Tibetan
་རྒན་ལུད་པ་མ་ཆོད་ན། །ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔས་ཚ་ བའི་གཏིང་བཏོན་ལ། །བུར་དཀར་གསར་འཇམ་བསིལ་བཅུད་གློ་རླུང་གསོ། །ཆམ་རིམས་ སྨྱུང་བར་འདུག་ལ་ཆུ་སྐོལ་བཏུང་། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་སླེ་ཏྲེས་ཏིག་ཏ་དང་། །མ་ནུ་ཧོང་ ལེན་ཐང་བཏང་རྔུལ་དུ་དབྱུང་། །ཚ་བ་སྨིན་གསོད་དུས་གཅིག་བྱེད་པ་ཡིན། །དྲི་བཟང་ བཞི་དང་ཞོ་སྦྱར་ཆམ་པ་སེལ། །སེ་འབྲུ་སྐྱུ་རུ་ཞོ་སྦྱར་དེ་བཞིན་ནོ། །བ་ལུ་ད་ཏྲིག་སྟར་བུ་ཚ་ བ་གསུམ། །ཟི་ར་དབྱི་མོང་ཙི་ཏྲ་ཀ་ཆ་གཉིས། །དྲི་བཟང་བཞི་ལ་ཆ་ཕྱེད་ཀ་ར་སྦྱར། །ལུད་ པ་ཆམ་པ་རྒྱས་དང་དབུགས་མི་བདེ། །འཇོམས་པར་བྱེད་ཅིང་སྐད་སྙན་ཡི་ག་འབྱེད། །སྣ་ ཆམ་ཡོས་ཀྱི་རླངས་པས་བདུགས་ན་ཕན། །ཆུ་འཕྲུལ་ཆབ་ཚ་ཕྱེ་ཚོད་ཞོ་དར་བསྟེན། །དྲག་ ཤུལ་ཉིན་གཉིད་དྲོད་བཅུད་སྤང་བར་བྱ། །སྐྱམས་ནས་རིམས་སམ་འཁྲུགས་སུ་ཤོར་བ་ན། ། བརྩོན་པས་རང་རང་གཞུང་བཞིན་བཅོས་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བདུད་རྩི་སྙིང་པོ་ ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་གསང་བ་མན་ངག་གི་རྒྱུད་ལས་ཆམ་རིམས་བཅོས་པའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་ བདུན་པའོ།། །། 25-255 ༄། །ཉི་ཤུ་བརྒྱད་པ། མགོ་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ། དེ་ནས་ཡང་དྲང་སྲོང་ཡིད་ལས་སྐྱེས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་ཞུས་སོ། །ཀྱེ་སྟོན་པ་དྲང་སྲོང་ རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལགས། །ལུས་སྟོད་གསོ་བའི་སྐབས་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བགྱི། །འཚོ་ མཛད་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོས་བཤད་དུ་གསོལ། །ཞེས་ཞུས་པ་དང་། །སྟོན་པ་དྲང་སྲོང་རིག་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །ཀྱེ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག །ལུས་སྟོད་དབང་ པོའི་གསོ་ཐབས་མགོ་དང་མིག །རྣ་བ་སྣ་དང་ཁ་དང་ལྦ་བ་དྲུག །དང་པོ་མགོ་ཡི་ནད་ལ་རྒྱུ་ རྐྱེན་དང་། །དབྱེ་བ་རྟགས་དང་བཅོས་ཐབས་རྣམ་བཞིར་བསྟན། །རྒྱུ་རྐྱེན་དུད་པ་ཉིན་མཚན་ གཉིད་ཆག་དང་། །ཆང་མངས་མང་སྨྲས་ངུ་བ་དྲགས་པ་དང་། །རླུང་འཚུབ་མ་གོམས་དྲིས་ ཕོག་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་། །དབྱེ་བ་གཙོ་བོའི་ནད་བརྒྱད་ཕལ་པ་དྲུག །དང་པོ་རླུང་མཁྲིས་ཁྲག་དང་ བད་ཀན་དང་། །ལྡན་པའི་ནད་གསུམ་མགོ་ཡི་སྲིན་དང་བརྒྱད། །ཕལ་པ་མ་རླུང་རྨེན་འབྲས་ གློག་པ་ཅན། །སྐྲ་བྱི་སྤྱི་ཐེར་སྐྲ་དཀར་རྣམ་པ་དྲུག །དེ་རྟགས་རླུང་གྱུར་མུར་འགྲམ་ཟུག་ཅིང་ གཟེར། །དཔྲལ་བ་སྨིན་མཚམས་ལུག་པ་སྙམ་དུ་སེམས། །རྣ་བ་འུར་ཞིང་སོ་དང་འགྲམ་པ་ ན། །རྩ་འཁྱུག་ལྟ་བ་མི་བཟོད་སྣ་ཆུ་མང་། །ལྡང་དུབ་ན་ཞིང་སྣུམ་དུགས་བསྡམས་ན་བདེ། ། མཁྲིས་གྱུར་རིམས་འདྲ་མགོ་ལུས་མིག་རྣམས་ཚ། །དུ་བས་བདུགས་སམ་མཚན་དུས་གྲང་ ན་བདེ། །ཁྲག་གྱུར་རྩེ་ཆུང་རྒྱངས་ལ་མུར་འགྲམ་གཟེར། །ཆང་དང་དྲག་ཤུལ་གཉིད་དང་ཉི་ ཚན་གནོད། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་མགོ་ལྕི་ཟས་མི་ཞིམ། །སྐྱུག་ཅིང་མིག་སྐྲངས་མཚན་མོའི་ དུས་ན་བདེ། །བད་མཁྲིས་མགོ་ནད་མེ་ཉིས་དྲོས་ཚེ་ན། །མགོ་ལྕི་དང་ག་མི་བདེ་ཆང་ནད་ཆེ། ། བད་རླུང་ལྕི་འཁྱོམ་ཟི་ལ་ཟས་མི་ཞིམ། །རླུང་མཁྲིས་གཉིས་ལྡན་དཔྲལ་མིག་མུར་འགྲམ་ན། ། གྲང་དྲོ་ངེས་མེད་ཕྱེད་གོང་བཀྲེས་དུས་ལྡང་། །རྩ་རྣམས་འཕར་ཞིང་བསིལ་ཕེབས་རྒོངས་ དུས་བདེ། །མགོ་སྲིན་སེམས་འཁྲུལ་སྟོབས་ཆུང་མི་བཟོད་ན། །སྣབས་ཀྱི་མདོག་དམར་རྒྱ་ སྲུབས་སྟེང་དུ་སྐྲངས། །ངེས་མེད་ནད་ལྡང་ཟས་སྤྱོད་ཕན་གནོད་ཆུང་། །གང་ལངས་རྩ་འཕར་ 25-256 སྒྲ་སྐད་དྲག་ཤུལ་ལྡང་། །དཀར་ནག་འཁར་གོང་བསྲེགས་ལ་མཆིལ་མས་བརྟག །མ་རླུང་བུ་ ལ་ཤོར་བ་མགོ་བོ་སྐྲངས། །དེ་བཞིན་རྨེན་འབྲས་སྲ་བར་སྐྲངས་པ་དང་། །སྲིན་ནད་འབྲུམ་ ཕྲན་གློག་པས་ཁྱབ་པ་དང་། །བད་ཀན་ཁྲག་མཁྲིས་ཆུ་སེར་སྐྲ་རྩ་སྲུལ། །ཀོ་ལེར་སྐྲ་བྱི་སྤྱི་བོ་ ཐེར་པོ་དང་། །ལུས་དྲོད་མགོར་ཞུགས་སྐྲ་ཚོས་སྐྲ་དཀར་འབྱུང་། །བཅོས་ཐབས་རླུང་ལས་ གྱུར་པའི་མགོ་ནད་ལ། །ཞུན་མར་རྗེས་ལ་འོ་མ་དྲོན་མོ་བླུད། །ཤ་སྣ་མང་བརྡུངས་འུ་སུས་ བྲན་བཙོས་བདུག །མར་སྣ་ཚོགས་དང་ཀ་ར་སྦྱར་ལ་བྱིན། །རླུང་འཇོམས་སྨན་དང་ཞུན་མར་ སྦྱར་བའམ། །རས་བལ་ས་བོན་ཤིང་ཚ་ཛཱ་ཏི་དང་། །གླ་སྒང་ཆུ་དྲོན་ལ་བཏབ་སྣ་སྨན་བཏང་། ། རྒྱ་སྲུབས་རྣམས་སུ་ཧོར་གྱི་མེ་བཙའ་བྱ། །སྡུད་སྒོ་གསུམ་དང་འཕར་རྩ་གང་ལངས་བསྲེག ། མཁྲིས་གྱུར་མར་གསར་སྣུམ་འཆོས་རྗེས་ལ་གཏར། །བསིལ་བའི་སྐྱུག་འཁྲུས་སྦྱང་ཞིང་ཆུ་ ཡིས་བྲན། །ཙན་དན་ཨུཏྤལ་རྒྱ་སྤོས་རུ་རྟ་བྱུག །ཀ་ར་གུར་གུམ་མར་གསར་སྣ་སྨན་བཏང་། ། ཁྲག་གྱུར་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཐང་བཏང་ལ། །གཏར་དང་ཞལ་ཞལ་བྱ་ཞིང་ཆུ་ལྕག་བརྡེག ། བད་གྱུར་མར་རྙིང་སྣུམ་རྗེས་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག །ཚ་བ་ལྔ་དང་སྤྱང་ཚེར་བ་ཡིས་བདུག །ཙི་ཏྲ་ཀ་ དང་སྒ་སྐྱ་སྲན་ཕྱེ་བྱུག །སྨྱུང་བྱས་ལ་ཕུག་སྦྲང་རྩིའི་སྣ་སྨན་བཏང་། །བད་མཁྲིས་མགོ་ནད་ཆུ་ ལྕག་འཚོགས་གསང་དབྱེ། །ལོ་གྲངས་ཆུས་བྲན་བུལ་ཏོག་བཏབ་ལ་མཉེ། །སྐམས་ནས་ཞུན་ མར་བྱུག་ཅིང་སེ་འབྲུ་སྦྱར། །བད་རླུང་མགོ་ནད་གཉིས་ཀ་ལྡན་པར་བཅོས། །རླུང་མཁྲིས་ མགོ་ནད་རླུང་གྱུར་ལྟ་བུར་གསོ། །དེ་རྗེས་ཁྱད་པར་གཏར་ག་མང་དུ་གདབ། །སྲིན་ལ་གཏར་ ཁྲག་དྲོན་མོ་
Chinese
如果老痰不消退，就用二十五味药清除热的根源，用新鲜、柔软、清凉的白糖滋养肺和气。感冒发烧时，要禁食并喝开水。服用三种果实、小檗和苦参，以及马奴和黄连的汤药来发汗，这样可以同时治疗成熟和未成熟的热症。用四种香药混合酸奶可以消除感冒。同样，用石榴籽、余甘子混合酸奶也有此效。巴鲁、达地革、斯达布三种药可以治疗三种热症。孜然、豆蔻、白花龙胆、菖蒲各两份，将四种香药混合一半的红糖，可以消除痰多、感冒加重和呼吸不畅，还能使声音悦耳，打开食欲。用兔子的蒸汽熏鼻子可以治疗鼻塞。可以食用酥油、热饮、面粉、酸奶和奶酪。避免剧烈运动、白天睡觉和寒冷食物。如果因疲劳而导致发烧或紊乱，要努力按照各自的医理进行治疗。如是说。这是《甘露心髓八支论》密诀部中治疗感冒发烧的第二十七章。 ༄། །第二十八章。治疗头病的章节。 之后，益西生的智者如是请问：尊贵的导师，智者益西，如何学习治疗上半身疾病的方法？请医王慈悲开示。智者益西导师如是回答：大智者请听，治疗上半身器官的方法包括头、眼、耳、鼻、口和瘿瘤六种。首先，关于头病，将从病因、分类、症状和治疗方法四个方面进行阐述。病因包括烟雾、日夜颠倒、睡眠不足、饮酒过多、说话过多、过度哭泣、不习惯的风、受污染等。分类包括八种主要疾病和六种次要疾病。首先是风病、胆病、血病、痰病，以及三种混合病症和头部的寄生虫病，共八种。次要疾病包括假性风病、淋巴结肿大、癫痫，脱发、全秃、头发变白六种。其症状是，风病会引起脸颊和太阳穴刺痛和疼痛，感觉前额和眉毛之间有拉扯感，耳朵嗡嗡作响，牙齿和脸颊疼痛，脉搏跳动，难以忍受光线，鼻涕增多，时好时坏，热敷会感到舒适。胆病类似于发烧，头部、身体和眼睛发热。
English
If old phlegm does not subside, use the twenty-five-flavor medicine to clear the root of heat, and use fresh, soft, cool white sugar to nourish the lungs and air. When you have a cold and fever, you should fast and drink boiled water. Take a decoction of three fruits, barberry and sophora flavescens, and Manu and Coptis chinensis to sweat, so that you can treat mature and immature heat at the same time. Mixing four fragrant medicines with yogurt can eliminate colds. Similarly, mixing pomegranate seeds and amla with yogurt also has this effect. Balu, Dadiga, and Starbu three medicines can treat three kinds of heat. Cumin, cardamom, white gentian, and calamus two parts each, mix four fragrant medicines with half a portion of brown sugar, can eliminate excessive phlegm, aggravated cold and difficulty breathing, and can also make the voice pleasant