Tibetan
རློམས་སེམས་མེད། །ཅེས་གསུངས་པ་དང་། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། གང་དུ་རྣམ་རྟོག་སྣང་གྱུར་པ། །དེར་ནི་སྟོང་ཉིད་ག་ལ་ཡོད། །རྟོག་བྱ་རྟོག་བྱེད་རྣམ་པའི་སེམས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་རྣམས་ཀྱིས་མ་གཟིགས། །གང་ན་བརྟག་བྱ་རྟོག་བྱེད་ཡོད། །དེར་ནི་བྱང་ཆུབ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། སྐྱེ་མེད་དང་ནི་སྟོང་ཉིད་དང་། །བདག་མེད་ཅེས་བྱར་སྟོང་པ་ཉིད། །དམན་པའི་བདག་ཉིད་གང་སྒོམ་པ། །དེ་དེ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་མིན། །ཞེས་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་བསྟོད་པ་ལས། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་ཕྱིར། །སྟོང་ཉིད་བདུད་རྩི་སྟོན་མཛད་ན། །གང་ཞིག་དེ་ལ་ཞེན་གྱུར་པ། །དེ་ཉིད་ཁྱོད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་སྨད། །ཅེས་དང་། རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ལས། དེ་ལྟར་བདག་དང་བདག་མེད་པ། །ཡང་དག་ཇི་བཞིན་དམིགས་སུ་མེད། །བདག་དང་བདག་མེད་ལྟ་བ་དག །དེ་ཕྱིར་ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་བཟློག །ཅེས་སོགས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་རྣམས་དང་། ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ལས། གཟུགས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་སྤྱོད་ན་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་དོ། །ཞེས་སོགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་སྦྱར་ནས་གསུངས་པ་དང་། ཀཱ་མ་ལ་ཤཱི་ལས། སྒོམ་རིམས་སུ་མདོ་དྲངས་པ་ལས། འོད་སྲུངས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤིང་གཉིས་དྲུད་པ་ལས་མེ་འབྱུང་སྟེ། བྱུང་ནས་ཤིང་གཉིས་བསྲེགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། འོད་སྲུངས་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཡོད་ན་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་སྐྱེས་པས་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་དེ་ཉིད་བསྲེག་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། མངོན་པར་ 14-4-19b རྟོགས་པའི་རྒྱན་ལས་ཀྱང་། གཟུགས་སོགས་ཕུང་པོ་སྟོང་ཉིད་ལ། །སྤྱོད་པའི་འདུ་ཤེས་མི་མཐུན་ཕྱོགས། །ཤེས་དང་། རྫས་དང་བཏགས་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི། །འཛིན་པའང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདོད། །ཅེས་བདེན་སྟོང་གཏན་ལ་འབེབས་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་ཉིད་དུ་ཞེན་པའི་བློ་དེ་ནི་བཏགས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཅན་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཆེས་ཤིན་དུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །དེ་དག་གི་སྐབས་སུ་འདི་སྐད་ཅེས་བདེན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཞིབ་ཆ་སྦྱོར་དགོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་དེ་ལྟར་དུ་བཟུང་ན་དབུ་མའི་ལྟ་བ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བའི་གེགས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བར་སྣང་ངོ་། །དེ་སྐད་ཟེར་བ་དེ་ཡང་རྗེ་བཙུན་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་དུ་གསལ་བར་བཀག་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་འཕགས་དབྱེ་བས། །སེམས་ཅན་རྫས་དང་བཏགས་ཡོད་པར། །རྣམ་རྟོག་འཛིན་པ་དག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་འཕགས་པ་ཁོ་ནའི་རྟེན་ཅན་དུ་བཤད་ལ།
Chinese
