Tibetan
ཞེས་གསུངས་སོ། །བདུད་རྩི་སྙིང་པོ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་གསང་བ་ མན་ངག་གི་རྒྱུད་ལས་འཁྲུགས་ཀྱི་ཚ་བ་བཅོས་པའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་གཉིས་པའོ།། །། ༄། །ཉི་ཤུ་གསུམ་པ། རིམས་ཀྱི་ཚ་བ་བལ་ནད་བཅོས་པའི་ལེའུ། དེ་ནས་ཡང་དྲང་སྲོང་ཡིད་ལས་སྐྱེས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་ཞུས་སོ། །ཀྱེ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལགས། །རིམས་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ལས་བྱུང་། །ངོ་བོ་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ ལས་མིང་དུ་བཏགས། །རིམས་ལ་དབྱེ་བའི་ནད་རིགས་དུ་ཞིག་མཆིས། །མངོན་ཚུལ་མི་ འགྱུར་རྟགས་ནི་ཇི་ལྟར་འོང་། །དེ་ལ་བཅོས་ཐབས་རྣམ་པ་དུ་ཡིས་བཅོས། །འཚོ་མཛད་སྨན་ པའི་རྒྱལ་པོས་བཤད་དུ་གསོལ། །ཞེས་ཞུས་པ་ལས། དྲང་སྲོང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེས་འདི་ སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །ཀྱེ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ཡིད་ལས་སྐྱེས། །རིམས་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་འབྱུང་ རྒྱུ་རྐྱེན་ནི། །ལྔ་བརྒྱ་དུས་ཀྱི་ཐ་མར་གྱུར་ཙ་ན། །མི་རྣམས་འདོད་པའི་དབང་གིས་ལོག་པར་ སྤྱོད། །སྔགས་པ་རྣམས་ནི་རྡོ་རྗེའི་ནང་དམེ་དར། །དགེ་འདུན་བཙུན་པ་རྣམས་ནི་སྡེ་འཁྲུག་ བྱེད། །མུ་སྟེགས་བན་བོན་རྣམས་ནི་ཟོར་ཁ་འཕེན། །སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་མནའ་འཐབ་ཤན་ དམར་བྱེད། །དེ་དུས་མ་མོ་མཁའ་འགྲོ་ཀུན་འཁྲུགས་ཏེ། །ནད་ཀྱི་ཁ་རླངས་སྤྲིན་དུ་ཆགས་པ་ ལས། །བལ་ནད་རྒྱུ་གཟེར་གག་ལྷོག་འབྲུམ་ནག་འབྱུང་། །གཞན་ཡང་དུས་བཞིའི་འབྱུང་བ་ 25-228 དམན་ལྷག་ལོག །དྲག་ཤུལ་དྲི་དུགས་ཁྲོ་འཇིགས་མྱ་ངན་འདོད། །ཁ་ཟས་མ་སྙོམས་པ་ཡིས་ རིམས་སུ་འགྱུར། །རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་ཡིས་མཁྲིས་པའི་མེ་དྲོད་བསླང་། །རྔུལ་ལ་བབས་ནས་བད་ ཀན་མཁྲིས་པ་རླུང་། །འཇུག་སྒོ་དྲུག་ཏུ་རིམ་པས་འཇུག་པའམ། །དྲིས་ཕོག་ཡམས་སུ་རིམས་ ཀྱིས་འགོས་པའི་ཕྱིར། །རིམས་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་མཚན་མིང་དུ་བཏགས་། དབྱེ་བ་བལ་ནད་ འབྲུམ་བུ་རྒྱུ་གཟེར་དང་། །གག་ལྷོག་ཆམ་པའི་རིམས་དང་རྣམ་པ་ལྔ། །དེ་ལ་ཕྱི་མ་བཞི་པོ་ འོག་ཏུ་སྟོན། །བལ་ནད་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། །བབས་ས་གནས་དང་སྦྱར་ཏེ་དབྱེ་བ་ དང་། །རིམ་པ་དུས་དང་སྦྱར་ཏེ་དབྱེ་བ་དང་། །ནད་གཞི་རིགས་དང་སྦྱར་ཏེ་དབྱེ་བ་གསུམ། ། དེ་ལ་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་འདུས་པ་དང་། །གཉན་རིམས་ཞེས་བྱ་རྣམ་པ་ལྔ་རུ་བཤད། ། འདར་བུ་ཡེར་བུ་རླུང་གི་རིམས་ཡིན་ཏེ། །ལེབ་རྒན་ཀླད་གཟེར་ཞེས་བྱ་མཁྲིས་པའི་རིམས། ། རྨོངས་བུ་ལྐུགས་པ་བད་ཀན་རིམས་སུ་བཤད། །འདུས་རིམས་དབྱེ་བ་རྒྱུན་རིམས་རྟག་པའི་ རིམས། །ཉིན་གཅིག་ཉིན་གསུམ་ཉིན་བཞི་རྣམ་པ་ལྔ། །མཁྲིས་པ་རྩར་རྒྱུག་རིམས་དང་ཀླད་ གཟེར་དང་། །རིམས་སྨྱོན་ཏྲེ་ཏྲེ་ཧོས་སུ་བཏགས་པ་གསུམ། །དོན་མཐུན་གཉན་རིམས་མིང་ གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན། །རྟགས་ལ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་གཉིས། །སྤྱི་ལ་མ་སྨིན་རྒྱས་དང་ སྟོངས་པ་གསུམ། །དང་པོ་མ་སྨིན་རིམས་ཀྱི་མངོན་ཚུལ་ནི། །ཕྲུམ་སེར་ཡུན་རིང་མགོ་རྐང་ ཚིགས་གཞི་ན། །ལུས་ལྕི་སྒྱིད་སྐྱུར་རྨི་ལམ་ཟ་ཟི་མང་། །གཡལ་མང་རྣ་བ་འཐིབས་ལ་ཤེས་ པ་མྱོས། །ཉི་མ་སྙེག་ཅིང་ཁྱད་པར་སྲོད་ལ་ན། །ཁ་ཁ་མགོ་བོ་ན་ཞིང་དང་ག་འགག །རྩ་རྒྱུད་ ཕྲ་མགྱོགས་གཡོ་ཞིང་ཆུ་མདོག་རྙོག །བར་དུ་རིམས་རྒྱས་ལུས་ལྕི་རྔུལ་དྲི་མནམ། །མིག་ མདངས་དམར་སེར་ལྕེ་མཆུ་སོ་དྲེག་ཆགས། །མགོ་ན་སྐོམ་དད་ཆེ་ལ་ཤེས་པ་གཡུང་། །ཆུ་ དམར་དྲི་མ་དུགས་ལ་ཀུ་ཡ་མཐུག །རྩ་རྒྱུད་ཕྲ་ལ་གྲིམས་ཤིང་མྱུར་དུ་འཕར། །ཐ་མར་ཞུ་ འཁྱགས་མཚམས་སླེབ་སྟོངས་པའི་རྟགས། །དཔྱི་དང་རྐེད་པ་རུས་རྐང་ཁྱད་པར་ན། །ལུས་ 25-229 རྔུལ་གཉིད་ཆུང་མགོ་འཐོམ་རྣ་བ་འུར། །ལྕེ་ནི་དམར་རྩུབ་སྐམ་ལ་སྟོང་སྐྱུགས་བྱེད། །སྨྲ་ འཆལ་སྐབས་སུ་འདར་ཞིང་ཕྱི་དྲོད་ཆེ། །བྱེ་བྲག་རྟགས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། །དང་པོ་ བབས་ས་གནས་ཀྱིས་བརྟག་པ་ནི། །ཐོག་མར་སྐྱི་དང་བ་སྤུར་འབབ་པ་སྟེ། །ཤེད་ཆུང་སྒྱིད་ སྐྱུར་ལུས་བརྩེ་བ་སྤུ་ལྡང་། །དེ་ནས་པགས་ལ་བབས་ཏེ་ཕྲུམ་སེར་ཁྱེར། །མགོ་རྐང་ཚིགས་ གཞི་ན་ཞིང་ཉི་མ་སྙེག །དེ་ནས་རྩ་ལ་བབས་ཏེ་རྩ་ཚད་སྐྱེ། །རྩ་འཁྱུག་ཤེས་པ་བྱིང་ལ་སྐོམ་ དད་ཆེ། །ཁ་ཁ་ཆུ་མདོག་དམར་ལ་རྙོག་པའོ། །དེ་ནས་ཤ་ལ་བབས་ཏེ་མགོ་བོ་འཐོམ། །ལུས་ ལྕི་ཤ་ཚ་བསིལ་འདོད་ཤེས་པ་ཉོབ། །དེ་ནས་སྣོད་དུ་བབས་ཏེ་དང་ག་འགག །དྲི་མ་འཁྲུ་ སྐམ་ལྕེ་ལ་བད་ཀན་ཆགས། །དེ་ནས་དོན་ལ་བབས་ཏེ་རྩ་ཆུ་ཚ། །ལྕེ་སྐམ་ཟ་ཟི་སྨྲ་ལ་སྐོམ་ དད་ཆེ། །དེ་ནས་གཞུག་ཏུ་རུས་ལ་བབས་པའི་རྟགས། །སྣ་བུག་ཁ་ལྕེ་སྐམ་ལ་སོ་དྲེག་ཆགས། ། རྩ་སྟོངས་རྣ་བ་འོན་ལ་ཤེས་པ་ཉོག །རིམ་པ་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྟག་པ་ནི། །དང་པོ་ཞག་ གསུམ་བད་ཀན་དུས་ཡིན་ཏེ། །ཚ་བ་མགོ་ལ་བབས་པས་མགོ་བོ་ན། །ཉྭ་དང་ཚིགས་གཞི་ན་ ཞིང་ཕྲུམ་སེར་ཁྱེར། །གཡལ་མང་སྒྱིད་སྐྱུར་སྐྱུག་ཅིང་ཉི་མ་སྙེག །ཚ་བ་མ་སྨིན་དྭངས་སྙིགས་ དབྱེ་བའི་དུས། །དེ་ནས་ཞག་གསུམ་མཁྲིས་པའི་དུས་ཡིན་ཏེ། །ཚ་བ་དབང་པོའི་སྒོར་བབས་ ཁ་ཁ་ལ། །ལྕེ་ལ་བད་ཆེ་སོ་མཆུ་དྲེག་པ་ཆགས། །སྣ་སྐམ་རྣ་བ་མི་གསང་མིག་ནག་ཆེ། །ཆུ
Chinese
