Tibetan
་ལས་ཉེས་པ་དངོས་སུ་སྟོན་པ་བརྟག་པའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པའོ།། །། ༄། །ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ། ངན་གཡོ་སྐྱོན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྟག་པའི་ལེའུ། དེ་ནས་ཡང་དྲང་སྲོང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །ཀྱེ་དྲང་སྲོང་ ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག །ངན་གཡོ་སྐྱོན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྟག་པ་ནི། །མཚན་ཉིད་ཤེས་བྱ་མཚང་འབྲུ་ དེ་དུས་བསྲིང་། །སྔར་རྗེས་བཅད་དང་བཅུད་ལ་བོར་བ་དང་། །ཁ་བཅིང་སྤོ་ལ་གདོན་དང་ ཐབས་འོག་གཞུག །དང་པོ་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི། །ནད་ཀུན་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་རྟགས་ 25-81 ཤེས་པས། །འདི་ན་ཙམ་ལས་འདི་འོང་རྟོགས་པར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་དེ་ལ་གོམས་ཤིང་འདྲིས་ པ་གཅེས། །རིན་ཆེན་ལ་སོགས་བཟང་ངན་ཤེས་པ་ཡང་། །བསྟན་བཅོས་མ་ཡིན་དེ་མེད་པར་ ཡང་མིན། །མཚང་འབྲུ་ཕོ་ཉ་འབྲེལ་བ་ཐབས་ཀྱི་ཕྱིར། །ཅི་ན་ཇི་ལྟར་གང་བཏང་སུ་ཡིན་དང་། ། ཞག་གྲངས་དཔྱད་པས་མི་སྨྲ་མངོན་པར་ཤེས། །དུས་བསྲིང་རིངས་སྟབས་མ་ཡིན་ཐངས་ ཅིག་གནས། །དེ་བར་ལུས་ངག་ཡེངས་མ་གཏམ་ལ་དཔྱད། །རྗེས་བཅད་གཏར་བསྲེག་སྨན་ སྦྱོར་ཅི་བྱས་བཙལ། །བརྙེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཚ་གྲང་ཕྱོགས་མཐུན་རྟོགས། །བཅུད་ལ་བོར་བ་མི་ སྨྲ་མ་རྟོགས་ན། །སྒྲོག་ཕྱིར་ངན་པ་མི་བྱ་གདོན་བཅོས་དགོས། །སྨན་ཅིག་སྦྱར་ན་ཕན་ཞེས་ བྱིང་པོར་སྨྲ། །ངང་གིས་མི་ཐུབ་འདི་ན་ཅི་བྱ་འབྱིན། །ཁ་བཅིང་ཞེས་པ་ཁ་ཅིག་ཕྲད་པ་དང་། ། སྨྲ་བར་བྱེད་པ་སྨོས་པས་ཚུད་བྱས་ཏེ། །ཅི་ན་སྨན་པས་ཤེས་ཀྱི་བཤད་མི་དགོས། །གསལ་ བར་བརྗོད་པས་སྐྱེ་བོ་ངོ་མཚར་ཟེར། །སྤོ་ལ་གདོན་པ་ཐབས་ཀྱིས་རྟོགས་གྱུར་ན། །གཞན་ དག་རྩ་ཆུ་ན་ལུགས་མང་བརྟག་དགོས། །ང་ལ་མ་ཡིན་གཅིག་ལ་ཁ་དམར་གདགས། །མིག་ བལྟས་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ཅེས་གྲགས་པ་འབྱུང་། །ཡང་ན་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་པས་བརྟག་མཁས་ཟེར། ། ཐབས་འོག་གཞུག་པ་ཀུན་གྱིས་སྐད་མི་སྟེར། །རྣམ་པའི་ཁ་དམར་བཏགས་ལ་རྫོང་ལ་བྲོས། ། དང་པོ་ཟས་སྤྱོད་མི་འཕྲོད་གདོན་གྱིས་རྐྱེན། །རུལ་སྐྱུར་དྲག་ཤུལ་རྗེན་ཟས་གནོད་ཅེས་བྱ། ། གཉེན་པོ་ཕན་གནོད་མེད་པའི་སྙོམས་པ་དབོག །རྫོང་ལ་འབྲོས་པ་ནད་དང་སྨན་གྱི་མིང་། ། སྔ་ན་མ་གྲགས་མི་ཤེས་ངོ་མཚར་བརྗོད། །དེ་ཡིས་མ་རྟོགས་གྱུར་ཀྱང་མཁས་ཁྱད་འབྱིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །བདུད་རྩི་སྙིང་པོ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་གསང་བ་མན་ངག་གི་རྒྱུད་ལས་ ངན་གཡོ་སྐྱོན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྟག་པའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པའོ།། །། ༄། །ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པ། སྤང་བླང་མུ་བཞིར་བརྟག་པའི་ལེའུ། དེ་ནས་ཡང་དྲང་སྲོང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །ཀྱེ་དྲང་སྲོང་ ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག །སྤང་བླང་མུ་བཞིའི་སྒོ་ནས་བརྟག་པ་ནི། །གསོ་བླ་གསོ་དཀའ་གསོ་ཙམ་ 25-82 སྤང་བ་བཞི། །གསོ་བླ་བ་ནི་ཡན་ལག་ལྡན་པ་དང་། །གང་ཟག་ནད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གསོ་བླ་བ། ། ཡན་ལག་སྒོ་ནས་གསོ་བར་བླ་བ་ནི། །སྨན་པ་སྨན་དང་ནད་གཡོག་རྣམ་པ་གསུམ། །སྨན་ པ་མཁས་པའི་བཏེགས་ལ་འཛེགས་པ་དང་། །གཞུང་གི་དོན་ཤེས་ལས་རྣམས་མཐོང་ཞིང་ གཙང་། །སྨན་ནི་ཆོ་ག་ཡོན་ཏན་མང་དུ་ལྡན། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་འཕྲོད་པར་སྦྱར་བའོ། ། ནད་གཡོག་སྒྲིམ་བརྩེ་གཙང་སྦྲ་བློ་དང་ལྡན། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལྡན་ན་གསོ་བ་བླ། ། གང་ཟག་ནད་པ་སྐྱེས་བུ་གཞོན་ཞིང་དུལ། །སྙིང་སྟོབས་ལྡན་ཞིང་སྨན་ཀུན་བཟོད་པའི་ ལུས། །རྫས་ཕྱུག་བསྒོ་བ་ཉན་ལ་ཤེས་པར་ནུས། །དྲིས་པའི་ནད་རྟགས་ཟློས་མཁས་གསོ་ བླའི་ཡུལ། །ནད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གསོ་བར་བླ་བ་ནི། །རྒྱུ་དང་སྔར་ཚུལ་མཚན་ཉིད་ཆུང་བ་དང་། ། གནོད་བྱ་ཡུལ་དུས་རང་བཞིན་མི་མཚུངས་དང་། །གནོད་མེད་ལམ་གཅིག་རྐྱང་པ་གསར་ གསོ་བླ། །འོན་ཀྱང་རིམས་ལ་ཡུལ་དུས་མཚུངས་པ་དང་། །ཆུ་འགགས་ནད་ལ་གནོད་བྱ་ མཉམ་པ་དང་། །ཁྲག་སྐྲན་རྙིང་པ་གསོ་བ་བླ་ཞེས་བྱ། །གསོ་དཀའ་བ་ནི་བླ་བ་དེ་དག་འདྲེས། ། ཐབས་མང་ཡུན་རིང་གསོ་བ་དགོས་པའོ། །དེ་ལས་གོ་ཟློག་གྱུར་ལ་གོམས་ཕན་ཉིད། །ཚེ་ ཡི་ལྷག་མ་ལུས་སྲིད་གསོ་བ་ཙམ། །སྤང་བར་བྱ་ལ་གསོ་ཐབས་ཡོད་མེད་གཉིས། །རྒྱལ་པོ་ དགེ་བའི་བཤེས་དང་འགྲོ་ལ་སྡང་། །སྨན་པས་བྱས་པ་མི་གཟོ་བརྙས་པ་བྱེད། །བྲེལ་དང་ འབྱོར་པ་མི་ལྡན་ཉན་མི་བཏུབ། །ཚེ་ཟད་མྱ་ངན་ལ་གནན་བསྟན་པ་བཤིག །སྐྱེ་བོའི་ཡ་ག་ ངན་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །གསོ་ཐབས་ཡོད་ཀྱང་སྤང་བར་བཤད་པ་ཡིན། །གསོ་ཐབས་མེད་ པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི། །ཤིན་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་འཆི་ལྟས་སྣང་། །སྲོག་གཅོད་ནད་དགུས་ དེ་ལུས་བཟུང་བ་སྤང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བདུད་རྩི་སྙིང་པོ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་གསང་བ་ མན་ངག་གི་རྒྱུད་ལས་སྤང་བླང་མུ་བཞིར་བརྟག་པའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པའོ།། །། ༄། །ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པ། གསོ་ཚུལ་སྤྱིར་བསྟན་པའི་ལེའུ། དེ་ནས་ཡང་དྲང་སྲོང་ཡིད་ལས་སྐྱེས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་ཞུས་སོ། །ཀྱེ་སྟོན་པ་དྲང་སྲོང་ 25-83 རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལགས། གསོ་བྱེད་ཐབས་ཀྱི་གནས་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བགྱི། འཚོ་ མཛད་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོས་བཤད་དུ་གསོལ། ཞེས་ཞུས་པ་ལས། སྟོན་པས་ག
Chinese
从过失真实显现的观察品，第二十四品完。 ༄。 第二十五品，从奸诈过患之门观察品。 此后，又贤者智慧之智如是说：嘿！大贤者谛听！从奸诈过患之门观察是：体性所知，揭露隐私，延缓时间，先前之后截断和精要遗失，口禁搬运邪魔和方法置下。首先体性应当了知是：所有疾病共同和特殊征相知晓，仅由此处从此而来就能领悟，因此对此熟悉亲近珍爱。珍宝等好坏知晓也是，论典不是没有也不行。揭露隐私使者关联方法的缘故，何处如何所施何人是谁和，时日数量观察不语显现知晓。延缓时间长久不是迅速暂时安住，其间身语散乱以言语观察。之后截断放血烧灼药物调合做了什么寻找，仅是获得就能冷热顺应领悟。精要遗失不语不领悟，为了欺骗不作恶事邪魔调伏必要。一种药物调合有益虚弱说，自然不能胜任此处做什么揭示。口禁说的是一些相遇和，说话所说包含做了，何处医生知晓不必说，清楚说出人们感到稀奇。搬运邪魔以方法领悟后，其他脉搏小便病状众多观察必要。不是我的是给一人扣帽子，眼睛看了一下就足够之说出现。或者仔细观察就能称为观察能手。方法置下所有不发出声音，各种帽子扣上向城堡逃跑。首先饮食行为不适邪魔的缘故，腐烂酸涩剧烈生食有害这样说。对治有益无害的平衡搬运，向城堡逃跑是疾病和药物的名称。以前没听说不了解说稀奇，因此不领悟也能显出能手。 如是说。甘露心要八支秘密窍诀续中，从奸诈过患之门观察品，第二十五品完。 ༄。 第二十六品，舍取四边观察品
English