‘没有傲慢’。正如所说的那样，圣者导师本人在《菩提心释》中说：‘无论何处显现分别念，那里怎么会有空性呢？如来没有见到能思、所思之心的相状。无论何处存在能观察、所观察，那里就没有菩提。’又如其中所说：‘无生与空性，以及无我，被称为空性本身。如果修习低劣的自性，那就不是在修习它。’以及在《超越世间赞》中说：‘为了舍弃一切分别念，您开示了空性甘露。如果有人执着于它，您会严厉地呵斥他。’以及在《宝鬘论》中说：‘因此，我和无我，实际上都没有真实的对境。我和无我的观点，因此被大能仁否定。’等等，广为宣说。正如至尊者所说：‘如果在“色是空”中行持，那就是在相中行持。’等等，与一切种智相联系而宣说。寂护在《菩提道次第论》中引用经文说：‘光明，例如，两木摩擦生火，火生后烧掉两木。同样，光明，如果存在正确的分别，就会产生圣慧的力量，它产生后就会烧掉正确的分别。’以及在《现观庄严论》中也说：‘色等蕴是空性，行持的观念是相违的。’要知道，‘实有和假立的所依，执着也被认为是两种。’因此，对于以成立真性空的理智所成立的意义，执着于它本身的念头，被称为假立执着的分别，是所知障中最殊胜的。在这些情况下，因为需要添加‘执着于真实’的细节，如果按照字面意思理解，就会成为在相续中生起中观见解的巨大障碍。似乎有人这样说。然而，这种说法被至尊者在《现观庄严论》中明确驳斥，正如所说：‘凡夫和圣者的区别，在于对有实和假立的众生，存在分别执着。’因此，假立执着的分别，被说成仅仅是圣者的对境。
English
'Without arrogance.' As it is said, the noble teacher himself says in the Bodhicitta Commentary: 'Wherever conceptual appearances arise, how can there be emptiness? The Thus-gone Ones have not seen the aspects of the mind that thinks and is thought about. Wherever there is something to be examined and something that examines, there is no enlightenment.' And again in the same text: 'Unborn and emptiness, and selflessness, are said to be emptiness itself. Whoever meditates on a lower self-nature, that is not meditating on it.' And in the Praise Beyond the World: 'To abandon all thoughts, you taught the nectar of emptiness. Whoever clings to it, you severely criticize.' And in the Precious Garland: 'Thus, neither self nor selflessness are truly objects of focus. Therefore, the Great Sage refuted the views of self and selflessness.' And so on, extensively taught. As it is said: 'If one practices in the emptiness of form, one is practicing in signs.' And so on, spoken in connection with the state of omniscience. Kamalaśīla, in the Stages of Meditation, quotes a sutra: 'Light, for example, fire arises from rubbing two sticks together, and after arising, the fire burns the two sticks. Similarly, Light, if there is correct discrimination, the power of noble wisdom arises, and after it arises, it burns that very correct discrimination.' And in the Ornament for Clear Realization it is also said: 'The aggregates such as form are emptiness, the concept of practicing is a contradictory aspect.' Know that 'the basis of substance and imputation, clinging is also considered to be of two kinds.' Therefore, the thought that clings to the meaning established by the reasoning that establishes the emptiness of inherent existence is said to be the most supreme of the obscurations of knowledge, called the conceptualization of imputation. In those cases, because it is necessary to add the detail of 'clinging to truth,' if one takes it literally, it will become a great obstacle to the arising of the Madhyamaka view in the mindstream. It seems that someone is saying this. However, that statement is clearly refuted by the Lord in the Ornament for Clear Realization, as it is said: 'The distinction between ordinary beings and noble ones is that there are conceptualizations that grasp beings as substantial and imputed.' Therefore, the conceptualization of imputation is said to be the object of only noble ones. --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
