Tibetan
་བ་ལམ་ཁྱེར་གྱིས༔ དབང་པོ་འབྲིང་ལ་སེམས་ཙམ་པའི་ངོ་སྤྲོད་འདི་ལྟར་བྱའོ༔ དེ་ལ་བླ་མས་དྲི་བ་བྱ་བ་ནི༔ སེམས་དང་རིག་པ་གང་སྔ་དྲིའོ༔ དབྱེར་མེད་དུ་ངོ་སྤྲད་དོ༔ ཡང་བླ་མས༔ དཔེར་ན་འབྱུང་བ་ས་རྡོ༔ རྩི་ཤིང་༔ ཆུ་རྣམས་ལ་ཡང་བྱུང་ས་ཡོད༔ སྨན་དང་རིན་པོ་ཆེ༔ མི་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱུང་ས་ཡོད༔ དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་སེམས་ཉིད་འདི་ལ་ཡང་༔ ཤར་ལྷོ༔ ནུབ༔ བྱང་༔ སྟེང་འོག༔ རིའི་ཁོང་གསེང་༔ བྲག་གསེང་ལ་སོགས་པ་གང་ནས་བྱུང་ལེགས་པར་རྩད་གཅོད་དུ་བཅུག་གོ༔ དེ་ནས་བླ་མས་ངོ་འདི་ལྟར་སྤྲད་ 55-3-24a དོ༔ དང་པོ་སེམས་ལ་བྱུང་ས་མེད་དེ་གསལ་སྟོང་དབྱེར་མེད་ཀྱི་ངང་ལས་བྱུང་ངོ་༔ བྱུང་ས་མེད་པའི་སྟོང་པ་བྱང་ཆད་མ་ཡིན་ནོ༔ ཡང་བླ་མས་འདི་ལྟར་དྲི་བར་བྱའོ༔ དཔེར་ན་ཕྱིའི་འབྱུང་བ་དང་འཇའ་ཚོན་ལ་ཡང་ཁ་དོག་ཡོད༔ རྩི་ཤིང་ནགས་ཚལ༔ ལོ་ཐོག༔ གོས་དར༔ གོས་ཆས་རྣམས་ལ་ཡང་ཁ་དོག་ཡོད༔ དེ་བཞིན་དུ་རི་དང་ས་གཞི་མཁར་ཁང་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་ལ་ཡང་ཁ་དོག་དང་བཟོ་རེ་ཡོད་དོ༔ དཔེ་དེ་བཞིན་དུ༔ རང་གི་སེམས་ཉིད་འདི་ལ་ཡང་༔ ཁ་དོག་དང་བཟོ་ཨི་འདུག་ལེགས་པར་ཐག་བཅད་དོ༔ དེ་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁ་དོག་དང་བཟོ་ཡོད་པར་ངོ་སྤྲད༔ ཡང་དག་པའི་སྒོ་ནས་ཁ་དོག་དང་བཟོ་གང་ཡང་མ་གྲུབ༔ འོ་ན་སྟོང་པ་བྱང་ཆད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ༔ རིག་པ་སྟོང་གསལ་དབྱེར་མེད་ཆོས་ཉིད་དུ་ངོ་སྤྲད་དོ༔ ཡང་བླ་མས་འདི་ལྟར་དྲིའོ༔ དཔེར་ན་རྩི་ཤིང་ནགས་ཚལ༔ རི་རྡོ་ཆུ༔ མཁར་ཁ་ལྔ༔ མི་རྣམས་ལ་ཡང་རིང་ཐུང་སྦོམ་ཕྲ་ཆེ་ཆུང་ཡོད༔ དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་སེམས་ཉིད་འདི་ལ་ཡང་༔ རིང་ཐུང་སྦོམ་ཕྲ༔ ཆེ་ཆུང་ཨེ་འདུག་ལེགས་པར་ཐག་བཅད་དོ༔ འོ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་རིང་ཐུང་༔ སྦོམ་ཕྲ༔ ཆེ་ཆུང་ཡོད་ནའང་༔ དོན་དམ་པར་སྟོང་ཉིད་དབྱེར་མེད་དུ་ངོ་སྤྲད་དོ༔ ཡང་བླ་མས་འདི་ལྟར་དྲི་བར་བྱ༔ དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་བྱ་ས་གཞིའི་འབུ་སྲིན༔ གྲོག་སྦུར༔ ཆུ་ནང་གི་སེམས་ཅན༔ ལུང་སྟོང་གི་རི་དྭགས༔ 55-3-24b བ་གླང་དང་ར་ལུག༔ དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྡོད་ས་རེ་དང་ཉལ་ས་རེ་ཡོད༔ དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་སེམས་ཉིད་འདི་གང་དུ་གནས་ཐག་ལེགས་པར་བཅད༔ གར་ཡང་མ་གནས་ཟེར་ན༔ ལུས་ལ་མཚོན་ལ་སོགས་པ་བཙུགས་པས༔ ལུས་ལ་གནས་ཟེར་ན༔ ལུས་ཀྱི་གར་གནས་དྲི༔ ལུས་ཀྱི་སྙིང་ལ་གནས་ལས་ཆེ༔ གཞན་ལུས་ཀྱི་སྤྱི་གཙུག་ནས་རྐང་མཐིལ་ཡན་ལ་མ་ཁྱབ་པ་མེད་ཟེར་ན༔ ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལུས་ལ་གནས་ཟེར་ན་ཡང་ཡིན༔ ཡང་དག་པའི་སྒོ་ནས༔ གནས་པ་མེད་པའི་སྟོང་པ་བྱང་ཆད་ཅིག་མ་ཡིན་ཏེ༔ གཞན་གནས་པ་མེད་དོ༔ རིག་པ་སྟོང་གསལ་དབྱེར་མེད་ཅིག་ཡིན་ནོ༔ ལུས་ལ་མི་གནས་པའི་འཁོལ་རྩེ་གཉིས་ཡོད་པ་ཞལ་ལས་ཤེས༔ ས་མ་ཡ༔ རྒྱ་རྒྱ་རྒྱ༔ ཁ་ཐཾ༔ ད་ནི་དབང་པོ་ཚོགས་དྲུག་གི
Chinese
通过甚深窍诀道，为中等根器者介绍心性如下：首先，上师应提问：‘心’与‘觉性’哪个先有？应介绍二者无别。上师又问：例如，地、石、草木、水等都有来源；药物、珍宝、人和一切有情众生都有来源。同样，你自己的心性，从东、南、西、北、上、下、山的内部、岩石缝隙等何处产生？要让他好好追查。 然后，上师这样介绍：首先，心没有来源，它从光明空性无别的状态中产生。没有来源的空性并非断灭空。上师又应这样提问：例如，外在的元素和彩虹都有颜色；草木森林、庄稼、丝绸、衣物等也都有颜色。同样，山、大地、城堡、珍宝等也都有颜色和形状。同样，你自己的心性，是否有颜色和形状？要好好确定。然后，介绍说，在名言上，有颜色和形状；但在胜义上，没有任何颜色和形状成立。那么，它不是断灭空，而是觉性光明空性无别，是法性。上师又应这样提问：例如，草木森林、山石水、城堡、人等都有长短、粗细、大小。同样，你自己的心性，是否有长短、粗细、大小？要好好确定。那么，虽然在名言上有长短、粗细、大小，但在胜义上，应介绍为空性无别。 上师又应这样提问：例如，天空的鸟、大地的昆虫、蚂蚁、水中的有情、空旷山谷的野兽、牛羊等，一切有情众生都有住所和卧处。同样，你自己的心性住在哪里？好好确定。如果说无处可住，就用刀等刺身体；如果说住在身体里，就问住在身体的何处？如果说主要住在身体的心脏里，或者说身体从头顶到脚底没有不遍及的地方，那么，在名言上说住在身体里也可以。但在胜义上，并非住在任何地方的断灭空，而是不住于任何地方，是觉性光明空性无别。从上师口中得知，心不住于身体有两个原因。萨玛雅！ 嘉嘉嘉！ 卡汤！现在是介绍六根的...
