Tibetan
ཕྱིར། ལམ་གྱིས་བསྐྱེད་མི་དགོས་ཀྱང་། གང་ཟག་དེས་ འབྲས་བུ་དེ་ཐོབ་ཅིང་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ནི། ལམ་གྱིས་བསྐྱེད་དགོས་པའི་ཕྱིར། འཕགས་ པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་སྤྲོས་བྲལ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ལམ་ཤེར་ཕྱིན་ནོ། ། དེ་གསུམ་བརྗོད་བྱར་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ངག་ཚིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ཡིན་ པ་དེ་ལ་ནི། གཞུང་ཤེར་ཕྱིན་ཅེས་བྱ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་ པ་ཡང་གཞུང་ཤེར་ཕྱིན་ནོ། །གཞུང་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། སངས་རྒྱས་རང་སྣང་གི་ གསུང་དབྱིངས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ནི། གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ པར་ཤར་བའི་ནང་ཚན་གྱི་མདོ་སྡེའི་དག་གི་རྣམ་པ་དོན་དམ་དེ་ཡིན་པས་འདི་ནི་རང་བཞིན་ ཤེར་ཕྱིན་ནམ་འབྲས་བུ་ཤེར་ཕྱིན་དང་ངོ་བོ་གཅིག་སྟེ་གཞུང་དང་པོའོ། །གཞན་འཕགས་པ་ དང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་སྒྲ་ཕྱིའི་རྣམ་པར་ཤར་བའི་མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་ཚོགས་པ་ཐེག་ ཆེན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་གཞུང་གཉིས་པའོ། །དེ་དང་མཐུན་པར་ངག་ཏུ་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ནི་གཞུང་ ཤེར་ཕྱིན་གསུམ་པ་སྟེ། ཕྱི་མ་འདི་གཉིས་ནི། རང་བཞིན་འབྲས་བུ་ལམ་གསུམ་ལས་ངོ་བོ་ ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་མོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ལས་བྱུང་བ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་མཐུན་ པ་སྒྲིབ་གཉིས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ནུས་མཐུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་དང་། རྣམ་ པར་བྱང་བའི་དམིགས་པ་དང་། ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་ 17-407 བྱའོ། །དེ་དག་ནི་ཞིབ་མོར་དཔྱད་པའི་སྙིང་པོ་ཡིན་ལ། དཔྱད་པ་མ་བཏང་བར་རགས་བཤད་ དུ་བྱས་ན། ཆོས་དབྱིངས་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཀུན་ཁྱབ་ཙམ་རང་བཞིན་དང་། ཆོས་དབྱིངས་ དེ་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་དག་པ་གཉིས་ལྡན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་ནི་འབྲས་བུ་དང་། དེ་ཐོབ་ བྱེད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སྒོམ་པ་ནི་ལམ་དང་། དེ་གསུམ་པོ་སྟོན་བྱེད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ ནི་གཞུང་ཤེར་ཕྱིན་ནོ། །ཞེས་ཀྱང་རྣམ་པར་བཞག་གོ །གཞན་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ རྒྱས་པ་མཐའ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྗོད་བྱར་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ངེས་ པར་ན་གཞུང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མཚན་མདོ་ཐམས་ ཅད་ལ་མ་གྲགས་པས། སྐབས་འདིར་མདོ་སྡེ་གང་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ བཏགས་པ་དེ་ཉིད་ངེས་པར་བཟུང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཞེས་པ་ནི། གོང་དུ་ཇི་སྐད་ བསྟན་པའི་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་ཤེར་ཕྱིན་དེ་ཉིད། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་ལ། དེའི་ངོ་བོར་སྦྱོར་བ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ ཡིན་ཀྱང་། སྐབས་འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་གཙོ་བོར་སྨོས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཞེས་མོ་ རྟགས་ཀྱི་སྒྲས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་གཞུང་ལ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ ཞེས་མཚན་དུ་གསོལ་ཞིང་། དེ་ལྟར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ མདོ་འབུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྗོད་བྱའི་དོན་འདུས་ཤིང་། ཚིག་ཤིན་ཏུ་ཉུང་ ངུས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་རྒྱས་པ་དེ་དག་དང་གཞུང་འདི་ལ་བརྗོད་བྱའི་ངོ་ བོ་རྒྱ་ཆེ་ཆུང་གི་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་འདོད་པ་མི་འཐད་ལ། བརྗོད་བྱ་སྟོན་ཚུལ་རྣམ་གྲངས་མི་ འདྲ་བ་མང་ཉུང་གི་ཁྱད་པར་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེའོ། །དེ་ལ་མཁས་པ་ཆེན་པོ་འགའ་ཞིག་འདི་སྐད་ གསུང་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། འབུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེར་མདོ་མཐའ་ཡས་ པ་རྣམས་ཡིན་ལ། དེའི་དོན་གྱི་སྙིང་པོའི་མཆོག་གི་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་མོ། །རྣམ་ཐར་སྒོ་ 17-408 གསུམ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ལམ་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་སྙིང་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཆ་ཚང་བར་སྟོན་ བྱེད་ཀྱི་མདོ་ཡང་གཞུང་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་སྙིང་པོར་འགྱུར་བས། ཚིག་ཉུང་ངུས་དེ་འདྲ་སྟོན་པ་ནི་ ཤེར་ཕྱིན་གྱི་སྙིང་པོའོ། །དེ་ཡང་མདོ་འདིར་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་། མ་ སྐྱེས་པ་དང་། མ་འགགས་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དང་། དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་མེད་པ་དང་། དྲི་བ་ མེད་པ་དང་། གང་བ་མེད་པ་སྟེ་རྣམ་གྲངས་བརྒྱད་གསུངས་སོ། །དེའི་དང་པོ་གཉིས་སྟོང་ ཉིད་དང་། བར་བ་བཞི་མཚན་མེད་དང་། ཐ་མ་གཉིས་སྨོན་མེད་དོ། །གཟུགས་སོགས་ཆོས་ རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོངས་པའི་ཕྱིར་སྟོང་ཉིད་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ལ་བསྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་མ་གྲུབ་ཅིང་། རྣམ་བྱང་གི་རྟེན་ འབྲེལ་ལ་འགོག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་མ་གྲུབ་པ་དང་། དྲི་མ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཡིན་ལ། དྲི་མ་ དང་བྲལ་བ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའོ། །བཞི་པོ་དེ་ཀུན་བྱང་གི་རྒྱུའི་དོན་དང་འབྲེལ་བས། དེ་ དག་ལ་བླང་དོར་གྱི་མཚན་མ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྐྱོན་བྲི་བ་དང་ ཡོན་ཏན་གྱིས་གང་བ་མ་གྲུབ་སྟེ། བསལ་བཞག་མེད་པས་ན། སྐྱོན་སྤོང་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པའི་ ཕྱིར་མི་སྨོན་པས་སྨོན་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་གཅིག་དུ
Chinese
复次，虽不必由道所生，然彼补特伽罗获得彼果且现证者，乃由道所生之故。圣道所摄之离戏论证悟之智慧，是为道般若。 彼三者以所诠开示之语词，是如来之教，即名为经般若。此处所谓般若波罗蜜多，亦是经般若。经亦有三种，佛陀自现之语境大乘经部，乃是二无别之智慧自显现一切相之中的经部清净之相，是胜义谛，故此是自性般若或果般若，与体性一，是第一经。另，圣者与异生之意念中显现外境之名句文句之集合大乘经部，是第二经。与之相应，语中所述之声音是第三经般若。此后二者，虽与自性、果、道三者体性极异，然由诸佛之愿力所生，是法身之等起因，具有能除二障之威力故，当知是无漏之法，是清净之所缘，是圆成实之范畴。 彼等是精细分析之精华，若不作分析而作粗略之说，则法界二无别智慧周遍仅是自性，彼法界遣除障碍之清净二者具足之佛陀法身是果，获得彼之不分别之禅定是道，开示彼三者之佛陀之教是经般若。如是亦作安立。另，所有广大之大乘经部，以般若波罗蜜多为所诠而开示之故，定是经般若波罗蜜多，然般若之名未遍传于一切经，故此处当取名有般若波罗蜜多之经。薄伽梵母者，如前所说之
English
Furthermore, although it is not necessary to be produced by the path, the fact that the individual obtains that result and realizes it is because it must be produced by the path. The wisdom of non-conceptual realization, which is included in the noble path, is the path Prajñāpāramitā. The words and speech that reveal those three as objects of expression are the teachings of the Tathāgata, which are called scripture Prajñāpāramitā. Here, what is called Prajñāpāramitā is also scripture Prajñāpāramitā. There are three types of scripture: the Great Vehicle Sutras that are the speech environment of the Buddha's self-appearance, which is the pure aspect of the Sutras among the wisdom of non-duality appearing in all aspects, is the ultimate truth. Therefore, this is the nature Prajñāpāramitā or the fruit Prajñāpāramitā, and is one in essence, which is the first scripture. Another, the Great Vehicle Sutras, which are the collection of names, sentences, and words that appear as external sounds in the minds of noble ones and ordinary beings, is the second scripture. Correspondingly, the sound spoken in speech is the third scripture Prajñāpāramitā. These latter two, although their essence is very different from the three, nature, fruit, and path, are born from the aspiration of the Buddhas, and are the co-operative cause of the Dharmakāya, and because they have the power to eliminate the two obscurations, it should be known that they are uncontaminated