Tibetan
གས་ལའང་ཡོད་མོད་ཀྱི། ངེས་དོན་ཕྱག་ཆེན་འདི་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་བརྡ་ཙམ་ཡིན་ལ། མདོ་སྔགས་ཐུན་མོང་གི་སྟོང་པ་ཉིད་སྒོམ་པ་ཙམ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྒྲ་འཇུག་པར་ཕྱོགས་འདི་ན་ཤིན་ཏུ་གྲགས་ཆེ་ཞིང༌། རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་འགའ་ཞིག་གིས་ཀྱང་བཤད་པ་སྲིད་ནའང་སྔགས་ལམ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སོགས་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ སྐབས་སུ་མདོ་དང་ཐུན་མོང་གི་ལམ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཐ་སྙད་ཅན་ཞིག་ཡོད་སྐད་བྱེད་དེ་ཁུངས་ཙམ་ཞིག་ཡོད་དུ་ཆུག་ཀྱང་སྐབས་ཀྱི་གཏམ་ལས་ཕྱིར་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་གཞག་བྱེད་པ་ནི་མི་འཛངས་པའི་ལུགས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྐབས་འདིར་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ངོས་འཛིན་ཆ་ཤས་མི་འདྲ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མོད། གཙོ་བོ་སྟོང་གཟུགས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོའི་རྣལ་འབྱོར་ཉིད་བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ། །བརྒྱད་པ་ནི། རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་འདི་ལ་ནང་གི་རིག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལས། རིག་པ་ཞེས་པ་ནང་རིག་འགྱུར་མེད་ཀྱང་སྟེ་འཇིག་རྟེན་འདིར་ནི་ཐུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་གསུངས་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་ཤིང་དེའི་འགྲེལ་པར་ཡང་རིག་པ་ཞེས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནང་གི་རིག་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་ཡང་འགྱུར་མེད་ཀྱང་རིག་པ་སྟེ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། །རིག་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། འོད་དང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྟོང་གཟུགས་དང་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་རེ་རེའི་ལྡོག་པ་ནས་ ཀྱང་རང་རིག་ཏུ་གསུངས་ཤིང༌། གཙོ་བོར་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཉིད་དེར་བསྟན་ནོ། །དགུ་པ་ནི། རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་འདི་ནི་མཐར་ཐུག་གི་དབུ་མ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་ཏེ། དམིགས་བཅས་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་དང་དམིགས་མེད་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི། གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་གསུམ་ཆར་དུ་དབུ་མའི་མཐར་ཐུག་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལས། གང་ཞིག་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྨྲ་པོ་ཕྱོགས་ཉམ་དེ་ནི་མ་ཉམ་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་ཤིང༌། འདིའི་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་ཡང་འགྲེལ་ཆེན་ལས། འདིར་གང་ཞིག་སྙིང་རྗེ་དམིགས་པ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ
Chinese
或许也有其他说法，但这仅仅是象征着胜义大手印的符号。仅将显密共通的空性修习视为大手印，这种说法在这个地区非常盛行，甚至一些印度学者也可能这样说。但在确立密宗特有的大手印等四种手印时，如果说存在与显宗共通的、名为大手印的道，即使允许存在这样的说法，也因为这偏离了当前的主题，所以进行这样的区分是不明智的。因此，在确立圆满次第的这个阶段，虽然对大手印的认识可能存在细微的差别，但主要赞扬的是空色大手印的瑜伽。第八，金刚瑜伽也被称为内在的明觉。如续部之王所说：“明觉（藏文：རིག་པ་，梵文天城体：विद्या，梵文罗马拟音：vidyā，汉语字面意思：明觉）是指内在的、不变的明觉，诸佛已在此世间善说。”其注释中也说：“明觉是指无分别的内在明觉，即具足一切相的空性。此外，不变也是明觉，即无所缘、无漏的自性。明觉是因和果的自性，因和果融合为一，就像光和燃烧融合为一一样。”因此，从空色和不变的安乐各自的角度，也说是自明觉。但主要强调的是二者结合的性质。第九，这个金刚瑜伽是究竟的中观大瑜伽。具有有相的空性、无相的慈悲和不变的安乐相结合的性质，是因为在基、道、果三个阶段都安住于究竟的中观。正如续部之王所说：“谁说空性和慈悲无二，那衰损的一方将变得不衰损。”关于这里的空性和慈悲，大疏中说：“这里，谁的慈悲是无所缘且无分别的
English
Perhaps there are other sayings, but this is merely a symbol representing the ultimate Mahāmudrā. The notion of considering the common Śūnyatā practice of exoteric and esoteric teachings as Mahāmudrā is very prevalent in this region, and some Indian scholars may also say so. However, when establishing the four Mudrās, including the unique Mahāmudrā of the Tantric path, if it is said that there exists a path common with the exoteric teachings called Mahāmudrā, even if such a claim is allowed, it deviates from the current topic. Therefore, making such distinctions is unwise. Thus, in this stage of establishing