Tibetan
ཁྲག་མཁྲིས་ པར་ཟགས་པ་ཡིས། །མཁྲིས་འཕེལ་ཁ་ལུད་ཤ་པགས་ཆུ་སེར་རྒྱས། །དེ་ཉིད་དྭངས་མ་ མཁྲིས་བྱེར་ཆུ་ཞེས་བྱ། །རླན་གྲང་སྦྱོངས་གཏར་བསིལ་སྦྱོར་ཐལ་བ་ཡིས། །ཕོ་བའི་མེ་ཤི་ཆུ་ གྲང་སིངས་སླེག་དང་། །ཞོ་དར་ཇ་སོགས་འཐུངས་པ་མ་ཞུ་བར། །དྭངས་མའི་ལམ་ཤོར་ ཟུངས་སུ་འགྲོར་མ་འདོད། །རྩ་ལ་བྱེར་བས་ཆུ་སེར་གྲང་བ་སྐྱེད། །དྭངས་མ་ཆུ་བྱེར་ཞེས་བྱ་ 25-157 གྲང་ཆུར་འགྱུར། །གོང་ལྟར་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཤོར་བ་ཡིས། །མ་ཞུ་བད་ཀན་དྭངས་མའི་རྩ་མིག་ བཀག །དྭངས་མ་མ་ཞུ་ཕོ་བར་ཡུན་རིང་གནས། །ཕོ་བའི་དྲོད་ཤོར་རྫ་གསར་ཆུས་བཀང་ འདྲ། །རྔུལ་ཞིང་ཟགས་པ་ཕོ་བའི་ཟགས་ཆུ་ཡིན། །གོང་གི་དྭངས་མ་མ་ཞུ་ལོང་དུ་ལྷུང་། ། ལོང་ཁེངས་ཟགས་པ་ལོང་གི་ཟགས་ཆུ་ཡིན། །དྭངས་མ་མ་ཞུ་འགྲམས་ཁྲག་མཆིན་ཐོག་ ལྷུང་། །མཆིན་པ་ཁྲག་གིས་ཁེངས་ཤིང་རྒྱས་པ་ཡིས། །མཆིན་པའི་དྲོད་ཤོར་རུལ་བ་མཆིན་ ཟགས་ཡིན། །དེ་འདྲ་མཆེར་ལས་བྱུང་བ་མཆེར་པའི་ཆུ། །དྭངས་མ་མ་ཞུ་ངན་ཁྲག་གློ་སྦུབས་ འགྲིམས། །གློ་སྦུབས་ཆུ་སེར་ཁེངས་ནས་འདུས་པ་དེ། །མཆིན་དྲིའི་སྟེང་དུ་ལྷུང་ནས་སྣོད་ སྟེང་ཟགས། །དེ་ཉིད་གློ་བ་ཟགས་པའི་ཆུ་རུ་བཤད། །དྭངས་མ་མ་ཞུ་ངན་ཁྲག་རྒྱས་པ་དེ། ། མཆིན་མཆེར་མཆིན་དྲི་ཕོ་ལོང་རྒྱུ་མ་ཡི། །རྩར་ཞུགས་རྩ་མིག་ཁྲག་རླངས་རྩ་སྐྲན་འདྲིལ། ། རྙིངས་ནས་ཁྲག་ཞུ་རྡོལ་ཏེ་རྩ་ཁ་བྱེ། །དེ་ཉིད་རྩ་སྐྲན་ཟགས་པའི་ཆུ་ཞེས་བྱ། །དྭངས་མ་མ་ཞུ་ འགྲམས་ཁྲག་མཚོན་ཁྲག་གིས། །མཆིན་མཆེར་རྒྱས་ཏེ་ཁྲག་ཟིལ་སྐྲན་དུ་ཆགས། །རྙིངས་ ནས་སྐྲན་ཞུ་ཁྲག་སྐྲན་ཟགས་ཆུ་ཡིན། །དྭངས་མ་མ་ཞུའི་ངན་ཁྲག་ཆུ་སེར་རྒྱས། །རྩར་ འགྲིམས་རྩ་མིག་ཆུ་སེར་སྐྱ་རྦབ་བྱེད། །དེ་ཉིད་རྡོལ་བ་ཆུ་སྐྲན་ཟགས་ཆུ་ཡིན། །རྒྱུ་མ་ འགྲམས་སམ་རྒྱུ་གཟེར་རུས་པ་ཟུག །རྒྱུ་མའི་རྩི་ཉམས་རྙིངས་ནས་རུལ་ཞིང་རྡོལ། །དྲི་ཆུ་ ཕྱིར་འཛག་རྒྱུ་རྡོལ་ཆུ་ཞེས་བྱ། །གཞན་ཡང་སྤྱོད་ལམ་སྐྱོན་གྱིས་གདོན་དང་འགྲས། །སྦྱར་ དུག་རྐྱེན་གྱིས་ཆུ་རུ་འགྱུར་བ་ཡོད། །འོན་ཀྱང་ནད་ཀུན་བཅོས་ཉེས་སྐྱ་རྦབ་དང་། །འོར་དུ་ འགྱུར་ལ་འོར་རྙིང་དམུ་ཆུར་འགྱུར། །མདོར་བསྡུས་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་ཆུ། །དེ་ཡང་ ཚ་ཆུ་གྲང་ཆུ་གཉིས་སུ་འདུས། །ཆུ་ཡི་གནས་ས་ཕྱི་ནང་བར་དང་གསུམ། །ཕྱི་ཆུ་ཤ་མདངས་ བར་ན་གནས་པ་སྟེ། །ནང་ཆུ་རྒྱུ་ལོང་སྣོད་ཀྱི་སྟེང་ན་འཕྱོ། །བར་ཆུ་པགས་འོག་ཤ་སྟེང་ཁྱབ་ པར་གནས། །དེ་རྟགས་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་གཉིས། །སྤྱི་རྟགས་དང་པོ་འཇུག་དང་བར་དུ་ 25-158 སྨིན། །ཐ་མ་རྒྱས་དུས་འཚོ་འཆི་བརྟག་པའོ། །དང་པོ་འཇུག་དུས་ཤེད་ཆུང་ཕོ་བ་ལྟེམ། ། དབུགས་རྒོད་སྙིང་འདེགས་ཟས་ཀྱི་འཇུ་སྟོབས་ཆུང་། །ལྕེ་མཆུ་རྙིལ་དཀར་འགྲོ་འདུག་ བསུས་པ་ལྡིག །བོལ་གོང་ངར་གདོང་ཆུ་སོ་བཅུ་དྲུག་མདོ། །ཕོ་བ་བྲང་ཞོལ་ཁ་གདོང་མིག་ ལྕིབས་དང་། །ཆུ་ཡི་མཁར་བརྒྱད་གཡོ་ཞིང་སྐྲངས་པ་ཡིན། །བར་དུ་ཆུ་རུ་སྨིན་ནས་བསུས་ པ་ཁེངས། །བེམ་ཏོལ་རྒྱབ་ན་ཐོལ་ཐོལ་ཕྲིག་ཕྲིག་འོང་། །ཐ་མ་རྒྱས་དུས་ཚ་ཆུ་གྲང་ཆུ་གཉིས། ། ཚ་ཆུ་རྩ་གྲིམས་ཆུ་མདོག་དམར་རམ་སེར། །གློ་སོར་མིག་སེར་ལྷེན་སྣ་སློག་པ་ཆགས། ། བསུས་པ་ཆེ་ལ་རྩ་ཡི་དྲ་བས་ཁྱབ། །ཡན་ལག་ཕྲ་ལ་སྐམ་པས་ཡི་དྭགས་འདྲ། །གྲང་ཆུ་རྩ་ དལ་ཆུ་སྔོ་སྐོམ་དད་ཆུང་། །ཕོ་བ་སྦོ་འཁྲོག་བྱེད་ཅིང་སྐབས་སུ་འཁྲུ། །མགོ་ལུས་ཡན་ལག་ སྐྲངས་ཆེ་མནན་རྗེས་འོང་། །སྦོམ་ལ་རགས་པས་མགོན་པོ་ལྟ་བུར་བཤད། །གྲང་ཆུ་ཡུན་ ལོན་ཆུ་རྒྱས་གློ་སྙིང་དང་། །མཆིན་པ་ཆུས་ནུབ་ཚོས་ཏེ་མྱུར་དུ་འཆི། །ཚ་ཆུ་རྒྱས་ཐེབས་མི་སྐྱེ་ ཚེ་རིང་སྟེ། །ཕུག་ན་སྲོག་ཡིན་མྱུར་དུ་འཆི་བར་འགྱུར། །འཆི་རྟགས་དང་ག་མི་བདེ་སྐྱུག་པ་ དང་། །གློ་མང་མིག་སེར་དབུགས་ཐུང་སྐོམ་དད་ཆེ། །དྲི་ཆུ་དམར་སེར་སྐ་ལ་ཉུང་བ་དང་། ། ཟུངས་ཟད་ལུས་སྟོབས་ཤོར་ན་སྤང་བར་བྱ། །དབུགས་དལ་དང་ག་བདེ་ལ་སྐོམ་དད་ཆུང་། ། ཟུག་མེད་ལུས་ཡང་མིག་དཀར་དྲི་ཆུ་སྔོ། །རྩ་རྒྱུད་སྙོམས་ལ་ཤེད་ཆེ་འཚོ་བར་འགྱུར། །བྱེ་ བྲག་བརྟག་པ་དྭངས་མ་ཁྲག་བྱེར་ཆུ། །རྩ་གྲིམས་ཆུ་དམར་ལུས་ལྕི་དང་ག་འགག །རོ་སྟོད་ རྩིབ་ལོགས་རྣམས་སུ་གཟེར་ཕྲན་ལྡང་། །གཏར་ན་ཁྲག་ངན་སླ་ལ་ཆུ་ལྟར་སེར། །དྭངས་མ་ མཁྲིས་བྱེར་རྔམ་འདེགས་གློ་སྙིང་སྤྲུག །དང་ག་མི་བདེ་འགྲངས་ན་ཕོ་བ་རྫིང་། །མིག་ཆུ་སེར་ ལ་འཁྲུས་ན་མཁྲིས་པ་འབྱུང་། །དྭངས་མ་ཆུ་བྱེར་ལྡེར་ཚོ་ལྟ་བུར་སྐྲངས། །རྩ་བྱིང་ཆུ་སྔོ་སྙིང་ སྤྲུག་ཕོ་བ་རྫིང་། །དེ་གསུམ་དང་པོ་ཕྱི་ཆུ་འོར་ཡིན་ཏེ། །རྙིངས་པར་གྱུར་ན་ནང་དུ་ཆུ་རུ་སྨིན། ། མཆིན་པ་དང་པོ་ཟགས་པ་གཡས་ནས་འཕེལ། །རྩ་གྲིམས་ཆུ་དམར་ཕུག་ན་རྒྱ་བཤལ་ 25-159 འབྱུང་། །བསུས་པ་ཆེ་ལ་རྩ་བཀྲ་ཡན་ལག་སྐམ། །མཆེར་པ་ཟགས་པ་གཡོན་ནས་འཕེལ་བ་ ལ། །ཆུ་ཡི་ནང་ན་མཆེར་པ་རྡོ་ལྟར་སྲ། །ཕོ་བ་སྦོ་འཁྲོག་འཇུ་སྟོབས་ཆུང་བ་ཡིན། །གློ་བ་ ཟགས་པ་གློ་མང་གློ་སྙིང་སྤྲུག །ཟོས་རྗེས་ཕོ་བ་མི་