Dharma, the object of purification, and belong to the realm of the perfectly established. These are the essence of detailed analysis. If a rough explanation is given without analysis, then the Dharmadhātu, the non-dual wisdom, is merely the all-pervasive nature, and the Dharmakāya of the Buddha, which possesses both purity and the removal of obscurations, is the fruit, and the non-conceptual meditation that obtains it is the path, and the teachings of the Buddha that reveal those three are the scripture Prajñāpāramitā. Thus it is also established. Furthermore, all the extensive Great Vehicle Sutras, because they reveal Prajñāpāramitā as the object of expression, are definitely scripture Prajñāpāramitā, but the name Prajñāpāramitā is not widely known in all Sutras, so here one should definitely take the Sutra that has the name Prajñāpāramitā. The Bhagavatī, as mentioned above,
Chinese
其自性与果，即是彼般若波罗蜜多，因为是佛陀之故，称作薄伽梵。虽然将其体性结合为方便与智慧二者，但此处主要阐述智慧的部分，故以女性词缀“母”来表示薄伽梵母。为了阐述此理，经典也尊称为薄伽梵母。如此，薄伽梵母般若波罗蜜多经十万颂等一切经典的所诠之义皆汇集于此，且以极少的文字来阐述，故称之为心要。认为那些广经与此论在所诠之体性上有大小之别是不合理的，而所诠的阐述方式，名目繁多与否的差别则非常大。对此，一些大学者如此说道：般若波罗蜜多，即是十万颂等无边般若经，而其意义的心要之最殊胜的解脱门有三。证悟解脱门三者的智慧，是道般若波罗蜜多的心要，而完整阐述此理的经也成为论般若波罗蜜多的心要，因此，以少许文字阐述此理即是般若波罗蜜多的心要。此外，此经中宣说了空性、无相、无生、无灭、无垢、无离垢、无减、无增等八种名相。其中前二者为空性，中间四者为无相，最后二者为无愿。色等诸法，因无自性且空于自共相，故为空性。于一切烦恼之缘起，无生起之因；于清净之缘起，无阻碍之因。垢染即是一切烦恼，离垢染即是清净。此四者与一切清净之因的意义相关联，因此，对彼等不执著于取舍之相，故为无相。过失减少与功德增多皆不成立，因无有舍弃与安立，故为不希求，因此为无愿。于此，一
English
Its nature and result, that very Prajñāpāramitā, because it is the Buddha, is called Bhagavan. Although its essence combines method and wisdom, here the wisdom aspect is mainly explained, hence the term "Bhagavati" is indicated by the feminine suffix. The scripture that elucidates this is also honored with the name Bhagavati. Thus, the meaning of all the Bhagavati Prajñāpāramitā Sutras, such as the Hundred Thousand Verse Sutra, is condensed here, and because it is explained with very few words, it is called the Heart. It is unreasonable to think that those extensive sutras and this treatise have differences in the magnitude of the essence of what is being explained, but the difference in the number of ways the subject matter is presented is very large. Some great scholars say this: Prajñāpāramitā is the immeasurable Prajñā Sutras such as the Hundred Thousand Verse Sutra, and the most excellent liberation gate of its essential meaning is threefold. The wisdom that realizes the three liberation gates is the heart of the path of Prajñāpāramitā, and the sutra that fully explains this also becomes the heart of the treatise on Prajñāpāramitā. Therefore, explaining it with few words is the heart of Prajñāpāramitā. Moreover, in this sutra, eight terms are mentioned: emptiness, signlessness, unborn, unceasing, stainless, without being separated from stains, without decreasing, and without increasing. The first two are emptiness, the middle four are signlessness, and the last two are wishlessness. Forms and other phenomena are empty because they lack inherent existence and are empty of their own and common characteristics. In the dependent arising of all afflictions, there is no cause for arising; in the dependent arising of purification, there is no cause for cessation. Stain is all afflictions, and being separated from stains is purification. These four are related to the meaning of the cause of all purification, therefore, because one does not fixate on the characteristics of acceptance and rejection towards them, it is signlessness. Decrease of faults and increase of qualities are not established, because there is no abandonment and establishment, therefore, it is not desired, hence it is wishlessness. Here, one