Tibetan
སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཐུན་འགྱུར་མཛད་པའི་རྐྱེན་གྱིས། ཤཱ་ རིའི་བུ་ནི་བདག་གིས་དྲིས་པ་དོན་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་དང་། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱང་བདག་ གིས་བཤད་པ་ལ་ཡང་ལེགས་པར་བཤད་དོ་སྙམ་པ་དང་། འཁོར་གཞན་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པས་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ལ། དགའ་ཞིང་ཡིད་ཆེས་པས་དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སྤྱན་ རས་གཟིགས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བཤད་པ་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཡི་རང་པས་མངོན་པར་ཡིད་རྟོན་ ཅིང་གློ་གཏོད་པར་བྱེད་པའི་དོན་ནོ། །ལྷ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། མི་ནི་ས་སྟེང་ན་སྤྱོད་ པ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་ནི་ས་འོག་ན་སྤྱོད་པ་དང་། དྲི་ཟ་ནི་དེ་གསུམ་ཆར་དུ་སྤྱོད་པ་སྟེ། མགོ་ཙམ་ སྨོས་པས་ཐམས་ཅད་གོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ལ། རིགས་ཐམས་ ཅད་དང་ལྡན་པ་དང་། ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། དབྱིབས་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ སྣ་ཚོགས་པ་དང་། ཡུལ་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ན་ཐམས་ཅད་ འདུས་པའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་ཅེས་སྤྱིར་བསྟན་ནས་ལྷ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་སྨོས་པའོ། །དེ་ ཙམ་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉི་ཤུ་ལྔ་པ་ཤེས་རབ་སྙིང་པོར་གྲགས་པའི་མདོ་ འདི་ཉིད་ཀྱི་དངོས་བསྟན་གྱི་དོན་རྣམས་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ༄། །དྲི་མེད་བཤེས་གཉེན་ཞེས་བྱ་བ། མདོ་འདི་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་འགྲེལ་པར་གྲགས་པ་འགའ་རེ་ཡོད་པ་ལས། རྒྱ་སྐད་དུ། བི་མ་ ལ་མི་ཏྲ། བོད་སྐད་དུ། དྲི་མེད་བཤེས་གཉེན་ཞེས་བྱ་བ། རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་དུས་ སུ་བོད་དུ་བྱོན་པ་དེས་མཛད་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པར་གྲགས་པ་འདི་བཟང་ཤོས་སུ་སྣང་ལ། 17-500 ཕྱོགས་འདིར་བྱོན་པ་ཆེན་པོ་སྔོན་རབས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་། འགྲེལ་པ་འདིའི་སྒོ་ནས་ འཆད་ཉན་གྱིས་གཏན་ལ་འབེབས་པར་མཛད་དོ། །འདིར་ཚངས་པའི་འབྱུང་གནས་གཙུག་ ལག་ཁང་གནས་པའི། དགེ་སློང་དགེ་འདུན་རྣམས་ཀྱི་ཞལ་ངོར་ནི། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ པའི་སྙིང་པོ་ཡི། །རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་དྲི་མ་མེད་པས་བྱས། །ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ཆོས་འཁོར་བསམ་ ཡས་ལ་སོགས་པའི་དགེ་འདུན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་མཛད་པ་ཡིན་སྐད། འགྲེལ་པ་འདི་ལ་ བཤད་ཚུལ་མི་འཐད་པ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་ཡོད་མོད་ཀྱི། སྤྱིར་ལེགས་བཤད་ཀྱང་མང་ཞིང་ ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་མདོ་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་པ་རྣལ་མ་ཡོད་པའི་སྐབས་སུ་བྱུང་ བའི། སྡེ་སྣོད་འཛིན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མཆོག་ཏུ་བཀུར་ བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འགྲེལ་པ་
Chinese
由于佛陀的加持，舍利子心想我所问的都符合正理，观世音菩萨也心想我所说的也说得很好。其他的眷属们，听如来这样说，欢喜信服，因为这个缘故，对观世音菩萨所说的正确之语，非常欢喜，从而明显地信赖和依靠，就是这个意思。天在空中行，人在地上行，非天在地下行，乾闼婆在这三者中都行。只说了开头，就理解全部。所谓“具有一切”，是指具有一切种姓，具有各种颜色，具有各种形状，具有各种享受，具有各种处所等等，总之，在这个眷属的坛城中，一切都以聚集的方式存在，这是总的说明，然后特别提到了天等。仅凭这些，就已经圆满地阐述了《般若波罗蜜多二十五颂》，即《般若心经》的直接阐述之义了。 ༄། །名为无垢友。 对于这部经，有一些在印度被称为注释的，其中，汉语音为：毗玛拉米扎（藏文：བི་མ་ལ་མི་ཏྲ།，梵文天城体：विमल मित्र，梵文罗马拟音：Vimala Mitra，汉语字面意思：无垢友），藏语名为：无垢友。据说在赤松德赞国王时期来到西藏的那位所著的广释，是其中最好的一部。17-500 来到这里的过去所有的大德们，也都是通过这部注释来进行讲修和确立的。这里，在位于梵天生处寺庙的僧众面前说：以无垢所造的，般若波罗蜜多心经的广释。据说这是为了桑耶寺等寺院的僧众而作。这部注释也有各种不恰当的说法，但总的来说，好的解释也很多，特别是在殊胜的地区存在正宗的经部教法的时候出现的，既是持藏者，又是被藏王菩提萨埵所尊崇的，因此，这部注释
English
