Tibetan
411 ཤར་བ་ཙམ་མ་གཏོགས། གནས་ལུགས་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་རླང་པོས་ གཞིགས་ན། ཤེས་པ་ཀུན་རྫོབ་པ་དེའི་ངོར་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ ཅེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱི་རིམ་པས། མེད་པར་ཤེས་དགོས་པ་ཙམ་ ཞིག་ཡིན་པས་ཤེས་བྱར་བཤད་ལ། གཞན་དབང་ནི་མེད་བཞིན་དུ་དངོས་པོར་འཁྲུལ་བའི་ བློ་ལ་དངོས་པོར་གསལ་བར་སྣང་བ་ཡིན་པས། འཁྲུལ་སྣང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་སྤང་དགོས་ པས་སྤང་བྱ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་གསལ་བར་སྣང་བ་ཡིན་པས་ཡོད་པའི་སྟོང་ཉིད་ དེ་རྒྱ་སྐད་དུ་སཱ་ཏ་ཞེས་པ་ཡོད་པའི་དངོས་པོའི་དོན་ནོ། །ཡོངས་གྲུབ་ནི་དྲི་མ་སྦྱང་བའི་གཞི། གདོད་ནས་ཆོས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཀྱང་། དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པའི་དྲི་མ་སྦྱོང་ དགོས་ཤིང་། མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་ཤིང་ཐོབ་པར་བྱ་དགོས་པས་ན། སྦྱང་གཞི་དང་། ཐོབ་བྱ་ དང་། རེག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཅིང་། རང་གི་ངོ་བོ་དོན་དམ་ཡང་ཡིན། སྤྲོས་བྲལ་གྱི་སྟོང་ཉིད་ ཀྱང་ཡིན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡང་ཡིན། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མའམ་འཁྲུལ་ སྣང་གིས་གདོད་ནས་སྟོང་པ་ཡང་ཡིན་པས་དེ་ལ་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ ན་སྟོང་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་འདི་མ་ཤེས་ན། འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ ལས་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་བཞག་མང་པོ་གསུངས་པའི་དངོས་བསྟན་ཡང་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ ན། དགོངས་དོན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ལ། འདི་ཤེས་པས་ན་དངོས་བསྟན་དང་དགོངས་ དོན་མཐའ་དག་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་ རྣམས་ལས། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི། ནང་སྟོང་པ་ ཉིད་དང་། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆེན་ པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདུས་མ་ བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་ 17-412 སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་གི་ མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་ བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་ཤེས་རབ་སྙིང་པོའི་
Chinese
仅仅是显现，更不用说安住实相了。如果以世俗的意识来衡量，由于在世俗的意识面前也不成立，所以称为无的空性。因此，通过闻思修的次第，仅仅是必须认识到无，所以说是所知。他空是明明没有却错误地认为是实有的心，在心前显现为实有，因此，因为必须断除包括因在内的错觉显现，所以是所断。因为在世俗的意识前显现，所以是有的空性，那个在汉文中叫“萨达”，意思是有的事物。圆成实是清净垢染的基础，虽然本来就存在于一切法的自性中，但是因为没有如此证悟，所以必须清净垢染，并且必须现量证悟和获得，因此，是清净的基础，所要获得的，所要触及的，并且自己的体性也是胜义，也是离戏论的空性，也是安住于一切法的自性中。由于暂时的垢染或错觉显现而本来就空，所以称之为自性空性。这样，如果不了解这三种空性的差别，那么就不能理解三转法轮的经部中所说的众多空性的名相的直接表示，更不用说理解密意了。如果了解这个，就能精通所有的直接表示和密意。同样，在般若波罗蜜多经中，善现（梵文天城体：सुभूती，梵文罗马拟音：Subhūti，汉语字面意思：善现）又说，菩萨摩诃萨的伟大的乘是内空性，外空性，内外空性，空性空性，大空性，胜义空性，有为空性，无为空性，超越边际空性，无始无终空性，无舍空性，自性空性，自相空性，一切法空性，无所缘空性，无物空性，自性空性，无物自性空性。这样说的。那么般若心经的
English
It is only a manifestation, not to mention abiding in the true nature. If measured by conventional consciousness, since it does not even exist in the face of conventional consciousness, it is called emptiness of non-existence. Therefore, through the sequence of hearing, thinking, and meditating, it is only necessary to recognize non-existence, so it is said to be knowable. Other-emptiness is the mind that mistakenly believes in something that does not exist, and appears as real in the mind. Therefore, because it is necessary to abandon the illusionary appearance including the cause, it is what is to be abandoned. Because it appears clearly to conventional consciousness, it is the emptiness of existence, which in Chinese is called "Sada," meaning existing things. The perfectly established is the basis for purifying defilements. Although it originally exists in the nature of