English
Through the profound pith instructions, for those of middling faculties, the introduction to the nature of mind is done as follows: First, the lama should ask: 'Mind' and 'awareness', which came first? One should introduce them as being inseparable. The lama then asks: For example, earth, stones, vegetation, water, etc., all have a source; medicine, jewels, people, and all sentient beings have a source. Likewise, your own nature of mind, from where does it arise—east, south, west, north, above, below, inside a mountain, in a crack in a rock, etc.? One should make them thoroughly investigate. Then, the lama introduces it like this: First, mind has no source; it arises from the state of clarity and emptiness being inseparable. The emptiness of having no source is not annihilation. The lama should again ask like this: For example, external elements and rainbows also have colors; vegetation, forests, crops, silk, clothes, etc., also have colors. Likewise, mountains, earth, castles, jewels, etc., also have colors and shapes. Similarly, your own nature of mind, does it have colors and shapes? One should thoroughly determine this. Then, one introduces that conventionally, there are colors and shapes; but ultimately, no colors and shapes are established. So, it is not an annihilation emptiness, but awareness, clarity, and emptiness inseparable, the nature of reality. The lama should again ask like this: For example, vegetation, forests, mountains, stones, water, castles, people, etc., all have length, thickness, size. Likewise, your own nature of mind, does it have length, thickness, size? One should thoroughly determine this. So, although conventionally there is length, thickness, size, ultimately, one should introduce it as emptiness inseparable. The lama should again ask like this: For example, birds in the sky, insects on the earth, ants, sentient beings in the water, wild animals in empty valleys, cattle, sheep, etc., all sentient beings have a place to stay and a place to sleep. Likewise, where does your own nature of mind reside? One should thoroughly determine this. If one says it resides nowhere, then by stabbing the body with a knife, etc.; if one says it resides in the body, then ask where in the body it resides? If one says it mainly resides in the heart of the body, or that there is no place in the body from the crown of the head to the soles of the feet that it does not pervade, then conventionally it can be said to reside in the body. But ultimately, it is not an annihilation emptiness that resides nowhere, but it does not reside anywhere; it is awareness, clarity, and emptiness inseparable. One knows from the lama's mouth that there are two reasons why the mind does not reside in the body. Samaya! Gya Gya Gya! Kha Tham! Now is the introduction to the six faculties... --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
