Tibetan
་ལས་ཀྱང་། ཕྲ་ 4-411 རབ་རྡུལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་འདས། །ཕྲ་ཕབ་པ་ཡི་རང་བཞིན་ཅན། །རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ལྡན་ པ། །ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་དེ་ལ་འདུད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེས་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་མིང་ཅན་ནི་ བསྐྱེད་རིམ་དང་ལག་པའི་ཕྱག་རྒྱ་སོགས་ལའང་ཡོད་མོད་ཀྱི། ངེས་དོན་ཕྱག་ཆེན་འདི་མཚོན་ པར་བྱེད་པའི་བརྡ་ཙམ་ཡིན་ལ། མདོ་སྔགས་ཐུན་མོང་གི་སྟོང་པ་ཉིད་སྒོམ་པ་ཙམ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ ཆེན་པོའི་སྒྲ་འཇུག་པར་ཕྱོགས་འདི་ན་ཤིན་ཏུ་གྲགས་ཆེ་ཞིང་། རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་འགའ་ ཞིག་གིས་ཀྱང་བཤད་པ་སྲིད་ནའང་སྔགས་ལམ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སོགས་ ཕྱག་རྒྱ་བཞི་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྐབས་སུ་མདོ་དང་ཐུན་མོང་གི་ལམ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ ཐ་སྙད་ཅན་ཞིག་ཡོད་སྐད་བྱེད་དེ་ཁུངས་ཙམ་ཞིག་ཡོད་དུ་ཆུག་ཀྱང་སྐབས་ཀྱི་གཏམ་ལས་ ཕྱིར་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་གཞག་བྱེད་པ་ནི་མི་འཛངས་པའི་ལུགས་སོ། །དེ་ ལྟར་ན་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྐབས་འདིར་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ངོས་ འཛིན་ཆ་ཤས་མི་འདྲ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མོད། གཙོ་བོ་སྟོང་གཟུགས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོའི་རྣལ་ འབྱོར་ཉིད་བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ། ། བརྒྱད་པ་ནི། རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་འདི་ལ་ནང་གི་རིག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་ པོ་ལས། རིག་པ་ཞེས་པ་ནང་རིག་འགྱུར་མེད་ཀྱང་སྟེ་འཇིག་རྟེན་འདིར་ནི་ཐུབ་པ་རྣམས་ ཀྱིས་རབ་གསུངས་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་ཤིང་དེའི་འགྲེལ་པར་ཡང་རིག་པ་ཞེས་པ་རྣམ་པར་ མི་རྟོག་པ་ནང་གི་རིག་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་ཡང་ འགྱུར་མེད་ཀྱང་རིག་པ་སྟེ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། །རིག་ པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། འོད་དང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྟོང་ གཟུགས་དང་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་རེ་རེའི་ལྡོག་པ་ནས་ཀྱང་རང་རིག་ཏུ་གསུངས་ཤིང་། 4-412 གཙོ་བོར་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཉིད་དེར་བསྟན་ནོ། ། དགུ་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་འདི་ནི་མཐར་ཐུག་གི་དབུ་མ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་ ཏེ། དམིགས་བཅས་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་དང་དམིགས་མེད་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཟུང་དུ་ འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི། གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་གསུམ་ཆར་དུ་དབུ་མའི་ མཐར་ཐུག་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལས། གང་ཞིག་སྟོང་ཉིད་སྙིང་ རྗེ་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྨྲ་པོ་ཕྱོགས་ཉམ་དེ་ནི་མ་ཉམ་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་ཤིང་། འདིའི་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་ཡང་འགྲེལ་ཆེན་ལས། འདིར་གང་ཞིག་སྙིང་རྗེ་དམིགས་པ་མེད་ ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་དུས་ གསུམ་ཤེས་པའི་སླད་དུ་དུས་གསུམ་དུ་འཇུག་པའོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །འོ་ན་གནས་ལུགས་ ཀྱི་དབུ་མ་ནི། ཡོད་མིན་མེད་མིན་ཡོད་མེད་མིན། །གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་མིན་པའང་མིན། ། མཐའ་བཞི་རྣམ་པ་གྲོལ་བ་ཡི། །དེ་ཉིད་དབུ་མ་པ་ཡིས་རིག །ཅེས་མཐའ་བྲལ་ཙམ་ཞིག་ལ་ དབུ་མའི་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་དང་། གནས་ལུགས་དེ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་ཡང་། འདི་ལྟར་སྣང་ བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །རིག་པས་བཙལ་ན་འགའ་མི་རྙེད། །མ་རྙེད་པ་དེ་དོན་དམ་མོ། །ཞེས་ པ་ལྟར་ཤེས་བྱ་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་གང་ཡང་གདོད་མ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བའི་ཚུལ་དུ་འཛིན་ པའི་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་ཞིག་པ་ན། འཛིན་བྱེད་ཀྱི་བློ་ཡང་རང་སར་དེངས་པ་ཙམ་ལ་མཐའ་བྲལ་ དུ་རྟོགས་པའི་ཐ་སྙད་བཞག་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། མདོར་ན་དོན་དམ་པར་གང་ཡང་མ་གྲུབ་ཅིང་། ཀུན་རྫོབ་འདི་ཡང་སྣང་ཙམ་ཞིག་ལས་ཡོད་མེད་ཡིན་མིན་གང་དུ་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་འདི་ ནི་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་གྱི་དབུ་མར་རིགས་ཀྱི། བདེ་བ་མྱོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་། གཟུགས་ བརྙན་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཙམ་ཞིག་དབུ་མར་ཡང་མི་རིགས་ལ། གཞན་ཡང་གནས་ལུགས་ནི་རྣམ་བཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་ 4-413 ཡིན་པས། ཡོངས་སྤྱོད་དུ་གྲུབ་པའི་ཟུང་འཇུག་དེ་འདྲ་གནས་ལུགས་སུ་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། དེ་ འདྲ་བསྒོམས་པས་དངོས་པོར་འཛིན་པ་ཡང་མི་བཟློག་སྟེ། དངོས་པོ་ཡོད་འཛིན་དང་འཛིན་ སྟངས་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཤིང་སྡོང་ཡོད་པར་ངེས་པས་ནུབ་ཕྱོགས་ སུ་རི་ཡོད་པར་འཛིན་པ་མི་བཟློག་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་པ་འདི་ནི་རྟོག་གེའི་རིག་པས་ཆོས་ཉིད་ རྟོགས་པའི་རློམ་པ་ངེས་དོན་མཐར་ཐུག་གི་གནས་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་གསང་སྔགས་ ཟབ་མོ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་དག་གིས་ལོག་པར་རྟོག་པའི་མུན་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། འདི་དག་ལ་ཤིན་ ཏུ་རྒྱས་པར་དཔྱད་པ་བྱར་ཡོད་མོད་ཀྱི། སྙིང་པོར་བརྗོད་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྲགས་ པར་ཡང་ཕུག་གང་ན་སེང་གེ་ཡོད་པར་ངེས་ན་ཝ་སྐྱེས་མེད་པར་རྟོགས་ནུས་པ་དང་། ཉི་མ་ ཤར་བར་ངེས་ན་མུན་པ
Chinese
也胜过微。 超越极微尘的法性，具有微细的自性，具备一切形象的殊胜，我顶礼大手印。如是说。因此，虽说大手印之名也有生起次第和手印等，但确切的意义只是象征着大手印。仅是修习显密共通的空性，就安立大手印之名，在此地非常盛行。印度的一些论师或许也这样说，但在安立密咒道不共的大手印等四印时，说有与显宗共通的、名为大手印的道，即使有这样的说法，也只是来源而已，因为是偏离当下所谈论的内容，所以做这样的区分是不明智的。如此，在安立圆满次第的当下，虽然对于大手印的认识，在细微之处有些许不同，但主要是赞叹空色大手印的瑜伽。 第八，金刚瑜伽也称为内在的明觉，如续部之王所说：明觉是指内在的明觉，也是不变的，诸佛已善说于此世间。其注释中也说：明觉是指无分别的内在明觉，即具足一切形象的空性。此外，不变也是明觉，即无所缘、无漏的自性。明觉是因和果的自性，因和果融合为一，如光明和燃烧融合为一。如是说。从空色和不变的安乐各自的角度，也说是自明觉， 4-412 主要是指双运的体性。 第九，此金刚瑜伽是究竟的中观大瑜伽，具有有相的空性和无相的悲心、不变的安乐双运的体性。无论在基、道、果的三个阶段，都是安住于中观的究竟之处。
English
Even surpasses the subtle. Transcending the nature of the finest particles, possessing a subtle essence, endowed with the excellence of all forms, I prostrate to the Mahamudra. Thus it is said. Therefore, although the name Mahamudra also exists in the generation stage and hand mudras, etc., the precise meaning is only a symbol representing the Mahamudra. Merely meditating on emptiness common to Sutra and Tantra is given the name Mahamudra, which is very prevalent in this region. Some Indian teachers may also say this, but when establishing the uncommon Mahamudra of the Mantra path, such as the four mudras, they say that there is a path common with Sutra called Mahamudra, even if there is such a saying, it is only a source, because it deviates from the current topic, so making such distinctions is unwise. Thus, in establishing the completion stage, although there are slight differences in the recognition of Mahamudra, the main praise is for the yoga of emptiness-form Mahamudra. Eighth, Vajra Yoga is also called inner awareness, as the King of Tantras says: Awareness means inner awareness, also unchanging, the Buddhas have well spoken of it in this world. The commentary also says: Awareness means non-conceptual inner awareness, which is emptiness endowed with all forms. Furthermore, unchanging is also awareness, which is the nature of being without object and without outflows. Awareness is the nature of cause and effect, cause and effect merged into one, like light and burning merged into one. Thus it is said. From the perspective of emptiness-form and unchanging bliss, it is also said to be self-awareness, 4-412 mainly referring to the nature of union. Ninth, this Vajra Yoga is the ultimate Great Madhyamaka Yoga, possessing the nature of the union of emptiness with object, compassion without object, and unchanging bliss. Whether in the three stages of ground, path, and fruit, it abides in the ultimate place of Madhyamaka.
