Tibetan
ར་ས་ཤོར་རྟགས་གཞུག་ཐབས་བསྟེན་པར་བྱ། །འཆོར་ས་གཡས་གཡོན་སྟེང་འོག་རྣམ་ པ་བཞི། །དཔུང་པ་(ཨུ་ཟུར་གྱིས་མནན་)པུས་མོ་སྟེང་(སླ་ང་བཀབ་ལ་)དུ་འཆོར་མི་སྲིད། །རྒྱ་(ཞེང་ཆེ་) ཚིགས་འཁྲིག་(དུད་ཁང་གཉིས་ཀྱིས་སྦྱོང་བས་)མ་གཡས་གཡོན་འཆོར་མི་སྲིད། །གྲུ་(གཞུ་མཆོག་སྨེས་ཀབ་ )མོ་ལོང་ཚིགས་(སྲེ་ལོང་བས་བཀབ་ལ་)རྒྱབ་ཏུ་འཆོར་མི་སྲིད། །དཔྱི་ལ་ཕྱིར་(རིང་དུ་འགྲོ་)ཤོར་ནང་ (ཐུང་དུ་འགྲོ་)ཤོར་རྣམ་པ་གཉིས། །ཤོར་རྟགས་ཟུག་གཟེར་ཅུང་ཟད་ཙམ་ལ་ལྡང་། །མོད་དུ་ སྐྲངས་ཤིང་བརྐྱང་བསྐུམ་བྱ་བ་ཉམས། །གང་ཤོར་འབུར་སྐྱོང་རིང་ཐུང་འབྱུང་བ་ཡིན། །དཔྱི་ ཡི་སྟུག་ཐག་སོག་པའི་གཉེན་ཐག་ཆད། །བཅུག་ཀྱང་མི་སྡོད་ཞ་འཐེང་འགྱུར་བ་ཡིན། ། གཞུག་ཐབས་མ་སྐྲངས་གསར་དུས་མོད་ལ་གཞུག །རྙིངས་ནས་ལུམས་ཀྱིས་ཤ་ཆུ་བཏུལ་ 25-471 ལ་གཞུག །གང་ཡང་ཚིགས་ཁ་བྲལ་བར་དྲག་ཏུ་འཐེན། །ཤོར་ངོས་རུས་པའི་མགོ་ནས་ནང་ དུ་འཕུལ། །ཚིགས་ཁ་བྲལ་ནས་གང་ཤོར་ངོས་སུ་བཀན། །མ་བྲལ་བཀན་ན་ཚིགས་ཁ་ འཆག་ཅིང་འགྲམ། །བྲལ་ན་ཇི་ལྟར་བཀན་བཞིན་ཚུད་པར་འགྱུར། །ཡང་ན་ཐག་(ལུས་པོ་མིས་ བཟུངས་ལ་གང་ཤོར་ཡན་ལག་)པས་འཐེན་ལ་དབྱུག་པ་བརྡེག །སྒྲ་འབྱུང་(ཚུད་རྟགས་སུ་ཀྲིས་ཟེར་བ་) འབུར་པོ་ནུབ་དང་བརྐྱང་བསྐུམ་བཏུབ། །ཟུག་གཟེར་བྲི་ན་གནས་སུ་ཚུད་པ་ཡིན། །བརྟན་ པར་བྱ་བ་(ཤོར་ངོས་ལ་ཕྱིང་བརྩེགས་པའི་)དེབ་བཏང་འཆིངས་ཀྱིས་བསྡམས། །ན་དང་ཟུག་མ་བྲི་ན་ སྐབས་སུ་བལྟ། །ཡིད་ཆེས་བརྟན་པར་གྱུར་ནས་བཅུད་ཀྱིས་གསོ། །ཡུན་ལོན་ཤོར་ལང་ཡོད་ ན་མེ་བཙའ་གདབ། །དེ་རྗེས་འཆིངས་དང་རྒྱོགས་སུ་གཞུག་པར་བྱ། །དགུ་པ་རུས་པ་ཆག་ གྲུག་བཅིང་བ་ནི། །ཆག་ལུགས་ཆག་རྟགས་བཅིང་ཐབས་ལོག་གནོན་ནོ། །ཆག་ལུགས་མ་ ལ་བུ་ཐོགས་ཆག་པ་དང་། །སྨྱུ་གུ་ཁ་དང་སྡུམ་ཆག་གྲུམ་པ་བཞི། །དེ་ཡང་རྨ་ཅན་རྨ་མེད་ གཉིས་སུ་འདུས། །ཆག་རྟགས་གྲང་ཞིང་འཁྲོག་ལ་འགུལ་མི་ནུས། །རླུང་ཅན་སྦེག་དང་སྡུམ་ ཆག་གྲུག་པ་དང་། །རྨ་ཅན་ཟས་ཀྱིས་མ་ཐེག་གསོ་བ་དཀའ། །བཅོས་ཐབས་བཅིང་དང་ཁོང་ སྨན་རྒྱོགས་ཀྱིས་བཅོས། །དང་པོ་བཅོས་ཐབས་འཐེན་ལ་(ལག་པས་ནན་ནན་རྩིར་པས། ཕྱི་མ་ནང་དུ་ འགྲོ། ནང་མ་ཕྱིར་འགྲོ་)རུས་ཁོད་མཉམ། །རིང་ཐུང་མ་ཆག་ངོས་དང་བསྟུན་པ་གཅེས། །རུས་པ་ ཕྱིར་དོན་རྟ་བོང་ར་ལུག་གི །འོ་མས་བཀྲུས་ལ་ཚིལ་བུས་དྲོད་ཕབ་སྟེ། །ག་བུར་ཙན་དན་གུར་ གུམ་འོ་མ་བྱུག །ཞག་འདས་ཁོང་དུ་ཆང་བཏང་འབམ་པོས་བདུག །དེ་ཡིས་དྲོད་ཕེབས་རུས་ པ་འབྱོར་བ་སླ། །དྲག་ཏུ་འཐེན་པས་རུས་པ་ནང་དུ་འགྲོ། །ཅིས་ཀྱང་མ་ཚུད་སོག་ལེས་ བསྟུངས་ལ་གཞུག །ནམ་ཟླ་སྦྱར་ཏེ་ཞོའམ་གར་པོ་ལ། །སྒོ་ང་ར་ཁྲག་ར་མཉེ་མཚེ་ཡི་ཁུ། ། སྤྱིན་དང་བག་ཕྱེ་ལུག་ཞོ་ཙམ་དུ་བྱུག །ཚིགས་ཆེན་མཐོ་རེ་ཚིགས་ཕྲན་མཛུབ་རེ་བྱུག །རྐང་ རྣམས་ལ་ནི་རྐང་དང་མཉམ་པར་བྱུག །ཡང་ན་སྒོ་ང་ར་ཁྲག་བག་ཕྱེ་དང་། །ཧོང་ལེན་མཁྲིས་ 25-472 སྣ་སྦང་གར་སྦྱར་བ་བྱུག །ཕྱིང་པ་སྲབ་མཁྲེགས་སྤུ་དེབ་སྲད་བུས་དཀྲི། །དེ་སྟེང་རས་འཇག་ སོན་པའི་ཆིངས་སུ་བཅིང་། །ལྷོད་ན་འཁྲུལ་ཞིང་དམས་ན་གོང་འོག་སྐྲངས། །ཚབས་ཆེ་བ་ལ་ དེ་སྟེང་ཤིང་ཆས་བསྐུར། །སྨན་དུ་སྟབ་སེང་ཁུ་བ་ཁོང་དུ་བཏང་། །མར་གསར་འོ་མ་མངར་ གསུམ་ཚོས་ཁུ་ལྡན། །ཨ་བ་ཨ་བྱག་སྦྲང་རྩི་མར་སྦྱར་བཏང་། །རྨ་ཅན་ཁོལ་དུ་བཏོན་ལ་ ཤེལ་ཏ་གཞུག །ག་བུར་དོམ་མཁྲིས་གུར་གུམ་ཙན་དན་དཀར། །སྟབ་སེང་ཀ་ར་སྦྱར་བས་ རུས་པ་སྦྱོར། །འཕྲོད་ཅིང་བདེ་ན་མ་རུང་བར་དུ་བཞག །མི་འཕྲོད་ན་ན་གསུམ་ལྔ་བདུན་ལ་ དགྲོལ། །ལོག་གནོན་རིང་ཐུང་ཡོན་པོ་བཅག་ལ་བཅིང་། །རྣག་གཞུག་རྨ་ཆོད་རུས་པ་ཟོས་པ་ ན། །བྲུད་དང་བསྲེག་དང་སྨན་གྱིས་གསོ་བར་བྱ། །ཐ་མ་གནད་ཀྱི་ལོག་གནོན་བསྟན་པ་ནི། ། ཤ་ཡི་གནད་ལ་གཞའ་ཁྲོས་བམ་རུལ་བཞི། །རྩ་ཡི་གནད་ལ་བྱེར་ཁྲིད་རྒྱས་ཤོར་བཞི། ། ཚིགས་ཀྱི་གནད་ལ་བམ་དང་འཁོར་བ་གཉིས། །ཆུ་རྒྱུས་གནད་ལ་རེངས་དང་འཁུམས་པའོ། ། དང་པོ་ཤ་གཞའ་ཚ་གཞའ་གྲང་གཞའ་གཉིས། །ཚ་གཞའ་ཁ་སྙི་གཏིང་སྲ་སྟོད་ཚད་སྐྱེ། ། སྐྲངས་ཆུ་རེ་གཅིན་འདྲ་བའི་ཆུ་སེར་འཛག །དེ་ལ་ཁོང་ནས་སྨན་གྱིས་འཕུལ་བསང་བསྐམ་ (པ་ལ་ག་བུར་ཅུ་གང་གུར་གུམ་ཙན་དན་བསེ་རུ་དོམ་མཁྲིས་ག་དུར་ཧོང་ལེན་ཀ་ར་གངས་ཆུས་དབུལ)། །རྨ་ལ་ཁྲ་བོ་ནག་ པོའི་ཆས་ཀྱིས་བསླང་། །རྨ་ཁར་མི་གཏར་གཞན་དུ་གང་རྒྱས་གཏར། །ཟུག་སྐྱེས་རྣག་མང་ སྐྲངས་དྲོད་ཆེ་ན་སློང་། །གྲང་གཞའ་དྲོད་དང་སྐྲངས་ཆུང་རྣག་ཆུ་ཉུང་། །དང་ག་མི་བདེ་གདོང་ སྐྱ་ཟུག་མ་ངེས། །ཁོང་དུ་གསར་བཅུད་སེ་འབྲུ་ལྔ་པ་བཏང་། །རྨ་ལ་དྲོད་ལུམས་ཁྲ་བོའི་ ལུམས་ཀྱིས་བསླང་། །རླུང་གསང་སུལ་ཁ་རྣམས་སུ་མེ་ཡིས་བསྲོ། །དེ་ཡིས་མ་སློང་ཤ་ཆང་ བུར་མར་སྤྲུག །སློངས་ནས་སྤྱི་ལྟར་གང་ལ་འཚམ་པས་བཅོས། །ཁྲོས་ལ་རྡོ་ལྟར་སྲ་དང་ལྷོག་ ཐབས་གཉིས། །རྡོ་ལྟར་སྲ་ལ་ཚ་ཁྲོས་གྲང་ཁྲོས་གཉིས། །ཚ་ཁྲོས་དམར་མཁྲང་ཟུག་ཆེ་རེག་ མི་བཟོད། །དྲོད་ཆེ་ཚ་འཁྱུག་རྩ་ཆུ་ཕྱི་
Chinese
应当采用关节脱位的复位方法。脱位的位置有左右上下四种。肩膀（用肘部按压）、膝盖上（像盖锅盖一样）不会脱位。宽（宽度大）关节紧密（用两间房屋训练）不会左右脱位。肘（弓箭最佳的覆盖）关节（用筛子覆盖）不会向后脱位。髋部有向外（变长）脱位和向内（变短）脱位两种。脱位的症状是稍微有点刺痛。会肿胀，伸展和弯曲的功能丧失。脱位的地方会出现隆起、凹陷、变长或变短。髋部的韧带和肩胛骨的连接断裂。即使复位也无法固定，会变成跛足。 复位方法是在未肿胀的新鲜脱位时进行。对于旧伤，用药浴使肌肉软化后再进行。无论哪种情况，都要用力拉开关节。从脱位侧的骨头头部向内推。关节拉开后，将脱位侧按入。如果未拉开就按压，关节会错位和摩擦。如果拉开了，就会像按压时一样复位。或者用绳子（身体被人抓住，拉住脱位的肢体）拉，然后用棍子敲打。发出声音（作为复位的标志，发出“克”的声音），隆起消失，可以伸展和弯曲。如果刺痛减轻，就说明已经复位。为了固定（在脱位处垫上毡垫），用绷带包扎。如果疼痛没有减轻，就观察情况。确信已经固定后，用营养物质滋补。如果长期脱位，可以进行艾灸。之后再进行包扎和固定。第九是骨折的固定。骨折的类型、骨折的症状、固定方法和复位按压。 骨折的类型有母子型骨折、笔尖型骨折、粉碎性骨折四种。这些又分为有伤口和无伤口两种。骨折的症状是发冷、震颤、无法移动。有风的症状是肿胀和粉碎性骨折。有伤口的难以用食物滋养，难以治愈。治疗方法是用包扎、内服药和固定来治疗。首先是治疗方法，拉伸（用手用力揉搓，外侧向内，内侧向外）使骨头对齐。注意保持长度不变，与原来的位置对齐。骨头外露时，用马、驴、山羊、绵羊的乳汁清洗，用油脂降低热度。涂抹冰片、檀香、藏红花和乳汁。过夜后，内服酒，用艾草熏蒸。之后
