Tibetan
ཁོག་ཁེངས་ནས་འཆི་བར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་རྩ་ཁ་འབུད་པའི་ཟས་སྤྱོད་གཟབ། །མཚོན་ལམ་ ཐུང་ན་རྩ་ཁ་མི་ཟིན་ཞིང་། །ཆུ་སེར་ལྗིད་མི་ལྟུང་བས་མཁས་ན་འཚོ། །གློ་སྨད་མཚོན་ལམ་ ཐུང་ཡང་ཆུ་སེར་གསོག །མཚོན་ལམ་རིང་ཡང་རྩ་ལ་ཟིན་པ་ཉུང་། །དེ་ཕྱིར་དོན་ཐིགས་ གསོག་པས་གསོ་དཀའ་སྦྱོང་། །གསུམ་པ་ནང་བརྟོལ་མ་བརྟོལ་བརྟག་པ་ནི། །ནང་བརྟོལ་ སྨྲར་བཅུག་སྐད་ཀྱི་མཇུག་ཆད་ཅིང་། །འགྲོ་བའི་སྟངས་ཞན་ཁོང་ལྕི་དབུགས་མི་བདེ། །གློ་ སོར་ལངས་པས་གང་རྒྱབ་ཕྱོགས་སུ་འཁྱོག །ཁ་ཟས་མི་འདོད་ཟུག་ཆེ་སྐྲ་མཚམས་རྔུལ། །དེ་ དགུ་ཚང་ན་ནང་དུ་བརྟོལ་བ་ཡིན། །གསང་སྟོང་ཕོག་དང་དོན་སྣོད་མ་ཟིན་ཞིང་། །ཁྲག་མ་ ཤོར་ན་མདའ་ལམ་རིང་གྱུར་ཡང་། །ཟུག་ཆུང་དབུགས་བདེ་མདངས་གསལ་འགྲོས་མ་ ཉམས། །ཚད་པ་མ་སྐྱེས་ཟས་ཞིམ་སྐད་གདངས་དྲག །དེ་ནི་བརྟོལ་བའི་མ་བརྟོལ་བ་ཞེས་བྱ། ། རྩ་གཉན་ཆོད་ན་ངམས་ནག་གདོང་པ་སྣུམ། །ལུས་ལྕི་སྐོམ་དད་ཆེ་ལ་དང་ག་འགག །ཉིན་ མོ་གཉིད་དང་ཟུག་ཆེ་གློ་མང་སོར། །རྩ་ཐིགས་གསོག་པས་མ་བརྟོལ་བརྟོལ་དང་འདྲ། །ཤ་ 25-413 གཉན་རུས་གཉན་བཅད་བརྡུངས་ཟུག་གཟེར་ཆེ། །མ་བརྟོལ་བ་ཡང་བརྟོལ་བར་གོལ་ས་ ཡོད། །སྦོ་སྒྲེག་དྲི་ཆུ་སྲི་དང་ལྡང་དུབ་བྱེད། །བྱང་ཁོག་སྨད་ཀྱི་ནང་བརྟོལ་སྤྱི་རྟགས་ཡིན། ། བཞི་པ་ཁྲག་ངན་བབས་པའི་རྟགས་བསྟན་པ། །གླང་ཐབས་ན་ཞིང་ཁུག་པ་ལྷེན་འོག་ གཟེར། །ཙོག་པུར་མི་ཟུག་སྔས་ལ་ཉལ་མི་ཤེས། །ལུས་འདར་སྐྲ་འདབ་རྔུལ་ཞིང་སོ་དྲེག་ ཆགས། །གྲང་ན་ཟུག་ཆེ་དྲོས་ན་བདེ་བར་ཚོར། །ཞག་ཏུ་ལོན་ནས་ལྕེ་མཆུ་རྙིལ་བཀྲག་ འཆོར། །རྩ་གྲིམས་ཆུ་དམར་སྟོད་དགུ་ཤེད་ཉམས་བྲི། །དེ་རྟགས་ལྡན་ན་ཁྲག་ངན་བབ་པར་ ངེས། །ལྔ་པ་དོན་སྣོད་ཟིན་པའི་རྟགས་བསྟན་པ། །དོན་ཟིན་ཕོག་དུས་ཤེས་པ་ཟི་ཞིང་འཚུབ། ། གང་ཟིན་ཚིགས་གསང་ཁ་བྱེ་མནན་ན་ན། །དབུགས་ཐུང་དགྱེ་དགུ་མི་ཤེས་པང་ཆོས་ དགོས། །མོད་ལ་རྩ་ཆུའི་ཚ་བ་འུར་གྱིས་སྐྱེ། །དེ་དག་དོན་ལ་ཟིན་པའི་སྤྱི་རྟགས་ཡིན། །ཁྱད་ པར་སྙིང་ལ་མཚོན་ཕོག་བཏོན་དུས་འཆི། །སྙིང་ཚིལ་བརྒྱལ་འབོག་དངང་འདར་བཞིན་ མདངས་ཉམས། །ཆུ་གཏོར་ཁུས་གདབ་བསྐུ་བྱུག་འོ་དྲོན་བཏིག །དེ་རྗེས་གྲུངས་ནས་དྲན་ གསལ་གསོ་གླགས་ཡོད། །སྙིང་རྩ་བཙན་ཆོད་སྨྱོ་འདར་དངང་ཆུང་འབྱུང་། །རྩ་ཐིགས་ཤོར་ ན་སྙིང་ལ་རྣག་ཆུ་གསོག །སྲོག་རྩ་ཆད་ཕུག་རྒྱབ་པའི་མོད་ལ་འཆི། །བཙན་བརྡུངས་ཟུག་ གཟེར་ཆེ་ཞིང་འདྲེ་ལོག་བྱེད། །ལག་པས་ས་འབྲད་ཚབས་ཆུང་འཚོ་བ་སྲིད། །གློ་ཕུག་གློ་ལུ་ མི་ཤེས་ཟ་ཟི་སྨྲ། །དབུགས་ནི་ཉི་མས་འཚིག་པའི་ཁྱི་དང་འདྲ། །རྨ་ནས་དབུགས་འབྱུང་ཁྲག་ སྦུ་ཅན་དུ་སྐྱུག །སྟག་མགོ་ཟིན་ན་ཞག་བདུན་ལོ་དུས་འཆི། །གློ་སྒང་བདུན་དགུ་རྩིབས་ལ་ དགུ་བཅུ་གཅིག །གློ་བཤམ་བཅུ་བདུན་བཅུ་དགུའི་དུས་ན་འཆི། །གློ་བུ་གང་ལ་ཕོག་ཀྱང་ མོད་ལ་འཆི། །འགོར་ཡང་ཞག་གསུམ་དག་ལས་རིང་མི་སྡོད། །གློ་རྩ་ཆོད་ན་ལུད་པ་ཙན་ དམར་ལུ། །རྩ་སྟེང་ཁྲིད་ཅིང་གཟེར་ལ་ཚ་བ་སྐྱེ། །གདོང་སྣུམ་དབུགས་མི་བདེ་ལ་གྲང་ཤུམ་ བྱེད། །རྩ་ཐིགས་ཤོར་ན་གློ་ལ་རྣག་ཆུ་གསོག །ཁྱད་པར་ཚིགས་འགྲམས་སྟོད་དུ་མཇིང་པ་ 25-414 རེངས། །སྨད་དུ་མཁལ་རྐེད་ན་ཞིང་རྐང་པ་འཕྱེས། །ཁུག་པ་ལྡང་དུབ་སྔོན་བུ་སྐྱིགས་བུས་ འདེབས། །གཟེར་མགོ་སྐད་འཛེར་མགོ་རྨ་དུང་འབུད་སྐྲངས། །བསྣོལ་མ་ཉལ་དཀའ་ཆར་བུ་ སོག་དབྲག་གཟེར། །མཆིན་དྲི་དཀར་པོ་བཅད་ན་སྐད་མི་ཕྱིན། །དབུགས་བསྡམ་འབུར་ ཚུགས་བལྟ་ཞིང་ཡན་ལག་གཡོབ། །ཟུག་ཆེ་སྒྲེག་པ་མང་ལ་ཟས་ཟོས་ན། །ཚབས་ཆུང་ མཁས་པས་མོད་དུ་གསོས་ན་འཚོ། །རྟགས་ཚད་ལྔ་ལ་ནད་ལྡོག་བདུན་ན་འཆི། །ཡོལ་བ་ ཕུག་ན་སྟོད་ཁྲག་སྨད་དུ་འཆོར། །སྨད་རླུང་སྟོད་དུ་འཆོར་བས་འཕྲལ་དུ་འཆི། །ནག་པོ་མགོ་ ལྕི་མིག་འཛུམ་ཁྲག་ནག་སྐྱུག །ཁུས་འདེབས་མིག་རྩ་རྒོད་ལ་བར་སྣང་བལྟ། །འདུག་སར་མི་ ཚུགས་དགུ་ཡི་དུས་ན་འཆི། །སྨྲ་འདོད་ཞེ་ས་མཁས་ལ་འགྲོ་འདུག་བྱེད། །ཆང་འདོད་བླུད་ན་ ཡི་གར་མི་འོང་བ། །ནག་པོ་བཙན་བརྡུངས་རྟགས་དེ་གསོ་བར་ནུས། །མཆིན་པ་རྩི་ཉམས་ གྱུར་པས་འཆི་བ་སྟེ། །ཚབས་ཆེ་ཁྲག་ཏུ་འཁྲུ་སྐྱུག་ཕོག་དུས་འཆི། །བརྡབས་བརྡུངས་མིག་ དམར་མདོག་སྔོ་འཁུན་བུ་འབྱུང་། །གདོང་སྣུམ་འགུལ་ན་རྩ་རྒྱས་ལྡང་དུབ་བྱེད། །ཚབས་ ཆུང་གྱུར་ན་མོད་དུས་གསོ་གླགས་ཡོད། །མཆིན་རྩ་བཙན་ཆོད་མགོ་དང་དཔུང་པ་ན། །ངོ་ གདོང་སྣུམ་ཞིང་མིག་སྤྲིན་དམར་པོར་འགྲོ། །མཆེར་པའི་ཆ་ག་སྙིང་འདར་གྲང་ཤུམ་བྱེད། ཁོང་སྦོ་ཕྱི་ས་འགགས་ཏེ་ལྔ་ན་འཆི། །བརྡབས་བརྡུངས་མཐིལ་དུ་ཕུག་ན་ཁོང་པ་སྦོ། །འཁྲུ་ འམ་རྒྱུན་འགག་གཡལ་སྦྲིད་མཆུ་སྙིལ་སྐྱ། །གདོང་མིག་ནག་ཐིག་འབྱུང་སྟེ་མཁས་པས་འཚོ། ། མཁལ་མ་གཉིས་ལ་རྩི་ཉམས་གྱུར་པས་འཆི། །མཁལ་ཐག་ཆད་ན་རྐང་པ་སྡུད་མི་ཤེས། ། ཁུས་འདེབས་ལུས་བགྲད་ཞག་གཅིག་ལོན་ནས་འཆི། །བརྡབས་བརྡུངས་མཁལ་ཚིལ་ཟིན་ ན་ལུས་པོ་ལྕི། །རྐང་ལག་སྡུད་དཀའ་ཆུ་སྲི་རྣ་བ་འོན། །དེ་ནི་མ
Chinese
因腹胀而死。因此，要小心食用能排出脉口之物。若伤口短则脉口不闭合，胆汁重则不坠落，精通者则能活。下肺伤口虽短亦会积聚胆汁。伤口虽长但能闭合脉者少。因此，若积聚精滴则难以治疗。第三，检查是否内伤：内伤者语无伦次，说话有气无力，走路不稳，腹重气短。肺叶竖起，身体向后弯曲。不思饮食，疼痛剧烈，发际出汗。若此九种症状齐全，则为内伤。若伤及空隙、未伤及脏器，且未出血，即使伤口长，疼痛亦轻微，呼吸顺畅，气色好，步态稳健，不发烧，食欲好，声音洪亮。此为虽伤但未伤及内脏。若脉热已断，则脸色发黑，面部油腻，身体沉重，口渴严重，食欲不振，白天嗜睡，疼痛剧烈，咳嗽频繁。若精脉积聚，则未伤亦如已伤。肉热、骨热、切断、击打，疼痛剧烈。未伤亦有误判为已伤之处。腹胀、嗳气、小便不畅、昏厥、疲惫。此为上腹部、下腹部内伤之共同症状。第四，显示恶血下流之症状：若腰部疼痛，腹股沟、肋下刺痛，不能蹲坐，无法靠枕而眠，身体颤抖，毛发竖立，出汗，牙垢增多，遇冷则疼痛加剧，遇热则感觉舒适。过夜后，舌头和嘴唇溃烂，失去光泽，脉搏紧绷，尿液发红，上身无力。若有此症状，则可断定为恶血下流。第五，显示伤及脏器之症状：伤及脏器，击中时意识模糊，烦躁不安。伤及何处，关节缝隙张开，按压则痛。呼吸急促，无法仰卧，需要垫子。随即脉搏和体温骤升。这些是伤及脏器之共同症状。特别是，伤及心脏，拔出箭时即死。心脂昏厥，惊恐颤抖，脸色苍白。洒水、敷药、涂抹、滴入温奶。此后若能苏醒，则有恢复的希望。若心脉被切断，则会发生癫狂、颤抖、惊恐等症状。若精脉流失，则心脏会积聚脓液。若生命脉断裂，击中后背则立即死亡。若被压碎或击打，则疼痛剧烈，且会发生鬼附现象。用手抓地
English
