Tibetan
ལྷན་ཅིག་ཟ་བ་དང་། ། སྔ་མ་མ་ཞུ་ཕྱི་མ་ཟོས་པ་ཡིས། །ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་ཟོས་པས་འཐབ་པ་དང་། །མ་གོམས་དུས་ མིན་ཟོས་པས་དུག་ཏུ་འགྱུར། །རྩོལ་བཅས་སྣུམ་བསྟེན་དྲོད་ཆེ་དར་ལ་བབ། །སྟོབས་ལྡན་ གོམས་པར་ཟོས་ལ་གནོད་མི་འགྱུར། །མི་འཕྲོད་འཕྲོད་པ་བསྟེན་ནམ་སྤང་བྱེད་ན། །འདྲིས་ གོམས་སྒོ་ནས་ཆ་ཡིས་བསླབ་པར་བྱ། །འཕྲལ་དུ་སྤང་བསྟེན་ཉེས་པ་མྱུར་དུ་འཁྲུག །གནོད་ པ་གནོད་བྱའི་བདག་ཉིད་ཉེར་གྱུར་པས། །ཕན་མེད་གནོད་པར་བྱེད་པ་མཁས་པས་སྤང་། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །བདུད་རྩི་སྙིང་པོ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་གསང་བ་མན་ངག་གི་རྒྱུད་ལས་ཁ་ 25-60 ཟས་བསྡམ་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བདུན་པའོ།། །། ༄། །བཅོ་བརྒྱད་པ། ཁ་ཟས་བསྲུང་བ་དང་ཟས་ཚོད་རན་པར་བཟའ་བའི་ལེའུ། དེ་ནས་ཡང་དྲང་སྲོང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །ཀྱེ་དྲང་སྲོང་ ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག །དུས་ཀུན་ཏུ་ནི་ཟས་ཚོད་རན་པར་བཟའ། །ཟས་རྣམས་ལྕི་ཡང་ཚད་ལས་ དཔགས་བྱ་སྟེ། །ཡང་ལ་འགྲངས་ཤིང་ལྕི་ལ་ཕྱེད་འགྲངས་ཙམ། །བདེ་བླག་འཇུ་བླ་ཚོད་ཟིན་ ཞེས་སུ་བཤད། །དེ་ནི་ལུས་འཚོ་མེ་དྲོད་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན། །གལ་ཏེ་ཟས་ཚོད་མ་ཟིན་ཆུངས་ གྱུར་ན། །སྟོབས་མདངས་མི་འཕེལ་རླུང་ནད་མ་ལུས་འབྱུང་། །ཚད་ལས་ཐལ་ན་མ་ཞུ་བེ་ སྣབས་སྐྱེད། །དེ་ཡིས་མེ་མཉམ་རླུང་རྒྱུའི་རྩ་སྦུབས་བཀག །ཕོ་བའི་དྲོད་ཉམས་ཉེས་པ་མ་ ལུས་སྐྱེད། །དེ་ཕྱིར་ཟས་དང་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་སྦྱར། །ལྟོ་བའི་ཆ་གཉིས་ཟས་ལ་ཆ་གཅིག་སྐོམ། ། ཆ་བཞི་པ་ནི་རླུང་གི་གནས་སུ་བཞག །ཟས་ཟོས་རྗེས་སུ་སྐོམ་འཐུངས་ངོམས་དང་ཁྱབ། ། ཟས་འདྲུལ་འཇུ་ཞིང་ལུས་བརྟས་སྟོབས་འཕེལ་བྱེད། །སྐད་འགགས་གློ་རྡོལ་ལུད་པ་ཆམ་ པ་དང་། །ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ནད་ལ་གནོད་པ་ཡིན། །མེ་དྲོད་ཆུང་ལ་ཤ་ཟོས་ཆང་འཐུང་བྱ། ། མི་འཇུ་སྦོས་ན་ཟོས་རྗེས་ཆུ་བསྐོལ་བཏུང་། །སྐེམ་པོ་རྒྱས་པར་བྱེད་ན་ཆང་བཏུང་བྱ། །སྦོམ་ པོ་དབྲི་ལ་སྦྲང་རྩིའི་ཆུ་བཏུང་ངོ་། །ཞོ་ཆང་དུག་སྦགས་སྦྲང་རྩི་ཟོས་པ་ལ། །རྗེས་སུ་ཆུ་བསིལ་ འཐུངས་ན་ཕན་པ་ཡིན། །ཟས་ཟོས་བར་མཐའ་ཐོག་མར་སྐོམ་འཐུངས་ན། །ཉམས་འཚག་ རན་ཞིང་སྦོམ་དང་སྐེམ་པོར་འགྱུར། །ཉེས་པ་ལམ་མིན་མི་འགྲོ་མེ་དྲོད་འབར། །ལུས་ཡང་ དང་ག་བདེ་ལ་དབང་པོ་གསལ། །སྟོབས་ཆེ་བཤང་གཅི་འོག་རླུང་བདེ་བར་རྒྱུ། །ཟས་ཚོད་ ལེགས་པར་ཟིན་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བདུད་རྩི་སྙིང་པོ་ཡན་ལག་ བརྒྱད་པ་གསང་བ་མན་ངག་གི་རྒྱུད་ལས་ཁ་ཟ
Chinese