Chinese
血胆 因渗漏之故，胆增、口涎、肌肉、皮肤、水肿皆增。彼之精华为胆渗之水。以湿寒泻、放血、清凉药、灰剂，胃火熄灭，冷水、稀粥、黏液，饮用酸奶、酪、茶等不消化。精微之道路丧失，不欲转为营养。渗入脉中，生寒性水肿。精微渗水，变为寒水。如前，胃之火热丧失之故，不消化之痰，堵塞精微之脉眼。精微不消化，于胃中久留。胃之热丧失，如新罐盛满水。汗液渗漏，为胃之渗水。前之精微不消化，落入结肠。结肠胀满渗漏，为结肠之渗水。精微不消化，瘀血落于肝上。肝脏为血所充满膨胀，肝之热丧失腐烂，为肝渗。如是，脾脏所生为脾之水。精微不消化，恶血于肺中运行。肺中水肿充满积聚，落于肝脂之上，于脏器之上渗漏。彼即名为肺渗之水。精微不消化，恶血增盛，于肝、脾、肝脂、胃、结肠、小肠之脉中运行，脉眼、血气、脉瘤缠结。陈旧之后，血溶解破裂，脉口张开。彼即名为脉瘤渗水。精微不消化，瘀血、毒血，令肝脾增大，形成血丝肿瘤。陈旧之后，肿瘤溶解，为血肿瘤渗水。精微不消化之恶血水肿增盛，于脉中运行，脉眼水肿泛滥。彼之破裂，为水肿瘤渗水。小肠瘀血或小肠绞痛，刺痛骨头。小肠之精液耗损，陈旧之后腐烂破裂。粪尿外泄，名为肠破水。其他，亦有因行为不当，为邪魔所侵，或因中毒之缘故而变为水。然而，诸病治疗不当，则成泛滥，变为臌胀，臌胀陈旧则变为腹水。简言之，风、胆、痰之水，彼亦可归纳为热性水与寒性水二者。水之所在，有外、内、中三处。外水于肌肉表面，中水位于其间，内水则漂浮于大小肠之上。中水遍布于皮下肌肉之上。彼之总相与别相。
English
Blood Bile Due to seepage, bile increases, along with saliva, muscles, skin, and edema. Its essence is called bile seepage water. With moist cold purgatives, bloodletting, cooling agents, and ash preparations, the stomach fire dies, and cold water, thin porridge, and mucus, along with drinking yogurt, cheese, tea, etc., remain undigested. The path of essence is lost, unwilling to turn into nourishment. Seeping into the vessels, it generates cold edema. Essence seepage water turns into cold water. As before, due to the loss of stomach fire heat, undigested phlegm blocks the essence vessel openings. Undigested essence remains in the stomach for a long time. The stomach heat is lost, like a new jar filled with water. Sweat seeping out is the stomach seepage water. The previous undigested essence falls into the colon. The colon becomes full and seeps, which is colon seepage water. Undigested essence and stagnant blood fall onto the liver. The liver becomes full and swollen with blood, the liver heat is lost and rots, which is liver seepage. Likewise, what