Tibetan
ངས་ པ། །རྒྱུ་ནི་མཁྲིས་པ་ཚ་བའི་རང་བཞིན་ལ། །དེ་རྐྱེན་དུས་གདོན་ཟས་སྤྱོད་རྣམ་བཞི་ཡིས། ། ཉེས་པ་འཁྲུགས་པས་ཁྲག་ཚད་བསྐྱེད་བྱས་ནས། །ལུས་ཟུངས་ཚ་བས་བསྲེག་ཕྱིར་འཁྲུགས་ ཞེས་བྱ། །དབྱེ་བ་རྒྱས་འཁྲུགས་སྟོངས་འཁྲུགས་འཇམ་འཁྲུགས་གསུམ། །རྒྱས་འཁྲུགས་ ཡུལ་དུས་རང་བཞིན་ན་སོ་དང་། །ནད་ཁམས་ཁྲག་མཁྲིས་ཅན་གྱི་མི་རྣམས་ལ། །ཟས་སྐོམ་ ཤ་མར་ཆང་སོགས་བཅུད་དྲགས་དང་། །སྤྱོད་ལམ་ལུས་ངག་དྲག་ཤུལ་ཞེ་སྡང་གིས། །མཁྲིས་ འཁྲུགས་ཚ་བ་ཁྲག་ལ་རྒྱས་པ་ཡིན། །སྟོངས་འཁྲུགས་ཡུལ་དུས་རང་བཞིན་ན་སོ་དང་། །ནད་ ཁམས་ལ་སོགས་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ལ། །སྤྱོད་ལམ་མྱ་ངན་སེམས་ལས་གཉིད་ཆག་དང་། །ཉལ་ པོ་དཀའ་ཐུབ་ཤེད་མེད་ལྟོ་སྟོང་དུས། །ལུས་ངག་དྲག་ཤུལ་རྐྱེན་གྱིས་རླུང་ཁྲག་འཁྲུགས། ། མཁྲིས་ཚད་སྐྱེས་པ་རླུང་གིས་བུས་པའོ། །འཇམ་འཁྲུགས་ཡུལ་དུས་རང་བཞིན་ན་སོ་དང་། ། ནད་ཁམས་བད་ཀན་ཅན་ལ་འཁྲུགས་བྱུང་བ། །ཁྲག་མཁྲིས་ཚ་བ་བད་ཀན་མགོ་མནན་ པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་རྒྱས་འཁྲུགས་དབྱེ་བ་ནི། །ནད་རིགས་བབས་སྒོ་ལུད་པས་དབྱེ་བ་ གསུམ། །ནད་རིགས་ཚ་འཁྲུགས་ཚ་འགྲམས་ཚ་རིམས་གསུམ། །ཁྲག་མཁྲིས་འཁྲུགས་ཚད་ རྐྱང་པ་ཚ་འཁྲུགས་ཡིན། །དབྱེ་བ་ཚ་རྒྱས་ཚ་ལྐུགས་དུག་ཐབས་གསུམ། །འཁྲུགས་ཚད་ འགྲམས་ལ་བརྟེན་པ་ཚ་འགྲམས་ཡིན། །དེ་ལ་དབྱེ་བ་ཚ་རྡོལ་ཚ་རྨུགས་གཉིས། །འཁྲུགས་ 25-221 ཚད་རིམས་དང་བསྡོངས་པ་ཚ་རིམས་ཡིན། །དེ་ལ་གཉན་དང་འདུ་བའི་ཚ་རིམས་གཉིས། ། དེ་ལྟར་འཁྲུགས་རིམས་རྣམ་པ་བདུན་དུ་འགྱུར། །བབས་སྒོ་གློ་སྙིང་མཆིན་མཆེར་མཁལ་མ་ དང་། །མཁྲིས་པ་རྩ་དང་རླུང་ལ་བབས་པ་བརྒྱད། །ལུད་པའི་ཁ་དོག་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ། ། དེ་རྟགས་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་ཀག་དུས་གསུམ། །སྤྱི་རྟགས་རྩ་རྒྱུད་སྦོམ་དྲག་མཁྲང་ལ་མགྱོགས། ། ཆུ་མདོག་དམར་སེར་དྲི་དུགས་རླངས་པ་ཆེ། །ཕྲུམ་སེར་ཡུན་ཐུང་གཟེར་དྲག་དགྱེ་དགུ་ དཀའ། །དབུགས་རྒོད་ལུད་པ་དམར་སེར་དུད་ཁུར་འོང་། །བྱེ་བྲག་ཚ་རྒྱས་ནད་སྟོབས་རྒྱས་ པ་ལ། །དོན་ལ་བབས་ན་ཤིན་ཏུ་གཟེར་བ་དྲག །སྣོད་དུ་བབས་ན་མིག་ཆུ་ལུད་པ་སེར། ། སྨན་གཏར་མི་ལེན་ཕོ་མཆིན་རྫི་མི་བཟོད། །ཚ་ལྐུགས་ལུད་པ་མི་ཐོན་ཐེངས་པོར་ལུ། ། ཁོགས་ན་དམར་སེར་དུད་ཁུ་སྲན་ཙམ་འབྱུང་། །དུག་ཐབས་ན་མ་ཐོག་ནས་བཅར་ལ་ ཐེབས། །ལུད་པ་དུད་ཁུ་ཉུང་བསྲེགས་ཁུ་བ་འདྲ། །གློ་མཆིན་ཚ་བས་རྨུག་ཅིང་འདྲུལ་བར་ བྱེད། །ཚ་རྡོལ་ལུད་པ་དམར་སེར་ཁྲག་ཏུ་འབྱུང་། །རྩ་ཁ་རྡོལ་ནས་མང་དུ་སྐྱུག་ན་འཆི། །ཚ་ རྨུགས་དང་པོ་གློ་བ་ཁྲག་གིས་རྒྱས། །ལུད་པ་གྱེན་དུ་མ་རྡོལ་དོན་ལ་རྨུགས། །མཇུག་ཏུ་ཕལ་ ཆེར་རྣག་ཏུ་འགྱུར་བ་མང་། །དེ་རྟགས་མགོ་ན་ལུས་ལྕི་དང་ག་འགག །རྣག་ཁྲག་ལུ་ཞིང་སྟོད་ རྒྱངས་གསང་ས་གཟེར། །འདུ་བའི་ཚ་རིམས་ཕྲུམ་སེར་ཁྱེར་བ་དང་། །ཚིགས་གཞི་མགོ་ན་ ཟ་ཟི་རིམས་དང་འདྲ། །གཟེར་དང་ལུད་པ་གློ་ཚར་འབྱུང་བ་ཡིན། །གཉན་ཚད་རིམས་ནི་ གཟེར་ཐུང་ཞེས་བྱ་སྟེ། །གཟེར་འཕོ་ལུད་པ་འགྱུར་ལྡོག་མང་བ་ལ། །ལྕེ་མཆུ་སྐྱ་སེར་ལུས་ དང་ཤེས་པ་ཡང་། །གཉིད་ཆུང་བ་སྤུ་ལྡོག་ཅིང་ཡམས་ཐབས་འབྱུང་། །སྙིང་ལ་བབས་ན་ མིག་དམར་ནུ་འཇིང་གཟེར། །ལྕེ་སྐམ་དྲན་པ་མི་གསལ་བླ་འཆོལ་སྨྲ། །གློ་ལ་བབས་ན་ལུད་ པ་རྣག་ཁྲག་ལུ། །དཔུང་མིག་སྒྲོག་རུས་སོག་དབྲག་བྲང་མདོ་ན། །མཆིན་བབས་གཡས་ཀྱི་ རྩིབ་ལོགས་མཆིན་སྟེང་ན། །ཤེད་ཆུང་ལངས་འདོད་བཤུལ་ཤ་ལྕི་བ་ཡིན། །མཆེར་བབས་ 25-222 འབུར་ཚུགས་བལྟ་ཞིང་སྦྲིད་པ་མང་། །རྩིབ་ཐུང་གཡོན་གཟེར་ལུས་ལ་འབྲུམ་ཆུང་འོང་། ། མཁལ་བབས་མཁལ་སྐེད་ན་ཞིང་དགྱེ་དགུ་དཀའ། །རྩ་འཁྲུགས་ལུས་སྦྲིད་མིག་དམར་སྨྲ་ བ་འཚེར། །ཁ་སྐམ་ཆུ་འདོད་ལྕེ་ཐུང་གྲེ་བ་ཚ། །མཁྲིས་བབས་ཁ་ཁ་ལུས་སེར་སྐྲ་འདབ་རྔུལ། ། རླུང་འཁྲུགས་ཁ་སྐམ་འཕྱོ་འདར་གཡལ་སྐྱིགས་འབྱུང་། །ལུད་རིགས་སྐྱ་གསོབ་དམར་པོ་ སེར་སྨུག་དང་། །སྨུག་ནག་སྲེ་འོ་དམར་ཐང་སེར་ལ་གདང་། །སྔོན་པོ་སྦུ་བ་ཅན་དང་བརྒྱད་དུ་ བརྟག །ཞག་ཀག་གློ་ཚ་དུག་ཐབས་བདུན་ཡིན་ཏེ། །གཞན་རྣམས་དགུ་ཡིན་བཅུ་གཅིག་ འདས་འཚོ་མང་། །གློ་བུ་སྙིང་མཆིན་བབས་པ་སྲོག་ལ་རྒོལ། །མཆེར་མཁལ་ཉེན་ཆེ་གློ་མ་ མཁྲིས་བབས་འཚོ། །མོད་ནས་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་ཤོར་གཟི་མདངས་ཉམས། །ལུད་པ་དུད་ཁུ་ གཟེར་ལ་བཅོས་སྐྱེད་མེད། །དབུགས་ཐུང་ལུད་པ་གསོག་ཅིང་འདྲེ་ཁ་རྒོད། །ནད་ལྡོག་མང་ ན་གནད་དུ་བབས་པ་ཡིན། །ཞག་ཀག་འདས་ཀྱང་འཚོ་བ་ག་ལ་སྲིད། །ནད་ལ་ལྡོག་ཆུང་ དབུགས་དལ་ལུད་པ་ཁོགས། །སྨན་གཏར་གཟེར་ལུད་ཚ་བ་བཅོས་སྐྱེད་ཆེ། །འཚོ་བར་ངེས་ ཀྱི་ལེ་ལོ་སྤོངས་ལ་འཆོས། །དེ་ནས་སྟོང་འཁྲུགས་ཚ་སྟོངས་གྲང་སྟོངས་གཉིས། །སྤྱི་རྟགས་ གཡལ་དང་འདར་དང་གཟེར་བ་འཕོ། །སྙིང་ག་ཤེས་པ་མི་བདེ་བྲང་རྒྱབ་ན། །དང་ག་མི་བདེ་ བརྩེ་ཞིང་ཕྲུམ་སེར་ཁྱེར། །ཁམས་ངན་མགོ་འཁྱོམ་རུས་ཚིགས་ན་བ་དང་། །ལུད་པ་སྐྱ་ གསོབ་ཐེང་པོ་ཁོགས་པ་དཀའ། །ཁྱད་པར་ཚ་སྟོངས་རྩ་ནི་སྟོང་ལ་མགྱོགས། །ཆུ་ད
Chinese
པ། 原因在于胆汁的热性。其原因为四种，即时疫、鬼神、饮食和行为。因诸罪扰乱，生起血热。身体精华因热而焚烧，故称扰乱。分类有增盛扰乱、衰竭扰乱、柔和扰乱三种。增盛扰乱，在地域、时节、自性、年龄，以及病症体质为血胆质的人们身上，因饮食肉、酥油、酒等滋补过度，行为上身语剧烈、嗔恨等，导致胆汁扰乱，热在血中增盛。衰竭扰乱，在地域、时节、自性、年龄，以及病症体质等风性偏盛的人身上，因行为上悲伤、用心过度、睡眠不足，以及卧床、苦行、无力、空腹时，身语剧烈等原因，风血扰乱，胆热产生，被风吹动。柔和扰乱，在地域、时节、自性、年龄，以及病症体质为黏液质的人身上发生扰乱，血胆热被黏液压制。其中首先是增盛扰乱的分类，以病类、着落处、痰液来分类有三种。病类有热扰乱、热症、热病三种。血胆扰乱的热症是单纯的热扰乱。分类有热盛、热喑、毒法三种。扰乱的热症依附于热症，是热症。其分类有热破、热昏两种。扰乱的热症与热病结合，是热病。其分类有与疠病相合的热病两种。如此扰乱热病变为七种。着落处有肺、心、肝、脾、肾，以及胆、脉、气八处。痰液的颜色也应如是知晓。其证候有共同、个别、咳嗽时节三种。共同证候为脉象粗大、强劲、坚硬而快。尿色红黄，气味熏灼，蒸汽大。眼屎黄色，时间短，刺痛剧烈，仰卧困难。呼吸粗重，痰液红黄，带有烟雾。个别证候为热盛，病势增盛时，着落于脏器则刺痛剧烈。着落于腑则眼泪、痰液发黄。不接受药物和放血，胃和肝脏难以忍受。热喑，痰液不出，停留在胸口。胸口有红黄烟雾，如豌豆大小。毒法，在未发作时就已逼近。痰液烟雾少，像焚烧后的液体。肺肝因热而昏暗腐烂。热破，痰液红黄，带有血。
English
