Tibetan
བ། །མིག་མེད་པས་ནི་མཐོང་བ་མེད། །ཅེས་དང་། མྱང་འདས་ཆེན་པོར། རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ ན་གཟུགས་ནི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་དང་དམར་པོ་དང་དཀར་པོ་དང་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་ཐ་དད་ དེ་ཐོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་དམུས་ལོང་གིས་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་མི་མཐོང་མོད་ཀྱི་སྔོན་པོ་དང་ སེར་པོ་དང་དམར་པོ་དང་དཀར་པོ་ཐ་དད་པ་དང་དབྱིབས་རིང་ཐུང་མེད་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་དམུས་ལོང་གིས་མི་མཐོང་ཡང་མིག་ཅན་གྱིས་མི་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མི་མཐོང་མོད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུ་པས་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་མཐོང་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་ མ་ལུས་པར་གཟིགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ 1-39 ལ་མཚན་མོའི་གཟུགས་ལྟ་བུར་མཐོང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཉིན་བར་གྱི་གཟུགས་ལྟ་བུར་ གཟིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པས། ལུང་རྣམ་དག་ལ་བློ་གྲོས་རྣམ་དག་གིས་དཔྱད་ནས་རྟོགས་ པར་བྱའི། ལུང་མེད་པའི་རིགས་པ་དང་རྟོག་དཔྱོད་ཙམ་གྱིས་ནི་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། ༈ སྟོང་པར་གསུངས་པའི་ངེས་དོན་བཤད་པ། བཞི་པ་ནི། རྒྱུད་བླ་རྩ་འགྲེལ་དུ། དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །གཞག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ མེད། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་ལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །རྣམ་དབྱེ་བཅས་ པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །གློ་བུར་དག་གིས་ཁམས་སྟོང་གི །རྣམ་དབྱེ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །བླ་མེད་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་མ་ཡིན། །འདིས་ཅི་བསྟན་ཅེ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ དག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཁམས་འདི་ལ་བསལ་བར་བྱ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ རྒྱུ་མཚན་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དེ་གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ནི་འདིའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གཞག་པར་བྱ་བའང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ། །དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡོད་པ་བྲལ་ཤེས་པ་ཉོན་ མོངས་པའི་སྦུབས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་པ་བྲལ་མི་ཤེས་ པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་ལས་འདས་པས་ནི་ མི་སྟོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཞེས་ཁམས་དེ་ཡོན་ཏན་གྱིས་མི་སྟོང་ཡང་སྐྱོན་གྱིས་སྟོང་བའི་ སྟོང་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་འདིས་ནི། དོན་དམ་རང་གིས་མི་སྟོང་བའི་སྟོང་ཉིད་དུ་གྲུབ་ཅིང་། དེ་ བཞིན་དུ་དབུས་མཐར། གང་ཟག་དང་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི། །དངོས་པོ་མེད་འདིར་སྟོང་པ་ཉིད། །དེ་དངོས
Chinese
‘光明炽盛，无眼者不见。’又如《大般涅槃经》所说：‘善男子，譬如颜色有青、黄、赤、白，或长或短种种不同，虽有实体，盲者却不能见。虽不能见，然不可说无青、黄、赤、白等差别，亦不可说无长短之形。何以故？盲者虽不见，有眼者非不见故。如来之自性亦复如是，众生虽不能见，然十地菩萨仅能见其少分，如来则能尽见。十地菩萨见佛性，如于夜间见物；如来见佛性，如于白昼见物。’因此，应以清净之经论，用清净之智慧加以辨析而证悟，仅凭无经论依据之推理和思辨，则无法证悟。 第四，关于宣说空性之真实含义。《宝性论》及其注释中说：‘于彼空性之体性所言说之如来藏为何？于此无须去除任何事物，亦无须安立任何事物。于真实如实见，如实见则得解脱。’具有分别之体性，为客尘所空之界；不具分别之体性，不为空性无上法。’此意为何？因自性清净之如来藏，无须去除任何烦恼之因，因远离客尘垢染乃其自性。于此亦无需安立任何清净之因，因无分别之清净法性乃其自性。故如来藏为空性，远离可分别、可分离之一切烦恼蕴；如来藏亦非空性，具足不可分别、不可分离之不可思议佛法，其数量超过恒河沙数。’因此，此论述说明，如来藏虽以功德不空，却以过失为空之空性，从而成立了胜义自性不空之空性。同样，《中边分别论》中说：‘于人与法之无实有，此处即为空性。’此无实有
English
'Radiant with light, the blind do not see.' Furthermore, in the *Mahaparinirvana Sutra*: 'Good son, for example, colors such as blue, yellow, red, and white, or long and short, are different, and although they have substance, the blind do not see them. Although they do not see them, it is not right to say that there are no differences such as blue, yellow, red, and white, nor is it right to say that there are no long or short shapes. Why is that? Although the blind do not see, those with eyes do see. The Buddha-nature is also like that; although sentient beings do not see it, Bodhisattvas on the ten bhumis see