English
One should employ methods for reducing dislocations. There are four types of dislocations: right, left, above, and below. The shoulder (pressed by the elbow) and above the knee (like covering a pot) are unlikely to dislocate. Wide (large width) and tight joints (trained with two houses) are unlikely to dislocate to the left or right. The elbow (best bow cover) and wrist joints (covered with a sieve) are unlikely to dislocate backward. The hip has two types of dislocations: outward (going long) and inward (going short). The symptoms of a dislocation are a slight stinging pain. There will be swelling, and the ability to extend and flex will be impaired. The dislocated area will have protrusions, depressions, lengthening, or shortening. The ligaments of the hip and the connection of the scapula will be severed. Even if reduced, it will not stay in place and will become lame. The reduction method is to perform it on a fresh dislocation before swelling occurs. For old injuries, soften the muscles with a bath before proceeding. In any case, pull the joint forcefully to separate it. Push from the head of the bone on the dislocated side inward. After separating the joint, press the dislocated side in. If pressed without separating, the joint will misalign and rub. If separated, it will return to its place as it is pressed. Alternatively, pull with a rope (the body held by someone, pulling the dislocated limb) and strike with a stick. A sound will be produced (as a sign of reduction, a "crack" sound), the protrusion will disappear, and extension and flexion will be possible. If the stinging pain decreases, it means it has been reduced to its place. To stabilize it (padding the dislocated area with felt), apply a