Tibetan
ང་རོ་སྟོད་ཆུ་ཡིས་བྲན། །ཟས་ སྐོམ་བསིལ་བསྟེན་སྤྱོད་ལམ་དྲག་ཤུལ་སྤང་། །བུང་ཚང་རྣག་ཉུང་བསྐམས་པས་སྐོམས་སམ་ བལྟ། །ཨ་ཀྲོང་(ཙན་དན་སྐྱུ་རུ་རུ་རྟ་སྟར་བུ་བསིལ་གསུམ་ཤིང་མངར་བྱི་ཚེར་)བཅུ་པ་ཟངས་ཐལ་(མུ་ཟི་ཤ་རུ་སྤེན་ མ་སྲོ་ལོ་ཨ་ཀྲོང་)སྦྱར་བ་དང་། །ཀླད་པ(ཝ་དང་སྲིན་བྱའི་མུ་ཟི་ཟབ་ཐལ་སྲོ་ལོ་ཅུ་གང་སྤང་རྒྱན་སྟར་བུ་)འི་སྦྱོར་བ་ རྣག་སྐེམས་གློ་གསོའི་མཆོག །ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་(ལ་གོ་དོར་གསུམ་དང་དོམ་མཁྲིས་)མན་ངག་ལྡན་པས་སྦྱར། ། རྣག་བུངས་ཆེ་འམ་བསྐམས་པས་མ་སྐོམས་ན། །སྟར་བུ་པཉྩ་(པ་ཡག་རྩ་བ་བུལ་ཏོག་ལ་ཆ་)མན་ ངག་ལྡན་པས་དྲང་། །རྣག་ཁྲག་འདྲེས་ན་ཤུ་མོ་ཟ་སྨན་(བ་མར་གྱིས་འབྲི་མོག་གི་རྩི་སླངས་ལ་རྒྱ་སྐྱེགས་ 25-279 དང་བོང་ཡར་འོ་མ་ཕུལ་དོ་དོ་ཤུ་མོ་ཟ་ཚོམས་གཅིག་ལི་ཤི་ཀ་ར་སྦྱར་བ་)མཆོག །ཅུ་གང་ཨ་ཀྲོང་ཀ་ར་ཨ་རུ་ར། ། བོང་ཡར་འོ་སྦྱར་རེ་འུའི་གློ་བ་རྒྱངས། །གློ་གསོ་ཁྲག་ཏུ་ལུ་ལ་བསྔགས་པ་ཡིན། །ཝ་གློ་འོ་ མར་(ཨ་རུ་ཅུ་གང་མུ་ཟི་དོམ་མཁྲིས་ཤིང་མངར་སྦྲང་བོང་ཡར་འོ་མ་)སྦྱར་ཞོ་དེ་བཞིན་ཤིས། །ཁྲག་མེད་རྣག་ཏུ་ བྱུང་ན་(རྣག་སྐྱུགས་ཀྱིས་)སྦྱང་བ་མཆོག །སྒོང་སྤྲིས་སྦལ་སྒོང་ལྟ་བུའི་རྣག་ཡུལ་འཐོན། །དེ་རྗེས་ གློ་གསོ་ཁྲག་ཏུ་བྱུང་ན་བཅད། །རྣག་གཞུག་མ་ཐོན་ཟངས་ཐལ་(ཝ་དང་སྲིན་བྱའི་ཀླད་པ་མུ་ཟི་སག་རམ་ རྩི་སྲོ་ལོ་པི་ལིང་སླ་ངར་སྲེགས་པ་དང་སྤེན་མ་ཤ་རུའི་ཐལ་བ་སྤང་རྒྱན་ཀ་ར་སྦྲང་)སྦྱོར་བ་དང་། །ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལྟག་ པ་སྤྲད་ལ་སྐམ། །རླུང་དང་ལྡན་ན་སྲོ་ལོའི་(བྲེ་ཕྱེད་ལ་ཨ་རུ་ཉི་ཤུའི་སྨན་མར་ལ་བཟང་དྲུག་པི་ལིང་སྦྲང་)སྨན་ མར་སྦྱར། །གློ་མང་མི་འགོག་ཅུ་གང་བཞི་པ(་ཤིང་མངར་སྟར་བུ་རུ་རྟ)ས་བཅད། །ཅེས་གསུངས་སོ། ། བདུད་རྩི་སྙིང་པོ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་གསང་བ་མན་ངག་གི་རྒྱུད་ལས་གློ་ནད་བཅོས་པའི་ ལེའུ་སྟེ་སོ་ལྔ་པའོ།། །། ༄། །སོ་དྲུག་པ། མཆིན་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ། དེ་ནས་ཡང་དྲང་སྲོང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །ཀྱེ་དྲང་སྲོང་ ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག བཙུན་མོ་ལྟ་བུ་མཆིན་པའི་གསོ་ཐབས་ལ། །རྒྱུ་དང་དབྱེ་བ་རྟགས་དང་ བཅོས་ཐབས་བཞི། །རྒྱུ་ནི་ཚ་སྐྱུར་ཟས་དང་དྲག་ཤུལ་སྐྱེད། །དབྱེ་བ་ལེབ་རྒན་རྒྱས་དང་ལྡེམ་ བུ་དང་། །དུག་ཐབས་ཆུ་ཤོར་རྐུན་བུ་འོར་ལྷུང་དང་། །ཁ་ལུད་གཞུང་རེངས་མཆིན་གྲུམ་ནག་ པོ་དང་། །མཆིན་ནད་ཧལ་སྐེམ་མཆིན་དྲི་དཀར་ནག་དང་། །གནད་མཆིན་རྩ་བྱེ
Chinese