pa. The cause is the hot nature of bile. The causes are four: epidemics, spirits, diet, and behavior. Because of the disturbance of offenses, heat of the blood arises. The essence of the body is burned by heat, hence the name disturbance. The classifications are three: increasing disturbance, decreasing disturbance, and mild disturbance. Increasing disturbance, in regions, seasons, natures, ages, and in people whose disease constitution is blood-bile, due to excessive nourishment from eating meat, butter, alcohol, etc., and behaviors such as violent physical and verbal actions, and anger, causes bile disturbance, and heat increases in the blood. Decreasing disturbance, in regions, seasons, natures, ages, and in people whose disease constitution is predominantly wind, due to behaviors such as sadness, excessive mental effort, lack of sleep, and lying down, asceticism, weakness, and empty stomach, violent physical and verbal actions cause wind-blood disturbance, bile heat arises, and is blown by the wind. Mild disturbance, in regions, seasons, natures, ages, and in people whose disease constitution is phlegm, disturbance occurs, blood-bile heat is suppressed by phlegm. Among these, the first is the classification of increasing disturbance, classified by disease type, location, and phlegm, there are three types. Disease types include heat disturbance, heat stroke, and heat fever. Heat stroke of blood-bile disturbance is simple heat disturbance. Classifications include heat excess, heat dumbness, and poison method. Heat stroke of disturbance relies on heat stroke, it is heat stroke. Its classifications are heat rupture and heat faintness. Heat stroke of disturbance combined with heat fever is heat fever. Its classifications include two types of heat fever combined with infectious diseases. Thus, disturbance fever transforms into seven types. Locations include eight places: lung, heart, liver, spleen, kidney, bile, pulse, and wind. The color of phlegm should also be known as such. Its symptoms include three types: common, individual, and coughing season. Common symptoms are that the pulse is thick, strong, hard, and fast. Urine is reddish-yellow, the smell is scorching, and the steam is large. Eye discharge is yellow, short in duration, with severe stinging pain, and difficulty lying on the back. Breathing is rough, and phlegm is reddish-yellow, with smoke. Individual symptoms are that when heat is excessive and the disease is increasing, if it settles in the organs, the