Death will occur from abdominal distension. Therefore, be careful with food and drink that can expel the pulse opening. If the wound is short, the pulse opening will not close, and if the bile is heavy, it will not fall. If one is skilled, one can live. Even if the lower lung wound is short, it will accumulate bile. Even if the wound is long, few can close the pulse. Therefore, if seminal fluid accumulates, it is difficult to treat. Third, examine whether there is internal injury: An internally injured person speaks incoherently, speaks weakly, walks unsteadily, has a heavy abdomen, and is short of breath. The lung lobes stand up, and the body bends backward. One does not desire food, has severe pain, and sweats at the hairline. If all nine of these symptoms are present, it is an internal injury. If the gap is injured, but the organs are not injured, and there is no bleeding, even if the wound is long, the pain is mild, breathing is smooth, the complexion is good, the gait is steady, there is no fever, the appetite is good, and the voice is loud. This is considered injured but not internally injured. If the pulse heat is cut off, the complexion will turn black, the face will be oily, the body will be heavy, there will be severe thirst, loss of appetite, daytime sleepiness, severe pain, and frequent coughing. If seminal pulses accumulate, then even if there is no injury, it will be like an injury. Flesh heat, bone heat, cutting, and striking cause severe pain. There are also cases where non-injury is mistaken for injury. Abdominal distension, belching, urinary incontinence, fainting, and fatigue are common symptoms of internal injury in the upper and lower abdomen. Fourth, the symptoms of the descent of bad blood are shown: If there is pain in the waist, stabbing pain in the groin and under the ribs, one cannot squat, cannot sleep with a pillow, the body trembles, the hair stands on end, there is sweating, and there is an increase in dental plaque. The pain worsens when cold, and one feels comfortable when warm. After overnight, the tongue and lips ulcerate and lose their luster. The pulse is tense, the urine is red, and the upper body is weak. If these symptoms are present, it can be determined that bad blood is