Tibetan
མ་དཔལ་ཐིམ་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྟན་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་འཕྲེང་བར་རང་ བཞིན་གྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་རྣམ་ཤེས་ཕུང་པོར་བཤད་པ་གཉིས་དོན་གཅིག་གོ །རིམ་པ་གཉིས་པ་ ཞེས་པ་ནི་སེམས་དབེན་གྱི་རིམ་པའོ། །ཐབས་གང་གིས་ཤེ་ན། རིལ་འཛིན་དང་རྡོར་བཟླས་ དང་རྗེས་གཞིག་གིས་བསྡུས་པའོ། །ཤུ་ནྱཱ་ཏའི་སྔགས་དོན་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ནི་རིགས་ 5-391 དྲུག་གི་ཡེ་ཤེས་དང་། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་ངེས་དོན་སོགས་ དུ་མ་ཞིག་བཤད་དེ། ཡི་གེ་མངས་པར་འགྱུར་བས་སྐབས་འདིར་མི་སྤྲོའོ། ། གཉིས་པ་སྣང་བ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ངོས་གཟུང་བ་ནི། རང་རིག་ཙམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ནམ་ མཁའ་ལྟ་བུར་མཚན་ཉིད་མེད། །འོན་ཀྱང་དེ་ཡི་དབྱེ་ཡོད་དེ། །མཚན་མོ་ཉིན་མོ་མཚམས་ བདག་ཉིད། །སྣང་དང་སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་། །དེ་བཞིན་སྣང་བ་ཉེར་ཐོབ་པའོ། །ཞེས་པ་ སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ལྟ་བུའི་རགས་པ་ཉི་ཤུ་དང་ཕྲ་བ་སྣང་བ་གསུམ་གྱི་ཐིམ་ཚུལ་སྔོན་དུ་སོང་ ནས། ད་ནི་སྣང་བ་གསུམ་ཉིད་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་སྐབས་འདིའི་དོན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །ལམ་ གྱི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་འདིའི་ངོ་བོ་ཡང་རང་གིས་རིག་པ་ཙམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། རེ་རེ་ཡང་རང་ གི་ངོ་བོས་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ནོ། །འོན་ཀྱང་རྣམ་པ་འཆར་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དེའི་དབྱེ་བ་ཡོད་དེ། མཚན་མོའི་ནམ་མཁའ་ ཟླ་འོད་ཅན་དང་མཚུངས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྣང་བ་དང་པོ་དང་། ཉིན་མོའི་ནམ་མཁའ་དང་ མཚུངས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་། མཚམས་ཀྱི་མུན་པའི་བདག་ཉིད་དེ་དེ་ དང་མཚུངས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །རྫོགས་རིམ་གྱི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་པར་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་པའི་སྒྲུབ་པ་པོའི་དགའ་བ་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱང་སྣང་གསུམ་ཙམ་ནི་ཡིན་མོད། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་འདི་དག་རྫོགས་པ་ མ་ཚང་ངོ་། །མཚན་ཉིད་ནི་སྤྱོད་བསྡུས་སྒྲོན་མེ་ལས། དེ་ལ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ ན། རྣམ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལུས་དང་ངག་མེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྟོན་ཀའི་དུས་སུ་ནམ་ མཁའ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འོད་ཟེར་སྣང་བར་བྱེད་པས་ཁྱབ་པ་བཞིན་ དུ། རང་བཞིན་གྱི་གསལ་བའི་རྣམ་པར་དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པས་ན་ སྣང་བ་སྟེ། འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་སྟོང་པ་དང་པོ་སྟེ་ 5-392 ཞེས་གསུངས་པས། རྣམ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་མདོར་བསྟན་ནས། ལུས་ངག་མེད་ ཅེས་པས་རྒྱས་པར་བཤད་དེ། དབང་པོ་ལྔ་དང་དབང་ཤེས་ལྔའི་རྣམ་པ་ནུབ་པ་ནི་ལུས་མེད་ པ་ཡིན་ལ། ཇི་སྐད་དུ། སྤྱི་བརྗོད་དང་ཚུལ་ཅན་སྒྲ་དང་། །རྟོག་པའང་དེ་དང་དོན་གཅིག་ན། ། ཞེས་པ་ལྟར་སྒྲ་དང་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་མི་འཆར་བ་ནི་ངག་མེད་པའོ། །དེ་དག་མེད་པས་ལུས་ ངག་དེ་དག་གིས་ཁ་བསྒྱུར་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་མེད་མོད། སྤྱིར་སེམས་ལ་སྣང་བ་མེད་པ་ ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་རང་བཞིན་གྱི་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་དེ་དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་ལ་ཕྱོགས་རིས་ སུ་མ་བཅད་པར་དམིགས་ཤིང་གསལ་སྣང་ཅན་དུ་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྐྱེན་སྣང་གི་གསལ་ བ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བབས་སོ། །དེ་ལ་འོད་གསལ་གྱི་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱི་ བརྟན་གཡོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ ལ་སྤྲིན་ལ་སོགས་པས་སྟོངས་ཀྱང་ཟླ་འོད་ཀྱིས་ཁྱབ་ཏུ་རུང་བ་ལྟར་ལུས་ངག་གི་རྣམ་པ་མེད་ ཀྱང་རང་བཞིན་གྱི་གསལ་སྣང་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི། དེ་ཡང་ཆུང་བ་དང་བདེ་བའི་དོན་གྱིས་ ཟླ་བ་དང་མཚུངས་པར་བསྟན་ནོ། །ཡང་དེ་སྐད་དུ། སྣང་བ་མཆེད་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ ན། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་གཟུགས་ཅན་ལུས་དང་ངག་མེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ སྟོན་ཀའི་དུས་སུ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཁྱབ་པ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་གསལ་ཞིང་དྲི་མ་མེད་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་དུ་དངོས་པོ་མ་ལུས་པར་དམིགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་གཉིས་པ་ སྟེ། རིམ་པ་གཉིས་པ་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གཟུང་འཛིན་དང་ བྲལ་བ་ནི་སྣང་བ་དང་པོའི་དུས་ན་གཟུང་འཛིན་གྱི་སྣང་བ་མངོན་པར་ཡོད་པ་ལ། འདིར་དེ་ ཡང་གསལ་པོར་མི་མངོན་པས་ན་བྲལ་བ་ཞེས་དམན་པ་ལ་དགག་སྒྲའམ། གསལ་པོ་དང་ བྲལ་ཞེས་པ་ཡིན་ཞིང་། གསལ་སྣང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དང་། བདེ་གསལ་གྱི་ཉམས་བཟོད་པར་ དཀའ་བས་རྩུབ་ཅིང་ཚ་བའི་རྣམ་པར་མཐུན་པས་ཉི་འོད་དཔེར་བྱས་ཏེ་མཚན་ཉིད་གཞན་ 5-393 སྣང་བ་དང་འདྲའོ། །ཡང་འདི་སྐད་དུ། སྣང་བ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའི་ མཚན་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ལུས་དང་ངག་མེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མཚམས་ ཀྱི་སྨག་ལ་བབ་པའི་ངོ་བོར་ཁྱབ་པ། ཕྲ་ཞིང་བདག་མེད་པ་སྲོག་དང་རྩོལ་བ་མི་རྒྱུ་བས་རྒྱུ་ བ་མེད་པ་སྟེ་སེམས་མེད་པ་མི་གཡོ་བ་ངག་གི་ས་བོན་ལ་བརྟེན་པའི་སྒོ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། སྣང་བ་ཐོབ་པ་མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྟོང
Chinese
如《母续》（藏文：མ་དཔལ་ཐིམ་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྟན་པ་）中所说，以及《金刚鬘》（藏文：རྡོ་རྗེ་འཕྲེང་བ་）中将“自性蕴”解释为识蕴，这两者意义相同。所谓的“第二次第”指的是心寂次第。以何种方法呢？即以持明、金刚念诵和后破所概括。显现空性（藏文：ཤུ་ནྱཱ་ཏ།）的咒语之义，即六种姓的智慧，以及金刚三处的智慧，还有咒语和手印的决定之义等等，说了许多，但因文字繁多，故在此不赘述。 第二，识别三种显相的体性：自知自明的智慧，如同虚空般没有相状。然而，它有分别，即夜晚、白天、界限之自性。显相、显相增盛，以及同样地，显相近得。如是说。这样一来，像这样粗的二十种和细的三种显相的融入方式已经过去。现在要讲三种显相本身，这是此处的意义之重点。这三种道的智慧的体性也是自知自明的智慧，每一个也都是以自己的体性无有戏论，如同虚空一般，所以没有相状的分别。然而，从形象显现的方式来说，它有分别，即具有与夜晚的月光虚空相似形象的第一个显相，以及具有与白天的虚空相似形象的显相增盛，还有界限的黑暗之自性，即具有与此相似形象的显相近得也是如此。不能正确生起圆满次第的禅定的修行者的三种喜乐的智慧也只是三种显相而已。但将要阐述的这些相状并不圆满。相状即《行集灯》（藏文：སྤྱོད་བསྡུས་སྒྲོན་མེ་）中说：“那么，什么是显相的相状呢？是无有形象的自性，无有身语。如同秋季时，无垢的虚空中，月轮的光芒显现并遍布一样。在自性光明的形象中，缘取所有无余的事物，所以是显相。这是胜义菩提心，智慧的第一个空性显相。” 5-392 如是说。形象不
English
As stated in the Mother Tantra (Tibetan: མ་དཔལ་ཐིམ་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྟན་པ་), and in the Vajra Garland (Tibetan: རྡོ་རྗེ་འཕྲེང་བ་), the "self-nature aggregate" is explained as the consciousness aggregate, these two have the same meaning. The so-called "second stage" refers to the stage of mind isolation. By what method? It is summarized by holding the essence, vajra recitation, and subsequent dissolution. To manifest the meaning of the mantra of emptiness (Tibetan: ཤུ་ནྱཱ་ཏ།), namely the wisdom of the six lineages, and the wisdom of the three vajras, as well as the definitive meaning of mantras and mudras, etc., many things have been said, but because the words are numerous, I will not elaborate on them here. Second, identifying the nature of the three appearances: The wisdom of mere self-awareness is like the sky, without characteristics. However, it has distinctions, namely the nature of night, day, and boundary. Appearance, the increase of appearance, and likewise, the near attainment of appearance. Thus it is said. In this way, the way of absorption of the twenty coarse and three subtle appearances has passed. Now, the three appearances themselves are to be explained, which is the main point of this section. The nature of these three wisdoms of the path is also the wisdom of mere self-awareness, and each one is also without elaboration in its own nature, like the sky, so there is no distinction of characteristics. However, from the way the images appear, there is a distinction, namely the first appearance with an image similar to the moonlit sky at night, and the increasing appearance with an image similar to the sky during the day, and the nature of the darkness of the boundary, that is, the near attainment of appearance with an image similar to this is also the same. The wisdom of the three joys of the practitioner who cannot correctly generate the