ཁྱེད་ལྟར་ན་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་བདེན་པར་ཞེན་པའི་བློ་འཕགས་པ་ཁོ་ནའི་རྟེན་ཅན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་ཉིད་མ་རྟོགས་པའི་འཕགས་པ་ལ་ནི་དེ་སྐབས་ཀྱི་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་དེ་འོང་དོན་མེད་ལ་དེ་རྟོགས་པའི་འཕགས་པས་ནི་སྟོང་ཉིད་ལ་བདེན་པར་འཛིན་ན། ཐེག་དམན་འཕགས་པ་འམ་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་གང་གིས་འཛིན། དང་པོ་ལྟར་ན། ཁྱེད་དེ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པར་འདོད་པ་དང་འགལ། གཉིས་པ་ལྟར་ན། གཞུང་དེ་མཐོང་སྤངས་འཆད་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་མི་རིགས་སོ། །འོ་ན་ཇི་སྐད་དུ། འཇུག་པ་ལས། དེ་ཕྱིར་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་ལྟ་བའི། །རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ལས། སྟོང་པ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་སེམས། ། 14-4-20a འགགས་པ་སླ་ཡང་སྐྱེ་འགྱུར་ཏེ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམ་འཇུག་བཞིན། །དེས་ན་སྟོང་ཉིད་བསྒོ་བར་བྱ། །ཞེས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེའི་ལན་ལ་མགོ་མཚུངས་དང་། རྣལ་མའོ། །དང་པོ་ནི། གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ལས། དངོས་པོ་མེད་པ་སྒོམ་པ་མེད། །བསྒོམ་པར་བྱ་བ་སྒོམ་པ་མིན། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དངོས་མེད་པ། །སྒོམ་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའོ། །ཞེས་དང་། དཔལ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། སྟོང་པ་སྒོམ་པར་མི་བྱ་ཞིང་། །སྟོང་མིན་སྒོམ་པར་མི་བྱ་སྟེ། །སྟོང་པ་མི་སྤང་རྣལ་འབྱོར་པས། །སྟོང་མིན་ཡོངས་སུ་མི་སྤང་ངོ་། །སྟོང་དང་སྟོང་མིན་བཟུང་བ་ལས། །རྟོག་པ་ཉུང་མིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་ཞེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། འཇུག་པ་ལས་གསུངས་པ་དེ་ནི་བར་དུ་བདག་བཟློག་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། སྤྱོད་འཇུག་ལས་གསུངས་པ་དེ་ནི། སྤྲོས་བྲལ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་གང་ཟག་གིས་གང་དུ་ཡང་མི་སྒོམ་པ་ལ་སྟོང་ཉིད་སྒོམ་པ་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ༈ དེ་འགོག་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ། གཉིས་པ་འགོག་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་ལ། དགག་བྱ་སྟོང་ཉིད་ངོས་བཟུང་། དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེན་པ་ལ་དོན་དམ་དུ་བདེན་པར་བཟུང་བའི་ཚུལ། དེ་དོན་དམ་དུ་བདེན་པ་འགོག་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ། སྤྱིར་སྟོང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འཇུག་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། རིགས་པས་གཏན་ལ་མ་ཕབ་པའི་སྟོང་ཉིད་དང་། དེས་ཕབ་པའི་སྟོང་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི་བུམ་པ་ཆུས་སྟོང་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ལ་ཡང་། གཞན་དབང་ཀུན་བཏགས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལྟ་བུ་གཞན་སྟོང་དང་། བུམ་སོགས་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་ལྟ་བུ་རང་སྟོང་གཉིས་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་གཉིས་འདིར་སྟོང་ཉིད་གོ་ཆོད་པོ་མ་ཡིན་ལ། གསུམ་པ་ལ་ཡང་། བདེན་གྲུབ་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ཉི་ཚེ་བ་བཀག་པ་རྣམ་གྲངས་པའི་སྟོང་ཉིད
Chinese
按照您的观点，如果执着于仅仅是名言安立的真理，那么这种心识就只会成为圣者的所依。但这种说法也是不合理的。因为未证悟空性的圣者，不可能生起执着于名言的分别念；而证悟空性的圣者，却又执着于空性为真实。那么，到底是小乘圣者还是大乘圣者会这样执着呢？如果是前者，这与您所认为的烦恼障相矛盾。如果是后者，那么这部论典是在讲解见道和修道所断的阶段，因此不合理。 那么，如《入中论》所说：‘因此观见无我及我所，瑜伽行者即能得解脱。’以及《入菩萨行论》所说：‘离空性之心，易止还复生，如入无想定。故应修空性。’这些说法又该如何解释呢？回答是：有相似之处，也有真实之处。首先，在《密集金刚续》中说：‘无物则无修，无修亦无物，如是物与非，无缘是为修。’以及《吉祥合续》中说：‘不应修空性，不应修非空，瑜伽士不舍，空性亦不离，非空执空与非，分别念增非减损。’因此，不应以执着空性等方式进行修习。 其次，《入中论》中所说是为了遮止我执的理证，而《入菩萨行论》中所说是指安立远离戏论的补特伽罗在任何地方都不修，而将此命名为修习空性。 第二部分是破斥的理证，包括：确定所破的空性，以世俗谛的方式执着真实，以及阐述破斥实有的理证。 首先，一般而言，‘空性’一词有两种用法：未经理证确立的空性，以及经过理证确立的空性。前者就像瓶子空无水一样。后者又分为：以他性为基础，如由遍计所执而空的‘他空’，以及瓶子等自身本体空性的‘自空’。因此，在这三种情况中，前两种并非此处所说的空性。而在第三种情况中，也只有遮破了细微的实有戏论的空性，才是名相上的空性。