Due to the Buddha's blessing, Shariputra thought that what I asked was in accordance with the truth, and Avalokiteshvara also thought that what I said was well said. The other retinues, hearing the Tathagata say this, rejoiced and believed. For this reason, they were very happy with Avalokiteshvara's correct words, and thus clearly trusted and relied on them, which is the meaning. The gods travel in the sky, humans travel on the earth, the asuras travel under the earth, and the gandharvas travel in all three. By mentioning only the beginning, one understands everything. The so-called "having everything" refers to having all castes, having various colors, having various shapes, having various enjoyments, having various places, and so on. In short, in this mandala of retinues, everything exists in a gathered manner. This is a general explanation, and then the gods and others are specifically mentioned. With just these, the direct meaning of the 《Twenty-Five Verses on the Perfection of Wisdom》, also known as the 《Heart Sutra》, has been completely explained. ༄། །Named Vimalamitra. Regarding this sutra, there are some commentaries in India, among which, the Chinese pronunciation is: Vimalamitra (藏文：བི་མ་ལ་མི་ཏྲ།，梵文天城体：विमल मित्र，梵文罗马拟音：Vimala Mitra，汉语字面意思：无垢友), the Tibetan name is: Vimalamitra. It is said that the extensive commentary written by the one who came to Tibet during the reign of King Trisong Detsen is the best of them. 17-500 All the great predecessors who came here also used this commentary to teach, practice, and establish it. Here, in front of the Sangha of monks residing in the Brahma-born temple, it says: The extensive commentary on the Heart Sutra of the Perfection of Wisdom, made by the Immaculate One. It is said that this was made for the Sangha of Samye Monastery and other monasteries. This commentary also has various inappropriate statements, but in general, there are many good explanations, especially when the authentic teachings of the sutras existed in the excellent region, being both a holder of the Tripitaka and revered by the Tibetan King Bodhisattva, therefore, this commentary
Tibetan
འདི་ཡང་བལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་ན་ ལེགས་སོ། ། ༈ རྣམ་པར་བརྒྱད་དུ་བསྡུས་པ། འདིའི་འཆད་ཚུལ་ནི་འདི་ལྟར་ཡོད་དོ། །གླེང་བསླང་བ་དང་སྐབས་དང་ནི། །བསྟན་ པར་རྟོགས་པ་འདུས་པ་དང་། །གླེང་གཞི་དྲིས་དང་ལན་བཏབ་པ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ དང་། །མཐུན་འགྱུར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་དང་། །རྣམ་པར་བརྒྱད་དུ་བསྡུས་པ་ཡིན། །ཅེས་འབྱུང་སྟེ། དང་པོ་གླེང་བསླང་བ་ནི་འདི་སྐད་སོགས། གཉིས་པ་སྐབས་རྩོམ་པ་ནི་དུས་གཅིག་ན་སོགས། གསུམ་པ་བསྟན་པར་རྟོགས་པ་ནི་དགེ་སློང་གི་སོགས། བཞི་པ་གླེང་བཞི་ནི་དེའི་ཚེ་སོགས། ལྔ་པ་དྲིས་པ་ནི། དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་སོགས། དྲུག་པ་ལ་ལན་བཏབ་པ་ནི། དེ་སྐད་ ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། ཞེས་པ་ནས། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་ལ་བསླབ་ པར་བྱའོ། །ཞེས་པའི་བར་ཏེ་འདི་ལ་ནང་ཚན་བཅུ་གཅིག་ཡོད་དོ། ། བདུན་པ་མཐུན་འགྱུར་ནི། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོགས། བརྒྱད་པ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་སོགས་སོ། །དྲི་བའི་སྐབས་ཇི་ལྟར་ 17-501 བསླབ་པར་བྱ། ཞེས་པ་ལ། བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། རྟོགས་པའི་རྣམ་པས་ཇི་ལྟར་བསླབ། ཅེས་ལམ་ལྔ་དང་སྦྱར་ནས་འཆད་ཅིང་། ཟབ་མོ་སྤྱོད་ པ་ཞེས་པ་ལ། སྦྱོར་ལམ་དུ་མོས་པས་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་ཡང་རང་དོན། གཉིས་དོན། གཞན་ དོན་གྱི་དབྱེ་བ་སོགས་དང་། ས་དྲུག་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྤྱོད་པ་སྟེ་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། ས་བརྒྱད་པ་སོགས་ལ་ངེས་པའི་སྤྱོད་པ་སོགས་སྤྲོས་བཤད་མང་དུ་མཛད་དོ། ། དྲིས་ལན་གྱི་དོན་བཅུ་གཅིག་ནི། རྟོག་བཅས་རྟོག་མེད་གཟུགས་བརྙན་དང་། །སྟོང་ ཉིད་མཚན་མེད་སྨོན་མེད་གསུམ། །སྒོམ་ལམ་སྤྱི་དང་སྤོང་བ་ཆེ། །བར་ཆད་མེད་དང་སེམས་ དཔའ་ཆེ། །རྟོགས་པ་ཆེ་རྣམས་ལམ་ལྔས་བསྡུས། ཞོར་ལ་ཤེར་ཕྱིན་སྔགས་སུ་བསྟན། ། ཅེས་བྱའོ། །ཚོགས་སྦྱོར་ཀྱི་ལམ་དུ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལྷག་མཐོང་གི་ དམིགས་པ་དངོས་སུ་བསྟན་ཅིང་། རྟོག་པ་མེད་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཞི་གནས་ཀྱི་དམིགས་ པ་ནི། ཤུགས་ལ་བསྟན་ཏོ། །ཚོགས་སྦྱོར་གཉིས་སུ་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་དུ་སྒོམ་དགོས་པའི་ དོན་ལ། གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ ཡང་དག་པར་བལྟའོ། །ཞེས་པ་ཡན་ཆད་དོ། །དེ་ནས་མཐོང་ལམ་གྱི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་ ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་གཟུགས་སྟོང་
