Tibetan
གྱི་ སྲོལ་འདི་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་འཁོར་བ་འགའ་ཞིག་འདུས་པ་རིམ་ལྔ་དང་བདེ་ མཆོག་རིམ་ལྔ་སོགས་དང་སྦྱོར་ཏེ། ཁོ་བོ་ནི་ལེགས་པར་མི་སེམས་སོ། ། གཉིས་པ་ནི། འདིར་ཁ་ཅིག་ཁྱེད་ཅག་དང་པོ་ཐ་མ་ཐམས་ཅད་མི་རྟོག་པ་འབའ་ཞིག་ བསྒོམས་ན་ཞི་གནས་འགྲུབ་པ་ཙམ་སྲིད་ཀྱང་རྫོགས་རིམ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ 9-320 ཡིན་པས་མ་རིག་པའི་གཉེན་པོར་འགྲོ་དགོས་པ་ལ་ཁྱེད་ཅག་གི་ལམ་འདི་ལ་ནི་བདག་མེད་ ལ་རྟོག་པའི་ལྷག་མཐོང་མེད་པས་མ་རིག་པ་མི་ཟློག་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། འཇིག་ རྟེན་པ་དག་སྟོང་ཉིད་སྒོམ་བྱེད་ཀྱང་། །དེས་ནི་བདག་ཏུ་འདི་ཤེས་འཇིག་མི་བྱེད། །དེ་ཡི་ཉོན་ མོངས་ཕྱིར་ཤིང་རབ་འཁྲུག་སྟེ། །ལྷག་སྤྱོད་ཀྱིས་ནི་ཏིང་འཛིན་འདིར་སྒོམ་བཞིན། །གལ་ཏེ་ ཆོས་ལ་བདག་མེད་སོ་སོར་རྟོག །སོ་སོར་དེ་བརྟགས་གལ་ཏེ་བསྒོམས་ན་ནི། །དེ་ཉིད་མྱ་ངན་ འདས་ཐོབ་འབྲས་བུའི་རྒྱུ། །རྒྱུ་གཞན་གང་ཡིན་དེས་ནི་ཞི་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ་ ཞེ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་བདག་མེད་མངོན་སུམ་མ་རྟོགས་པར་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ག་ལ་སྨྲ། རྣམ་པར་ མི་རྟོག་པ་ཉིད་ལས་ཇི་ཞིག་ནས་བདག་མེད་མཐོང་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེའོ། །ཞེས་སྨྲའོ། །བདག་ མེད་སོ་སོར་རྟོག་ཅེས་གསུངས་པ་སྟེ་ཁྱེད་ལྟར་ན་རྗེས་དཔག་ཁོ་ནར་བྱེད་སྣང་བས་སངས་ རྒྱས་ལ་ཡོད་དམ་མེད། ཡོད་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱང་རྣམ་རྟོག་ལ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དེ་ མེད་ཀྱང་སྔོན་དེ་གོམས་པས་ད་ལྟ་ཐར་བ་བརྙེས་སྙམ་ན། འོ་ན་ཡང་བྱང་སེམས་འཕགས་ པའི་མཉམ་བཞག་ན་སོ་སོར་རྟོག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་བདག་མེད་གཉིས་སྲིད་པར་ ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པས། དང་པོར་རྗེས་དཔག་མེད་པར་མི་རྟོགས། རྗེས་དཔག་གོམས་པས་དེའི་ གསལ་སྣང་སྐྱེའོ། །དེས་ན་མཁས་པ་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་དཔྱད་པ་འདི་མང་དུ་གསུངས་སོ་སྙམ་ ན། གསུངས་པ་ནི་བདེན་ཏེ། བདག་མེད་གཉིས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ན་ རྗེས་དཔག་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པར་གང་ནས་མ་གསུངས་ལ། མདོ་སྡེ་མང་པོ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་འོད་ཟེར་ཕོག་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མི་འཆད་པའི་ཆོས་ གཞན་ཐོས་པ་རྐྱང་པས་གྲོལ་བ་ཇི་སྙེད་ཅིག་གསུངས། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་ཀྱང་ རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པའི་འགྲེལ་པར། རྒྱུའི་སྟོབས་ཁོ་ནས་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ། ཤཱ་ རིའི་བུ། ཆོས་རྣམས་གང་དག་སོགས་ཤློ་ཀ་གཅིག་ཐོས་མ་ཐག་ཏུ་བདེན་པ་མཐོང་བ་བཀོད་ 9-321 དོ། །ཇོ་བོ་རྗེས་ཀྱང་། མངོན་སུམ་རྗེས་དཔག་དགོས་པ་མེད། །མུ་སྟེགས་རྩོད་པ་བཟློག་ ཕྱིར་དུ། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པ་ཡིན། །ཞེས་མ་གསུངས་སམ། ཐར་པའི་རྒྱུ་ངེས་པར་ རྗེས་དཔག་དགོས་ན་དགོས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག ལྐོག་གྱུར་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པར་ འགྱུར་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་དཔག་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་ན་འདི་བདེན་ཀྱང་། འཕགས་པ་ རྣམས་ཀྱི་མངོན་ཤེས་དྲུག་གིས་ལྐོག་གྱུར་མཐོང་བ་ཐམས་ཅད་རྗེས་དཔག་སྔོན་འགྲོ་ཅན་མ་ ཡིན་པ་ཁོ་ནར་སྣང་ངོ་། །དེས་ན་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་སྐྲ་ཤད་སོགས་མཐོང་བ། མེད་པའི་རྒྱུ་ མཚན་བཤད་ཀྱང་མེད་པར་ངེས་པ་འབྱུང་མོད་སྣང་བ་མི་འགལ་ལ། རྒྱུ་མཚན་གཏན་ནས་ མ་བཤད་ཀྱང་། མིག་སྨན་བཟང་པོ་བསྟེན་དུ་བཅུག་པས་སྐྲ་ཤད་སོགས་སུ་སྣང་བ་དག་ནས་ མེད་པར་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ལམ་ལ་ཡང་ ཐབས་མཁས་སུ་ཤེས་པས་གུས་པར་བྱེད་མོད། དེས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་མ་ཁྱབ་སྟེ། དཔལ་ ལྡན་དཔའ་བོ་ས་ར་ཧས། རྟོག་པ་ཉམས་པས་བློ་ཉམས་ཤེས། །བློ་ངན་རྗེས་སུ་རྟོག་བྱེད་ ལོ། །དེ་ཉིད་ལས་ནི་བློ་བཟང་པོ། །ནམ་མཁའ་ལས་ལྷག་ཅི་ཡང་འབྱུང་། །ཞེས་བློ་གྲོས་ ངན་པ་རྣམས་རྣམ་རྟོག་མེད་ན་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་མེད་པས་ངེས་པར་རྟོག་པ་དགོས་ ཟེར་ཡང་། མི་རྟོག་པ་ལས་བློ་གྲོས་བཟང་པོ་ཅི་ཡང་ཞིག་སྐྱེ་བ་ཙམ་རྗེས་དཔག་ལ་མེད་ཅེས་ གསུངས་སོ། །ཁ་ཅིག་བསྐྱེད་རིམ་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་བདེ་བ་སོགས་རྫོགས་རིམ་མ་ཡིན་ཅིང་། རྫོགས་རིམ་སྤྲོས་བྲལ་འབའ་ཞིག་སྒོམ་པའོ་སྙམ་པ་དང་། ལུང་ཡང་དང་པོར་བསྐྱེད་རིམ་ དང་། བར་དུ་ལས་རྒྱའི་བདེ་བ་དང་། ཐ་མ་མི་རྟོག་པ་སྒོམ་པ་བདེ་ཆེན་སྒོམ་པར་འདོད་པ་ ཐོག་བར་ཐ་གསུམ་དུ་དགེ་བ་མ་ཡིན་པར་སེམས་འགྲེལ་རྣམས་སུ་གསུངས་པའི་ལུང་འདྲེན་ ཞིང་། བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སྤངས་ནས། །ཉི་མ་གཅིག་ཏུ་ཡོངས་སུ་བརྟག །གལ་ཏེ་ རྟགས་ནི་མ་བྱུང་ན། །དེ་ཚེ་ང་ཡི་བརྫུན་ཚིག་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་པ་ལས། བསྐྱེད་ 9-322 རིམ་སྔོན་འགྲོ་ཅན་གྱི་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་ཡུན་དུ་གོམས་ནས་ཕྱིས་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སྙོམས་ པར་ཞུགས་པའི་ལྷན་སྐྱེས་དེ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱི་ཐོག་མ་ཡིན་ན། ཉི་མ་གཅིག་ཏུ་བརྟག་ཅེས་ པ་འདི་ཡང་མ་འབྲེལ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར། ཞེས་སོགས་མང་དུ་འདྲི་བར་བྱེད་དོ། །འདི་ ལ་ནི་སེམས་འགྲེལ་རྣམས་ནི་རྒྱུད་བཞིན་དུ་དགོངས་པ་མང་བའི་གནད་མ་རྟོགས་པར་རྒྱས་ པར་གཞན་དུ་བརྟག་པར་བྱ་ལ། ད
Chinese
的 这个传统也非常深刻。将几个时轮金刚的集合五次第和胜乐金刚五次第等结合起来，我不太明白。 第二，这里有些人说，你们一开始到最后都只修不作意，虽然有可能成就止观，但圆满次第是超越世间的道，必须成为对治无明的对治品，而你们的道没有对无我的作意胜观，所以不能遮止无明。如《三摩地王经》云：“世间人等虽修空性，然彼于我此识不毁坏。彼之烦恼如树更繁茂，以增上行于此修三摩地。若于法中各别了知无我，各别彼观察若修习者，彼即涅槃获得果之因，何为余因彼不能寂灭。”所以这样说。我们这些人哪里会说没有现量证悟无我就能获得解脱呢？从不作意本身如何能生起见无我的智慧呢？他们会这样说。说要各别了知无我，像你们那样只是做推测，佛陀有还是没有？如果有，那佛陀也就在使用分别念了。如果说佛陀没有，但因为之前串习过，所以现在获得了解脱，那么圣菩萨的等持中也会没有各别作意了。而且无我二谛是隐蔽的，所以一开始没有推测就不能了知，通过串习推测，就会生起它的明相。因此，所有智者也说了许多这样的辩论，是这样想的吗？说的是真的，如果无我二谛是现量证悟的智慧，那么推测一定是先行的，哪里会没说过呢？而且在许多经部中，说了有多少仅仅因为受到如来身的光芒照耀，或者听到没有宣讲空性之义的其他法就获得解脱的。月称论师也在《六十正理论释》中，为了说明仅仅依靠因的力量就能证悟空性的理由，引用了舍利子，诸法何者等等，听闻一句颂词就立刻见到真谛。