English
According to your view, if one clings to the truth that is merely nominally designated, then this mind will only become the support of the noble ones. But this is also unreasonable. Because a noble one who has not realized emptiness will not have the conceptual thought of clinging to designation at that time; and a noble one who has realized emptiness will cling to emptiness as true. So, which noble one, either a Hinayana noble one or a Mahayana noble one, clings in this way? If it is the former, it contradicts what you consider to be the obscuration of afflictions. If it is the latter, then this treatise is explaining the stages of seeing and abandoning, so it is not reasonable. Then, how should we explain what is said in the *Entering the Middle Way* (Madhyamakāvatāra): 'Therefore, the yogi who sees the emptiness of self and what belongs to self will be liberated.' and in the *Entering the Bodhisattva's Way of Life* (Bodhicaryāvatāra): 'A mind devoid of emptiness is easily stopped and reborn, like entering the absorption without perception. Therefore, emptiness should be cultivated.'? The answer is: there are similarities and there are realities. First, in the *Guhyasamāja Tantra* it says: 'Without object, there is no meditation; without meditation, there is no object; thus, object and non-object, without focus, is meditation.' and in the *Glorious Union Tantra* it says: 'One should not meditate on emptiness, one should not meditate on non-emptiness, the yogi does not abandon emptiness, nor does he abandon non-emptiness completely, clinging to emptiness and non-emptiness, conceptual thoughts increase, they do not decrease.' Therefore, one should not cultivate by clinging to emptiness and so on. Secondly, what is said in the *Entering the Middle Way* is the very reasoning for refuting self, and what is said in the *Entering the Bodhisattva's Way of Life* refers to the fact that a person who establishes freedom from elaboration does not meditate anywhere, and this is named as meditating on emptiness. The second part is the reasoning for refuting, including: identifying the emptiness to be refuted, clinging to it as true in the conventional truth, and explaining the reasoning for refuting its truth in the ultimate truth. First, in general, there are two usages of the word 'emptiness': emptiness that has not been established by reasoning, and emptiness that has been established by reasoning. The former is like a vase empty of water. The latter is also divided into: 'other-emptiness' (gzhan stong) which is empty based on otherness, such as being empty of what is imputed by conceptual thought, and 'self-emptiness' (rang stong) which is the emptiness of the self-nature of things like vases. Therefore, among these three, the first two are not the emptiness referred to here. And in the third case, only the emptiness that refutes the subtle elaborations of true existence is the emptiness in name. --------------------------------------------------------------------------------