the Completion Stage, although there may be slight differences in the recognition of Mahāmudrā, the main praise is for the yoga of the empty-form Mahāmudrā. Eighth, this Vajra Yoga is also called Inner Awareness. As stated in the King of Tantras: "Awareness (rigpa, विद्या, vidyā, knowledge) is the inner, unchanging awareness; the Buddhas have well-spoken of it in this world." Its commentary also states: "Awareness means non-conceptual inner awareness, which is emptiness endowed with all aspects. Furthermore, unchanging is also awareness, which is of the nature of being without object and without outflows. Awareness is of the nature of cause and effect, where cause and effect become one, just as light and burning become one." Therefore, from the perspective of each of emptiness-form and unchanging bliss, it is also said to be self-awareness. But the main emphasis is on the nature of their union. Ninth, this Vajra Yoga is the ultimate Great Madhyamaka Yoga. It has the nature of combining emptiness with object, compassion without object, and unchanging bliss, because it abides in the ultimate Madhyamaka in all three stages of ground, path, and result. As the King of Tantras also says: "Whoever speaks of emptiness and compassion as non-dual, that declining side will become non-declining." Regarding emptiness and compassion here, the Great Commentary says: "Here, whose compassion is without object and without concept
Tibetan
་དང་བྲལ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་དུས་གསུམ་ཤེས་པའི་སླད་དུ་དུས་གསུམ་དུ་འཇུག་པའོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །འོ་ན་གནས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་མ་ནི། ཡོད་མིན་མེད་མིན་ཡོད་མེད་མིན། །གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་མིན་པའང་མིན། །མཐའ་བཞི་རྣམ་པ་གྲོལ་བ་ཡི། །དེ་ཉིད་དབུ་མ་པ་ཡིས་རིག །ཅེས་མཐའ་བྲལ་ཙམ་ཞིག་ལ་དབུ་མའི་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་དང། གནས་ལུགས་དེ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་ཡང༌། འདི་ལྟར་སྣང་བའི་ཆོས་རྣམས་ ཀུན། །རིག་པས་བཙལ་ ན་འགའ་མི་རྙེད། །མ་རྙེད་པ་དེ་དོན་དམ་མོ། །ཞེས་པ་ལྟར་ཤེས་བྱ་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་གང་ཡང་གདོད་མ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བའི་ཚུལ་དུ་འཛིན་པའི་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་ཞིག་པ་ན། འཛིན་བྱེད་ཀྱི་བློ་ཡང་རང་སར་དེངས་པ་ཙམ་ལ་མཐའ་བྲལ་དུ་རྟོགས་པའི་ཐ་སྙད་བཞག་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། མདོར་ན་དོན་དམ་པར་གང་ཡང་མ་གྲུབ་ཅིང༌། ཀུན་རྫོབ་འདི་ཡང་སྣང་ཙམ་ཞིག་ལས་ཡོད་མེད་ཡིན་མིན་གང་དུ་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་འདི་ནི་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་གྱི་དབུ་མར་རིགས་ཀྱི། བདེ་བ་མྱོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང༌། གཟུགས་བརྙན་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་དང༌། སྒྲུབ་པ་དང༌། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཙམ་ཞིག་དབུ་མར་ཡང་མི་རིགས་ལ། གཞན་ཡང་གནས་ལུགས་ནི་རྣམ་བཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་པས། ཡོངས་སྤྱོད་དུ་གྲུབ་པའི་ཟུང་འཇུག་དེ་འདྲ་གནས་ལུགས་སུ་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། དེ་འདྲ་བསྒོམས་པས་དངོས་པོར་འཛིན་པ་ཡང་མི་བཟློག་སྟེ། དངོས་པོ་ཡོད་འཛིན་དང་འཛིན་སྟངས་ འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཤིང་སྡོང་ཡོད་པར་ངེས་པས་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་རི་ཡོད་པར་འཛིན་པ་མི་བཟློག་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་པ་འདི་ནི་རྟོག་གེའི་རིག་པས་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པའི་རློམ་པ་ངེས་དོན་མཐར་ཐུག་གི་གནས་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་གསང་སྔགས་ཟབ་མོ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་དག་གིས་ལོག་པར་རྟོག་པའི་མུན་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། འདི་དག་ལ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་དཔྱད་པ་བྱར་ཡོད་མོད་ཀྱི། སྙིང་པོར་བརྗོད་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྲགས་པར་ཡང་ཕུག་གང་ན་སེང་གེ་ཡོད་པར་ངེས་ན་ཝ་སྐྱེས་མེད་པར་རྟོགས་ནུས་པ་དང༌། ཉི་མ་ཤར་བར་ངེས་ན་མུན་པ་མེད་པར་རྟོགས་ནུས་པ་ལྟར་དོན་དམ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྲིད་གསུམ་གདོད་མ་ནས་ཡོད་པར་ངེས་ན་ཀུན་རྫོབ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་སྲིད་གསུམ་གདོད་མ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བར་རྟོགས་པར་ནས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་དང་སྟོང་གཟུགས་བསྒོམས་པས་དངོས་པོར་འཛིན་པ་དང༌། དངོས་པོར་སྣང་བ་གཉིས་ཀར་བཟློག་གོ །སྟོང་གཟུགས་དང
