Tibetan
ྱས་ཞེས་པ་སྟེ། སྤངས་པ་དང་། རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གཉིས་ཀ་སྒྲ་གཅིག་གིས་མཚོན་པར་ནུས་ལ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། སྔོན་གྱི་ལོ་ཙྪ་བ་ཆེན་པོ་དག་གིས་སྦྱར་བའི་བསྟན་བཅོས་སྒྲ་ 8-7-5b སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ་ལས། མ་རིག་གཉིད་ལས་སངས་ཕྱིར་དང་། །ཤེས་བྱ་ལ་ཡང་བློ་རྒྱས་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་པདྨ་ལྟར་སངས་རྒྱས། །དེ་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་མཚན་གསོལ་ཏོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་། བུདྡྷ་ཞེས་པའི་མིང་གཅིག་པུ་དེ་ཉིད། སངས་པ་དང་། རྒྱས་པ་གཉིས་ཀ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་གྱི། ཚིག་གཉིས་དང་དོན་གཉིས་སོ་སོར་སྦྱོར་བ་ནི། ཡི་གེའི་དོན་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། བྱང་སེམས་ལ་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་ཕྱག་འཚལ་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་ལ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། དེར་མ་ཟད་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། །རང་སངས་རྒྱས་མི་སྨོས་པ་ཅི་ཞེ་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མི་སྟོན་པས་སམ། ཡང་ན་ཇི་སྐད་དུ། ཉན་ཐོས་ཞི་བ་ཚོལ་རྣམས་ཞེས་པའི་འགྲེལ་པར། ཉན་ཐོས་དང་དེའི་ཕྱོགས་སུ་བསླན་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར། དེ་དེ་མཚོན་པར་བཤད་ན་ཡང་འགྲིག་གོ །འོ་ན། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དེ་མི་སྟོན་ལ། ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་སྟོན་པ་ཅི་ཞེ་ན། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་སུ་ཁས་བླངས་ནས། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་མི་འདུན་པས་དེའི་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་མི་སྟོན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱའི་མིང་གི་དོན་ནི། ཐོས་སྒྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཐོས་ནས་ཉན་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པར། མདོ་སྡེ་པདྨ་དཀར་པོ་སོགས་ལས་གསལ་བར་བཤད་དོ། །དེས་དེ་ལྟར་སྟོན་པ་དེ་ཡང་། ཤེས་རབ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆ་ནས་རང་གི་རང་དབང་དུ་སྟོན་པར་ནུས་པར་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་སྡེ་སོགས་ལས་གསལ་བ་ལྟར་ཡིན་ལ། དེས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཞན་ལ་འཆད་ཀྱང་། དེའི་དྲུང་དུ་བྱང་སེམས་ 8-7-6a ཀྱི་སྡོམ་པ་ལེན་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལ་སྡོམ་པ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན། བྱམས་པའི་ཆོས་བར་པ་གསུམ་གྱི་ལུགས་འདིར་ཡང་། དེ་ལ་དེ་མངོན་སུམ་གྱི་རྟོགས་པ་མེད་ཀྱང་། ཐོས་བསམ་གྱི་རྟོགས་པ་ནི་ཡོད་པའི་ཚུལ་ངེས་པར་ཁས་ལེན་དགོས་སོ། །འོ་ན་གཉིས་པོའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། དྲང་སྲོང་གི་མིག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ལྷའི་མིག་ལྡན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ལ། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་དཔེ་མེད་དྲང་སྲོང་ཆེ། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །དྲང་སྲོང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡངས་པར་བྱས་ན། ཕྱི་རོལ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ
Chinese