stinging pain is severe. If it settles in the viscera, tears and phlegm turn yellow. Not accepting medicine and bloodletting, the stomach and liver are unbearable. Heat dumbness, phlegm does not come out, it stays in the chest. In the chest, there is reddish-yellow smoke, about the size of a pea. Poison method, it approaches before it occurs. Phlegm smoke is little, like burnt liquid. The lungs and liver are darkened and rotten by heat. Heat rupture, phlegm is reddish-yellow, with blood.
Chinese
如果从根部溃烂并大量呕吐就会死亡。 热病初期肺部充满血液。 痰液不向上涌出，实际上是热病。 最后大多变成脓液。 其症状是头痛、身体沉重、食欲不振。 咳出脓血，上身胀满，隐秘部位疼痛。 伴随聚集性热病，出现黄色皮疹。 关节和头部疼痛，感觉像麻疹。 疼痛和痰液是肺部疾病的表现。 炎症热病被称为短痛。 疼痛转移，痰液变化多端。 舌头和嘴唇呈灰黄色，身体和意识也一样。 睡眠少，毛发倒竖，出现瘟疫的征兆。 如果侵入心脏，眼睛发红，乳房和锁骨窝疼痛。 舌头干燥，记忆不清，精神错乱，胡言乱语。 如果侵入肺部，咳出脓血。 手臂、眼睛、锁骨、肋骨、肩胛骨、腋窝和胸前疼痛。 如果侵入肝脏，右侧肋骨下方和肝脏上方疼痛。 力气小，想躺下，腹泻，肌肉沉重。 如果侵入脾脏， 出现隆起，观察时麻木感强烈。 左侧肋骨下方疼痛，身上出现小疹子。 如果侵入肾脏，肾脏和腰部疼痛，难以弯腰和伸直。 脉搏紊乱，身体麻木，眼睛发红，说话急躁。 口干舌燥，想喝水，舌头短，喉咙发热。 如果侵入胆囊，口苦，身体发黄，头发和腋窝出汗。 如果侵入风，口干，漂浮感，颤抖，打哈欠，打嗝。 痰液的种类有灰白色、红色、黄褐色。 紫黑色、混合色、血水色、黄色带光泽。 蓝色、带泡沫等八种情况需要观察。 脂肪凝结、肺热、中毒等有七种情况。 其他情况有九种，十一种是已经死亡但存活的情况较多。 如果侵入肺部、心脏和肝脏，就会危及生命。 如果侵入脾脏和肾脏，比较危险，如果侵入肺膜和 胆囊，则可以存活。 但会丧失身体的力量，失去光泽。 痰液像烟雾，疼痛无法通过治疗来缓解。 呼吸短促，痰液积聚，鬼脸狰狞。 如果病情反复，说明已经到了关键时刻。 即使脂肪凝结已经过去，也很难存活。 如果病情缓解， 呼吸平缓，痰液减少。 药物、放血、治疗疼痛、痰液和发热效果显著。 一定能存活，要克服懒惰并进行治疗。 接下来是虚损紊乱，分为热虚损和寒虚损两种。 共同的症状是打哈欠、颤抖和疼痛转移。 心口和意识不舒服，胸前和后背疼痛。 食欲不振，恶心，出现黄色皮疹。 体质差，头晕，骨骼和关节疼痛。 痰液灰白色，稀薄，难以咳出。 特别是热虚损，脉搏虚弱而快。 水
English
If it rots from the root and vomits a lot, it will die. In the early stage of heat disease, the lungs are filled with blood. If the phlegm does not rise upwards, it is actually heat disease. In the end, it mostly turns into pus. The symptoms are headache, heavy body, and loss of appetite. Coughing up pus and blood, upper body fullness, and pain in hidden areas. Accompanying aggregated heat disease, yellow rashes appear. Joints and head ache, feeling like measles. Pain and phlegm are manifestations of lung disease. Inflammatory heat disease is called short pain. Pain shifts, and phlegm changes frequently. The tongue and lips are grayish-yellow, and so are the body and consciousness. Less sleep, hair stands on end, and signs of plague appear. If it invades the heart, the eyes turn red, and the breasts and collarbone fossa hurt. The tongue is dry, memory is unclear, confused, and talking nonsense. If it invades the lungs, cough