用上等酒来浸泡。 饮食起居宜清凉，避免剧烈行为。 观察蜂巢脓液减少是否解渴。 余甘子（檀香、臭椿、芸香、算盘子、三种清凉药、甜木、刺柏）十味汤与铜灰（珍珠、鹿茸、石楠、藏紫草、余甘子）混合。 以及脑（狐狸和虫的珍珠、硇砂、藏紫草、甘草、防风、算盘子）的配方，是治疗脓液干涸、滋养肺部的最佳选择。 二十五味（豆蔻、菖蒲、三种果和熊胆）依诀窍配制。 如果脓液量大或干涸仍不解渴，则用算盘子五味药（白菖根、鬼箭羽、白鲜皮、菖蒲）依诀窍服用。 如果脓液与血混合，则首选舒莫扎药（用牛油涂抹，用旱獭油提炼，加入大戟和樟脑，牛奶分量加倍，舒莫扎药一份，加入荔枝和砂糖）。 甘草、余甘子、砂糖、诃子。 加入牛奶和糖，可以扩张肺部。 滋养肺部，对咯血有奇效。 狐狸肺与牛奶酥油（诃子、甘草、珍珠、熊胆、甜木、蜂蜜、樟脑、牛奶）混合，同样吉祥。 如果无血而有脓液，则最好（用脓液呕吐物）进行净化。 出现如蛋清、青蛙卵般的脓液。 此后，如果滋养肺部导致咯血，则应停止。 如果脓液未排出，则用铜灰（狐狸和虫的脑、珍珠、萨格拉姆、树脂、藏紫草、荜茇、盐碱烧制，以及石楠、鹿茸的灰、防风、砂糖、蜂蜜）混合。 二十五味药涂抹在后颈上使其干燥。 如果伴有风症，则加入藏紫草的（半升，加入二十个诃子，药用酥油加入六种良药、荜茇、蜂蜜）药用酥油。 对于肺部肿大无法抑制的情况，则用甘草四味（甜木、算盘子、芸香）进行调理。 如是说。 《甘露心髓八支论》中，治疗肺部疾病的章节，即第三十五章节结束。 ༄། །第三十六章节。治疗肝脏疾病的章节。 此后，贤者智慧明灯又如是说： “嘿，大贤者，请听我说！关于像王妃般的肝脏治疗方法。 有原因、分类、症状和治疗方法四种。 病因是辛辣酸性食物和剧烈行为。 分类有扁平肿大、弹性、 中毒、水肿、盗汗、外伤。 口苦、僵硬、肝硬化、黑疸。 肝病虚弱、干燥、肝臭有白色和黑色。 要害肝脏，脉络分离。
English
Bathe with top-quality alcohol. Maintain a cool diet and lifestyle, and avoid strenuous activities. Observe if the pus in the honeycomb decreases and quenches thirst. Amla (sandalwood, Ailanthus altissima, rue, soapberry, three cooling medicines, sweet wood, juniper) ten-ingredient decoction mixed with copper ash (pearl, deer antler, Lithospermum erythrorhizon, Arnebia euchroma, amla). And the brain (fox and insect pearl, borax, Arnebia euchroma, licorice, Saposhnikovia divaricata, soapberry) formula is the best choice for drying pus and nourishing the lungs. Twenty-five flavors (cardamom, calamus, three fruits, and bear bile) are prepared according to the secret formula. If the amount of pus is large or dryness does not quench thirst, then use soapberry five-flavor medicine (white calamus root, Euonymus alatus, Dictamnus dasycarpus, calamus) according to the secret formula. If pus is mixed with blood, then Shumo Za medicine is preferred (spread with butter, refined with marmot oil, add Euphorbia pekinensis and camphor, double the amount of milk, one portion of Shumo Za medicine, add lychee and sugar). Licorice, amla, sugar, Terminalia chebula. Adding milk and sugar can expand the lungs. Nourishing the lungs is very effective for hemoptysis. Fox lung mixed with milk ghee (Terminalia chebula, licorice, pearl, bear bile, sweet wood, honey, camphor, milk) is equally auspicious. If there is pus without blood, then purification is best (with pus vomitus). Pus like egg white and frog eggs appears. After that, if nourishing the lungs leads to hemoptysis, it should be stopped. If the pus is not discharged, then mix copper ash (fox and insect brain, pearl, Sagaram, resin, Arnebia euchroma, Piper longum, alkali-burned, and ash of Lithospermum erythrorhizon, deer antler, Saposhnikovia divaricata, sugar, honey). Apply twenty-five flavors of medicine on the back of the neck to dry