all phenomena, because it has not been realized in this way, it is necessary to purify defilements, and it must be directly realized and attained. Therefore, it is the basis for purification, what is to be attained, what is to be touched, and its own nature is also ultimate truth, also emptiness free from elaboration, and also abides in the nature of all phenomena. Because it is originally empty due to temporary defilements or illusionary appearances, it is called self-nature emptiness. In this way, if you do not understand the difference between these three emptinesses, then you will not be able to understand the direct expression of the many emptinesses mentioned in the sutras of the three turnings of the wheel, let alone understand the intention. If you understand this, you will become proficient in all direct expressions and intentions. Similarly, in the Prajnaparamita Sutras, Subhuti also said that the great vehicle of the Bodhisattva Mahasattva is inner emptiness, outer emptiness, inner-outer emptiness, emptiness of emptiness, great emptiness, ultimate emptiness, conditioned emptiness, unconditioned emptiness, emptiness beyond extremes, emptiness without beginning or end, emptiness without abandonment, self-nature emptiness, self-characteristic emptiness, emptiness of all phenomena, emptiness without object, emptiness of non-entity, self-essence emptiness, emptiness of non-entity self-essence. That's what it says. So the Heart Sutra of Prajna...
Tibetan
མདོ་འདིར་སྟོང་པ་ ཉིད་བཅུ་དྲུག་ཚང་བར་གསུངས་སམ་མ་གསུངས་ཞེ་ན། འདིར་སྟོང་ཉིད་ཁོ་ན་བརྗོད་བྱའི་ གཙོ་བོར་གསུངས་མོད། དངོས་བསྟན་ཚིག་ཟིན་ལ་བཅུ་དྲུག་གི་རབ་དབྱེ་མི་གསལ་གསུངས་ པ་མ་ཡིན་ཀྱང་། ཤུགས་ལ་བཅུ་དྲུག་རྫོགས་པར་བསྟན་ཏེ། མིག་མེད་ཅེས་སོགས་ཀྱིས་ནང་ ཟ་བ་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། གཟུགས་མེད་ཅེས་སོགས་ཀྱིས་ཕྱི་བཟའ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་མེད་པར་བསྟན་པས་བཟུང་སྣང་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་སྦྲེལ་ཐག་རྟེན་དང་ བཅས་པ་བཀག་པས་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། གཟུགས་སོགས་བཀག་པས། གནས་སྣོད་ ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཡེ་ཤེས་མེད་ཅེས་པས། ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་དང་དེའི་ རྣམ་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་བསྟན་ཏོ། ། ལམ་མེད་ཅེས་པས། འདུས་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་སྟེ། འདུས་བྱས་སྟོང་ཉིད་དང་། འགོག་པ་མེད་ ཅེས་པས་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་ཉིད་དང་། ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་མེད་པར་བསྟན་པས་དགེ་བ་ མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མེད་ཅེས་པས་ སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྡུག་ཀུན་ ཉིད་འཁོར་བ་ཡིན་ན་དེ་བཀག་པས་འཁོར་བ་ལ་སྤང་བྱར་ཞེན་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར། ཐོག་ མཐའ་མེད་པ་སྟོང་ཉིད་དང་། དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་མོ་འདི་ ལ་བསྟེན་ཅེས་པས། རིགས་རྣམ་པར་དག་པ་རང་བཞིན་སྟོང་ཉིད་དང་། སྔགས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ རྣམས་ཀྱིས་ནི་གཟུགས་སྐུ་དང་ཆོས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཚན་དཔེ་དང་ 17-413 སྟོབས་སོགས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དུ་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ པ་ཉིད་རྣམས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བཅུ་བཞི་ཡིན་ཅིང་། གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་ མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་ཉིད་དེ། དབུ་ཞབས་ཐམས་ཅད་དུ་བསྟན་ལ། དངོས་པོ་མེད་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ནི། སྟོང་ཉིད་ཁྱད་གཞིར་བྱས་ནས། གཟུགས་སོགས་འགོག་པ་ དང་གཞན་ཡང་དོན་དམ་གཞན་སྟོང་ཆེན་པོ་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་ ཏོ། །མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དངོས་མེད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་དོན་གཅིག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་ པ་ཉིད་ནི་དངོས་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་དང་དོན་གཅིག་གོ །ལྡོག་ཆའི་ཁྱད་པར་ནི། དངོས་མེད་སྟོང་ ཉིད་ནི། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་མ་གྲུབ་པ་དང་། མི་དམིགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོར་དམིགས་སུ་ མེ