up pus and blood. Arms, eyes, collarbones, ribs, shoulder blades, armpits, and chest hurt. If it invades the liver, the right rib side and above the liver hurt. Little strength, wanting to lie down, diarrhea, and heavy muscles. If it invades the spleen, Bulges appear, and numbness is strong when observed. The left rib side hurts, and small rashes appear on the body. If it invades the kidneys, the kidneys and waist hurt, making it difficult to bend over and straighten up. The pulse is disordered, the body is numb, the eyes are red, and speech is impatient. Dry mouth and tongue, wanting to drink water, short tongue, and hot throat. If it invades the gallbladder, the mouth is bitter, the body turns yellow, and the hair and armpits sweat. If it invades the wind, dry mouth, floating sensation, trembling, yawning, and hiccups occur. The types of phlegm are grayish-white, red, and yellowish-brown. Purplish-black, mixed color, bloody water color, and yellow with luster. Blue, foamy, etc., eight situations need to be observed. Fat congealing, lung heat, poisoning, etc., have seven situations. Other situations have nine, and eleven are cases where death has already occurred but survival is more likely. If it invades the lungs, heart, and liver, it will endanger life. If it invades the spleen and kidneys, it is more dangerous, and if it invades the pleura and gallbladder, it can survive. But it will lose the body's strength and lose its luster. Phlegm is like smoke, and pain cannot be relieved by treatment. Shortness of breath, phlegm accumulation, and a grimace. If the condition recurs, it means it has reached a critical moment. Even if fat congealing has passed, it is difficult to survive. If the condition is relieved, Breathing is slow, and phlegm is reduced. Drugs, bloodletting, treating pain, phlegm, and fever are very effective. Survival is certain, overcome laziness and treat it. Next is emptiness disorder, divided into heat emptiness and cold emptiness. The common symptoms are yawning, trembling, and shifting pain. Discomfort in the heart and mind, pain in the chest and back. Loss of appetite, nausea, and yellow rashes appear. Poor constitution, dizziness, and bone and joint pain. Phlegm is grayish-white, thin, and difficult to cough up. In particular, heat emptiness has a weak and fast pulse. Water