Tibetan
ཕན་ཚུན་དུ་ནི་རྒྱས་བཏབ་མེད། ། 2-164 ཅེས་པ་ལ། ཤེས་རབ་སྟོང་གཟུགས་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་རྟག་ ཏུ་ཞིག་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའང་ཡིན་ལ། མཆོག་ཏུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་ནི། སོ་ སོར་རང་གིས་རིག་ཅིང་། དོན་དམ་སྲིད་གསུམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར། རྟག་ པར་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡིན་པས། འདུས་བྱས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལས་ངེས་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ ཕྱིར། ཕན་ཚུན་དུ་ནི་རྒྱས་བཏབ་མེད་དེ། གཉིས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྒྱས་གདབ་བྱ་འདེབས་ བྱེད་སོ་སོར་མེད་པས་སོ། །མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པའི། །ཤེས་བྱ་གང་ཞིག་འདིར་མཐོང་ བ། །དེ་ནི་རང་སེམས་གཞན་མ་ཡིན། །ཕྱི་ཡི་ཤེས་བྱ་རྣམ་འབྱེད་ཕྱིར། །ཞེས་པ་ལ། མ་སྐྱེས་ པ་དང་མ་འགགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི། ཤེས་བྱ་སྟོང་གཟུགས་གང་ཞིག་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་ གྱིས་སྐབས་འདིར་མཐོང་བ་ནི་རང་གི་སེམས་ལས་གཞན་ཕྱི་རོལ་ཀྱི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ ཡིས་ལས་སྣང་ཕྱི་རོལ་ཀྱི་དོན་དུ་ཤར་བའི་ཤེས་བྱ་རྣམས། རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་འཇོམས་ པའི་ཕྱིར། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལས་ཀྱང་། མཐོ་རིས་མི་ཡུལ་ས་འོག་རྣམས། །སྐད་ཅིག་གིས་ ནི་གཟུགས་གཅིག་འགྱུར། །རང་གཞན་ཆ་ཡི་རྣམ་རྟོག་གིས། །གནོན་པ་ཉིད་ནི་ནུས་པ་མིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཕྱིར་བདག་གི་བདག་ཉིད་ལ། །འགར་ཡང་རྒྱས་བཏབ་ནུས་མ་ཡིན། ། རལ་གྲི་ཆེན་པོ་བདག་ཉིད་ལ། །བདག་ཉིད་སོ་ཡིས་གཅོད་དམ་ཅི། ཞེས་པ་ལ། དོན་དམ་ པའི་རྒྱུ་འབྲས་དེ་གཉིས་སེམས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་གཅིག་པ་དེའི་ཕྱིར། བདག་གིས་བདག་ཉིད་ ལ་རྒྱས་བཏབ་པར་ནུས་པ་གནས་སྐབས་འགར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན། རལ་ གྲི་ཆེན་པོ་བདག་ཉིད་ལ། རལ་གྲི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སོ་ཡིས་གཅོད་དམ་ཅི་སྟེ། གཅོད་པར་ཐལ་ བ་ལས་མི་གཅོད་དོ། །འོ་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་བདེ་བ་སུས་ ཀྱང་མྱོང་བ་མེད་དོ་སྙམ་ན། མོ་གཤམ་བུ་མོ་དང་འགྲོགས་པས། །རྨི་ལམ་དུ་ནི་བདེ་འགྱུར་ ལྟར། །ནམ་མཁའ་ལས་བྱུང་གཟུགས་བརྙན་ནི། །བརྟེན་པས་བདག་ལ་དེ་བཞིན་ནོ། །རྨི་ 2-165 ལམ་དུ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མོ་དང་འགྲོགས་པ་ལས། བདེ་བ་ཐོབ་པ་འགྱུར་བ་ན། མོ་གཤམ་གྱི་ བུ་མོ་མེད་ཅིང་། དེ་ལས་བདེ་བ་སྐྱེས་པ་མེད་ཀྱང་མྱོང་བ་ལྟར། ནམ་མཁའ་སྟེ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ ཅད་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་སྟོང་ཉིད་ལས་གྲུབ་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནི་སྟོན་ པས། བདག་ལ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་འབྱུང་བ་ཡང་སྐྱེས་པ་མེད་ཀྱང་མྱོང་བ་དེ་བཞིན་ནོ། ། རྨི་ལམ་དུ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མོ་དང་འགྲོགས་པའི་བདེ་བ་ནི། རྒྱུ་རྐྱེན་མེད་ཀྱང་ཉམས་སུ་མྱོང་ བའི་དཔེར་བླངས་ཀྱི་སྣང་ཡང་བདེན་པས་སྟོང་པའི་དཔེར་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་འདི་ ཡང་རྒྱས་པར་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་འདི་དག་ གི་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་དང་། རྟོགས་བྱ་རྟོགས་བྱེད་སོགས་སོ་སོ་བ་བཀག་པ་ཡིན་གྱི། བོད་ འགའ་ཞིག་འདི་དག་གིས་རང་རིག་བཀག་པར་སེམས་པ་ནི། གྲུབ་མཐའ་ངན་པའི་གདོན་ གྱིས་བསླབ་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཙམ་ལས་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཙམ་ཡང་མེད་དོ། ། བཞི་པ་ནི། ཤེས་རབ་མ་ཡིན་ཐབས་ཀྱང་མིན། །འདི་ནི་ལྷན་སྐྱེས་ཤེས་རབ་བཅས། ། ཀུན་ནས་བདེ་བ་རྫོགས་པ་ལས། །སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་སྟེ། །ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ གོས་པ་མེད། །ཡུལ་དང་དབང་པོ་སྤངས་པ་ནི། །ཀུན་ནས་འབྱུང་པོ་ཀུན་ལ་གནས། །བཅད་ དུ་མེད་པ་དབྱེ་བ་སྤངས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཟུང་འཇུག་གི་ངོ་བོ་ནི། ཤེས་རབ་རྐྱང་པ་མིན་ ལ་ཐབས་རྐྱང་པ་ཡང་མིན་ཅེས་པ་དང་། ལྷན་སྐྱེས་ཤེས་རབ་བཅས་ཤེས་པས་ཐབས་ཡིན་ ལ་ཤེས་རབ་ཡང་ཡིན་ཅེས་པར་འགྱུར་བས། འདིར་ཐབས་ཤེས་ཀྱི་གཙོ་བོ་གོང་དུ་བཤད་པ་ ལྟར་ཡིན་ཡང་། ཐབས་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མཐའ་དག་ཀྱང་འདིར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། མདོར་ བསྡུ་ན། ཤེས་རབ་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་སྟོང་ཉིད་ཁོ་ན་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་མིན་ལ། ཐབས་ དམིགས་བཅས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཁོ་ན་ཡང་མིན་ཏེ། འདི་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྟོང་ གཟུགས་ཀྱི་ཤེས་རབ་མ་དང་བཅས་པ་སྟེ་ངོ་བོ་དབྱེ་བ་མེད་པའོ། །བདེ་བ་ཆེན་པོས་ཇི་ལྟ་ 2-166 བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བས་བདེ་བ་[དང་]རང་གི་རྣམ་པ་ རྫོགས་པའི་རང་སྣང་ལས་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པའི་རང་བཞིན་ཏེ་དེ་ཡང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་ པར་གཞན་དོན་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པས་ཡེ་ཤེས་དག་པའི་ཞིང་ དང་། འཁོར་དང་། མཆོད་པ་དང་། མཚན་དཔེ་ཅན་གྱི་སྐུ་དང་རྒྱན་དང་། ཆོས་འབྱུང་དང་ གཞལ་མེད་ཁང་ལ་སོགས་པས་འགྱུར་ཞིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པས་ཁ་སྦྱོར་གྱི་ སྐུ་དང་རང་སྣང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདེ་བར་ཤར་བ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་རིག་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དང་། སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་ པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་ཞིང་སྤངས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ནི་ས་ལ་སོགས་པས་གོས་པ་མེད་པ་ བཞིན་དུ། རང་སྣང་དུ་མ་དག་པའི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སངས་ཤིང་། ཀུན་རྫོབ་གཉིས་སྣང་ གི་ཆོས་གང་གིས་ཀྱང་གོས་པ་མེད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཞིང་དང་མཆོད་པ་རབ་འབྱམས་ རྣམས་ཀྱང་། གཟུགས་སོགས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཡུལ་སྤངས་ཤིང་། སྐུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ པ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་ཡང་མིག་སོགས་དབང་པོ་སྤངས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱི་མཐུ་ལས། ཡུལ་དུས་ཀུན་ནས་འབྱུང་པོ་དངོས་པོ་ཀུན་ལ། དོན་ དམ་པར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ཤིང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཅིག་ཅར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པས་ཁྱབ་པར་གནས་པ། གཅད་ཅིང་བཞིག་ཏུ་མེད་ལ། གཟུང་འཛིན་ སོགས་གཉིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བ་སྤངས་པ། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་ཞིང་ཁམས་དང་ཡོན་ཏན་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའོ། ། ༈ རང་བཞིན་འགྱུར་མེད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱས་པར་བསྟན་པ། གསུམ་པ་རང་བཞིན་འགྱུར་མེད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་མཆོད་པ་ཆེན་པོ་དྲུག་ཞིབ་མོར་བཤད་པ་དང་། དོན་དམ་པ་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་ 2-167 དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། རང་བྱུང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་འདི། ། དོན་ཆེན་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ། །ཞེས་མདོར་བསྟན་པའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ མི་ཕྱེད་ཞེས་པར་བརྗོད། །འདིར་ནི་དོན་ཆེན་བཅོམ་ལྡན་འདས། །སེམས་དཔའ་སྲིད་གསུམ་ གཅིག་པ་ཉིད། །མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྐྱེ་འགགས་ཐམས་ ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་། ཡང་དག་པའི་གནས་ལུགས་ལ་ཞུགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། རྒྱུ་རྐྱེན་སྤངས་ པའི་ཕྱིར་རང་བྱུང་སྟེ། དོན་དམ་པ་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་གནས་ལུགས་ཡིན་ལ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཡིན་ཅིང་། ནམ་དུ་ཡང་ཉམས་པར་མི་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན་དོན་ཆེན་པོ་སྟེ། གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་ཀུན་ཁྱབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་བདེ་བ་ ཆེན་པོ་འདི་ནི། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་པའི་ ཕྱིར་གཞིག་ཏུ་མེད་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པར་བརྗོད་དེ། དེ་ ཉིད་བདུད་བཞི་གདོད་མ་ནས་བཅོམ་པ་སྟེ། བདུད་བཞིའི་དྲི་མས་ཀྱང་མ་གོས་པས་གནས་ ལུགས་ཉམས་པ་མེད་ལ། སྐལ་པ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཕུན་
Chinese
互相之间未曾培植。 2-164 如是说，智慧空性是由于舍弃一切事物之故，一切时中恒常寂灭，也是超越痛苦，至极不变之乐，各自以自证知，为了如实执持三有之所有相状，也是恒常生起，因此，从有为之因和果中必定解脱之故，互相之间未曾培植，因为无有二元之成立，故无有能培植所培植之分也。未生与未灭之，所知何者于此见，彼乃自心非他者，为辨别外境之所知故。如是说，未生与未灭之自性，所知空性何者金刚瑜伽母于此时所见者，并非自心之外的他者外境，此能将显现为外境的业相所知诸法，分别且摧毁之故。喜金刚中亦云：天界人间及地狱，刹那变为一形相，自他方之分别念，压制彼者非能力。如是说。因此于我之自性，何时亦不能培植，利剑自身之体性，自身之齿能断否。如是说，胜义谛之因果二者，是心性之体性一味，因此，我以我自身培植之能力，于任何时候亦无有，否则，利剑自身之体性，利剑自身之齿能断否？定不能断。若谓大手印是无生之故，彼之乐无人能受用耶？如娼女与童子相伴，如于梦中生乐一般，从虚空所生之影像，依凭故于我亦如是。梦中与娼女之童子相伴，生起安乐，然无娼女之童子，亦无从彼所生之乐，然如受用一般，从虚空即远离一切戏论之空性所生，即空性所成之影像示现，于我无变之乐涌
English
They have not been cultivated mutually. 2-164 Thus it is said, the wisdom of emptiness is because of abandoning all things, at all times it is constantly pacified, and it is also beyond suffering, the supreme unchanging bliss, each individually knows by self-awareness, in order to truly grasp all aspects of the three realms, it is also constantly arising, therefore, because of being definitely liberated from the cause and effect of conditioned things, they have not been cultivated mutually, because there is no establishment of duality, therefore there is no cultivator and cultivated separately. The unborn and unceasing, what is known that is seen here, that is one's own mind, not another, in order to distinguish external objects of knowledge. Thus it is said, the nature of the unborn and unceasing, whatever emptiness is seen by Vajrayogini at this time, is not an external object other than one's own mind, because this can distinguish and destroy the knowable things that appear as external objects of karmic appearance. Also in the Hevajra it is said: The heavens, the human realm, and the underworld, in an instant become one form, the discrimination of self and other sides, suppressing that is not ability. Thus it is said. Therefore, in my own self, at any time it is not possible to cultivate, the great sword's own nature, can one's own teeth cut it? Thus it is said, the cause and effect of ultimate truth, those two are one taste in the nature of mind, therefore, the ability of me to cultivate myself, at any time there is none, otherwise, the great sword's own nature, can the teeth of the sword itself cut it? It certainly cannot be cut. If it is said that Mahamudra is unborn, therefore, no one can enjoy its bliss? Like a prostitute accompanying a boy, like happiness arising in a dream, the image arising from the sky, relying on it is the same for me. In a dream, accompanying a prostitute's boy, happiness arises, but there is no prostitute's boy, nor is there happiness arising from it, but like enjoying it, arising from the sky, that is, emptiness free from all elaborations, that is, the image formed from emptiness shows, in me, unchanging bliss surges