it. If accompanied by wind disorders, add Arnebia euchroma (half a bre, add twenty Terminalia chebula, medicinal ghee add six good medicines, Piper longum, honey) medicinal ghee. For cases where lung swelling cannot be suppressed, use licorice four flavors (sweet wood, soapberry, rue) to regulate. So it is said. In the "Nectar Heart Essence Eight Branches Treatise," the chapter on treating lung diseases, that is, the end of the thirty-fifth chapter. ༄། །Thirty-sixth chapter. Chapter on treating liver diseases. After that, the wise man Wisdom Lamp again said: "Hey, great wise man, please listen to me! Regarding the treatment methods for the liver like a queen. There are four types: cause, classification, symptoms, and treatment methods. The cause is spicy and sour food and strenuous activities. The classifications are flat swelling, elasticity, poisoning, edema, night sweats, trauma. Bitter mouth, stiffness, cirrhosis, black jaundice. Liver disease weakness, dryness, liver odor with white and black. Vulnerable liver, vein separation.
Tibetan
ར་མཆིན་ རླུང་མཆིན་རྒུད་དང་། །རླན་གྲང་གླང་དགུར་གྲང་སྦོས་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །དེ་རྟགས་མཆིན་ནད་ ལེབ་རྒན་རྒྱས་པ་དེ། །མཆིན་སྟེང་རྩིབ་ཐུང་གཡས་གཡོན་སྦོ་ཞིང་ན། །ལུས་དང་འཚོགས་ མ་ལྕི་ཞིང་རོ་སྟོད་གཟེར། །སྟེང་བཏོན་རྡིབ་སྙམ་འོག་བཅུག་འབུགས་སྙམ་བྱེད། །ཙོག་པུར་ འདུག་ན་ཐུར་ལ་འཐེན་པ་འདྲ། །ཤ་སེར་མཁལ་རྐེད་མི་བདེ་སྒྱིད་པ་འཁུམས། །མཆིན་ནད་ ལྡེམ་བུ་ན་བ་མི་ཚོར་བར། །གཉིད་མེད་ཁོང་སྙོམ་ལུས་ལྕི་ཟས་མི་འདོད། །ཁྲག་འབྲོས་ཤ་ 25-280 དང་རུས་པ་ཁད་ཀྱིས་སྐམ། །དུག་ཐབས་མིག་དམར་གདོང་སྔོ་རྩིབ་སྟེང་ཟུག །ཕོ་མཆིན་ གང་སྙམ་འཇུ་དཀའ་ཟོས་ཚེ་ན། །བྲུན་སྐམ་བོལ་གཡོ་མུར་གོང་མཐིལ་བཞི་སེར། །གཞུག་ཏུ་ མཆིན་པ་རུལ་ནས་དུད་ཁུར་ལུ། །ཆུ་ཤོར་ཁོང་སྦོ་རོ་སྟོད་བརྫིས་ན་ཕན། །སྒལ་རེངས་མཆིན་ པ་འཕྱོངས་ཤིང་གཡལ་མི་ཐོན། །ཕོ་མཆིན་སྟོང་སྙམ་དྲོས་དྲགས་མགོ་བོ་ན། །རྐུན་བུ་རྐང་ པ་གྲང་ལ་རོ་སྟོད་གཟེར། །མིག་གིས་ཡས་ལྕིབས་མི་ཐེག་ཉམ་ཆུང་སྙ། །སྟོད་གང་དཔུང་ མགོ་གཟེར་ལ་སྐེ་རྩ་རེངས། །ཁ་ཟས་ཟོས་ན་བག་རེ་ཕན་སྙམ་བྱེད། །འོར་ལྷུང་གཉིས་ལས་ མཆིན་ཁྲག་རྐེད་པར་ལྷུང་། །རྐེད་པ་འཁོར་ཞིང་འགུལ་ན་ཟུག་ཆེ་གཟེར། །རྐང་པར་ལྷུང་ན་ དཔྱི་སྦྲིད་སྐམ་ཁོལ་བྱེད། །རྐེད་པ་ཚ་ལ་ཆུ་རྒྱུས་ན་བར་འོང་། །ཁ་ལུད་གློ་དང་ཕོ་བར་ལུད་པ་ གཉིས། །གློར་ལུད་སྟོད་རྫིངས་མིག་དམར་མཆན་འོག་གཟེར། །ཁྲག་ཏུ་ལུ་ཞིང་སྐབས་སུ་ རྣག་ཁྲག་འཛག །ཕོ་བར་ལུད་ན་བསྡམས་ཤིང་གཟེར་ནས་ན། །དགྱེ་དགུ་མི་ཤེས་ཚ་ཙེག་ སྒྲེག་པ་འོང་། །ལྡང་དུབ་ཆེ་ལ་བསུས་པ་ལྟར་མི་མངོན། །གཞུང་རེངས་རྐང་ལག་རེངས་ལ་ ལྷུ་ཚིགས་ན། །དགྱེ་དགུ་མི་ཤེས་སྟོད་གཟེར་ལྟག་པར་དགྱེ། །མཆིན་གྲུམ་ནག་པོ་ལུས་ཀུན་ བརྡུངས་སྙམ་བྱེད། །རྐང་བཤལ་འགུལ་ན་མི་བཟོད་སྒུར་པོར་འགྲོ། །ཧལ་སྐེམས་ལུས་པོ་ཟ་ འདར་གཞོགས་གཡས་ལྕི། །མིག་མདངས་ཆུང་ཞིང་འཛུར་ལ་སྐོམ་དད་ཆེ། །མཆིན་དྲི་དཀར་ པོ་ལྷེན་སྣ་གཡས་གཡོན་ན། །གཉིད་ཆེ་ཁ་སྐམ་རྩིབ་ལོགས་གཟེར་ནས་ན། །མཆིན་དྲི་ནག་ པོ་སྲོག་རྩ་སྙིང་མི་བདེ། །ཁོང་པ་སྟོང་སྦོས་ལྷེན་སྣར་འདྲིལ་ནས་ན། །གནད་མཆིན་རྩ་བྱེར་ སྟོད་གཟེར་ཐལ་གོང་ན། །སྟོད་གང་ཕོ་མཆིན་མི་བདེ་རྩེ་ཆུང་རེངས། །གློ་བྱུང་མཆིན་པ་ འཕྱོངས་ལ་བཟོད་ཐབས་མེད། །བྱད་སྨུག་སྣ་ཁྲག་འཛག་ཅིང་ཅི་ཟོས་གནོད། །མཆིན་རླུང་ གཡལ་བྱུང་རྗེས་ལ་མཆི་མ་འཛག །ཕོ་མཆིན་འདྲེས་སྙམ་བྱེད
Chinese
肝病 风肝衰败时，湿寒引起九种胀气，十八种寒性肿胀。其症状为肝病， 表现为肝脏肿大。肝脏上方左右肋骨胀满，身体和肢体 沉重，上身疼痛。感觉向上抬起要倒下，向下按压要胀破。蹲坐时， 感觉向下牵拉。面色发黄，肾腰不适，臀部收缩。肝病 如鞭打般疼痛却不自觉，失眠，腹胀，身体沉重，不思饮食。血液流失，肌肉 和骨骼逐渐消瘦。中毒，眼睛发红，脸色发青，肋骨上方刺痛。感觉胃和肝都 胀满，难以消化，进食后，大便干燥，肠鸣，上中下三处发黄。晚期 肝脏腐烂，留下烟雾般的残渣。腹泻，腹胀，按压上身会感觉舒服。背部僵硬，肝脏 上扬，无法打哈欠。感觉胃和肝都空虚，中午时头痛剧烈。腿部冰凉，上身疼痛。 眼睛无力抬起眼睑，感觉虚弱。上身胀满，手臂 疼痛，颈部僵硬。进食后，感觉稍微舒服一些。由于两种原因脱落， 肝血落入腰部。腰部转动或活动时，剧烈疼痛。如果落入腿部， 臀部麻木，干燥抽搐。腰部发热，水液流动时会中断。口痰分为肺部和胃部两种。 肺部有痰时，上身堵塞，眼睛发红，腋下疼痛。咳血，有时 流脓血。胃部有痰时，感觉堵塞疼痛，无法弯腰伸展，发热嗳气。 疲惫不堪，却不显病容。脊柱僵硬，腿脚僵硬，关节疼痛。 无法弯腰伸展，上身疼痛，牵扯到后脑勺。黑色肝积液，感觉全身 都被击打。腹泻，活动时难以忍受，弯腰行走。身体消瘦，身体颤抖，右侧身体沉重。 眼睛无神，畏光，口渴。白色肝臭，左右季肋部疼痛。 嗜睡，口干，肋骨两侧疼痛。黑色肝臭，生命之脉心脏不适。 腹部空虚胀气，在季肋部缠绕疼痛。要害肝脉游离，上身疼痛，胸口闷胀。 上身胀满，胃肝不适，乳头下方僵硬。肺部引起的肝脏上扬，无法忍受。 面色晦暗，流鼻血，吃什么都难受。肝风，打哈欠后流眼泪。感觉胃和肝混合在一起。
English
Liver Diseases When the wind-liver declines, dampness and cold cause nine types of bloating and eighteen types of cold swellings. The symptoms of this are liver diseases, manifesting as an enlarged liver. The ribs above the liver are swollen on both the left and right sides, the body and limbs are heavy, and the upper body aches. It feels like lifting up will cause one to fall, and pressing down will cause one to burst. When squatting, it feels like being pulled downwards. The complexion is yellow, the kidneys and waist are uncomfortable, and the buttocks contract. Liver diseases cause pain like being whipped, but one is not aware of it. Insomnia, abdominal distension, a heavy body, and a lack of appetite occur. Blood is lost, and the muscles and bones gradually waste away. Poisoning occurs, the eyes turn red, the face turns blue, and there is stabbing pain above the ribs. It feels like the stomach and liver are full, making digestion difficult. After eating, the stool is dry, the intestines rumble, and the upper, middle, and lower parts of the body turn yellow. In the late