Chinese
如果通过观看和听闻等方式了解这些，那就更好了。 总摄为八。 此处的讲解方式如下：发起语和缘起，以及所诠示的证悟，总集，论基，提问和回答，这即是十一种，以及随顺和随喜，总摄为八。如是说。第一发起语，如“如是说”等。第二缘起，如“一时”等。第三所诠示的证悟，如“比丘”等。第四论基，如“彼时”等。第五提问，如“之后，以佛陀的威力”等。第六回答，如“如是说”等，直至“应当如是修学甚深般若波罗蜜多”之间，此处有内含十一种。 第七随顺，如“之后，薄伽梵”等。第八随喜，如“薄伽梵如是开示”等。提问时，如何修学？对于“如何修学”，以意乐、加行、现证、成办、证悟的方式如何修学？如是将五道结合起来讲解。对于“甚深行”，在加行道以信解而行，其中又有自利、二利、他利的区分等，以及在六地以成办之行，即以三学而行，以及在八地等有决定的行等，作了许多广说。 提问回答的十一种意义是：有分别和无分别的影像，以及空性、无相、无愿三者，修道总说和广大舍弃，无间道和大菩萨，以及大证悟等，都以五道总摄。顺便也显示了般若波罗蜜多为密咒。 如是说。在资粮道和加行道中，有分别的影像，是胜观的所缘境，真实地显示出来。无分别的影像，是止观的所缘境，则是以暗示的方式显示。在资粮道和加行道二者中，为了必须修习止观双运的意义，显示了这两种影像。也就是直到“也应如实观其自性为空性”为止。之后，见道的所缘境是三解脱门，对此，色为空
English
It is even better to understand these through viewing and listening. Summarized into eight. The way to explain this is as follows: The instigation and the occasion, and the realization of what is taught, the collection, the basis of discussion, the question and the answer, these are eleven aspects, as well as agreement and rejoicing, summarized into eight. It is said. The first, the instigation, such as "Thus I have heard," etc. The second, the occasion, such as "At one time," etc. The third, the realization of what is taught, such as "Of monks," etc. The fourth, the basis of discussion, such as "At that time," etc. The fifth, the question, such as "Then, by the power of the Buddha," etc. The sixth, the answer, such as "Thus he spoke," etc., up to "Thus one should train in the profound Perfection of Wisdom." There are eleven internal divisions here. The seventh, agreement, such as "Then, the Blessed One," etc. The eighth, rejoicing, such as "The Blessed One said thus," etc. At the time of questioning, how should one train? Regarding "How should one train," how should one train in the manner of intention, application, manifestation, accomplishment, and realization? Thus, the five paths are combined and explained. Regarding "profound conduct," in the path of application, one conducts with faith, and there are distinctions of self-benefit, two-fold benefit, and other-benefit, etc., and in the sixth ground, there is the conduct of accomplishment, that is, conducting with the three trainings, and in the eighth ground, there is the conduct of certainty, etc., and many extensive explanations are made. The eleven meanings of the question and answer are: images with and without conceptualization, and emptiness, signlessness, and wishlessness, the general path of meditation and great abandonment, the uninterrupted path and the great bodhisattva, and the great realizations, all are summarized by the five paths. Incidentally, the Prajnaparamita is also shown as mantra. It is said. In the paths of accumulation and application, the image with conceptualization, the object of superior seeing, is actually shown. The image without conceptualization, the object of calm abiding, is shown implicitly. In the two paths of accumulation and application, for the meaning that one must meditate on the union of calm abiding and superior seeing, these two images are shown. That is, up to "One should also truly see its nature as emptiness." After that, the object of the path of seeing is the three doors of liberation, and for that, form is empty.