Chapter Twenty-Four on Examining the Actual Manifestation of Faults is Complete. ༄. Chapter Twenty-Five: Examining Through the Door of Deceitful Faults. Then, the wise sage of knowledge spoke thus: Hey! Great sage, listen! Examining through the door of deceitful faults is: understanding the nature, revealing privacy, delaying time, cutting off before and after, and losing essence. Mouth restraint, moving demons, and placing methods. First, the nature should be understood: knowing the common and specific signs of all diseases, from just this place, it can be understood that it comes from here. Therefore, it is important to be familiar and intimate with it. Knowing good and bad things like jewels is also not just from treatises, but it is also not possible without them. Revealing privacy, the connection of messengers is for the sake of methods. Where, how, what is given, who is who, and examining the number of days, one knows the unspoken manifestation. Delaying time is not quick, but temporarily staying. In between, examine the body and speech for distractions and words. Afterwards, find out what was done with cutting, bloodletting, burning, and medicine mixing. Just by obtaining it, one can understand the agreement of hot and cold directions. If the essence is lost and one does not speak or understand, in order to deceive, one should not do evil deeds, and it is necessary to subdue the demons. If one medicine is mixed, it is said to be beneficial and weak. Naturally, one cannot overcome it, what should be done here is revealed. Mouth restraint means that some meet and, by speaking, what is said is included. Where the doctor knows, there is no need to say. Clearly stating it, people say it is amazing. Moving demons, if one understands through methods, it is necessary to examine many other pulses, urine, and illnesses. It is not mine, but putting a hat on one person, the saying that just looking at the eyes is enough appears. Or, examining carefully, one can be called an expert examiner. Placing methods, everyone does not make a sound, putting on various hats and fleeing to the castle. First, inappropriate diet and behavior are due to demons, saying that rotten, sour, violent, and raw foods are harmful. The antidote is to move the balance of harmless benefits. Fleeing to the castle is the name of diseases and medicines. Saying that it is amazing that one has never heard of it before and does not understand it. Therefore, even if one does not understand, one can show expertise. Thus he spoke. From the Secret Quintessential Eight-Branched Nectar Tantra, Chapter Twenty-Five on Examining Through the Door of Deceitful Faults is Complete. ༄. Chapter Twenty-Six: Examining the Four Extremes of Abandonment and Adoption.
