Tibetan
རྩ་བའི་ས་རྣམས་ དྲུས་ཏེ་བར་སྐབས་དེར་རླུང་གི་ཤུགས་ཀྱིས་འགྱེལ་བས་ཆུ་བཅད་དེ། ལྷས་བསྟན་དུ་ནི་ཆུ་ དཀོན་ལ། སེར་སྐྱ་གཞིར་ནི་ཆུ་ཆེས་པས་གནོད་དོ། །དེར་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཀྱིས་ཤིང་དེ་དབྱུང་ བར་བརྩམས་ཀྱང་བསྐྱོད་པར་མ་ནུས་པ་ལ། རྒྱལ་པོ་ལེགས་པར་རབ་སད་ཀྱིས་ཟས་གཙང་ ལ་ཕོ་ཉ་མངགས་ཏེ། ལྷ་གཞོན་ནུ་ནི་མཐུ་དང་ལྡན་པར་ཤེས་ན་ཤིང་འགྱེལ་བ་དེ་བལྟ་བར་ རིགས་སོ། །ཞེས་ཞུས་པ་ན། ཟས་གཙང་གིས་སྨྲས་པ། ཁོ་བོས་ནི་གཞོན་ནུ་ལ་བཀའ་སྩལ་ བར་མི་ནུས་སོ། །དེར་འདུན་པས་གསོལ་བ། ལྷ་བདག་ལ་གནང་བ་སྩོལ་ཤིག་དང་གཞོན་ ནུ་རང་ཉིད་འབྱོན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བགྱིའོ། །དེ་ནས་འདུན་པས་བསྒོས་ནས། འབབ་ ཆུའི་འགྲམ་དུ་ཤཱཀྱ་གཞོན་ནུ་རྣམས་སོ་སོའི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་བྱས་ཏེ། གཞོན་ནུ་རྣམས་སོ་སོ་ རང་རང་གི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དུ་སོང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་རང་གི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ དུ་གཤེགས་པ་ན། ལྷས་བྱིན་གྱིས་ངང་པ་ཞིག་ནམ་མཁའ་ལ་འཕུར་བ་ལ་མདའ་བསྣུན་པ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དུ་ལྷུང་བ་ན། མདའ་ཕྱུང་ཞིང་སྨན་གྱིས་གསོས་ཏེ་ བཏང་ངོ་། །ལྷས་བྱིན་གྱིས་འཕྲིན་དུ་བསྐུར་བ། ངང་པ་དེ་ནི་ངས་སྔར་བཟུང་བ་ཡིན་པས་ ཚུར་སྐུར་ཞིག བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སླར་སྤྲིངས་པ། ངས་ནི་སྔོན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ པ་ནས་བཟུང་སྟེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པས་ལྷས་བྱིན་ བཅོམ་ལྡད་འདས་ལ་འཁོན་པའི་སེམས་ལྷག་པར་འཛིན་པ་དེ་ནས་བྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་རྒྱལ་ པོ་ལེགས་པར་རབ་སད་ཀྱིས་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཆེན་པོ་མངགས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཤིང་འབྱིན་ པར་བརྩམས་པའི་ཅ་ཅོ་ཆེན་པོ་བྱུང་ངོ་། །དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གསན་ཏེ་འདུན་པ་ལ་ དྲིས་པས་དེས་ཇི་ལྟར་གྱུར་བ་རྒྱས་པར་གསོལ་ལོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞོན་ 16-33 ནུ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཤིང་འདོན་པར་གཤེགས་པ་ན། ཤིང་གི་འགྲམ་གྱི་ཁུང་བུ་ཞིག་ནས་ སྦྲུལ་གདུག་པ་ཞིག་ཐོན་ཏེ་བྱུང་བ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གནོད་ཀྱིས་དོགས་ནས་ འཆར་ཀས་རལ་གྲི་བསྣུན་ནས་སྦྲུལ་གྱི་སྐེད་པ་ནས་བཅད་དོ། །སྦྲུལ་གྱི་དབུགས་འཆར་ཀ་ ལ་ཕོག་པས་ཁ་དོག་ནག་པོར་གྱུར་ཏེ་ནག་པོ་འཆར་ཀ་ཞེས་གྲགས་སོ། །དེ་ནས་ཤཱཀྱ་གཞོན་ ནུ་རྣམས་ཀྱིས་ཤིང་དེ་འབྱིན་པར་བརྩམས་པ་ལས། ལྷས་བྱིན་གྱིས་འབད་པས་ཅུང་ཟད་ གཡོས་སོ། །དགའ་བོས་ཅུང་ཟད་བཏེག་གོ །གཞན་གང་གིས་ཀྱང་དེ་བས་ལྷག་པ་མ་ནུས་ ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་
Chinese