descending. Fifth, the symptoms of injury to the organs are shown: When the organs are injured, consciousness is blurred and agitated at the time of impact. Wherever is injured, the joint gaps open, and it hurts when pressed. Breathing is rapid, one cannot lie on one's back, and a cushion is needed. Immediately, the pulse and body temperature rise sharply. These are common symptoms of injury to the organs. In particular, if the heart is injured, death occurs when the arrow is pulled out. Cardiac fat fainting, panic trembling, and pale complexion occur. Sprinkle water, apply medicine, smear, and drip warm milk. If one can wake up after this, there is hope of recovery. If the heart pulse is cut off, madness, trembling, and panic will occur. If seminal pulses are lost, pus will accumulate in the heart. If the life pulse is severed and the back is struck, death will occur immediately. If crushed or struck, the pain will be severe, and ghost possession will occur. Grabbing the ground with hands
Chinese
小患或可生。肺穿孔，咳嗽， 不知所云语无伦次。呼吸如烈日下的狗。伤口出气，吐血沫。 若伤及虎口，七日或一年内亡。肺上七九根肋骨， 九十一根。肺下十七十九时亡。无论伤及何肺叶， 速亡。迟亦不过三日。肺脉断则痰如旃檀红。 脉上行，痛且发热。面色油光，呼吸困难，寒颤。 脉滴落，则肺积脓水。尤以关节肿胀，上部颈项 僵硬。下部腰肾痛，腿脚颤抖。囊肿起伏，以气嗝压迫。 疖子头痛，伤口如海螺般肿胀。辗转难眠，如冰雹般刺痛。 若切断肝脏的白气味，则发不出声音。呼吸急促，凸起，观察，摇动四肢。 剧痛，嗳气多，若进食，小患，若贤者速治则生。五种征兆，七日病转则亡。若穿破膈膜，则上部血流向下部。 下部气流向上部流，则立即死亡。黑色，头重，眼睑下垂，吐黑血。 弯腰，眼脉粗大，仰望天空。坐立不安，九日内亡。想说话，尊敬，擅长行走。 想喝酒，灌入则不悦。黑色，强力击打之征兆可治。肝脏失去光泽则死。 重症，吐血腹泻，发作时死。击打，眼睛发红，脸色发青，发出呻吟声。 面色油光，动则脉搏扩张，起伏不定。若为小患，及时治疗则有希望。肝脉强断，头和肩膀疼痛。 面色油光，眼白变红。脾脏部位心悸，寒颤。 腹胀，大便不通，五日内亡。击打腹部中心，则腹胀。 腹泻或便秘，口渴麻木，嘴唇发青。脸上和眼睛出现黑点，贤者可治。 双肾失去光泽则死。肾脏断裂则无法收腿。 弯腰，身体伸展，一日后亡。击打肾脏脂肪，则身体沉重。 腿脚难以收缩，水肿耳聋。此乃
English
Minor ailments may allow survival. Lung perforation, coughing, Speaking incoherently and nonsensically. Breathing like a dog scorched by the sun. Breath escaping from the wound, vomiting blood clots. If the tiger's mouth is injured, death within seven days or a year. The lungs have seventy-nine ribs above, ninety-one. Death occurs at seventeen or nineteen below the lungs. No matter which lobe is injured, death is swift. At most, it will not last longer than three days. If the lung artery is severed, the sputum will be like red sandalwood. The pulse rises, causing pain and fever. The