and open the appetite. Steaming the nose with rabbit steam can treat nasal congestion. You can eat ghee, hot drinks, flour, yogurt and cheese. Avoid strenuous exercise, sleeping during the day, and cold foods. If fatigue leads to fever or disorder, work hard to treat it according to their respective medical principles. So it is said. This is the twenty-seventh chapter on the treatment of colds and fevers in the Secret Mantra section of the Eight-Branched Ambrosia Heart Sutra. ༄། །Chapter Twenty-eight. The chapter on treating head diseases. After that, the wise Yishi Sheng asked: Honorable teacher, wise Yishi, how should I learn the method of treating upper body diseases? Please, King of Medicine, mercifully explain. The wise Yishi teacher answered: Great wise one, please listen, the method of treating the upper body organs includes six types: head, eyes, ears, nose, mouth, and goiter. First, regarding head diseases, it will be explained from four aspects: causes, classification, symptoms, and treatment methods. Causes include smoke, day and night reversal, lack of sleep, excessive drinking, excessive talking, excessive crying, unaccustomed wind, and pollution. Classifications include eight major diseases and six minor diseases. The first is wind disease, bile disease, blood disease, phlegm disease, and three mixed diseases and head parasitic diseases, a total of eight types. Minor diseases include pseudo-wind disease, lymphadenopathy, epilepsy, hair loss, alopecia totalis, and hair whitening, six types. The symptoms are that wind disease can cause stinging and pain in the cheeks and temples, a feeling of pulling between the forehead and eyebrows, tinnitus, tooth and cheek pain, throbbing pulse, intolerance to light, increased nasal discharge, sometimes good and sometimes bad, and hot compress will feel comfortable. Bile disease is similar to fever, with heat in the head, body, and eyes.