only a portion of it, while the Tathagatas see it completely. Bodhisattvas on the ten bhumis see the Buddha-nature as if seeing a form at night, while the Tathagatas see it as if seeing a form during the day.' Therefore, one should understand by examining the pure scriptures with pure wisdom; one cannot understand by reasoning and speculation alone without scriptural basis. Fourth, explaining the definitive meaning of emptiness. In the *Uttaratantra* and its commentary: 'What is the *Tathagatagarbha* (如来藏，Tathāgatagarbha，De-bzhin gshegs-pa'i snying-po, Essence of the Thus-Gone) that is spoken of as the nature of emptiness? In this, there is nothing to be removed, and there is nothing to be established. Seeing reality as it is, one is liberated upon seeing reality. The realm is empty of adventitious stains, which are characterized by distinctions; it is not empty of the unsurpassed Dharma, which is characterized by non-distinction.' What does this indicate? Because in this *Tathagatagarbha*, which is naturally completely pure, there is no cause of defilement to be removed, since being free from adventitious stains is its nature. In this, there is also nothing to be established as a cause of purification, since the nature of pure Dharma, which is without distinctions, is its nature. Therefore, the *Tathagatagarbha* is empty of all the sheaths of defilements that can be distinguished and separated, and it is not empty of the inconceivable Buddha-dharmas that cannot be distinguished or separated, which are more numerous than the sands of the Ganges.' Therefore, this statement shows that the *Tathagatagarbha* is empty of faults but not empty of qualities, thus establishing the emptiness of ultimate nature that is not empty of itself. Similarly, in the *Madhyantavibhaga*: 'The non-existence of entities in persons and dharmas is emptiness here.' This non-existence --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
་མེད་པའི་དངོས་ཡོད་པ། །དེ་ནི་དེ་ལས་སྟོང་ཉིད་གཞན། །ཞེས་དང་། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ དབུ་མ་སྒོམ་རིམ་དུ་མ་སྐྱེས་པ་ཡི་སྟོང་ཉིད་གཅིག །གཅིག་ནི་སྐྱེས་པའི་སྟོང་པ་སྟེ། །མ་སྐྱེས་ 1-40 པ་ཡི་སྟོང་ཉིད་མཆོག །སྐྱེས་པའི་སྟོང་པ་འཇིག་པ་ཡིན། །ཞེས་དང་། ཆོས་དབྱིངས་བསྟོད་ པར། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྟོན་པའི་མདོ། །རྒྱལ་བས་ཇི་སྙེད་གསུངས་པ་གང་། དེ་དག་ཀུན་གྱིས་ ཉོན་མོངས་ལྡོག །ཁམས་དེ་ཉམས་པར་བྱེད་མ་ཡིན། །ཞེས་དང་། འཇམ་དཔལ་གྱི་རང་གི་ ལྟ་བའི་འདོད་པ་མདོར་བསྟན་པར། ཕུང་པོ་རྣམ་དཔྱད་སྟོང་པ་རྣམས། །ཆུ་ཤིང་ཇི་བཞིན་ སྙིང་པོ་མེད། །རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ལྡན་པའི། །སྟོང་ཉིད་དེ་ལྟར་འགྱུར་མ་ཡིན། །ཞེས་ དང་། ཡུམ་ལས། དེ་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་གནས་ཉིད་ དང་ཆོས་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་མ་ནོར་ བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ནི་དེ་བཞིན་ དུ་གནས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་གི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་ གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཞེས་དང་། དེའི་འགྲེལ་པ་འབུམ་ཏིག་ཏུ། དེ་ལ་གཞན་ གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་གནས་ཉིད་དང་ཆོས་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་ གཏོགས་པ་འདི་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་ རུང་སྟེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་ཡེ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཕུང་པོ་ལ་ སོགས་པ་ཆོས་གཞན་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ཉིད་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་ བྱའོ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་རྣམས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་གཞན་སྟོང་དུ་སྟོན་པར་དགོངས་པ་ གཅིག་སྟེ། དེ་ནི་སྙིང་པོ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་ཡང་དག་པའོ། ། ༈ དེ་ལ་སྨད་པའི་ཉེས་དམིགས་བཤད་པ། ལྔ་པ་ནི། དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་སྙིང་པོ་ནི་དད་གུས་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་གྱི་མ་དད་པ་དང་ མ་གུས་པར་ནི་མི་བྱ་སྟེ། ཉེས་དམིགས་མང་པོ་འབྱུང་བར་གསུངས་པས་སོ། །དེ་ཡང་སོར་ 1-41 མོའི་ཕྲེང་བ་ལ་ཕན་པའི་མདོར། གང་སྔོན་ཕྱུགས་སུ་གྱུར་ཏེ་རང་གི་མ་ལ་བརྒལ་ཞིང་རྣམ་ པར་མྱོས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་ད་དུང་ཡང་ཉལ་བའི་ཚེ་སོ་སྒྲ་ཁྲིག་ཁྲིག་ཟེར་ཞིང་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཆོས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་སོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ ཡང་སེམས་ཅན་གང་སོ་སྒྲ་ཁྲིག་ཁྲིག་ཟེར་ཞིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ལ་ཡ