Chinese
如果有人问：这部经中是否完整地宣说了十六空性？答：这部经中虽然仅仅宣说了空性作为主要内容，但并非说在字面上明确宣说了十六空的差别，而是以暗示的方式完整地显示了十六空性。例如，经中说“无眼”等，表示内空；说“无色”等，表示外空；显示了无十八界，从而遮止了能取所显和名言的连接，以及所依，由此表示内外空；遮止了色等，由此表示大空；经中说“无智”，因此遮止了道之智及其行相，由此表示胜义空和空性空性。经中说“无道”，表示有为之善，即有为空性；说“无灭”，表示无为之空性；显示了无所得和无未得，因为功德无尽，由此表示无舍空性；经中说“无苦和集”，为了成办利益有情，由此表示无散空性；如果说苦集即是轮回，那么遮止了它，由此遮止了对轮回执著为应舍弃，由此表示无始无终空性；经中说三世诸佛都依止这部甚深般若波罗蜜多，由此表示种性极清净自性空性；通过咒语的利益，显示了色身和法身的功德，为了成就相好和力量等，由此表示自相空性和诸法空性。这样就是十四种空性。人无我和法无我，就是无事空性，在经文的开头和结尾都显示了。无事之自性空性，是以空性作为特殊的基础，遮止了色等，并且通过其他语句也清晰地显示了胜义他空。不可得空性与无事空性意义相同，自性空性与无事自性意义相同。反体上的差别是：无事空性是指从本体上不成立，而不可得是指在智慧的本体上不可得。
English
If someone asks: Does this sutra completely explain the sixteen emptinesses? The answer is: Although this sutra only explains emptiness as its main subject, it does not explicitly state the distinctions of the sixteen emptinesses in its literal words. However, it implicitly reveals the completeness of the sixteen emptinesses. For example, the sutra says "no eye," etc., indicating internal emptiness; saying "no form," etc., indicates external emptiness; it shows the absence of the eighteen realms, thereby preventing the connection between the apprehended appearance and consciousness, as well as the basis, thus indicating internal and external emptiness; by negating form, etc., it indicates great emptiness; the sutra says "no wisdom," therefore it prevents the wisdom of the path and its aspects, thus indicating ultimate emptiness and emptiness of emptiness. The sutra says "no path," indicating conditioned virtue, i.e., conditioned emptiness; saying "no cessation," indicates unconditioned emptiness; showing no attainment and no non-attainment, because merit is inexhaustible, thus indicating unabandoned emptiness; the sutra says "no suffering and origin," in order to accomplish the benefit of sentient beings, thus indicating non-dispersive emptiness; if suffering and origin are said to be samsara, then by negating it, it prevents attachment to samsara as something to be abandoned, thus indicating beginningless and endless emptiness; the sutra says that all Buddhas of the three times rely on this profound Prajnaparamita, thus indicating the nature emptiness of extremely pure lineage; through the benefits of mantras, it shows the qualities of the form body and the Dharma body, in order to accomplish the marks and powers, etc., thus indicating self-characteristic emptiness and all phenomena emptiness. In this way, there are fourteen emptinesses. The selflessness of persons and the selflessness of phenomena are the emptiness of non-things, which is shown at the beginning and end of the text. The self-nature emptiness of non-things, with emptiness as a special basis, prevents form, etc., and also clearly shows the great ultimate other-emptiness through other statements. Unobtainable emptiness has the same meaning as the emptiness of non-things, and self-nature emptiness has the same meaning as the self-nature of non-things. The difference in the opposite aspect is: the emptiness of non-things means that it is not established from the perspective of the entity, while unobtainable means that it is unobtainable in the entity of wisdom.