树根的泥土 被挖开，在那期间被风的力量吹倒，截断了水流。在拉示田（Lhas bstan）地方缺水，而在色嘉基（Ser skya gzhi）地方则因水太大而受害。那里的人们开始拔那棵树，却无法移动。国王列巴饶萨（Legs par rab sad）派使者去净饭王那里说：如果得知天子（Lha gzhon nu）有能力，就应该去看那棵倒下的树。净饭王说：我无法命令王子。于是大臣们请求道：请天王开恩，王子自然会来的。之后，大臣们吩咐说：在河流的岸边，释迦族的年轻人都各自做了游乐园。年轻人们各自去了自己的游乐园。菩提萨埵也去了自己的游乐园。提婆达多射了一只在空中飞翔的雁，雁落到了菩提萨埵的游乐园里。菩提萨埵拔出箭，用药治疗后放飞了。提婆达多捎信说：那只雁是我先抓住的，请还给我。菩提萨埵回信说：自从我发菩提心以来，就一直在抓住一切众生。这样说了，提婆达多对薄伽梵（Bcom ldad 'das）怀恨在心，就是从那时开始的。之后，国王列巴饶萨派了很多人，他们开始拔树，发出了很大的喧哗声。菩提萨埵听到后问大臣，大臣详细地说了事情的经过。之后，菩提萨埵和年轻人们一起去拔树。从树旁的洞里出来一条毒蛇，为了防止伤害到菩提萨埵，恰嘎（'Char ka）挥剑从蛇的腰部砍断了。蛇的气息喷到恰嘎身上，使他的颜色变黑，因此被称为黑恰嘎。之后，释迦族的年轻人们开始拔那棵树，提婆达多努力了一下，稍微摇动了树。高波（Dga' bos）稍微抬起了一点。其他任何人都无法做得更多，菩提萨埵
English
The roots of the tree were dug up, and in the meantime, it was blown down by the force of the wind, cutting off the water flow. In the place of Lhas Ten, there was a shortage of water, while in the place of Serkya Zhi, there was harm due to too much water. The people there started to pull out the tree, but they could not move it. King Legpar Rabsad sent a messenger to King Zaus Tsang, saying: If it is known that the young god (Lha gzhon nu) has power, it would be appropriate to see that fallen tree. When he said this, Zaus Tsang said: I cannot command the youth. Then the ministers requested: Please grant permission, O Lord, and the youth himself will come. Then the ministers instructed: On the bank of the river, the Shakya youths have each made their own pleasure gardens. The youths each went to their own pleasure gardens. The Bodhisattva also went to his own pleasure garden. Then, Dewajin shot an arrow at a goose flying in the sky, and it fell into the Bodhisattva's pleasure garden. The Bodhisattva pulled out the arrow, healed it with medicine, and released it. Dewajin sent a message saying: That goose was previously caught by me, so please return it. The Bodhisattva sent back a message saying: Since I first generated the mind of enlightenment, I have been holding all sentient beings. Having said this, Dewajin held a grudge against the departed Bhagavan (Bcom ldad 'das), and that is where it came from. Then, King Legpar Rabsad sent a large crowd of people, and they started to pull out the tree, making a great commotion. The Bodhisattva heard this and asked the minister, who told him in detail what had happened. Then, the Bodhisattva went with the youths to pull out the tree. When a poisonous snake came out from a hole near the tree, Charka, fearing that it would harm the Bodhisattva, drew his sword and cut the snake in half at the waist. The snake's breath hit Charka, turning his color black, and he became known as Black Charka. Then, the Shakya youths started to pull out the tree, and Dewajin, with effort, moved it a little. Gawobo lifted it up a little. No one else could do more than that, and the Bodhisattva
Tibetan