bandage and tie it. If the pain does not decrease, observe the situation. After being sure it is stable, nourish it with nutrients. If there is a long-term dislocation, moxibustion can be applied. After that, bandage and immobilize it. Ninth is the fixation of bone fractures. The types of fractures, the symptoms of fractures, the fixation methods, and the reduction and pressing. The types of fractures are mother-child fractures, pen-tip fractures, and comminuted fractures. These are further divided into two types: with wounds and without wounds. The symptoms of a fracture are coldness, tremors, and inability to move. The symptoms of wind are swelling and comminuted fractures. Those with wounds are difficult to nourish with food and are difficult to heal. The treatment method is to treat with bandaging, internal medicine, and immobilization. First, the treatment method is to stretch (rubbing forcefully with the hands, the outer side inward, the inner side outward) to align the bones. Pay attention to keeping the length unchanged and aligning with the original position. When the bone is exposed, wash it with the milk of horses, donkeys, goats, and sheep, and reduce the heat with oil. Apply camphor, sandalwood, saffron, and milk. After overnight, administer alcohol internally and fumigate with mugwort. After that
Chinese
如果温度适宜，骨头容易复位。 用力拉扯会导致骨头内移。 如果无论如何都无法复位，就用锯子逐渐锉平。 用青稞酒调和，稀稠皆可。 鸡蛋、羊血、羊油、羊肾的汁液。 加上胶和面粉，涂抹得像绵羊奶一样厚。 大关节涂抹一指高，小关节涂抹一指宽。 腿部则涂抹得与腿一样厚。 或者用鸡蛋、羊血、面粉。 以及黄连、胆汁，混合均匀后涂抹。 用薄厚适中的毡子，用毛线缠绕。 然后在上面用亚麻布结实的捆绑。 松了会错位，紧了上下会肿胀。 严重的话，在上面加上木板固定。 药物方面，将獐牙菜的汁液内服。 新鲜的酥油、牛奶、白糖，三者混合，汁液丰富。 阿瓦、阿亚嘎、蜂蜜、酥油混合服用。 有伤口的，切开后塞入石膏。 冰片、熊胆、藏红花、白檀香。 用獐牙菜和白糖混合，可以促进骨头愈合。 如果适合且感觉舒适，就不要动它。 如果不适合，就在三、五、七天后解开。 将错位、长短不一、弯曲的骨头折断后捆绑。 如果出现流脓、伤口溃烂、骨头被侵蚀的情况。 就用腐蚀、烧灼和药物来治疗。 最后，展示关键的错位复位方法。 肌肉的关键在于水肿、血肿、肿胀、腐烂四种。 血管的关键在于游走、牵引、扩张、破裂四种。 关节的关键在于肿胀和错位两种。 肌腱的关键在于僵硬和挛缩。 首先是肌肉水肿，分为热性水肿和寒性水肿两种。 热性水肿表面柔软，深处坚硬，上部发热。 肿胀处流出像尿液一样的浆液。 对此，从内部用药物驱散、清洁、干燥（用冰片、苦参、藏红花、檀香、石榴皮、熊胆、诃子、黄连、白糖，用冰水调服）。 对于伤口，用彩色或黑色的敷料覆盖。 不要在伤口处放血，在其他肿胀的地方放血。 如果疼痛加剧、脓液增多、肿胀发热，就进行引流。 