English
This tradition is also very profound. Combining several Kalachakra aggregates, the Five Stages, and the Chakrasamvara Five Stages, etc., I don't quite understand. Secondly, some here say that if you only meditate on non-conceptualization from beginning to end, although it may be possible to achieve shamatha, the completion stage is a path beyond the world and must become an antidote to ignorance. But your path does not have the vipassanā of contemplating selflessness, so it cannot prevent ignorance. As the Samadhiraja Sutra says: "Worldly people meditate on emptiness, but they do not destroy this knowledge of self. Their afflictions flourish like trees, and they meditate on samadhi with increasing practice. If one knows selflessness separately in the Dharma, if one observes and cultivates it separately, that is the cause of attaining the fruit of nirvana. What other cause is there that cannot be pacified?" That's why they say that. How could we say that we can attain liberation without directly realizing selflessness? How can the wisdom of seeing selflessness arise from non-conceptualization itself? They would say that. Saying to know selflessness separately, like you, only making inferences, does the Buddha have it or not? If he does, then the Buddha is also using conceptual thoughts. If he doesn't, but because he was familiar with it before, he has now attained liberation, then there will be no separate conceptualization in the samadhi of the noble Bodhisattva. Moreover, the two truths of selflessness are hidden, so one cannot know them without inference at first. By familiarizing oneself with inference, its clear appearance will arise. Therefore, all the wise men have also spoken of many such debates, is that what you think? What is said is true, if the two truths of selflessness are the wisdom of direct realization, then inference must be prior, where would it not have been said? Moreover, in many sutras, it is said how many are liberated simply by being illuminated by the rays of the Tathagata's body, or by hearing other dharmas that do not explain the meaning of emptiness. Acharya Chandrakirti also, in his commentary on the Sixty Stanzas on Reasoning, to explain the reason why emptiness can be realized solely by the power of cause, quoted Shariputra, "Which of the dharmas," etc., hearing one verse immediately seeing the truth.