Chinese
远离（戏论）的空性，具备一切殊胜，为了知晓三时而融入三时。如是说。那么，实相的中观是：非有非无，非有亦非无，亦非二者之自性。远离四边之彼性，唯中观者能知晓。如是仅仅对远离四边安立中观之名，以及如何证悟实相呢？如是，显现之诸法，以智慧寻觅，则丝毫不可得。不可得即是胜义谛。如是，以智慧详细观察所知，当显现为本来未曾存在之体性的对境消失时，能取之识亦于自处寂灭，仅仅于此安立证悟远离四边之名。总之，胜义谛中任何事物皆不成立，而此世俗谛亦仅仅是显现，对于有无、是与非皆不可言说，此乃基、道、果之三中观。能够体验安乐，能够见到影像，彼乃实物、修法与世俗之法。仅仅如此亦不应理成为中观。此外，实相乃是决断之分，因此，普遍成立之双运亦不会成为实相，修习彼亦无法遣除实物之执着，因为实物之有执与执着方式并不相违。如同确信东方有树木，并不能遣除执着西方有山脉一般。如是认为，乃是以分别念之理智自诩证悟法性，背离究竟真实之境地，乃是未通达甚深密咒者之邪见大黑暗。对此等可以作极广之观察，然若言其精要则如下：世间共称亦如是，若确信某洞穴中有狮子，则能了知无狐狸，如若确信太阳升起，则能了知无黑暗一般，若确信胜义智慧之三有本来存在，则能了知世俗分别识之三有本来未曾存在。因此，修习安乐与空色，则能遣除实物之执着与实物之显现二者。空色与
English
Emptiness, devoid of (conceptual elaborations), possessing all perfections, enters into the three times in order to know the three times. Thus it is said. So, the Madhyamaka of reality is: Not existent, not non-existent, not both existent and non-existent, nor is it the nature of both. That which is liberated from the four extremes, that is what the Madhyamika understands. Thus, merely labeling the name of Madhyamaka to that which is free from extremes, and how is that reality realized? Like this, all phenomena that appear, when searched with wisdom, are not found at all. That which is not found is the ultimate truth. Like this, when the object that appears as something to be grasped, which has never existed from the beginning, disappears by thoroughly examining the knowable, then the mind that grasps also subsides in its own place, and merely labeling the name of realizing freedom from extremes to that. In short, nothing is established in the ultimate truth, and this conventional truth is also just an appearance, and it cannot be expressed as either existent or non-existent, or as being or not being. This is similar to the three Madhyamakas of ground, path, and result. That which can experience bliss and that which can see images are objects, practices, and conventional dharmas. Just that much is not reasonable to be Madhyamaka. Furthermore, reality is a part of the distinction, so such a union that is established in common usage will not become reality, and meditating on that will not reverse the grasping of objects, because the grasping of objects and the way of grasping are not contradictory. Just as being certain that there is a tree in the east does not reverse the grasping that there is a mountain in the west. Thinking like this is boasting of realizing the nature of reality with the intellect of reasoning, turning one's back on the ultimate state of definitive meaning, and it is a great darkness of wrong understanding by those who have not understood the profound secret mantra. There is much to be examined in detail about these, but to speak of the essence, it is like this: In the world, it is also like this, if one is certain that there is a lion in a certain cave, then one can realize that there is no fox, and if one is certain that the sun has risen, then one can realize that there is no darkness. Likewise, if one is certain that the three existences of ultimate wisdom have existed from the beginning, then one can realize that the three existences of conventional consciousness have never existed from the beginning. Therefore, by meditating on bliss and emptiness, both the grasping of objects and the appearance of objects are reversed. Emptiness and form,