如是说。 《甘露心髓八支秘密教授续》中，治疗错乱热病的章节，即第二十二章节完毕。 ༄。 第二十三章节，治疗瘟疫热病和绒毛病的章节。 此后，仙人意生再次请教说： “伟大的仙人，智慧的明智者啊！ 瘟疫的起因和条件是什么？ 本质和原因是什么而得名？ 瘟疫有多少种疾病分类？ 显现的方式和不变的征兆是怎样的？ 对此，用多少种方法来治疗？ 请救世的药王讲述。” 这样请教后，仙人智慧的明智者这样说道： “伟大的仙人意生，瘟疫这种疾病产生的起因和条件是： 当五百衰败时期到来时，人们因欲望而做出颠倒的行为。 咒师们增长金刚的内誓言。 僧团的出家人制造僧团纷争。 外道苯教徒抛掷诅咒。 百姓们进行诅咒争斗和血腥屠杀。 那时，所有母神空行母都错乱，疾病的口鼻之气凝结成云，从而产生绒毛病、肠绞痛、咽喉肿痛、脓疱和黑痘。 此外，四季的元素25-228减少、增多和颠倒。 剧烈、气味、毒气、愤怒、恐惧、悲伤和欲望。 饮食不均衡也会变成瘟疫。 这些原因会引发胆汁的热度。 降到汗液中，引起痰、胆汁和风。 从六个入口依次进入，或者因接触而传染，因此得名瘟疫。 分类有绒毛病、痘疹、肠绞痛，以及咽喉肿痛、感冒的瘟疫等五种。 其中的后四种将在后面讲述。 绒毛病的分类有三种： 根据发病部位与地点结合来分类，根据次第与时间结合来分类，以及根据病因与种类结合来分类。 其中，有风、胆汁、痰混合，以及称为炎症瘟疫的五种。 颤抖和抽搐是风的瘟疫，扁桃体炎和脑痛是胆汁的瘟疫，痴呆和失语是痰的瘟疫。 混合瘟疫的分类有持续瘟疫和常发瘟疫。 一天，三天
English
Thus he spoke. The twenty-second chapter, which is the chapter on treating deranged fever, from the Secret Instruction Tantra of the Ambrosia Heart Essence Eight Branches, is complete. ༄. The twenty-third chapter, the chapter on treating epidemic fever and wool disease. Then again, the sage Yid-las-skyes asked, "Great sage, wise one of knowledge! What are the causes and conditions of what is called an epidemic? What is the essence and reason for its name? How many types of diseases are classified as epidemics? How do the manifestations and unchanging signs appear? How many methods are there to treat it? Please, king of physicians, the life-giver, explain." After asking this, the sage Rigpa Yeshe said, "Great sage Yid-las-skyes, the causes and conditions for the arising of the disease called epidemic are: When the degenerate age of the five hundred arrives, people engage in perverse behavior due to desire. Mantra practitioners increase the inner vows of Vajra. The Sangha monks create Sangha conflicts. The heretical Bonpos cast curses. People engage in cursing fights and bloody slaughter. At that time, all the mothers and dakinis become deranged, and the breath of disease condenses into clouds, from which arise wool disease, intestinal colic, sore throat, pustules, and black pox. Furthermore, the elements of the four seasons 25-228 decrease, increase, and become inverted. Violence, odors, toxins, anger, fear, sorrow, and desire. Unbalanced diet also turns into an epidemic. These causes ignite the heat of bile. Descending into sweat, it causes phlegm, bile, and wind. It enters sequentially through the six entrances, or it is transmitted by contact, therefore it is named epidemic. The classifications