一同食用之， 前食未消化，后食又进，食物相克食则争斗，不适时 非时而食则成毒。劳作后宜食油腻，体热正盛宜节制，体壮 习惯则食无碍。食物相克，若欲服或弃，则应由 熟悉习惯循序渐进。骤然弃服，则诸病速发。因有害 之物近于有害之性，故无益反害之事，智者应弃。 如是说。 《甘露心髓八支秘密窍诀续》中，饮食 25-60 节制品第十七竟。 ༄། 第十八品，守护食物与适量饮食品。 此后，仙人睿智慧识如是说：喂，仙人 大士谛听！任何时候都要适量饮食。食物轻重应衡量，轻者 宜饱食，重者半饱即可。易消化者谓之适量， 此乃滋养身体，生发火热之源。若饮食不节，食量过少，则 气力色泽不增，诸风病皆生。过量则生不消化及痰涎， 由此阻碍火与调风之脉道，损减胃火，诸病皆生。 因此，食物与胃火相合，腹分二份食，一份留空， 四分之一则留作气之所处。食后饮水，则能满足且周遍， 食物腐化消化，身体强壮，气力增盛。然若 声音嘶哑、肺痈、痰涎、感冒，乃至 气喘等病皆有害。胃火弱者宜食肉饮酒， 不消化胀满者，食后宜饮开水。瘦弱者欲增肥，宜饮酒， 肥胖者欲减肥，宜饮蜂蜜水。酸奶酒类中毒，或食蜂蜜后， 随后饮用凉水则有益。饮食前后中间饮水，则 营养吸收适中，或肥或瘦。诸病不循正道而行，胃火炽盛， 身体轻盈，心情舒畅，诸根明晰， 力大，大小便及下气顺利运行，皆由 饮食适量而生。 如是说。《甘露心髓八支秘密窍诀续》中，饮食
English
Eating together, If the previous meal is not digested and the next is eaten, the food will be incompatible and cause conflict. If you are not used to it and eat at the wrong time, it will turn into poison. After exertion, one should consume oily foods, and when the body is hot, one should restrain oneself. If one is strong and used to eating, it will not cause harm. If one wants to consume or abandon incompatible foods, one should learn gradually through familiarity and habit. Suddenly abandoning or consuming them will quickly aggravate ailments. Because harmful things are close to harmful nature, wise people should abandon things that are not beneficial but harmful. Thus it was said. From the Secret Oral Instruction Tantra of the Eight Branches of the Essence of Ambrosia, the chapter on food 25-60 restraint, the seventeenth, is complete. ༄། The eighteenth chapter: the chapter on guarding food and eating in moderation. Then again, the wise sage with knowledge said this: O great sage, listen! At all times, eat in moderation. The lightness and heaviness of foods should be measured, light foods should be eaten to fullness, and heavy foods should be eaten to about half-fullness. Easy to digest is called moderation, this is what nourishes the body and generates heat. If one does not eat in moderation and eats too little, strength and complexion will not increase, and all wind diseases will arise. If one eats too much, indigestion and phlegm will arise, which will block the channels of fire and wind, reduce stomach heat, and cause all diseases. Therefore, food should be combined with stomach heat, two parts of the stomach should be filled with food, one