་ཁྲིད་ལ༔ བླ་མས་སློབ་མ་ལ་འདི་ལྟར་དྲིའོ༔ རྣ་བས་སྒྲ་ཐོས་པ་འདི་རྣ་བས་ཐོས་སམ་སེམས་ཀྱིས་ཐོས་དྲིའོ༔ སེམས་ཀྱིས་ཐོས་ཟེར་ན་འོན་པ་ལ་ཡང་སེམས་ཡོད་དེ་ཐོས༔ རྣ་བས་ཐོས་ཟེར་ན་ལྡེར་སོ་ལ་ཡང་རྣ་བ་ཡོད་དེ་ཐོས་སམ་དྲི༔ འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་འཛོམ་པས་ཐོས་ཟེར་ན་ངོ་འཕྲོད་པའོ༔ ཡང་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་པ་འདི་མིག་གིས་མཐོང་ངམ་སེམས་ཀྱིས་མཐོང་དྲི༔ སེམས་ཀྱིས་མཐོང་ཟེར་ན༔ ལོང་བ་ལ་ཡང་སེམས་ཡོད་དེ་མཐོང་༔ མིག་གིས་མཐོང་ཟེར་ 55-3-25a ན་ལྡེར་སོ་ལ་ཡང་མིག་ཡོད་དེ་མཐོང་ངམ་དྲི༔ འོ་ན་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་རྟེན་འབྲེལ་འཛོམ་པས་མཐོང་ཟེར་ན་ངོ་འཕྲོད་པའོ༔ ཡང་སྣས་དྲི་ཚོར་བ་འདི་སྣས་ཚོར་རམ་སེམས་ཀྱིས་ཚོར་དྲི༔ སྣ་ཡིས་ཚོར་ཟེར་ན་རོ་ལ་ཡང་སྣ་ཡོད་དེ་ཚོར་རམ༔ སེམས་ཀྱིས་ཚོར་ཟེར་ན་རང་གི་སྣ་བཀག་ན་ཚོར་རམ་དྲིའོ༔ ཐབས་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་འཛོམ་པས་ཚོར་ཟེར་ན་ངོ་འཕྲོད་པའོ༔ ཡང་ལྕེས་རོ་མྱང་བ་འདི༔ ལྕེ་ཡིས་མྱོང་ངམ༔ སེམས་ཀྱིས་མྱོང་༔ ལྕེ་ཡིས་མྱོང་ཟེར་ན་རོ་ལའང་ལྕེ་ཡོད་དེ་མྱོང་ངམ༔ སེམས་ཀྱིས་མྱོང་ཟེར་ན་རང་གཉིད་དུ་སོང་དུས་སུ་ལྕེ་ཐོག་ཏུ་ཟས་ཞོག་དང་མྱོང་ངམ༔ ཅེས་དྲིའོ༔ ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་འཛོམ་པས་མྱོང་ཟེར་ན་ངོ་འཕྲོད་པའོ༔ ལུས་ཀྱི་རེག་བྱ་འཇམ་རྩུབ་འདི༔ ལུས་ཀྱིས་ཚོར་རམ་སེམས་ཀྱིས་ཚོར་དྲི༔ ལུས་ཀྱིས་ཚོར་ཟེར་ན་རོ་ལ་ཡང་ལུས་ཡོད་དེ་ཚོར་རམ༔ སེམས་ཀྱིས་ཚོར་ཟེར་ན་རྣམ་ཤེས་འཁྱམས་པོས་ཀྱང་ཚོར༔ བེམ་རིག་མ་བྲལ་གྱི་བར་དུ་ལུས་སེམས་དབྱེར་མེད་ཀྱིས་ཚོར་ཟེར་ན་ངོ་འཕྲོད་པའོ༔ ད་ལུས་སེམས་ཀྱི་འཆར་སྒོ་འདི་སེམས་ལ་འཆར་རམ་ལུས་ལ་འཆར༔ ལུས་ལ་འཆར་ན་རོ་ལ་ཡང་འཆར་དགོས་པ་འདུག༔ སེམས་ལ་འཆར་ན་དེ་ལ་ཁྱབ་པ་ཨེ་གྲུབ༔ རིག་པ་སྟོང་གསལ་ཆོས་ཉིད་དུ་ཤེས་ན་ཁྱབ་པ་གྲུབ༔ རྣ་བས་སྒྲ་ཐོས་པ་འདི་ལ་ 55-3-25b བསྟོད་སྒྲ་བཏང་བ་དང་༔ སྨད་སྒྲ་བཏང་བ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཨེ་འདུག༔ ད་ལྟའི་སྣང་ཚུལ་ལ་ཁྱད་པར་འདུག་སྟེ་དོན་དམ་ཆོས་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་མི་འདུག་ཟེར་ན་ངོ་འཕྲོད་པའོ༔ མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་མཛེ་ཕོ་དང་སྐྱེ་གཟུགས་ལེགས་པ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཨེ་འདུག༔ ཀུན་རྫོབ་མ་གོ་བའི་དུས་ན་ཁྱད་པར་འདུག་སྟེ༔ དོན་དམ་སེམས་ཉིད་སྤྲོས་དང་བྲལ་བའི་དུས་ན་ཁྱད་པར་མི་འདུག་ཟེར་ན་ངོ་འཕྲོད་པའོ༔ སྣས་དྲི་ཞིམ་པ་དང་མི་ཞིམ་པ་ཚོར་བ་ལ་ཁྱད་པར་ཨེ་འདུག༔ ཀུན་རྫོབ་མ་གོ་བའི་དུས་ན་ཁྱད་པར་འདུག་སྟེ༔ དོན་དམ་སྤྲོས་དང་བྲལ་བའི་དུས་ན་ཁྱད་པར་མི་འདུག་ཟེར་ན་ངོ་འཕྲོད་པའོ༔ ལྕེའི་ཡུལ་དུ་རོ་ཞིམ་མི་ཞིམ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཨེ་འདུག༔ ཀུན་རྫོབ་འཁྲུལ་པའི་ངོས་ནས་ཁྱད་པར་འདུག་སྟེ༔ དོན་དམ་སེམས་ཉིད་སྤྲོས་
Chinese
引导：上师这样问弟子：‘耳朵听到声音，这是耳朵听到的还是心听到的？’如果说是心听到的，那么聋子也有心，也应该能听到；如果说是耳朵听到的，那么木偶也有耳朵，也应该能听到吗？’如果说‘是因有为法和无为法二者的缘起聚合才能听到’，那就是认识到了。 ‘眼睛看到事物，这是眼睛看到的还是心看到的？’如果说是心看到的，那么盲人也有心，也应该能看到；如果说是眼睛看到的，那么木偶也有眼睛，也应该能看到吗？’如果说‘是因世俗谛和胜义谛的缘起聚合才能看到’，那就是认识到了。 ‘鼻子闻到气味，这是鼻子闻到的还是心闻到的？’如果说是鼻子闻到的，那么尸体也有鼻子，也应该能闻到吗？如果说是心闻到的，那么自己捂住鼻子还能闻到吗？’如果说‘是因方便和智慧的缘起聚合才能闻到’，那就是认识到了。 ‘舌头品尝味道，这是舌头品尝的还是心品尝的？’如果说是舌头品尝的，那么尸体也有舌头，也应该能品尝吗？如果说是心品尝的，那么当自己睡着时，在舌头上放食物，还能品尝到吗？’如果说‘是因世俗谛和胜义谛的缘起聚合才能品尝’，那就是认识到了。 ‘身体感受到的柔软和粗糙，这是身体感受到的还是心感受到的？’如果说是身体感受到的，那么尸体也有身体，也应该能感受到吗？如果说是心感受到的，那么游荡的神识也能感受到。’如果说‘在色身和觉识没有分离之前，身体和心识不分彼此地感受’，那就是认识到了。 现在，身心的显现，这是在心上显现还是在身体上显现？’如果说是在身体上显现，那么也应该在尸体上显现；如果说是在心上显现，那么它是否周遍一切呢？’如果认识到觉性是空明法性，那就是周遍一切。‘耳朵听到声音，听到赞美的声音和诽谤的声音，这两者有什么区别吗？’如果说‘现在的显现有所区别，但在胜义法性上没有区别’，那就是认识到了。 ‘眼睛看到事物，看到麻风病人（mze pho）和美貌的人，这两者有什么区别吗？’如果在没有领悟世俗谛的时候，会有区别；但在领悟胜义谛，心性远离戏论的时候，就没有区别。’那就是认识到了。 ‘鼻子闻到好闻的气味和难闻的气味，这两者有什么区别吗？’如果在没有领悟世俗谛的时候，会有区别；但在领悟胜义谛，远离戏论的时候，就没有区别。’那就是认识到了。 ‘在舌头的境界中，好味道和坏味道，这两者有什么区别吗？’如果从世俗的迷惑角度来看，会有区别；但在胜义的心性上，远离戏论。
English