Chinese
རོ། །如是，又于续部之王中说：何者宣说空性与悲心无二，则彼方不衰损。如是说。 此之空性悲心，亦于大释中说：此处何者悲心无所缘，且离分别，空性具足一切种胜妙，为知三时故而入于三时。如是说。若尔，实相之现观是：有亦非，无亦非，有无亦非，二者之自性亦非。从四边解脱之，彼即中观者所知。如是仅于离边之上安立中观之名相，且实相如何证悟者，如是显现之诸法，以智慧寻之则无少许可得，不得即是胜义谛。如是，以智慧分析所知，任何事物皆从本初未曾存在之方式而执持，于境上之显现消失时，能取之识亦于自处寂灭，仅于此上安立证悟离边之名相而已。总而言之，胜义中任何事物皆不成立，且此世俗亦仅是显现而已，于有无、是与非皆不可言说，此理应是基、道、果之现观。然有可体验之乐，有可见之影像，彼乃是事物、修法与世俗之法故。仅此一点亦不应是现观，此外，实相乃是决断之方，故于共许中成立之双运亦不成实相，且修习彼亦不能遣除实执，因事物之有执与执持方式无有相违之故。如是，如若确定东方有树木，则不能遮遣西方有山之执持，如是思惟乃是以寻思之理智而自诩证悟法性，背离了究竟之真实义，是未通达甚深秘密真言者之邪分别大黑暗。对此虽可作极广之观察，然若言其精要则如是：于世间共称中，若确定某洞穴中有狮子，则能了知无有狐狸，且若确定太阳升起，则无有黑暗。
English
Ro. Furthermore, it is said in the King of Tantras: "Whoever speaks of emptiness and compassion as being inseparable, that side will not decline." It is said. This emptiness and compassion is also explained in the Great Commentary: "Here, whoever has compassion without an object and is free from conceptualization, emptiness is endowed with all kinds of excellence, and enters into the three times in order to know the three times." It is said. If so, the Madhyamaka of reality is: It is neither existent, nor non-existent, nor both existent and non-existent. It is also not the nature of both. That which is liberated from the four extremes is known by the Madhyamaka. Thus, the term Madhyamaka is applied to mere freedom from extremes, and how that reality is realized is also: All phenomena that appear in this way, if searched for with wisdom, cannot be found at all. That which is not found is the ultimate truth. Thus, when the appearance of objects, which are held in the manner that nothing has ever existed from the beginning, disappears by analyzing the knowable with wisdom, the mind that grasps also subsides in its own place. Only on this is the term "realization of freedom from extremes" applied. In short, nothing is established in the ultimate sense, and this conventional reality is only an appearance, and it cannot be said to be existent, non-existent, both, or neither. This should be the Madhyamaka of the ground, path, and result. However, the experience of bliss and the sight of images are objects, practices, and conventional phenomena. That alone should not be Madhyamaka. Furthermore, reality is a side of determination, so such a union that is established in common usage does not become reality, and meditating on it does not reverse the grasping of objects, because there is no contradiction between the grasping of objects as existent and the way of grasping. Just as the certainty that there is a tree in the east does not prevent the belief that there is a mountain in the west, so this thought is the arrogance of realizing the nature of reality through speculative intelligence, turning one's back on the ultimate meaning, and is the great darkness of wrong conceptions by those who have not understood the profound secret mantra. Although this can be examined in great detail, to put it in essence, it is like this: In worldly convention, if it is certain that there is a lion in a certain cave, then it can be known that there is no fox, and if it is certain that the sun has risen, then there is no darkness.