‘觉’（gyas）这个词，能以一个音节表示断除和证悟两种功德。正如以前的大译师们所著的《声明论典·音韵》第二卷中所说：‘为了从无明的睡眠中醒来，也为了智慧增长，如莲花般觉悟成佛，因此得名觉。’ 因此，‘佛’（buddha）这个词本身就包含觉悟和增长两种含义，如果将这两个词和两种含义分开解释，那就不是文字的本意了。 第二部分分为两点：向菩萨和声闻顶礼。第一点是：顶礼！向谁顶礼呢？向菩萨们，而且也向声闻们顶礼。为什么不提独觉呢？是因为他们不宣讲大乘佛法吗？或者如《声闻寂静者释》中所说：‘声闻和随顺他们的人’，可以解释为也包括了独觉。 那么，为什么独觉不宣讲，而声闻宣讲呢？因为独觉们自己发誓要成佛，不希求圆满菩提，所以不宣讲为此目的的法。而‘声闻’这个词的含义是‘听闻并宣告’，或者‘听闻后使他人听闻’。这是就获得圆满菩提的方法而言的，在《妙法莲华经》等经典中有详细的阐述。他们如此宣讲，是因为他们能够凭借般若空性的力量，自主地宣讲，这在《般若波罗蜜多经》等经典中有明确的说明。虽然他们为了圆满菩提而劝请他人发起菩提心，但不会在他们面前授予菩萨戒，因为他们自己没有这个戒律。 那么，他们如何拥有证悟空性的智慧呢？即使按照慈氏菩萨的《中间三论》的观点，也必须承认他们没有现量证悟，但有听闻和思考的证悟。那么，这两者的功德有什么区别呢？‘具有仙人眼’是指菩萨，而‘具有天眼’是指声闻。正如佛的名号中所说：‘普贤、无与伦比、大仙人’。如果广义地解释‘仙人’这个词，也可以指外道的瑜伽士。
English
The term 'gyas' can represent both the qualities of abandonment and realization with a single syllable. As stated in the second volume of the 'Treatise on Statements, Phonetics' composed by the great translators of the past: 'To awaken from the sleep of ignorance, and also to expand wisdom, awakening like a lotus into Buddhahood, therefore it is named Buddha.' Therefore, the single name 'Buddha' itself encompasses both awakening and expansion. Separating these two words and two meanings is not the true meaning of the letters. The second part is divided into two points: prostrating to Bodhisattvas and Śrāvakas. The first point is: prostration! To whom? To the Bodhisattvas, and also to the Śrāvakas. Why are Pratyekabuddhas not mentioned? Is it because they do not teach the Mahāyāna Dharma? Or as stated in the commentary on 'Śrāvakas Seeking Peace': 'Śrāvakas and those who align with them,' it can be explained as also including Pratyekabuddhas. Then, why do Pratyekabuddhas not teach, while Śrāvakas do? Because Pratyekabuddhas vow to become Buddhas themselves and do not aspire to complete enlightenment, they do not teach the Dharma for that purpose. The meaning of the term 'Śrāvaka' is 'one who hears and proclaims,' or 'one who hears and causes others to hear.' This is in terms of the method of attaining complete enlightenment, which is explained in detail in the 'Lotus Sutra' and other scriptures. They teach in this way because they are able to independently teach by the power of prajñā (wisdom) of emptiness, as clearly stated in the 'Prajñāpāramitā Sutra' and other scriptures. Although they encourage others to generate bodhicitta (the mind of enlightenment) for complete enlightenment, they do not bestow the Bodhisattva vows upon them, because they themselves do not have those vows. Then, how do they possess the wisdom of realizing emptiness? Even according to the view of Maitreya's 'Three Middle Treatises,' it must be acknowledged that they do not have direct realization, but they do have the realization of hearing and contemplation. Then, what is the difference in the qualities of these two? 'Having the eye of a sage' refers to Bodhisattvas, while 'having the divine eye' refers to Śrāvakas. As stated in the enumeration of the names of the Buddha: 'Samantabhadra, incomparable, great sage.' If the term 'sage' is interpreted broadly, it can also refer to non-Buddhist yogis. --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