Guidance: The lama asks the disciple thus: 'Hearing sounds with the ear, is it the ear that hears or the mind that hears?' If you say it is the mind that hears, then even a deaf person has a mind and should be able to hear. If you say it is the ear that hears, then even a wooden puppet has ears and should be able to hear, right?' If you say, 'It is because the interdependent origination of conditioned and unconditioned phenomena is complete that hearing occurs,' then that is recognition. 'Seeing forms with the eye, is it the eye that sees or the mind that sees?' If you say it is the mind that sees, then even a blind person has a mind and should be able to see. If you say it is the eye that sees, then even a wooden puppet has eyes and should be able to see, right?' If you say, 'It is because the interdependent origination of conventional truth and ultimate truth is complete that seeing occurs,' then that is recognition. 'Smelling odors with the nose, is it the nose that smells or the mind that smells?' If you say it is the nose that smells, then even a corpse has a nose and should be able to smell, right? If you say it is the mind that smells, then if you block your own nose, can you still smell?' If you say, 'It is because the interdependent origination of skillful means and wisdom is complete that smelling occurs,' then that is recognition. 'Tasting flavors with the tongue, is it the tongue that tastes or the mind that tastes?' If you say it is the tongue that tastes, then even a corpse has a tongue and should be able to taste, right? If you say it is the mind that tastes, then when you are asleep, if food is placed on your tongue, can you still taste it?' If you say, 'It is because the interdependent origination of conventional truth and ultimate truth is complete that tasting occurs,' then that is recognition. 'Feeling the smoothness and roughness with the body, is it the body that feels or the mind that feels?' If you say it is the body that feels, then even a corpse has a body and should be able to feel, right? If you say it is the mind that feels, then even a wandering consciousness can feel. If you say, 'Until the physical body and consciousness are separated, the body and mind feel without distinction,' then that is recognition. Now, the arising of body and mind, does it arise in the mind or in the body?' If it arises in the body, then it should also arise in a corpse. If it arises in the mind, then does it pervade everything?' If you recognize that awareness is empty and clear, the nature of reality, then it pervades everything. 'Hearing sounds with the ear, is there a difference between hearing sounds of praise and sounds of blame?' If you say, 'There is a difference in the current appearance, but there is no difference in the ultimate nature of reality,' then that is recognition. 'Seeing forms with the eye, is there a difference between seeing a leper (mze pho) and a beautiful person?' If there is a difference when you have not understood conventional truth, but there is no difference when you have understood ultimate truth, the nature of mind free from elaboration,' then that is recognition. 'Smelling pleasant and unpleasant odors with the nose, is there a difference between them?' If there is a difference when you have not understood conventional truth, but there is no difference when you have understood ultimate truth, free from elaboration,' then that is recognition. 'In the realm of the tongue, is there a difference between good and bad tastes?' If there is a difference from the perspective of conventional delusion, but in the ultimate nature of mind, free from elaboration. --------------------------------------------------------------------------------