arises from the spleen is spleen water. Undigested essence and bad blood circulate in the lungs. Edema fills and accumulates in the lungs, falling onto the liver fat, seeping onto the organs. This is said to be lung seepage water. Undigested essence and increased bad blood circulate in the vessels of the liver, spleen, liver fat, stomach, colon, and small intestine, causing vessel openings, blood gas, and vascular tumors to entangle. After becoming old, the blood dissolves and ruptures, and the vessel openings open. This is called vascular tumor seepage water. Undigested essence, stagnant blood, and toxic blood cause the liver and spleen to enlarge, forming blood clot tumors. After becoming old, the tumor dissolves, which is blood tumor seepage water. Undigested essence's bad blood edema increases, circulating in the vessels, causing vessel openings to flood with edema. Its rupture is water tumor seepage water. The small intestine becomes stagnant or has colic, causing bone pain. The small intestine's essence is depleted, and after becoming old, it rots and ruptures. Feces and urine leak out, which is called intestinal rupture water. Furthermore, due to improper conduct, being afflicted by evil spirits, or due to poisoning, it can turn into water. However, improper treatment of all diseases leads to flooding, turning into ascites, and old ascites turns into dropsy. In short, wind, bile, and phlegm water can be categorized into hot water and cold water. The location of water is in three places: outer, inner, and middle. Outer water is on the surface of the muscles, middle water is located in between, and inner water floats on top of the large and small intestines. Middle water pervades under the skin and on top of the muscles. These are its general and specific signs.