་ནས། སངས་རྒྱས་པའི་བར་ཐམས་ཅད་དོ། །ལྷ་མིག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་ཤེས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་ལྷའི་མིག་གིས་ནི་གདུལ་བྱ་གང་ན་ཡོད་པའི་ཡུལ་དང་། གདུལ་བྱ་དེའི་གཟུགས་མཐོང་བར་ནུས་པའོ། །ཡང་ན་ཡོན་ཏན་གཉིས་ཀ་ཡང་ཡུལ་གཉིས་ཀ་ལ་སྦྱར་ནས། དྲང་སྲོང་ཞེས་པས་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་ཤེས་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། རི་ཥི་ཞེས་པ་དྲང་སྲོང་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གཉིས་ཀའི་སྐད་དོད་དུ་སྣང་བས་སོ། །མདོར་ན་མངོན་ཤེས་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་ནུས་པའི་བྱང་སེམས་དང་། ཉན་ཐོས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། ཕྱག་འཚལ་ལོ་གང་ལ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལའོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། འཆད་ཚུལ་གཉིས་ཏེ། དོན་དམ་སེམས་བསྐྱེད་རྐྱང་པ་ལ་སྦྱར་བ་དང་། ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱང་མཚོན་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྤྱིར་བྱང་ཆུབ་ལ་གཉིས་ཏེ། དོན་དམ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ཀུན་རྫོབ་པ་གཟུགས་ཀྱི་ 8-7-6b སྐུའོ། །དེར་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དང་། འདུན་པའི་དང་། དབྱེ་བས་དེ་ཡང་གཉིས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་དང་པོའི་ལག་རྗེས་ཀྱིས་ནི། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་ནས། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བྱང་ཆུབ་འདྲེན་པར་བྱེད་ལ། གཉིས་པའི་ལག་རྗེས་ཀྱིས་ནི། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་ནས་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་བྱང་ཆུབ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ། །འདིར་ནི་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་འཆད་པ་སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་ཡང་། གང་གིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་དང་། གང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གཉིས་ལ་འཆད་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེའི་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞེ་ན། སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ངན་འགྲོ་ལས་ནི་ལྡོག་བགྱིད་ཅིང་། །ཞེས་པ་སྟེ། དེར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མི་དགེ་བའི་ས་བོན་སྤོངས་ནུས་པའོ། །རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ཐར་པའི་ལམ་ནི་རབ་སྟོན་ལ། །ཞེས་པ་སྟེ། བདག་མེད་པ་གསུམ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པས། རིགས་ཅན་གསུམ་ཀ་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོ་རིས་ལམ་ནི་ཞེས་འདོན་པ་ལྟར་ན། བླང་དོར་གྱི་གནས་གསལ་བར་བྱེད་པས་སོ། །ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། རྒ་ཤི་མེད་པར་འདྲེན་བགྱིད་པའི། །ཞེས་པ་ནི། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར། དངོས་སམ་བརྒྱུད་ནས་འདྲེན་པའི་མཐུ་ཡོད་པའོ། །འདི་ནི་སྔ་མ། མཐོ་རིས་ལམ་ཞེས་འཆད་པ་ལྟར་ན། འདིར་རྒ་ཤི་མེད་པ་ནི། ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱང་འདས་ཙམ་ལ་བྱ་ལ། དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་གཞུང་ལྟར་ན། དམན་པའི་ལྷག་མེད་ནས་ཀྱང་རྒ་ཤི་མེད་པར་འཇོག་ནུས་ལ། དབུ་མ་ལྟར་ན། དེ་ན་ཡང་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་བག་ཆགས་ཀྱི་སའི་དབང་གིས་ལུས་ལེན་པ་ཡོད་པས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། རྐང་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ
Chinese
乃至成佛之间的一切（众生）。具有天眼是指具有神通，能够利益他人。特别是，天眼能够看到在何处的被调伏者，以及被调伏者的形象。或者，可以将两种功德都与两种对象联系起来。'正直者'（藏文：དྲང་སྲོང་，梵文天城体：ṛṣi，梵文罗马拟音：rishi，汉语字面意思：仙人）表示神通的显现，因为'ṛṣi'似乎是'正直者'和'神通'的梵文对应词。简而言之，是指能够通过六种神通利益他人的菩萨和声闻者。 第二，我向谁顶礼呢？向菩提心顶礼。那是什么呢？有两种解释方式：一种是仅指胜义菩提心，另一种是也代表世俗菩提心。第一种情况，菩提心一般有两种：胜义的法身和世俗的色身。通过发起菩提心的意乐和分类，它也分为两种。发起菩提心的第一个足迹是圆满智慧资粮，从而引导至法身的菩提；第二个足迹是圆满福德资粮，从而引导至色身的菩提。这里指的是第一种情况，因为现在是讲解大乘佛法的时机，而且也必须讲解如何离贪，以及谁是离贪者。菩提心的功德是什么呢？断除的特点是：'能从恶趣中解脱'，意思是能够断除产生恶趣的非善种子。证悟的特点是：'能善示解脱道'，意思是由于现证三无自性，因此能够摄受三种根器者。如果像'高处的道路'那样念诵，那么它能清楚地显示取舍之处。能力上的特点是：'能引至无老死'，意思是具有直接或间接引导至不住涅槃的力量。这是按照先前的'高处的道路'来解释的。这里所说的无老死，是指有余涅槃。按照瑜伽行派的观点，即使是从下劣的有余涅槃也能安立为无老死。按照中观派的观点，即使在那时也不是没有老死，因为由于无明习气的力量，仍然会受生。第二种情况，前两句偈颂代表了世俗菩提心的功德。