part should be left empty, and one-fourth should be left for the air to reside. After eating, drinking water will satisfy and spread, food will rot and digest, the body will become strong, and strength will increase. However, if there is hoarseness, lung abscess, phlegm, colds, and even asthma, it is harmful to diseases. Those with weak stomach heat should eat meat and drink alcohol, if indigestion and bloating occur, drink boiled water after eating. If a thin person wants to gain weight, they should drink alcohol, if an obese person wants to lose weight, they should drink honey water. After eating yogurt, alcohol, poison, or honey, it is beneficial to drink cold water afterward. If one drinks water before, during, and after eating, the absorption of nutrients will be moderate, and one will become either fat or thin. Diseases will not go the wrong way, stomach heat will be blazing, the body will be light, the mind will be comfortable, the senses will be clear, strength will be great, and bowel movements, urination, and passing gas will be smooth, all of which arise from eating in moderation. Thus it was said. From the Secret Oral Instruction Tantra of the Eight Branches of the Essence of Ambrosia, the chapter on food
Tibetan
ས་བསྲུང་བ་དང་ཟས་ཚོད་རན་པར་བཟའ་ བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་པའོ།། །། ༄། །བཅུ་དགུ་པ། རོ་དང་ཞུ་རྗེས་བསྟན་པའི་ལེའུ། དེ་ནས་ཡང་དྲང་སྲོང་ཡིད་ལས་སྐྱེས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་ཞུས་སོ། །ཀྱེ་སྟོན་པ་དྲང་སྲོང་ 25-61 རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལགས། །སྦྱོར་བ་སྨན་གྱི་གནས་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བགྱི། །འཚོ་མཛད་ སྨན་པའི་རྒྱལ་པོས་བཤད་དུ་གསོལ། །ཞེས་ཞུས་པ་ལས། སྟོན་པས་གསུངས་པ། ཀྱེ་དྲང་ སྲོང་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག །ནད་ལ་གསོ་བར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ཡི། །སྦྱོར་བ་སྨན་གྱི་གནས་ལ་ བསླབ་བྱ་ན། །རོ་དང་ཞུ་རྗེས་ནུས་པ་སྦྱར་ཐབས་བཞི། །དང་པོ་རོ་ལ་རྟེན་དང་དབྱེ་བ་དང་། ། ངོ་བོ་སྡེ་ཚན་ལས་དང་རྣམ་པ་ལྔ། །རྟེན་ནི་འབྱུང་བ་ལྔ་ལས་སྐྱེ་འགྱུར་ཏེ། །ས་ཡིས་གཞི་རྟེན་ ཆུས་རླན་མེ་ཡིས་དྲོད། །རླུང་གིས་བསྐྱོད་བྱེད་ནམ་མཁས་གོ་ཕྱེ་བས། །དེས་བསྐྱེད་གྱུར་ཀྱང་ ཤས་ཆེར་རོ་གཅིག་མིན། །ས་ཆུ་མེ་ས་ཆུ་མེ་ཆུ་དང་རླུང་། །མེ་རླུང་ས་རླུང་གཉིས་ཀྱིས་རོ་དྲུག་ སྐྱེད། །ས་སྨན་ལྕི་བརྟན་རྟུལ་འཇམ་སྣུམ་ལ་སྐམ། །མཁྲང་ཞིང་བརྟེན་དང་སྡུད་བྱེད་རླུང་ནད་ སེལ། །ཆུ་སྨན་སླ་བསིལ་ལྕི་རྟུལ་སྣུམ་ལ་མཉེན། །བརླན་ཞིང་འཇམ་ལ་སྡུད་བྱེད་མཁྲིས་ ནད་སེལ། །མེ་སྨན་ཚ་རྣོ་སྐམ་རྩུབ་ཡང་སྣུམ་གཡོ། །དྲོད་སྐྱེད་སྨིན་ཅིང་མདོག་བྱེད་བད་ཀན་ སེལ། །རླུང་སྨན་ཡང་གཡོ་གྲང་རྩུབ་སྐྱ་ལ་སྐམ། །སྲ་ཞིང་བསྐྱོད་དང་ཁྱབ་བྱེད་བད་མཁྲིས་ སེལ། །ནམ་མཁའ་འབྱུང་བཞིའི་སྨན་ལ་སྤྱིར་ཁྱབ་སྟེ། །ཁོང་སྟོང་ཡངས་པའི་གོ་འབྱེད་འདུས་ ནད་སེལ། །དེ་བས་དངོས་དང་སྦྱར་བའི་དབང་གྱུར་ལས། །ས་སྟེང་སྨན་མིན་ཅི་ཡང་ཡོད་ མ་ཡིན། །གྱེན་འདྲེན་སྨན་ནི་མེ་དང་རླུང་ཡིན་ཏེ། །ཐུར་འགྲོ་ས་དང་ཆུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། བཀྲུ་སྨན་ཕལ་ཆེར་དང་པོའི་རོ་ལས་འབྱུང་། །རོ་ནི་མངར་སྐྱུར་ལན་ཚྭ་ཁ་ཚ་བསྐ། །གོ་རིམ་ བཞིན་དུ་འཚོ་བྱེད་སྟོབས་ཆེན་ཡིན། །ངོ་བོ་ལྕེ་ལ་གསལ་བས་རོ་ཞེས་བྱ། །དེ་ཡང་མངར་ བའི་རོ་དེ་མྱངས་པའི་ཚེ། །ཁ་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞིམ་པས་སྲེད་པ་སྐྱེ། །སྐྱུར་བ་སོ་བརྩེ་བཞིན་ སྡུད་ཁ་ཆུ་འཛག །ལན་ཚྭ་རེག་ན་ཚ་ཞིང་མཆིལ་མ་འདུ། །ཁ་བ་ཁ་ཡི་དྲི་སྦྱོང་ཡི་ག་ལྡོག །ཚ་ བ་ཁ་ལྕེ་བསྲེག་ཅིང་མིག་ཆུ་འཛག །བསྐ་བ་ལྕེ་རྐན་ལ་ཆགས་རྩུབ་སྙམ་བྱེད། །རོ་དྲུག་སོ་སོ་ སྨན་གྱི་སྡེ་བསྟན་པ། །ཤིང་མངར་རྒུན་འབྲུམ་གུར་ཀུམ་ཅུ་གང་དང་། །དོང་ག་ར་མཉེ་ཉེ་ 25-62 ཤིང་ལྕ་བ་དང་། །ཀ་ར་བུ་རམ་སྦྲ
Chinese
守护土地和适量饮食之章，第十八。 ༄། །第十九，讲述味道和消化后味的章节。 然后，益西生的正士又这样问道：尊者正士，智慧的本觉啊，药物的配方应该如何学习？请养育的药王讲述。这样请教后，导师说道：大正士请听，对于治疗疾病的对治之方，药物配方的学习方法是，味道、消化后味、效能和配制方法这四种。首先，味道有五种依据、分类、本体、类别、作用和形态。依据是从五大元素产生变化的，土地是基础，水是湿润，火是温暖，风是运动，天空是开阔。虽然由这些产生，但大多数不是单一的味道。地水火，地水火，水和风，火风，地风，这两种产生了六种味道。土地的药物是沉重、稳定、迟钝、柔软、油腻和干燥，坚硬、稳固和收敛，消除风病。水的药物是稀薄、清凉、沉重、迟钝、油腻和柔软，湿润、柔和和收敛，消除胆病。火的药物是热、锐利、干燥、粗糙、轻和油腻，产生温暖，成熟和着色，消除痰病。风的药物是轻、动、冷、粗糙、灰和干燥，坚硬、运动和扩散，消除痰和胆。天空普遍存在于四大元素的药物中，打开空虚宽广的空间，消除混合病。因此，由于与事物结合的力量，地上没有不是药物的东西。向上引导的药物是火和风，向下运行的是由土地和水产生的。泻药大多从最初的味道产生。味道是甜、酸、咸、苦、辣、涩。按照顺序是滋养和强大的。本体在舌头上显现，所以称为味道。当品尝到甜味时，会依恋嘴巴，因为美味而产生贪恋。酸味使牙齿发酸，收敛并流口水。咸味接触时会发热，并聚集唾液。苦味净化口腔的气味，抑制食欲。辣味燃烧嘴巴和舌头，并流眼泪。涩味附着在舌头和上颚，感觉粗糙。分别讲述六种味道的药物类别。木本甜味的有葡萄、藏红花、姜黄和，东嘎拉、拉聂、近
English
The eighteenth chapter, on protecting the land and eating food in moderation. ༄། །The nineteenth chapter, explaining taste and aftertaste. Then, the Rishi Yileh Kye again asked: O Teacher Rishi, wisdom of innate knowledge, how should one learn the subject of medicinal formulations? Please explain, O nurturing king of medicine. After asking this, the Teacher said: O great