寒性水肿发热轻微，肿胀较小，脓水少。 食欲不振，面色苍白，疼痛不确定。 内服新鲜的滋补品和五味丸。 用热敷或彩色药浴来处理伤口。 在气孔和缝隙中用火烧灼。 如果这样还不行，就用肉、酒、红糖、酥油混合涂抹。 引流后，按照通常的方法，根据适合的情况进行治疗。 血肿分为像石头一样坚硬和化脓两种。 像石头一样坚硬的血肿又分为热性血肿和寒性血肿两种。 热性血肿红肿坚硬，疼痛剧烈，无法忍受触摸。 发热高，热感游走，脉象快。ེ་མར་（用黑色的东西涂抹）。即使这样也无法制服，就用驱邪之法（用芒柄花、白菖蒲、白檀香、诃子、姜黄、青盐、北蒽、八年陈的尿液混合涂抹）。或者用诃子、北蒽、余甘子、毛诃子，收集被大肉虫吃过的残渣混合涂抹。或者用先前的圣檀香木，小果诃子、北蒽、荜茇、日光草、砂糖混合尿液，少量多次涂抹，如果出现疼痛就用火艾灸）来压制邪气。 肌肉肿块有热性肿块和寒性肿块两种。 热性肿块肿胀呈紫黑色，热气大。 如果出现腐烂、冒烟、流脓、僵硬等症状，就用诃子、石蜂糖、黄连、酸奶涂抹。 在上面盖上麦麸、灯芯草的垫子，用薄布包扎，用酸奶浸泡伤口。有时用冷水喷洒，涂抹黏土。在靠近肿胀的地方或肿胀下方放血。如果无法控制，就用泻药来清除，以此来压制邪气。 寒性肿块肿胀大，热量小，颜色发白。脓水少，疼痛感小。 对于这种情况，用（用浓稠的面粉、融化的酥油、白芥子、草果、荜茇、盐、黑酥油熬制的）阿萨熏蒸，用温泉水清洗。从内部用三种新鲜的精华来滋养。 腐烂有糜烂、溃疡和渗出。 糜烂就像腐肉被咀嚼过一样。溃疡蔓延，脓液多，腐烂且气味难闻。 对于这种情况，首先用酸奶浸泡来清除腐烂和糜烂。用碱水清洗，然后用胆汁（鱼胆、熊胆、石花、人乳）清洗。用腐烂的灰烬、诃子、石蜂糖、黄连、酸奶。 涂抹在非伤口处，用水鸟的羽毛按压。在伤口上涂抹烧焦的青稞、胆汁、石花，以及水脂、油麻混合物，并用纱布覆盖。然后在上面用薄薄的细布松散地包扎。 或者将黄蜡和酸奶混合涂抹。或者用灰烬混合物（苏木、白花乌头、瑞香狼毒、水脂、陈旧的炉底灰烬烧成白色，与白酥油和各种胆汁混合）涂抹木贼的干燥汁液。（熊胆、藏红花、豆蔻、朱砂、石花、姜、安息香、砂糖、蜂蜜、白酥油涂抹，用绸缎覆盖，用棉花浸泡在油中熬制）的伤口药膏。 内服药（虎肉花、熊胆、紫草汤剂，减少食物，新鲜精华，服用锡霍散）用食物来滋养腐烂和糜烂。 食肉溃疡是喜欢腐烂血肉的溃疡。腐烂的血液渗出，像老鼠啃食过的东西一样。气味难闻，晚上会变得更严重。对于这种情况，用紫草叶、香柏根、酸奶混合包扎。在靠近的地方切开血管放血。
English
If the temperature is right, the bone is easy to reset. Pulling hard can cause the bone to move inward. If it cannot be reset no matter what, use a saw to gradually file it down. Mix with barley wine, either thin or thick. Eggs, sheep's blood, sheep's oil, sheep's kidney juice. Add glue and flour, and apply it as thick as sheep's milk. Apply one finger's height to large joints and one finger's width to small joints. For the legs, apply it as thick as the legs. Or use eggs, sheep's blood, flour. And Coptis chinensis, bile, mix well and apply. Wrap with felt of moderate thickness, with woolen thread. Then tie it firmly with linen cloth on top. If it is loose, it will be dislocated, and if it is tight, it will swell up and down. In severe cases, add wooden boards on top to fix it. For medicine, take the juice of Swertia in the abdomen. Fresh butter, milk, and white sugar, the three are mixed, and the juice is rich. Ava, Ayaga, honey, and butter are mixed