ཕྱག་གཅིག་གིས་བླངས་ཏེ་སྟེང་གི་ནམ་མཁའ་ལ་འཕངས་པས་ ཤིང་དེ་དཀྱིལ་ནས་ཆག་སྟེ་དུམ་བུ་གཉིས་སུ་གྱུར་ནས་འབབ་ཆུའི་ཕར་འགྲམ་ཚུར་འགྲམ་ དུ་ལྷུང་བར་གྱུར་ཏེ། ཆུ་ཀླུང་སྔོན་བཞིན་དུ་བདེ་བར་འབབ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔས་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ལ་ཤིང་འདི་ནི་བསིལ་བའི་རང་བཞིན་ཏེ་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ་ ཞིང་། ཤུ་བ་དང་ཕོལ་མིག་སོགས་ལ་བྱུགས་ན་ཞི་བར་འགྱུར་གྱི་དུམ་བུར་བྱོས་ལ་ཁྱེར་ཤིག དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བྱས་སོ། ། ༄། །བཅུ་གསུམ་པ་ས་འཚོ་མ་བཙུན་མོར་བཞེས་པ། བཅུ་གསུམ་པ་ས་འཚོ་མ་བཙུན་མོར་བཞེས་པ་ནི། དེ་ནས་ཤཱཀྱ་གཞོན་ནུ་རྣམས་ཤིང་ རྟར་ཞུགས་ནས་སེར་སྐྱ་གཞིར་འགྲོ་བ་ན། ལྟས་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་ད་སྟེ་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ ལོ་བདུན་ནས་རབ་ཏུ་མ་བྱུང་ན་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ལུང་སྟོན་ནོ། །དེའི་ ཚེ་ཤཱཀྱ་དྲིལ་བུ་སྒྲའི་བུ་མོ་ས་འཚོ་མ་ཞེས་བྱ་བ་བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་ཞིག་སྟེང་གི་ཁང་བཟང་ གི་གཞི་ནས་ལྟ་བཞིན་དུ་འདུག་པ་གཟིགས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཞབས་ཀྱི་མཐེ་ བོས་ཤིང་རྟ་མནན་ཏེ་རྟ་ལ་སོགས་པ་འདྲེན་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་འདྲེན་མ་ཐུབ་བར་ཤིང་རྟ་མི་ གཡོ་བར་འདུག་གོ །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་མཚོ་མ་ལ་གཟིགས་ཤིང་རྟོག་པ་ན་ཕྱག་ ན་བསྣམས་པའི་ལྕགས་མདའ་ཕྱེ་མར་མཛད་དོ། །དེས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལྟ་ 16-34 ཞིང་རྟོག་པས་ཡེངས་མ་ཐབས་སུ་རྐང་པའི་མཐེ་བོས་ཁང་བཟང་གི་ཐོག་མཐིལ་ལ་བསྣུན་ པས་ཐོག་བརྡོལ་བར་གྱུར་ཏོ། །སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཆེན་པོས་དེ་མཐོང་བས། བུད་མེད་འདིས་ནི་ གཞོན་ནུའི་ཐུགས་དང་བསྟུན་པར་ནུས་སོ། །ཞེས་ཟེར་བའི་གཏམ་དེ་རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་ གིས་ཐོས་ནས་ལྷ་མོ་ས་འཚོ་མ་འཁོར་ཉི་ཁྲི་དང་བཅས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཙུན་མོར་ བླངས་སོ། ། ༄། །བཅུ་བཞི་པ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྐྱེན། བཅུ་བཞི་པ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ནི། དེ་ནས་དུས་གཞན་ཞིག་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔས་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་ལ་གསུངས་པ། ཀྱེ་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་བཞོན་པ་བཟང་པོ་མྱུར་དུ་ཤོམས་ ཤིག །སྐྱེད་མོས་ཚལ་དུ་འགྲོའོ། །དེས་ཀྱང་བཀའ་བཞིན་འཚལ་ཞེས་ཇི་ལྟར་བསྒོ་བ་བཞིན་ བཤམས་ཏེ། དུས་ལ་བབ་པ་ན་ཤིང་རྟར་ཞུགས་ཏེ་བྱོན་པའི་ལམ་དུ་མི་རྒས་ཤིང་འཁོགས་པ་ འཁར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲོ་བ་གཟིགས་སོ། ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་ལ་གསུངས་པ། འདི་ཅི། གསོལ་ པ། ལྷ་འདི་ནི་རྒས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་འགུམ་པའོ། །འོ་ན་ང་ཡང
Chinese