Rishi, listen! To learn the subject of medicinal formulations, which are the antidotes to cure diseases, there are four aspects: taste, aftertaste, potency, and methods of combination. First, taste has five bases, divisions, entities, categories, functions, and aspects. The bases arise and change from the five elements: earth is the foundation, water is moisture, fire is heat, wind is movement, and space opens up the space. Although they arise from these, most are not a single taste. Earth-water-fire, earth-water-fire, water and wind, fire-wind, earth-wind, these two produce six tastes. Earth medicines are heavy, stable, dull, smooth, oily, and dry, hard, firm, and astringent, eliminating wind diseases. Water medicines are thin, cool, heavy, dull, oily, and soft, moist, gentle, and astringent, eliminating bile diseases. Fire medicines are hot, sharp, dry, rough, light, and oily, generating warmth, ripening, and coloring, eliminating phlegm diseases. Wind medicines are light, mobile, cold, rough, gray, and dry, hard, moving, and spreading, eliminating phlegm and bile. Space is generally pervasive in the medicines of the four elements, opening up the empty and vast space, eliminating combined diseases. Therefore, due to the power of combining with things, there is nothing on earth that is not medicine. Medicines that ascend are fire and wind, while those that descend arise from earth and water. Purgatives mostly arise from the initial taste. The tastes are sweet, sour, salty, bitter, pungent, and astringent. In order, they are nourishing and powerful. The entity is clear on the tongue, hence it is called taste. When the sweet taste is experienced, it clings to the mouth, and craving arises because of its deliciousness. Sourness makes the teeth tingle, astringes, and causes saliva to flow. Saltiness feels hot upon contact and gathers saliva. Bitterness purifies the breath of the mouth and suppresses appetite. Pungency burns the mouth and tongue and causes tears to flow. Astringency clings to the tongue and palate and feels rough. The categories of medicines for each of the six tastes are explained separately. Woody sweets include grapes, saffron, turmeric, and, Dongala, Lanie, near