Chinese
‘无有之实有，彼即空性异于彼。’ 龙树（Nāgārjuna）在《中观修次第》（Madhyamaka-bhāvanākrama）中说：‘未生之空性唯一，一者乃已生之空性。未生之空性至上，已生之空性乃坏灭。’ 在《法界赞》（Dharmadhātustava）中说：‘空性乃导师之要诀，胜者所说之任何法，皆能息灭烦恼，然彼界不被损毁。’ 文殊（Mañjuśrī）对其自身见解之要义开示中说：‘五蕴分析皆为空，如水树般无有实义。具足一切殊胜相，空性如是永不变。’ 《般若经》（Yum）中说：‘何为彼之异体空性？如来出世与否，法之安住性、法性、法界、法之无垢性、如是性、无谬之如是性、非异之如是性、真实之边际，皆如是安住。如是，彼等法之异体空性，即名为异体空性。’ 在其注释《十万颂释》（Abhisamayālaṃkārālokā）中说：‘何为彼之异体空性’等，乃是开示异体空性。法之安住性、法性等，皆属于如是性之范畴。如来出世与否，诸法之法性本即如是安住。彼等法中，五蕴等其他法之自性不存在，此即名为异体空性。’ 诸如此类之说法，皆意在阐释胜义谛之异体空，此乃是对心要为空性之正确理解。 如是，诋毁此法将有诸多过患。 第五，如是所宣讲之心要，是应以虔诚恭敬对待之处，不应不信或不敬，因经中说会有诸多过患。 如《指鬘经》（Aṅgulimālīya Sūtra）中说：‘那些先前变为畜生，与自己母亲行淫，心怀狂乱之众生，即使在睡眠时也会发出咔咔的磨牙声，并且不相信如来藏（Tathāgatagarbha），即那法性。未来世中，任何发出咔咔磨牙声的众生，都不会相信如来藏。’
English
‘The real that is without existence, that emptiness is other than that.’ Nāgārjuna said in the *Madhyamaka-bhāvanākrama* (Stages of Meditation on the Middle Way): ‘The emptiness of the unborn is one, one is the emptiness of the born. The emptiness of the unborn is supreme, the emptiness of the born is destructible.’ In the *Dharmadhātustava* (In Praise of the Dharmadhātu): ‘Emptiness is the essence of the teacher's instructions, whatever the Victorious Ones have spoken, all of that turns away afflictions, but that realm is not destroyed.’ Mañjuśrī, in a brief exposition of his own view, said: ‘The aggregates analyzed are all empty, like water and trees, they have no essence. Possessing all kinds of excellence, emptiness does not change in that way.’ From the *Yum* (Mother Sutra): ‘What is the emptiness of other entities? Whether the Tathāgatas appear or not, the abiding nature of phenomena, the nature of phenomena, the realm of phenomena, the faultless nature of phenomena, suchness, the non-erroneous suchness, the non-other suchness, the ultimate limit abides as such. Thus, whatever is empty of other entities among those phenomena is called the emptiness of other entities.’ In its commentary, the *Abhisamayālaṃkārālokā* (Illumination of the Ornament of Realization): ‘What is the emptiness of other entities,’ and so forth, is the teaching of the emptiness of other entities. The abiding nature of phenomena, the nature of phenomena, and so forth, which belong to the category of suchness, are such that whether the Tathāgatas appear in the world or not, the nature of phenomena abides as such from the beginning. In those phenomena, the absence of the entity of other phenomena such as the aggregates is called the emptiness of other entities.’ All such statements are intended to show the *gzhan stong* (异体空, other-emptiness) of the ultimate truth, which is the correct understanding of the essence as emptiness. Therefore, there are many faults in disparaging it. Fifth, the essence of the teachings thus explained is a place to be revered with faith and respect, and should not be treated with disbelief or disrespect, because many faults are said to arise. As it says in the *Aṅgulimālīya Sūtra* (Sutra of Aṅgulimāla): ‘Those beings who previously became animals, copulated with their own mothers, and whose minds were intoxicated, even when sleeping, make a grinding sound with their teeth, and do not believe in the *Tathāgatagarbha* (如来藏, the womb of the thus-gone), that is, the *dharmatā* (法性, the nature of phenomena). In the future, any being who makes a grinding sound with their teeth will not believe in the *Tathāgatagarbha*.’ -------------------------------------------------------------------------------- ིད་མི་