一手拿起，抛向天空， 那棵树从中间断裂，变成两段，落到河的两岸， 河流像以前一样平静地流淌。然后，菩萨对众人说：这棵树具有清凉的性质，可以治疗胆病， 涂在疮和粉刺等处可以止痒，把它砍成段带走吧。 他们也照那样做了。 ༄། །第十三 迎娶萨措玛为妃 第十三 迎娶萨措玛为妃：之后，释迦族的年轻人们乘坐马车前往迦毗罗卫国（今尼泊尔境内）。相士们预言说：如果这位年轻的顿珠（义成）七岁之后没有出家，就会成为转轮王。 当时，释迦族的铃音之女，名叫萨措玛的珍贵女子，正在楼上的宫殿里观看，（菩萨）看到后，菩萨用脚趾按住马车，驾车的马等都无法拉动，马车纹丝不动。 菩萨看着萨措玛，心生爱慕，把手里拿着的铁箭变成了粉末。她也看着菩萨， 16-34 因为爱慕而分神，无意中用脚趾碰到了宫殿的顶层，结果把顶层碰穿了。众人看到后说：这个女子能够迎合这位年轻人的心意。 净饭王听到这些话后，迎娶了萨措玛天女和她的两万眷属，作为菩萨的妃子。 ༄། །第十四 产生出离心的因缘 第十四 产生出离心的因缘：之后，在另一个时候，菩萨对车夫说：喂，车夫，准备好上好的马车，快点！我们要去花园了。 车夫回答说：遵命。按照吩咐准备好后，时机成熟时，（菩萨）坐上马车出发，在路上看到一个年老体衰、拄着拐杖行走的人。菩萨问车夫：这是什么？车夫回答说：这位天人叫做衰老，不久之后就会死去。那么我也会这样吗？
English
Having taken it with one hand and thrown it into the sky, That tree broke in the middle and became two pieces, falling on opposite banks of the stream, And the river flowed peacefully as before. Then, the Bodhisattva said to the crowd: This tree has a cooling nature and can cure bile diseases, If applied to sores and acne, it will relieve itching. Cut it into pieces and take it away. They also did as he said. ༄། །Thirteenth Taking Sā Tsho Ma as Consort Thirteenth Taking Sā Tsho Ma as Consort: Then, when the young Śākyas were riding in chariots to Kapilavastu (present-day Nepal), the fortune tellers prophesied: If this young Dondrup (meaning accomplished) does not renounce the world after the age of seven, he will become a Chakravartin (wheel-turning king). At that time, Sā Tsho Ma, the daughter of Śākya Drilbu Dra, a precious woman, was watching from the base of the upper palace. Seeing her, the Bodhisattva pressed down on the chariot with his toe, and the horses and drivers were unable to pull it, and the chariot remained motionless. The Bodhisattva looked at Sā Tsho Ma and, feeling affection, turned the iron arrow he was holding into powder. She also looked at the Bodhisattva, 16-34 And, distracted by affection, unintentionally touched the top of the palace with her toe, causing the top to collapse. When the crowd saw this, they said: This woman is able to please the young man's heart. King Śuddhodana heard these words and took the goddess Sā Tsho Ma and her twenty thousand attendants as the Bodhisattva's consort. ༄། །Fourteenth The Cause of Definite Renunciation Fourteenth The Cause of Definite Renunciation: Then, at another time, the Bodhisattva said to the charioteer: Hey, charioteer, prepare the best chariot quickly! We are going to the garden. The charioteer replied: As you command. After preparing as instructed, when the time came, (the Bodhisattva) got into the chariot and set off, and on the way saw an old and frail person walking with a cane. The Bodhisattva asked the charioteer: What is this? The charioteer replied: This deva is called old age, and he will die soon. Will I also be like this?