and taken. If there is a wound, cut it open and insert gypsum. Borneol, bear bile, saffron, white sandalwood. Mixing Swertia and white sugar can promote bone healing. If it is suitable and feels comfortable, do not move it. If it is not suitable, untie it after three, five, or seven days. Break and tie the dislocated, uneven, and curved bones. If there is pus, wound rot, or bone erosion. Treat with corrosion, cauterization, and medicine. Finally, demonstrate the key dislocation reduction methods. The key to muscles lies in edema, hematoma, swelling, and rot. The key to blood vessels lies in wandering, traction, expansion, and rupture. The key to joints lies in swelling and dislocation. The key to tendons lies in stiffness and contracture. First, muscle edema is divided into two types: hot edema and cold edema. Hot edema has a soft surface, hard inside, and heat on the top. The swollen area oozes serous fluid like urine. For this, dispel, cleanse, and dry from the inside with medicine (use borneol, Sophora flavescens, saffron, sandalwood, pomegranate peel, bear bile, Terminalia chebula, Coptis chinensis, white sugar, and mix with ice water). For wounds, cover with colored or black dressings. Do not bleed at the wound, bleed at other swollen areas. If the pain worsens, pus increases, and the swelling is hot, drain it. Cold edema has slight fever, small swelling, and little pus. Poor appetite, pale complexion, uncertain pain. Take fresh tonics and Five Flavor Pills internally. Treat the wound with hot compresses or colored medicinal baths. Cauterize the air holes and crevices with fire. If this does not work, mix meat, wine, brown sugar, and butter to apply. After drainage, treat according to the usual method, depending on the suitability. Hematoma is divided into two types: hard as a stone and suppurating. Hematoma that is hard as a stone is divided into hot hematoma and cold hematoma. Hot hematoma is red, swollen, hard, and painful, unbearable to touch. High fever, wandering heat, and rapid pulse.