Chinese
即使没有生殖器，感受也是如此。 梦中与贱女交往的快乐，即使没有原因，也是体验的例子，但被当作空无真实的例子，并非如此。这个道理也详细地从证得无上不变的智慧中产生。因此，这些所生能生和所证能证等各自被遮止。有些藏人认为这些遮止了自明，这只是恶宗派的魔所教导的姿态，没有任何可以归属的理由。 第四是：不是智慧也不是方便，这是俱生智慧具，从一切圆满的安乐中，舍弃一切障碍，如虚空般无有沾染，舍弃境与根，一切皆安住于一切，不可分割，舍弃分别。如是说，双运的体性是：不是单纯的智慧，也不是单纯的方便。俱生智慧具，知即是方便，也是智慧。因此，此处方便智慧的主要如前所述，但方便智慧的一切类别也应在此结合。总而言之，不是仅证悟智慧离戏的空性之智慧，也不是仅是方便有相的慈悲，这是俱生的大乐，是空色之智慧母，体性无别。以大乐了知如所有和尽所有的智慧，因远离障碍，安乐[和]自之相圆满的自显现中，十力等一切功德皆圆满的自性，也因福德资粮圆满，轮回未空之际，利他永不间断，智慧资粮圆满，智慧清净刹土，眷属和供养，具相好的身和庄严，法生和无量宫等转变，戒律资粮圆满，双运之身和自显现的一切法皆安乐显现，以无分别之智慧了知一切所知。烦恼和
English
Even without genitals, the experience is the same. The bliss of associating with a low-caste girl in a dream is an example of experiencing even without a cause, but it is not taken as an example of being empty of truth. This meaning also arises in detail from the attainment of immutable wisdom. Therefore, the generated and generating, the realized and realizing, etc., are individually negated. Some Tibetans think that these negate self-awareness, but this is just a gesture taught by the demon of evil tenets, and there is no reason to belong to any side. The fourth is: not wisdom nor means, this is with innate wisdom, from the perfection of all bliss, abandoning all obscurations, like the sky without stains, abandoning objects and senses, abiding in all beings, indivisible, abandoning distinctions. It is said that the nature of union is: not just wisdom, nor just means. With innate wisdom, knowing is means and also wisdom. Therefore, although the main point of means and wisdom here is as mentioned above, all categories of means and wisdom should also be combined here. In short, it is not just the wisdom that realizes the emptiness of wisdom free from elaboration, nor is it just the compassion with means and objects, but this is the great bliss born together, the wisdom mother of emptiness and form, whose essence is inseparable. The wisdom that knows how it is and how many with great bliss, because it is free from obscurations, in the self-manifestation of bliss [and] the perfection of its own form, the nature of all qualities such as the ten powers are completely perfected, and also because the accumulation of merit is perfected, as long as samsara is not empty, benefiting others will never cease, the accumulation of wisdom is perfected, the pure land of wisdom, retinue and offerings, the body with signs and ornaments, the origin of Dharma and the immeasurable palace, etc., transform, the accumulation of discipline is perfected, the union body and all the self-manifesting dharmas appear blissfully, and all knowable things are known by non-conceptual wisdom. Afflictions and
Chinese
了知和入定的所有障碍都已脱离和断除，犹如虚空不为土地等所染污一样，自显的不清净显现全部清净，不为任何世俗二取之法所染污，智慧的刹土和无量供品等，也已脱离色等六处之境，身相圆满，以相好庄严，却已脱离眼等根，凭借一切遍知智慧的力量，从一切处所和时间，对于一切有情事物，胜义中以法性之方式安住，世俗中也任运自成地利益有情而周遍安住，不可分割和摧毁，已脱离能取所取等二法之分别，身、智慧、刹土、功德和受用、事业全部安住于一体性中。 ༈ 宣说自性不变之坛城广大。 第三，宣说自性不变之坛城广大，分二： 详细解说六种自性大供养，以及胜义金刚界之 2-167 大坛城广大之宣说。第一，自生金刚萨埵此，大义胜妙不变异。简略宣说之义广大解说为：名为金刚不可分。此处大义薄伽梵，心识三有为一体，胜妙不变当宣说。如是说，脱离一切生灭，进入真实之安住方式的智慧，因已脱离因缘故为自生，胜义中胜妙不变的大乐，是一切法的安住方式，并且圆满，也永不衰败，故为大义，基道果三者周遍的心性大乐此乃金刚萨埵，彼大乐本身是无为法故不可摧毁，不为分别念所作故名为金刚，彼本身从原始即已摧毁四魔，不为四魔之垢所染污故安住方式不退转，六种圆满之自性。