Chinese
哦！ 觉沃杰（阿底峡尊者）也说：“不需要现量和比量，是为了遣除外道的辩论，由智者们所作。”难道不是这样说的吗？如果解脱之因必须依靠比量，那说不需要又是什么意思呢？如果所有将隐蔽之事变为现量都需要比量作为先导，这倒是真的。但是，圣者们的六种神通所见到的所有隐蔽之事，似乎都不是以比量为先导的。因此，对于患有眼翳的人来说，看到毛发等，即使解释没有的原因，也能确定没有，但显现并不矛盾。即使完全不解释原因，通过服用好的眼药，原本显现为毛发等的事物得以清除，从而现量见到没有。我们虽然也以善巧的方式了解比量之道，所以恭敬它，但它并非完全周遍。吉祥的勇士萨ra哈说：“分别念消失则智慧消失，恶慧者随后进行分别，从那之中产生善慧，没有什么比天空更殊胜。”意思是说，恶慧者认为如果没有分别念，就没有各自辨别的智慧，所以必须进行分别。但从无分别中产生任何好的智慧，比量都无法做到。有些人认为生起次第、脉、气、明点、乐等不是圆满次第，圆满次第只是修习离戏。并且引用经文说，最初是生起次第，中间是业印的乐，最后是修习无分别，认为修习大乐，认为这三个阶段都不是善的，在心性注释中也有这样的说法。并且引用说：“完全舍弃所有想法后，用一天的时间完全观察。如果征兆没有出现，那时我的话就是谎言。”因此，如果以生起次第为先导的脉、气、明点长期串习，之后安住于业手印，那么这种俱生就是现量的开端。那么，说“用一天的时间观察”也太不相关了。等等，提出了很多疑问。对于这些，心性注释等没有领悟到像续部一样包含众多密意，应该在其他地方详细考察。
English
O! Jowoje (Atisha) also said, "There is no need for direct perception and inference. It was done by the wise to refute the arguments of the heretics." Didn't he say that? If the cause of liberation must rely on inference, then what does it mean to say it is not needed? If all that turns the hidden into the manifest needs inference as a guide, then this is true. However, all the hidden things seen by the six supernatural powers of the noble ones do not seem to be preceded by inference. Therefore, for those with blurred vision, seeing hairs, etc., even if the reason for their absence is explained, it can be determined that they are not there, but the appearance is not contradictory. Even if the reason is not explained at all, by taking good eye medicine, the things that originally appeared as hairs, etc., are cleared away, and it is directly seen that they are not there. Although we also understand the path of inference in a skillful way, so we respect it, but it is not completely pervasive. The glorious warrior Saraha said, "When conceptualization disappears, wisdom disappears. The evil-minded then engage in discrimination. From that, good wisdom arises. Nothing is more excellent than the sky." It means that the evil-minded think that if there is no conceptualization, there is no wisdom to distinguish each thing, so it is necessary to discriminate. But from non-conceptualization, any good wisdom arises, which inference cannot do. Some people think that the generation stage, channels, winds, bindus, bliss, etc., are not the completion stage, and the completion stage is just practicing non-duality. And they quote the scriptures saying that the first is the generation stage, the middle is the bliss of the action seal, and the last is the practice of non-conceptualization, thinking that practicing great bliss, thinking that these three stages are not good, and there is such a saying in the mind commentaries. And they quote, "After completely abandoning all thoughts, observe completely for one day. If the signs do not appear, then my words are lies." Therefore, if the channels, winds, and bindus with the generation stage as the guide are practiced for a long time, and then abide in the action mudra, then this innate is the beginning of direct perception. Then, saying "observe for one day" is also too irrelevant. And so on, many questions are raised. For these, the mind commentaries, etc., have not realized that they contain many secrets like the tantras, and should be examined in detail elsewhere.