are wool disease, smallpox, intestinal colic, and sore throat, common cold epidemics, and five types. The latter four will be explained later. The classification of wool disease is threefold: classifying by combining the site of onset with the location, classifying by combining the sequence with the time, and classifying by combining the cause with the type of disease. Among them, there are wind, bile, phlegm mixed, and five types called inflammatory epidemics. Trembling and twitching are wind epidemics, tonsillitis and brain pain are bile epidemics, dementia and aphasia are said to be phlegm epidemics. The classification of mixed epidemics includes persistent epidemics and recurrent epidemics. One day, three days
Chinese
瘟病四日五种，胆热窜行的瘟疫和脑 痛，以及瘟病狂乱，名为德德霍三种，意义相同，都是恶性瘟疫的名称。症状有普通和特殊两种。普通症状有未成熟、发展和 衰退三种。首先，未成熟瘟疫的显现是：出现长期黄疸，头、腿 关节疼痛，身体沉重，腰部酸痛，多梦易醒，经常打哈欠，耳朵嗡嗡作响，意识模糊，喜欢晒太阳，尤其是在傍晚时分病情加重，口干舌燥，头痛，食欲不振，脉象细微快速跳动，尿液浑浊。中期瘟疫发展时，身体沉重，汗味难闻，眼睛 发红发黄，舌苔、嘴唇和牙齿上覆盖着污垢，头痛，口渴，意识模糊，尿液 发红，气味刺鼻，颜色浓稠，脉象细而紧绷，跳动迅速。最后，当病情达到消退阶段时，会出现衰退的迹象，臀部和腰部，特别是骨骼疼痛，身体 出汗，睡眠减少，头晕，耳鸣，舌头红糙干燥，出现空呕，胡言乱语，有时颤抖，体表温度高。特殊症状有三种，首先，根据病灶位置进行判断：最初，病邪侵袭皮肤和毛孔，导致体力下降，腰部酸痛，身体发冷，毛发竖立。然后，病邪侵袭皮肤，导致黄疸，头、腿和 关节疼痛，喜欢晒太阳。然后，病邪侵袭血管，导致脉搏加快，意识模糊，口渴，口干舌燥，尿液发红且浑浊。然后，病邪侵袭肌肉，导致头晕，身体 沉重，肌肉发热，喜欢凉爽，意识迟钝。然后，病邪侵袭内脏，导致食欲不振，排泄物干燥，舌苔增厚。然后，病邪侵袭器官，导致脉搏和尿液异常，舌头干燥，烦躁不安，说话困难，口渴。然后，病邪侵袭骨骼，这是病入膏肓的迹象，鼻孔、口腔和舌头干燥，牙齿上覆盖着污垢，脉搏微弱，耳朵失聪，意识模糊。按时间顺序进行判断：首先，前三天是寒症期，热邪侵袭头部导致头痛，小腿和关节疼痛，出现黄疸，经常打哈欠，腰部酸痛，呕吐，喜欢晒太阳，这是热邪未成熟，区分清浊的时期。然后，接下来的三天是胆热期，热邪侵袭感官，导致口干舌燥，舌苔增厚，牙齿和嘴唇上覆盖着污垢，鼻子干燥，听力下降，眼球发黑，尿
English
The four-day five types of plague: bile-running fever, headache, and plague madness, named Tre Tre Ho, are three names with the same meaning, all names for malignant plague. Symptoms are divided into general and specific types. General symptoms include immature, developing, and decaying stages. First, the manifestation of immature plague is: prolonged jaundice, pain in the head, legs, and joints, heavy body, sore waist, frequent dreams and restlessness, frequent yawning, tinnitus, and blurred consciousness. Aversion to sunlight, especially worsening in the evening, dry mouth, headache, loss of appetite, pulse thin, rapid, and erratic, and cloudy urine. During the development of the plague, the body is