face is oily, breathing is difficult, and there are chills. If the pulse drips, pus accumulates in the lungs. Especially if the joints are swollen, the neck is stiff above. In the lower part, the waist and kidneys ache, and the legs tremble. Cysts rise and fall, pressed by hiccups. The head of the boil is painful, and the wound swells like a conch shell. Restless sleep, stabbing pain like hail. If the white odor of the liver is cut off, no sound can be made. Shortness of breath, bulging, observing, shaking limbs. Severe pain, frequent belching, and if food is eaten, it is a minor ailment. If a wise person treats it quickly, there is life. Five signs, and if the disease reverses in seven days, there is death. If the diaphragm is punctured, blood from the upper part flows to the lower part. If the lower air flows to the upper part, death is immediate. Blackness, heaviness of the head, drooping eyelids, vomiting black blood. Bending over, the eye veins are thick, looking up at the sky. Restlessness, death within nine days. Wanting to speak, respect, skilled at walking. Wanting to drink alcohol, if force-fed, displeasure. Blackness, the sign of a strong blow, can be cured. If the liver loses its luster, there is death. A serious illness, vomiting blood and diarrhea, death upon onset. Striking, the eyes turn red, the face turns blue, groaning sounds are made. The face is oily, and when moving, the pulse expands and fluctuates. If it is a minor ailment, there is hope if treated in time. If the liver artery is strongly severed, the head and shoulders ache. The face is oily, and the whites of the eyes turn red. Palpitations in the spleen area, chills. Abdominal distension, constipation, death within five days. Striking the center of the abdomen causes abdominal distension. Diarrhea or constipation, thirst, numbness, blue lips. Black spots appear on the face and eyes, a wise person can cure it. If both kidneys lose their luster, there is death. If the kidney is severed, the legs cannot be retracted. Bending over, the body stretches, death after one day. Striking the kidney fat causes the body to become heavy. Difficulty retracting the legs and feet, edema, deafness. This is