Chinese
用蒿草熏或夜晚寒冷时舒适。 血引起的，顶端小，颈项和脸颊疼痛。 酒和剧烈活动、睡眠和日晒有害。 黏液引起的，头重，食物不美味。 呕吐且眼睛肿胀，夜晚时舒适。 黏液胆汁头痛，中午时分， 头重且不适，是酒病。 黏液风，沉重摇晃，口齿不清，食物不美味。 风胆两者都有，前额眼睛和脸颊疼痛， 冷热不定，半夜前或饥饿时发作。 脉搏跳动，凉爽时舒适，疲惫时舒适。 头中有虫，精神错乱，体弱无法忍受， 鼻涕颜色发红，囟门上方肿胀。 不定时发病，饮食起居益害小。 任何时候发作，脉搏跳动， 声音剧烈。 烧黑白车前子，用唾液检验。 母风进入孩子，头部肿胀。 同样，腺瘤坚硬肿胀， 虫病，小痘疹遍布， 黏液血胆汁，淋巴液，头发腐烂。 秃头，头发脱落，头顶光秃， 身体发热进入头部，头发变色，头发变白。 治疗方法，对于风引起的头痛， 涂抹酥油后，喂温热的牛奶。 多种肉捣碎，用盐水浸泡煮熟熏蒸。 混合各种酥油和红糖服用。 服用平息风的药物和酥油， 或将棉花、羊毛、种子、肉桂、豆蔻和， 丁香放入温水中，滴鼻。 在囟门处进行蒙古式艾灸。 烧灼三岔口和任何跳动的脉搏。 胆汁引起的，涂抹新酥油后放血。 用清凉的呕吐药、泻药清洗，用水淋湿。 涂抹檀香、乌巴拉、安息香、芸香。 滴入红糖、藏红花、新酥油的鼻药。 血引起的，服用三种果实的汤药， 放血并漱口，用水鞭抽打。 黏液引起的，涂抹旧酥油后催吐。 用五味药和狼牙刺熏蒸。 涂抹蒺藜和姜黄豆粉。 禁食，滴入萝卜蜂蜜的鼻药。 黏液胆汁头痛，用水鞭集合秘密放血。 用年份水淋湿，加入蓬灰揉搓。 干燥后涂抹酥油，加入芝麻。 治疗黏液风两种头痛。 风胆头痛，像治疗风病一样。 之后特别进行多次放血。 虫病，放温热的血
English
Comfortable when fumigated with artemisia or cold at night. Caused by blood, the tip is small, the neck and cheeks ache. Alcohol and strenuous activity, sleep and sun exposure are harmful. Caused by phlegm, the head is heavy, food is not delicious. Vomiting and swollen eyes, comfortable at night. Phlegm-bile headache, at noon, Heavy head and discomfort, is alcohol sickness. Phlegm-wind, heavy and shaky, slurred speech, food is not delicious. Both wind and bile, forehead, eyes and cheeks ache, Cold and hot are uncertain, attacks before midnight or when hungry. The pulse throbs, comfortable when cool, comfortable when tired. If there are worms in the head, mental confusion, weak and unbearable, The color of the nasal mucus is red, the fontanelle is swollen. Attacks at uncertain times, diet and behavior have little benefit or harm. Whenever it attacks, the pulse throbs, The sound is violent. Burn black and white plantain, test with saliva. Maternal wind enters the child, the head swells. Similarly, adenomas are hard and swollen, Worm disease, smallpox covers, Phlegm, blood, bile, lymph, hair rot. Baldness, hair loss, bald top, Body heat enters the head, hair changes color, hair turns white. Treatment method, for headaches caused by wind, After applying ghee, feed warm milk. Pound various meats, soak in brine, cook and fumigate. Mix various ghee and brown sugar and take. Take wind-suppressing medicine and ghee, Or put cotton, wool, seeds, cinnamon, cardamom, and Cloves in warm water and instill nasal medicine. Perform Mongolian moxibustion on the fontanelle. Burn the three-way intersection and any throbbing pulse. Caused by bile, bleed after applying new ghee. Cleanse with cooling emetics, laxatives, and wet with water. Apply sandalwood, utpala, benzoin, rue. Instill nasal medicine of brown sugar, saffron, new ghee. Caused by blood, take a decoction of three fruits, Bleed and gargle, whip with water. Caused by phlegm, induce vomiting after applying old ghee. Fumigate with five flavors and wolfthorn. Apply tribulus and ginger soybean flour. Fast, instill radish honey nasal medicine. Phlegm-bile headache, gather secret bleeding with water whip. Wetting with year-old water, add potash and rub. After drying, apply ghee and add sesame seeds. Treat both phlegm-wind headaches. Wind-bile headache, treat like wind disease. After that, perform multiple bloodlettings in particular. Worm disease, bleed warm blood