Chinese
然后，正士智慧明了又这样说道：伟大的正士请听！从取舍四边的方式进行观察，是治疗容易、治疗困难、治疗一般、放弃四种。容易治疗的是具备条件，以及从病人和疾病的角度容易治疗。从条件方面容易治疗的是：医生、药物和护理人员这三种。医生是精通医术的高手，通晓经典意义，见解透彻且行为端正。药物具备多种仪式和功效，配制精良且适宜。护理人员细心、有爱心、干净、聪明。具备这十二个条件就容易治疗。病人是年轻温顺的男子，有毅力，身体能承受各种药物，家境富裕，能听懂并理解医嘱，能准确描述病情，这是容易治疗的对象。从疾病的角度容易治疗的是：病因、初期症状和特征轻微，致病因素与时间、地点、性质不相符，没有危害，途径单一，病情新发。然而，对于瘟疫来说，如果时间地点相同；对于水肿病来说，如果致病因素相同；以及陈旧的血瘤，都被认为是容易治疗的。难以治疗的是上述容易治疗的因素混合在一起，需要多种方法和长时间的治疗。与此相反，如果情况颠倒，已经习惯了某种治疗方法并有效，或者只是为了维持残余的生命，这只能算是勉强治疗。对于应该放弃的情况，分为有治疗方法和没有治疗方法两种。国王、不听劝告的善知识、憎恨众生的人，不尊重医生的努力反而轻视，忙碌且贫穷，不听劝告，寿命将尽，被悲伤压倒，破坏教法，或者因为产生恶劣影响的人，即使有治疗方法也应该放弃。因为没有治疗方法而应该放弃的是：病情严重颠倒，出现死亡的征兆，或者身体被九种致命疾病占据。这样说道。出自《秘密窍诀续·甘露心髓八支》中，关于取舍四边观察之章节，即第二十六章。 ༄། 第二十七章，总述治疗方法的章节。 然后，正士从心中生起又这样问道：导师正士智慧明了啊！如何学习治疗的方法呢？请为我讲述救世的药王之道。这样请教后，导师
English
Then, the sage Rigpai Yeshe spoke again, saying: "O great sage, listen! Examining through the four aspects of acceptance and rejection: easy to cure, difficult to cure, curable to a certain extent, and to be abandoned are the four. Easy to cure are those with complete factors, and easy to cure from the perspective of the person and the disease. Easy to cure from the aspect of factors are: the doctor, the medicine, and the nurse, these three. The doctor is skilled and has ascended to the heights of expertise, understands the meaning of the texts, sees the actions, and is pure. The medicine is rich in rituals and qualities, well-prepared, and suitable. The nurse is attentive, loving, clean, intelligent. If these twelve factors are complete, it is easy to cure. The patient is a young and gentle man, with courage, a body that can tolerate all medicines, wealthy in resources, able to listen to and understand instructions, and skilled in repeating the symptoms when asked, this is an easy subject to cure. Easy to cure from the aspect of the disease are: the cause, initial symptoms, and characteristics are minor, the harmful agent is not similar in place, time, and nature, there is no harm, the path is single, and the condition is newly developed. However, for epidemics, if the place and time are the same; for edema, if the harmful agent is the same; and old blood clots are said to be easy to cure. Difficult to cure are those where the above easy-to-cure factors are mixed, requiring many methods and long-term treatment. Conversely, if the situation is reversed, accustomed to a certain treatment and effective, or only to maintain the remaining life, it is only curable to a certain extent. To be abandoned are those with or without a cure. A king, a spiritual friend who does not listen, one who hates beings, one who does not appreciate the doctor's efforts but despises them, busy and poor, unable to listen, life is exhausted, overwhelmed by sorrow, destroys the teachings, or because of the occurrence of bad influences, even if there is a cure, it should be abandoned. To be abandoned because there is no cure are: extremely perverse conditions, signs of death appear, or the body is seized by nine deadly diseases." Thus he spoke. From the Secret Quintessence Tantra: Ambrosia Heart Essence, the Eight Branches, the chapter on examining the four aspects of acceptance and rejection, the twenty-sixth. ༄། Chapter Twenty-Seven: General Explanation of Treatment Methods. Then, the sage Yidlas Kye asked again, saying: "O teacher, sage Rigpai Yeshe! How should I learn the methods of healing? Please explain the path of the king of physicians who saves the world." After this request, the teacher