samadhi of the completion stage is only the three appearances. But these characteristics that will be explained are not completely complete. The characteristics are stated in the Lamp Summarizing Conduct (Tibetan: སྤྱོད་བསྡུས་སྒྲོན་མེ་): "So, what is the characteristic of appearance? It is the nature without form, without body and speech. Just as in autumn, in the stainless sky, the light of the lunar disc appears and pervades. In the form of self-luminous nature, it focuses on all remaining things, so it is appearance. This is the ultimate bodhicitta, the first empty appearance of wisdom." 5-392 Thus it is said. The image does not
Chinese
以“证得之自性”作简要指示后，以“无身语”作详细解释：五根和五根识的相状隐没即是无身。如是说：“总说与具相之声，及念亦与之义一。”如是，声和念的相状不显现即是无语。因无彼等，故以身语彼等所转变之心之相状亦无有。然一般而言，心无显现并非如此，乃是觉性自性之极明，不分偏颇地缘于一切事物，且具有明亮之显现，此非仅是因缘显现之明亮，而是觉性自身之自然状态。于彼光明之显现方式中，因缘于稳定与动摇之各种相状，故称之为相状。譬如虚空虽空无云等，然能遍布月光，如是，虽无身语之相状，然并非无有自性之明亮显现。彼亦以小与乐之义，显示与月亮相似。又如是说：“何为显现增长之体性？即是远离所取与能取之有色身语。如秋季之时，日光遍布一般，极明且无垢之自性中，缘于一切事物，乃是菩提心普贤第二，二次第乃极空之体性。”远离能取所取，乃于第一显现之时，能取所取之显现明显存在，此处彼亦不明显，故称远离，乃是于低劣处作否定，或是远离明显之意。因明亮显现极大，且乐明之感受难以忍受，故与粗猛且炽热之相状相似，故以日光为譬喻，乃是与另一体性之显现相似。又如是说：“何为获得显现？如是，虚空之体性，乃无事物之自性，无身语。如没入边际之黑暗般遍布，微细且无我，因生命与努力不流动，故无流动，即无心，不摇动，乃是依赖于语之种子字，门完全成就。”此被称为获得显现，乃是无明之体性，空。
English
Having briefly indicated "the nature of attainment," it is explained in detail with "without body and speech": the disappearance of the aspects of the five faculties and the five consciousnesses is the absence of body. As it is said: "General statement and qualified sound, and thought are also one in meaning with it." Thus, the non-appearance of the aspects of sound and thought is the absence of speech. Since these are absent, the aspects of mind transformed by those body and speech are also absent. However, in general, it is not that there is no appearance to the mind; rather, the very clear nature of awareness itself, without partiality, focuses on all things and is present with a clear appearance. This is not merely the clarity of conditioned appearance, but the natural state of awareness itself. In that way of appearance of luminosity, because various aspects of stability and movement are focused upon, it is called aspects. For example, just as the sky, although empty of clouds and the like, can be pervaded by moonlight, so too, although there are no aspects of body and speech, it is not that there is no clear appearance of nature. This is also shown to be similar to the moon in terms of smallness and happiness. Again, it is said: "What is the characteristic of the increasing appearance? It is the formless body and speech that are free from grasping and being grasped. Just as in the autumn season, the rays of the sun pervade, so too, in the very clear and stainless essence, focusing on all things, is the second Samantabhadra of the mind of enlightenment, the second stage is said to be of the nature of extreme emptiness." Being free from grasping and being grasped means that at the time of the first appearance, the appearance of grasping and being grasped is manifestly present, but here it is not clearly manifest, so it is called freedom, which is a negation in inferiority, or it means freedom from clarity. Because the clear appearance is very great, and the experience of bliss and clarity is difficult to bear, it is similar to the rough and hot aspect, so the sunlight is used as an example, which is similar to the appearance of another nature. Again, it is said: "What is the attainment of appearance? Likewise, the nature of space is the nature of the absence of things, without body and speech. Just as it pervades the essence of falling into the darkness of the boundary, subtle and selfless, because life and effort do not flow, it is non-flowing, that is, without mind, unmoving, relying on the seed syllable of speech, the door is completely accomplished." This is called the attainment of appearance, which is the nature of ignorance, emptiness.