Chinese
水肿有两种。总的征象是初起和发展中成熟，最后是发展到极盛时观察是生是死。初起时体力小，胃部下垂，呼吸粗重，心脏负担加重，食物消化能力小，舌头和嘴唇发白，行走困难，全身浮肿。膝盖以上，小腿前面，水肿在十六处汇集。胃部、胸部下方、面部、眼睑以及水之八城游动肿胀。发展中成熟时，水肿充满全身。身体后面有肿块，发出砰砰啪啪的声音。最后发展到极盛时，有热性水肿和寒性水肿两种。热性水肿脉搏紧，尿液颜色发红或发黄，咳嗽，眼睛发黄，鼻翼扇动。水肿大，布满脉络，四肢细小干枯，像饿鬼一样。寒性水肿脉搏慢，尿液发青，口渴不明显，胃部胀气，腹泻，头部、身体和四肢肿胀明显，按压后有痕迹。肿大粗糙，就像护法神一样。寒性水肿时间长了，水肿会扩散到肺部和心脏，肝脏被水淹没，很快就会死亡。热性水肿如果能消退，就不会死亡，可以长寿。如果水肿在深处，那就是生命所在，很快就会死亡。死亡的征象是食欲不振，呕吐，咳嗽频繁，眼睛发黄，呼吸短促，口渴严重，尿液发红发黄，浓稠而量少，精血耗尽，体力丧失，就应该放弃治疗。呼吸平缓，食欲好，口渴不明显，没有疼痛，身体轻松，眼白清澈，尿液发青，脉象平稳，体力强，就能存活。具体辨别是清液、血性液体和水。脉搏紧，尿液发红，身体沉重，食欲不振，胸部上方和肋骨两侧有轻微刺痛。放血时，流出的恶血稀薄如水，呈黄色。清液转化为胆汁，出现呃逆，肺和心脏受到扰动，食欲不振，饱胀时胃部像水池一样。眼泪发黄，腹泻时会排出胆汁。清液转化为水，肿胀像水桶一样。脉搏沉细，尿液发青，心脏受到扰动，胃部像水池一样。这三种情况，最初是体表的水肿，时间长了就会发展成体内的水肿。肝脏最初是右侧开始出现分泌物增多。脉搏紧，尿液发红，如果深入发展，就会出现腹泻。水肿大，脉络明显，四肢干枯。脾脏分泌物增多是从左侧开始的。水肿内部，脾脏像石头一样坚硬，胃部胀气，腹泻，消化能力减弱。肺部出现分泌物增多，会导致咳嗽频繁，肺和心脏受到扰动。进食后胃部不
English
There are two types of edema. The general signs are that it initially begins and matures in the middle stage, and finally, when it reaches its peak, one observes whether it leads to life or death. In the initial stage, there is little strength, the stomach droops, breathing is rough, the heart bears a heavier burden, the ability to digest food is small, the tongue and lips turn white, walking is difficult, and the whole body is swollen. Above the knees, in front of the calves, edema gathers in sixteen places. The stomach, below the chest, the face, eyelids, and the eight cities of water move and swell. In the middle stage of maturation, edema fills the whole body. There are lumps behind the body, making a thumping and crackling sound. In the final stage of development, there are two types: hot edema and cold edema. In hot edema, the pulse is tight, the urine color is red or yellow, there is coughing, the eyes turn yellow, and the nostrils flare. The edema is large, covered with veins, and the limbs are thin and dry, like a hungry ghost. In cold edema, the pulse is slow, the urine is bluish, thirst is not obvious, the stomach is bloated, there is diarrhea, and the head, body, and limbs are significantly swollen, leaving marks after pressing. It is large and rough, like a protector deity. If cold edema lasts for a long time, the edema will spread to the lungs and heart, and the liver will be submerged in water, leading to rapid death. If hot edema can subside, there will be no death, and one can live long. If the edema is deep inside, that is where life resides, and death will come quickly. The signs of death are loss of appetite, vomiting, frequent coughing, yellowing of the eyes, shortness of breath, severe thirst, red or yellow urine that is thick and scant, depletion of essence and blood, and loss of physical strength, and one should abandon treatment. If breathing is slow, appetite is good, thirst is not obvious, there is no pain, the body is light, the whites of the eyes are clear, the urine is bluish, the pulse is stable, and physical strength is strong, one can survive. Specifically, distinguish between clear fluid, bloody fluid, and water. If the pulse is tight, the urine is red, the body is heavy, and there is loss of appetite, there are slight stabbing pains in the upper chest and on both sides of the ribs. When bleeding, the bad blood that flows out is thin like water and yellow. Clear fluid transforms into bile, causing hiccups, and the lungs and heart are disturbed, there is loss of appetite, and when full, the stomach is like a pond. Tears turn yellow, and diarrhea will discharge bile. Clear fluid transforms into water, and swelling is like a bucket. The pulse is deep and thin, the urine is bluish, the heart is disturbed, and the stomach is like a pond. In these three cases, initially it is edema on the surface of the body, and over time it will develop into edema inside the body. Initially, the liver starts to have increased secretions from the right side. The pulse is tight, the urine is red, and if it develops deeply, there will be diarrhea. The edema is large, the veins are obvious, and the limbs are dry. Increased secretions from the spleen start from the left side. Inside the edema, the spleen is as hard as a stone, the stomach is bloated, there is diarrhea, and the ability to digest is weakened. Increased secretions from the lungs will lead to frequent coughing, and the lungs and heart are disturbed. After eating, the stomach does not