English
Even all the way to becoming a Buddha. 'Having divine eye' means having clairvoyance, being able to benefit others. Specifically, with the divine eye, one can see the location of those to be tamed and the form of those to be tamed. Alternatively, both qualities can be applied to both objects. 'Sage' (Tibetan: དྲང་སྲོང་, Sanskrit Devanagari: ṛṣi, Sanskrit Romanization: rishi, literal Chinese meaning: immortal) indicates the manifestation of magical powers, as 'ṛṣi' appears to be the Sanskrit equivalent of both 'sage' and 'magical power'. In short, it refers to Bodhisattvas and Śrāvakas who are able to benefit others through the six clairvoyances. Second, to whom do I prostrate? To the mind of enlightenment (Bodhicitta). What is that? There are two ways to explain it: one is to apply it solely to the ultimate Bodhicitta, and the other is to also represent the conventional Bodhicitta. In the first case, there are generally two types of enlightenment: the ultimate Dharmakāya and the conventional Rūpakāya. With the intention and classification of generating the mind, it is also divided into two. The first footprint of generating the mind is to perfect the accumulation of wisdom, thereby leading to the enlightenment of the Dharmakāya; the second footprint is to perfect the accumulation of merit, thereby leading to the enlightenment of the Rūpakāya. Here, it refers to the first case, because it is now the time to explain the precious Dharma of the Mahāyāna, and it is also necessary to explain how to be free from attachment, and who is free from attachment. What are the qualities of that Bodhicitta? The distinction of abandonment is: 'It turns away from bad migrations', meaning it can abandon the seeds of non-virtue that cause birth there. The distinction of realization is: 'It clearly shows the path of liberation', meaning that by directly realizing the three selflessnesses, it can embrace all three types of individuals. If recited as 'the path of higher realms', then it clarifies the places of acceptance and rejection. The distinction of ability is: 'It leads to no aging and death', which means it has the power to lead directly or indirectly to the non-abiding Nirvāṇa. This is according to the previous explanation of 'the path of higher realms'. Here, 'no aging and death' refers only to the Nirvāṇa with remainder. According to the Yogācāra school, even from the inferior Nirvāṇa with remainder, one can establish no aging and death. According to the Madhyamaka school, even then it is not without it, because there is still the taking of a body due to the power of the seeds of ignorance. In the second case, the first two lines of the verse represent the qualities of the conventional Bodhicitta. -------------------------------------------------------------------------------- ། རྐང་པ་དང་ 8-7-7a