Tibetan
ས་གསུངས་སོ། །དེ་བས་ན་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ལས་ཚད་མ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གསུངས་ཏེ། ལུང་དམ་པ་དང་། མན་ངག་དམ་པ་དང་། རིགས་པ་དམ་པའོ། །འདི་དག་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་མི་སླུ་བས་ན་ཚད་མ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ལས་རིགས་པ་དམ་པའི་ཡུལ་འདི་ནི། ཐ་མལ་བའི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་ལུང་དང་རིགས་པས་གྲུབ་པར་བཞེད་དེ། དེ་ཉིད་ལས་འདི་སྐད་དུ། གསང་སྔགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐ་མལ་བའི་དབང་པོས་མངོན་སུམ་དུ་བྱར་རུང་བ་དང་། བྱར་མི་རུང་བ་གཉིས་བསྟན་པའི་སྐབས་ནས་བཤད་པ། འདི་སྐད་དུ། མངོན་སུམ་དང་རྟོག་པའི་དྲྭ་བ་དང་བྲལ་བ། བསམ་གཏན་རྟོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་སྟེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གིས་གྲུབ་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་དང་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ། རང་གིས་མྱོང་བ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུར་བསྟན་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འབྲས་བུའི་ངོ་བོའི་ལྷ་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པ་འབྲས་བུར་བསྟན་པ་འདིའང་། འཇིག་རྟེན་ཐ་མལ་པའི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལས་འདས་པར་བསྟན་ཏོ། །འོ་ན་ཚད་མ་གང་དང་ལྡན་ཞེ་ན། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གིས་གྲུབ་པ་དང་ལྡན། རྣལ་འབྱོར་གྱི་མངོན་སུམ་དང་ལྡན། རིགས་པ་དང་ལྡན་ཏེ། དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་རང་གིས་མྱོང་བའི་འབྲས་བུ་ནི་ཚད་མར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ། ཐ་མལ་བའི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཀྱང་འདས་པ། ལུང་དང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མངོན་སུམ་ལས་གཞན་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཚད་མར་བཞག་པ་གང་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལ་འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གསང་སྔགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ལུང་དང་མན་ངག་དང་རིགས་པ་ཞེས་ཚད་མ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་བཞག་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། ལུང་དང་མན་ངག་དམ་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བཅད་པའི་དོན། ལྟོས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་རྣམས་དང་མི་འགལ་བ་ལ་བྱ་བར་བཞེད་དོ། །གཞུང་སྤྱིར་གྲགས་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དོན་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་འཇུག་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་རང་བཞིན་ནམ་ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ལ་ཡང་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས། རང་གི་ངང་ཚུལ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དང་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་དོན་ལ་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འཇུག་གོ །གཞན་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་མཚོན་པར་བྱེད་པར་ནུས་པའི་མཚན་མའམ་རྟགས་སུ་གྱུར་པ་དེའང་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། མཐུན་ཞིང་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཤེས་པའི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ལ་ཡང་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ངེས་པའི་ཚིག་གི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཤེས་ཤིང་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དེ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ལ་ཡང་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ངེས་པའི་ཚིག་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་སྦྱར་ལེགས་པ་ལ་ཡང་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། པྲ་ཏི་པ་ད་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱར་ལེགས་པས་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་དབྱེ་བ་ནི། རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཆོས་ཉིད་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། ལྟོས་པ་དང་། འཐད་པ་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་སྔ་མ་གསུམ་གྱིས་ནི་དོན་གྱི་རིགས་པ་དང་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་གཉིས་ཀ་ཐུན་མོང་དུ་བསྟན་ཏོ། །འཐད་པ་སྒྲུབ་པས་ན་སྒྲུབ་བྱེད་ཙམ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་རིགས་པ་བཞིའི་སྤྱིའི་དོན་ནི། རིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་གཞི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་ཀུན་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ལས་མི་འདའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་ལྟོས་པའང་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ཙམ་མོ། །འཐད་པ་སྒྲུབ་པའང་རིགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ཙམ་མོ། །རིག་པ་བཞིར་རྣམ་པར་བཞག་པའི་དགོས་པ་ནི། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་ཐེ་ཚོམ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ན། རང་གི་ངོ་བོ་བློ་ལ་གྲུབ་ཀྱང་དེའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་། རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་མཚན་མར་བྱས་ཏེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་སེལ་བ་དང་། འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རང་གི་ངོ་བོ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་བསལ་བ་དང་། རྒྱུའི་སྒོ་ནས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་བ་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་ལྟོས་པ་གཉི་ག་དང་ལྡན་པའོ། །གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ཙམ་སྟོན་ཅིང་དོན་ཉིད་དུ་བཞག་པའི་ཚེ། དེ་དག་སྒྲུབ་བྱེད་མ་ཡིན་ཏེ་དོན་གྱི་ རིགས་པ་ཙམ་དུ་བཞག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རིགས་པ་གསུམ་པོ་དེའང་རང་གི་ངོ་བོ་ཆོས་ཉིད་ཙམ་སྟེ་དགོས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་གསུམ་དུ་བརྟགས་པ་ཙམ་མོ། །འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ནི། གང་དག་དེ་དག་གིས་ཐེ་ཚོམ་སེལ་བར་མི་ནུས་པ་རྣམས་ལ། དང་པོར་རིགས་པ་ཉིད་ལེགས་པར་སྒྲུབ་དགོས་ཏེ། རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་དང་པོར་རིགས་པ་གྲུབ་པར་བྱས་ནས། དེ་ནས་དོན་ལ་གཞལ་དགོས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒོ་ནས་རིགས་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་འཐད་པ་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཐད་པའང་རིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཚིག་མཛེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིགས་པ་སྒྲུབ་བའི་རིགས་པ་ཞེས་མ་བརྗོད་པར། འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། འདིའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཉིད་དང་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་ལྟོས་པ་གསུམ་ལས་གཞན་དུ་འདས་པ་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་གཏན་ཚིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་གཞིའང་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིག་འདི་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའམ་ཆོས་ལུགས་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །དེ་བས་ན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱང་རང་བཞིན་ནམ་ཆོས་ཉིད་ཙམ་མོ། །དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིག་ཀུན་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཙམ་མོ། །དེ་བས་ན་འབྲེལ་བའང་རང་བཞིན་གྱིས་འབྲེལ་བ་ཁོ་ན་ཙམ་སྟེ། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ལྟ་བུའང་དགོས་པའི་སྐབས་ཀྱིས་རང་བཞིན་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །འདི་སྙམ་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་རྣམས་རང་བཞིན་གཅིག་པའི་འབྲེལ་པར་ཇི་ལྟར་རུང་སྙམ་དུ་བསམ་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་བ་རྣམ་པར་བཞག་པའང་འབྲེལ་པ་བྱེད་པ་དང་འབྲེལ་བའི་རྫས་གཞན་མེད་དེ། རྒྱུ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དམ་རང་བཞིན། འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པ་ཙམ་སྟེ། བྱེད་པ་དང་ལྟོས་པ་ལའང་རང་བཞིན་ཐ་དད་གཉིས་མེད་དོ། །དངོས་སུ་ན་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཙམ་མོ། །གང་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཆོས་དེ་ཉིད། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིག་གོ །དོན་འདི་ནི་སྔོན་གྱི་རིགས་པའི་བསྟན་ཆོས་མཛད་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱང་བཞེད་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་གཏན་ཚིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད། དེའི་ཆོས་ཁྱབ་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ན། གལ་ཏེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་ན་ཁྱབ་པ་མི་རུང་ངོ་། །མ་ཁྱབ་ན་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །ཐ་དད་ན་ཁྱབ་པ་མི་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་ཇི་སྲིད་དུ་གཏན་ཚིགས་བཞག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་ག
Chinese
如是宣说。因此，密宗的宗规中，量被说成三种，即圣教量、口诀量和理量。这些对于现证法性都不会欺骗，因此成立为量。密宗的宗规中，这圣理量的对境，被阐释为超离了庸常的现量和比量的对境。而且，这也被认为是透过圣教和理证而成立的。正如其中所说：在阐释密宗的果，庸常的根识可以现量证得和不能证得这两种情况时，这样说到：远离现量和分别之网，获得禅定证悟之果，即是完全超离了比量和可比量的对境，由可信赖的圣教所成立，且具有瑜伽和理证，自身所体验的这些被阐释为果。就像这样所说的一样，将果的自性——本尊法性之证悟阐释为果，这也阐释为超离了世间庸常的现量和可比量。那么，具有何种量呢？具有由可信赖的圣教所成立，具有瑜伽的现量，具有理证，具有这些的自身所体验的果被阐释为量。对此，这样说到：超离了庸常的现量和比量，有哪一种不同于圣教和瑜伽现量的理证被安立为量呢？对此，这里将要阐述，在密宗的语境中，将圣教、口诀和理证作为三种量来分别安立，这所谓的理证，是指依靠圣教和殊胜口诀而生起的，由各别自证智所决定的意义，与观待、作用和法性等不相违背。通常所说的理证，包含五种意义：诸法的自性或法性如何安住，也称为理证，以决定的词义的方式，自己的本性如何安住以及与法相应之义，都适用理证这个词。此外，能够表示所要了解的事物，成为表相或征相的，也称为理证。
English
Thus it is said. Therefore, in the system of Secret Mantra, valid cognition is said to be of three types: the sacred word, the sacred instruction, and the sacred reasoning. These are not deceptive in realizing the nature of reality, and thus are established as valid cognition. In the system of Secret Mantra, the object of this sacred reasoning is shown to be beyond the scope of ordinary perception and inference. Moreover, it is considered to be established through scripture and reasoning. As it says: In the context of explaining the fruits of Secret Mantra, both those that can be directly realized by ordinary faculties and those that cannot, it is said: "Free from the net of perception and conceptualization, obtaining the fruit of meditative realization, which is