heavy, the sweat smells foul, the eyes are red and yellow, the tongue, lips, and teeth are covered with dirt, headache, thirst, and blurred consciousness, the urine is red, the odor is pungent, the color is thick, the pulse is thin and tense, and the beat is rapid. Finally, when the condition reaches the stage of decline, signs of decay appear, pain in the hips and waist, especially in the bones, body sweating, reduced sleep, dizziness, tinnitus, the tongue is red, rough, and dry, empty vomiting occurs, incoherent speech, occasional trembling, and high body surface temperature. Specific symptoms are of three types. First, judgment is made based on the location of the lesion: initially, the pathogen invades the skin and pores, leading to decreased physical strength, sore waist, chills, and goosebumps. Then, the pathogen invades the skin, leading to jaundice, pain in the head, legs, and joints, and aversion to sunlight. Then, the pathogen invades the blood vessels, leading to increased pulse rate, blurred consciousness, thirst, dry mouth, and red and cloudy urine. Then, the pathogen invades the muscles, leading to dizziness, heavy body, muscle fever, desire for coolness, and dull consciousness. Then, the pathogen invades the internal organs, leading to loss of appetite, dry excrement, and thickened tongue coating. Then, the pathogen invades the organs, leading to abnormal pulse and urine, dry tongue, restlessness, difficulty speaking, and thirst. Then, the pathogen invades the bones, which is a sign of advanced disease, dry nostrils, mouth, and tongue, teeth covered with dirt, weak pulse, deafness, and blurred consciousness. Judgment is made in chronological order: first, the first three days are the cold phase, the heat pathogen invades the head, leading to headache, pain in the calves and joints, jaundice, frequent yawning, sore waist, vomiting, and aversion to sunlight, which is the period when the heat pathogen is immature and distinguishes between clear and turbid. Then, the next three days are the bile heat phase, the heat pathogen invades the senses, leading to dry mouth, thickened tongue coating, dirt covering the teeth and lips, dry nose, hearing loss, blackened eyeballs, and urine.