的次第。用什么方法呢？即以持明丸、金刚念诵和后观来概括。显现空性的咒语之义，即六种智慧和三金刚的智慧，以及咒语和手印的真实意义等等，说了许多，因为文字繁多，所以此处不赘述。第二，认识三种显相的自性，即仅仅是自明的智慧，如同虚空一般没有相状。然而，它有分类，即夜晚、白天、界限的自性，显相和显相增盛，以及显相近得。这样，像这样粗大的二十种和细微的三种显相的融入方式已经先行。现在要讲三种显相本身，这是此处意义的重点。这三种道之智慧的自性，也是仅仅由自己觉知的智慧，每一个也都是以自己的自性无有戏论，如同虚空一般，所以没有相状的差别。然而，从显现方式的角度来说，有它的差别，即如同夜晚有月光的虚空一般的显相是第一个，如同白天的虚空一般的显相是增盛，以及界限的黑暗的自性，即如同那个一般的显相是近得。不能正确生起圆满次第的禅定的修行者的三种喜悦的智慧，也仅仅是三种显相，但是，将要讲解的这些相状并不圆满。相状在《摄行灯论》中说：‘那么，什么是显相的相状呢？无相的自性，没有身语，如同秋季时，虚空无垢，月轮的光芒显现而遍布一般，以自性的明亮之相，缘于所有事物，所以是显相。’这才是真实义的菩提心，智慧的空性显相的第一个。’所以说，先简要地指出‘无相的自性’，然后用‘没有身语’来详细解释，五根和五根识的相状消失就是没有身，如同
English
The two explanations have the same meaning. The so-called second stage refers to the stage of mental solitude. What method is used? It is summarized by pill holding, vajra recitation, and subsequent contemplation. Manifesting the meaning of the mantra of emptiness is the wisdom of the six types and the wisdom of the three vajras, as well as the true meaning of mantras and mudras, etc., which are explained in many ways. Because there are many words, I will not elaborate on them here. Second, recognizing the nature of the three appearances is the wisdom of mere self-awareness, which is like the sky and has no characteristics. However, it has distinctions, namely the nature of night, day, and boundary, appearance and increasing appearance, as well as near attainment of appearance. Thus, the way in which the twenty coarse and three subtle appearances are absorbed has already preceded. Now, the three appearances themselves will be explained, which is the main point of this meaning. The nature of these three wisdoms of the path is also the wisdom of mere self-awareness, and each one is also without elaboration in its own nature, like the sky, so there is no distinction of characteristics. However, from the perspective of how it appears, there is a distinction, namely the first appearance is like the night sky with moonlight, the appearance like the daytime sky is increasing, and the nature of the darkness of the boundary, that is, the appearance like that is near attainment. The wisdom of the three joys of a practitioner who cannot correctly generate the samadhi of the perfection stage is only the three appearances, but these characteristics that will be explained are not complete. The characteristics are stated in the Compendium of Practice Lamp: 'So, what is the characteristic of appearance? The nature of no appearance, without body and speech, just as in autumn, the sky is spotless, and the light of the moon's orb appears and pervades, in the form of the brightness of one's own nature, focusing on all things, so it is appearance.' This is the true meaning of bodhicitta, the first emptiness appearance of wisdom.' Therefore, it first briefly points out 'the nature of no appearance,' and then explains it in detail with 'no body and speech,' the disappearance of the aspects of the five senses and the five sense consciousnesses is no body, just as
Tibetan
ད་དུ། སྤྱི་བརྗོད་དང་ཚུལ་ཅན་སྒྲ་དང༌། རྟོག་པའང་དེ་དང་དོན་གཅིག་ན། ཞེས་པ་ལྟར་སྒྲ་དང་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་མི་འཆར་བ་ནི་ངག་མེད་པའོ། །དེ་དག་མེད་པས་ལུས་ངག་དེ་དག་གིས་ཁ་བསྒྱུར་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་མེད་མོད། སྤྱིར་སེམས་ལ་སྣང་བ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་རང་བཞིན་གྱི་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་དེ་དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་ལ་ཕྱོགས་རིས་སུ་མ་བཅད་པར་དམིགས་ཤིང་གསལ་སྣང་ཅན་དུ་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྐྱེན་སྣང་གི་གསལ་བ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བབས་སོ། །དེ་ལ་འོད་གསལ་གྱི་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱི་བརྟན་གཡོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་ལ་སོགས་པས་སྟོངས་ཀྱང་ཟླ་འོད་ཀྱིས་ཁྱབ་ཏུ་རུང་བ་ལྟར་ལུས་ངག་གི་རྣམ་པ་མེད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱི་གསལ་སྣང་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི། དེ་ཡང་ཆུང་བ་དང་བདེ་བའི་དོན་གྱིས་ཟླ་བ་དང་མཚུངས་པར་བསྟན་ནོ། །ཡང་དེ་སྐད་དུ། སྣང་བ་མཆེད་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་གཟུགས་ཅན་ལུས་དང་ངག་མེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྟོན་ཀའི་དུས་སུ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཁྱབ་པ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་གསལ་ཞིང་དྲི་མ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་དངོས་པོ་མ་ལུས་པར་དམིགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་གཉིས་པ་སྟེ། རིམ་པ་གཉིས་པ་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བ་ནི་སྣང་བ་དང་པོའི་དུས་ན་གཟུང་འཛིན་ གྱི་སྣང་བ་མངོན་པར་ཡོད་པ་ལ། འདིར་དེ་ཡང་གསལ་པོར་མི་མངོན་པས་ན་བྲལ་བ་ཞེས་དམན་པ་ལ་དགག་སྒྲའམ། གསལ་པོ་དང་བྲལ་ཞེས་པ་ཡིན་ཞིང༌། གསལ་སྣང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དང༌། བདེ་གསལ་གྱི་ཉམས་བཟོད་པར་དཀའ་བས་རྩུབ་ཅིང་ཚ་བའི་རྣམ་པར་མཐུན་པས་ཉི་འོད་དཔེར་བྱས་ཏེ་མཚན་ཉིད་གཞན་སྣང་བ་དང་འདྲའོ། །ཡང་འདི་སྐད་དུ། སྣང་བ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ལུས་དང་ངག་མེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མཚམས་ཀྱི་སྨག་ལ་བབ་པའི་ངོ་བོར་ཁྱབ་པ། ཕྲ་ཞིང་བདག་མེད་པ་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་མི་རྒྱུ་བས་རྒྱུ་བ་མེད་པ་སྟེ་སེམས་མེད་པ་མི་གཡོ་བ་ངག་གི་ས་བོན་ལ་བརྟེན་པའི་སྒོ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། སྣང་བ་ཐོབ་པ་མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་སྟེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་དུ་བཤད་དོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདིར་གཙོ་ཆེར་བཤད་པ་མ་གཏོགས་སྣང་བ་གསུམ་ཀར་ཡིན་ནོ། དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནི། སྣང་བ་སྔ
Chinese
又说，如“总说与具相之声，及分别念亦与之同义”所说，声音和分别念的相状不显现，就是无语。由于没有这些，身体和语言所转变的意之相状也没有了。但总的来说，心识没有显现并非如此，而是觉性自性的极明，对所有事物不分彼此地专注，且具有明亮显现。这并非仅仅是因缘显现的明亮，而是觉性本身的自然状态。因此，光明显现之状态的稳定与动摇，以及各种形态被专注，故称为相状。譬如虚空虽空无云等，却能被月光所照耀，同样，即使没有身语之相，也不会没有自性的明亮显现。这以微小和安乐之义，显示其与月亮相似。又如是说：“何为显现增长之相？即是远离所取与能取的有色身语，如秋季阳光普照般，极为明亮且无垢的自性中，专注所有事物，是为二取菩提心普贤王，第二次第是极为空性之相。”所说远离能取所取，是指第一显现之时，能取所取之显现明显存在，而此处并不明显，故说远离，是为对下劣的否定，或是远离明显。显现极为广大，且安乐明亮的感受难以忍受，故与粗猛炽热之相类似，以阳光为譬喻，其相与其他显现相同。又如此说：“何为获得显现？如是虚空之相，是无事物之自性，无身语，如陷入边际黑暗之自性般遍布，微细且无我，生命和勤作不运行故无运行，即无心，不动摇，依赖于语之种子而圆满成就之门，此即获得显现，是无明之相，大空性，说是三种识。”如是所说，虚空之相在此主要宣说，但三种显现皆是如此。无事物之自性，是显现之
English
Furthermore, as it is said, "The sound that is general and has characteristics, and conceptualization are also synonymous with it," the non-appearance of the aspects of sound and conceptualization is speechlessness. Since these are absent, the aspects of mind transformed by body and speech are also absent. However, it is not the case that there is no appearance to mind in general. Rather, the very clear nature of awareness itself focuses on all phenomena without partiality and is present with luminous appearance. This is not merely the clarity of conditioned appearance, but the natural state of awareness itself. Therefore, it is called aspect because the stability and movement of the mode of luminous appearance and various forms are focused upon. For example, just as the sky, though empty of clouds and the like, can be pervaded by moonlight, so too, even without the aspects of body and speech, there is no absence of the natural luminous appearance. This is shown to be similar to the moon in terms of smallness and happiness. Again, it is said, "What is the characteristic of the increasing appearance? It is the formless body and speech that are free from grasping and being grasped. Just as the rays of the sun pervade in autumn, focusing on all phenomena in the extremely clear and stainless essence is the second Samantabhadra of the Bodhicitta of two graspers, the second stage is the characteristic of extreme emptiness." It is said that being free from grasper and grasped means that at the time of the first appearance, the appearance of grasper and grasped is manifest. Here, it is not clearly manifest, so it is said to be free, which is a negation of inferiority, or it means to be free from clarity. The appearance is extremely great, and the experience of bliss and clarity is difficult to endure, so it is similar to the aspect of roughness and heat. The sun's rays are used as an example, and its characteristic is similar to other appearances. Again, it is said, "What is the attainment of appearance? Likewise, the characteristic of space is the nature of non-existence, without body and speech, pervading as the nature of falling into the darkness of the boundary, subtle and selfless, without movement because life and effort do not move, that is, without mind, unmoving, the door of complete accomplishment relying on the seed of speech. This is called the attainment of appearance, the characteristic of ignorance, the great emptiness, which is said to be the three consciousnesses." As it is said, the characteristic of space is mainly explained here, but all three appearances are like that. The nature of non-existence is the appearance of the previous