completely beyond the scope of inference and what is to be inferred, established by trustworthy scripture, and endowed with yoga and reasoning, one's own experiences are shown as the fruit." Like that which is said, this explanation of the realization of the deity's nature as the fruit, is also shown to be beyond the scope of ordinary worldly perception and inference. So, what kind of valid cognition does it possess? It possesses what is established by trustworthy scripture, it possesses the direct perception of yoga, it possesses reasoning, and the fruit of one's own experience that possesses these is shown as valid cognition. To this, it is said: "What kind of reasoning, other than ordinary perception and inference, and other than the direct perception of scripture and yoga, is established as valid cognition?" To this, it should be stated here that in the context of Secret Mantra, the reasoning that is separately established as the three valid cognitions of scripture, instruction, and reasoning, refers to the meaning that arises in reliance on scripture and sacred instruction, and is determined by the wisdom of individual discernment, which is not contradictory to dependence, function, and the nature of reality. The reasoning that is generally known in the texts has five meanings: The inherent nature or the way in which the nature of phenomena abides is also called reasoning, in the sense of a definitive term. The word reasoning applies to the meaning of how one's own nature abides and what is in accordance with the Dharma. Furthermore, that which is capable of indicating what is to be known, becoming a sign or mark, is also called reasoning.
Chinese
也，因为具有法，因为获得无畏，因为和合且无违背。了知这些的真实正见也称为理，如确定词的先前一样。了知且能获得的法，那获得之路也称为理，确定词如先前一样。那些显示出来的词的组合，组合良好也称为理，称为“正至”（梵文天城体：प्रतिपद，梵文罗马拟音：pratipada，汉语字面意思：正至）的组合良好故称为理。理自身的体性差别有四种，即法性、作用、相待和成立合理。其中前三种共同显示了意义之理和能立之理。成立合理则仅显示了能立。其中四种理的总义是：一切理的根本是法性之理，因为所知和能作的一切都不能超出法性。作用和相待也只是对法性本身的分别假立。成立合理也只是对那三种理的分别假立。安立四理的必要是：在了知所知事物时，为了消除疑惑，即使自性在心中成立，但对其法性产生疑惑，以自性的方式作为特征而成立时，称为法性之理。何时消除对事物的作用产生疑惑，并以果的方式成立时，那时称为作用之理。何时消除对事物从生起和名言的角度，自性显现成立产生疑惑，并以因的方式成立时，那时称为相待之理。何时成立因和果的关联，那时则具有作用和相待二者。何时仅仅显示事物自性如何存在，并且安立为实义之时，那些不是能立，而是安立为意义之理。如此，那三种理的自性也只是法性，只是因必要差别而分别假立为三而已。
English
Also, because it possesses Dharma, because it obtains fearlessness, and because it is harmonious and without contradiction. The correct knowledge of knowing these is also called reasoning, just like the previous definition of the term. The Dharma that is known and obtained, the path to obtaining that itself is also called reasoning, the definition is the same as before. The well-composed combination of words that reveals these is also called reasoning, because the well-composed term called "Pratipada" (梵文天城体：प्रतिपद，梵文罗马拟音：pratipada，汉语字面意思：right approach) is called reasoning. The distinctions of reasoning's own nature are fourfold: the nature of phenomena, action, dependence, and established validity. Among these, the first three commonly indicate both the reasoning of meaning and the reasoning of proof. Establishing validity only indicates the proof. The general meaning of the four types of reasoning is that the basis of all reasoning is the reasoning of the nature of phenomena, because everything that is to be known and done does not go beyond the nature of phenomena. Action and dependence are merely conceptual elaborations on that very nature of phenomena. Establishing validity is also merely a conceptual elaboration on those three types of reasoning. The necessity of establishing the four types of reasoning is that when eliminating doubts in knowing knowable objects, even if the self-nature is established in the mind, doubts arise about its nature of phenomena, and when it is established as a characteristic in terms of its own nature, it is called the reasoning of the nature of phenomena. When doubts about the action of things are eliminated and it is established in terms of the result, then it is called the reasoning of action. When doubts are eliminated about the manifestation and establishment of the self-nature of things from the perspective of arising and terminology, and it is established in terms of the cause, then it is called the reasoning of dependence. When the connection between cause and effect is established, then it possesses both action and dependence. When it merely shows how the self-nature of things exists and is established as the actual meaning, then these are not proofs, but are established as the reasoning of meaning alone. Thus, the self-nature of those three types of reasoning is also merely the nature of phenomena, and it is merely conceptually elaborated into three due to the difference in necessity.