stages, the liver rots, leaving behind smoke-like residue. Diarrhea and abdominal distension occur, and pressing on the upper body feels comfortable. The back is stiff, the liver rises, and one cannot yawn. It feels like the stomach and liver are empty, and headaches are severe at noon. The legs are cold, and the upper body aches. The eyes are unable to lift the eyelids, and one feels weak. The upper body is full, the arms ache, and the neck is stiff. After eating, it feels slightly better. Due to two types of prolapse, the liver blood falls into the waist. The waist rotates and moves, causing severe pain. If it falls into the legs, the hips become numb, dry, and twitch. The waist is hot, and the flow of fluids is interrupted. Phlegm in the mouth is divided into two types: phlegm in the lungs and phlegm in the stomach. When there is phlegm in the lungs, the upper body is blocked, the eyes turn red, and there is pain under the armpits. One coughs up blood, and sometimes pus and blood are discharged. When there is phlegm in the stomach, it feels blocked and painful, and one cannot bend or stretch, causing fever and belching. One is exhausted, but does not appear ill. The spine is stiff, the legs and feet are stiff, and the joints ache. One cannot bend or stretch, the upper body aches, and it pulls to the back of the head. Black liver fluid makes one feel like the whole body is being beaten. Diarrhea occurs, and movement is unbearable, causing one to walk hunched over. The body wastes away, the body trembles, and the right side of the body is heavy. The eyes are dull, one is afraid of light, and one is very thirsty. White liver odor causes pain in the left and right hypochondrium. One is sleepy, the mouth is dry, and the sides of the ribs ache. Black liver odor causes discomfort in the heart and the life-force channel. The abdomen is empty and bloated, and there is pain from being entangled in the hypochondrium. The vital liver channel is wandering, the upper body aches, and the chest is stuffy. The upper body is full, the stomach and liver are uncomfortable, and the area below the nipples is stiff. Liver elevation caused by the lungs is unbearable. The complexion is dark, one bleeds from the nose, and eating anything is harmful. Liver wind causes one to tear up after yawning. It feels like the stomach and liver are mixed together.