Tibetan
ཟའ་མཚོ་རྒྱལ་གྱིས་ཞུས་པ༔ སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ལགས༔ སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་གང་སྔ་ལགས༔ སངས་རྒྱས་སྔ་ན་དང་པོ་སངས་ རྒྱས་ལས་སེམས་ཅན་དུ་འཁྲུལ་པས༔ དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་པ་ལ་དགོས་པ་མི་གདའ༔ ཆོས་ལ་འབད་པ་ལ་དོན་མི་འདུག༔ སེམས་ཅན་སྔ་བ་ལགས་ན་གཞི་སེམས་ཅན་དེ་ལ་གང་གིས་བཤད༔ སེམས་ཅན་ལ་ཆོས་སྟོན་བྱེད་མེད་པས་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་མི་འབྱུང༔ སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་དུས་མཉམ་ན༔ རང་རང་སོ་སོར་སོང་བས་སེམས་ཅན་སངས་རྒྱས་པའི་རྒྱུ་དང་བྲལ༔ གཞི་གཅིག་ན་གང་གི་གཉེན་པོ་གང་གིས་བྱེད༔ སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་འཁྲུལ་མེད་ཀྱིས་གསུང་དུ་གསོལ་ཞེས་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ སྐལ་ལྡན་གྱི་བུ་མོ༔ སྤོབས་ལྡན་གྱི་ངག༔ བཤད་ཀྱིས་ཉོན༔ སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་གཉིས་སྔ་ཕྱི་མེད་དེ༔ ཐོག་མ་སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་གཉིས་མེད་པའི་དུས་ན་ཆོས་མེད༔ སྟོན་པ་མེད༔ ཉན་པ་མེད༔ སྨྲར་མེད༔ ཚིག་མེད༔ བརྗོད་དུ་མེད༔ བདེ་སྡུག་བཟང་ངན་མཐའ་དབུས་མེད༔ གཞི་མིང་འདོགས་གང་ཡང་མེད་པ༔ ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་གནས་པ་ལས༔ སངས་རྒྱས་ལ་སྔ་བ་ཡིད་བྱེད་པ་པོ་ཆོས་སྐུ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱས་པ་དང་བསྒྲུབས་པ་མེད་པར་ རང་བྱུང་དུ་སངས་རྒྱས་སོ༔ སེམས་ཅན་ལ་སྔ་བ་ཆོས་བྱ་བ་མོ་ཀུན་ཏུ་བཟང་མོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱུང་ནས༔ ཡིད་དང་ཆོས་གཉིས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་གཉིས་ཀའི་གཞི་བྱས་ཏེ༔ དུས་མཉམ་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་གསུངས༔ ༔ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ ཆོས་སྐུ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་བྱས་པ་མེད་པར་སངས་རྒྱ་བ་ཇི་ལྟར་ལགས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ གཞི་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་སངས་རྒྱས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ༔ གཞི་མིང་འདོགས་གང་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ངང་ལས་མ་གཡོས་མཉམ་པ་ཆེན་པོར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་དུས་གསུམ་དུ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པར་བཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་གསུངས༔ ༔ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ ཡིད་བྱེད་པ་པོ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་དང་ཆོས་བྱ་བ་མོ་ཀུན་ཏུ་བཟང་མོས་སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གཞི་ཇི་ལྟར་བྱས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ ཀུན་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་དང་གཞིའི་ཤེས་པ་ཆོས་བྱ་བ་མོ་གཉིས་བྱས་པ་མེད་པར་རང་བྱུང་བས༔ ཡིད་ལས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པ་བྱུང༔ དེར་རང་གར་སོང་བས་སེམས་ཅན་གྱི་གཞི་བྱས་ཏེ་མར་འཁྲུལ་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་བྱུང་ངོ༔ ཆོས་ལས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱུང་ནས༔ དེ་རང་གར་སོང་བས་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་གཞི་བྱས་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བྱུང་ངོ༔ དེ་གཉིས་ཀ་ལ་མིང་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་བར་བཏགས་ཏེ༔ དེ་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ནི་ཁྱོ་དང་འདྲ༔ གཞི་བྱ་བ་མོ་ནི་ཆུང་མ་དང་འདྲ༔ ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པ་བུ་མོ་ལྟ་བུ་སྟེ༔ སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་གཉིས་ཀྱི་བྱུང་ཁུངས་སམ་གྱེས་ཚུལ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་གྱིས་གསུངས་སོ༔ ༔ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ མར་འཁོར་བའི་ཚུལ་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཅིས་ལན༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ དེ་ནི་ཡིད་བྱེད་པ་པོ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཁྱོ་ལྟ་བུ་དེ༔ ཀུན་གཞི་ལ་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་ནས་ང་དང་བདག་ཏུ་བཟུང་པས༔ དེ་ལ་བུ་མོ་སྐྱེས་པའི་ཚུལ་དུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོར་མེད་པ་ལ་གནོད་པ་ཆེ་བ་ཞིག་བྱུང་ནས༔ ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་བུ་ལྟ་བུ་དེ་སྐྱེ་བའི་གེགས་བྱས་ནས་བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་བསགས་སོ༔ དེ་ལས་ཀུན་ཏུ་བཏགས་པའི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོར་མེད་པར་སྣང་ལ་གནོད་པ་ཆེ་བ་ཞིག་བྱུང་སྟེ༔ བུ་མོ་དེ་ཁྱོ་ཚོལ་བ་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་ཁ་ཕྱིར་བསྟན་ནས་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པས་སྣ་ཚོགས་པའི་ལས་བསགས༔ ང་བདག་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་ལ་དེར་བཟུང་བས༔ དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་བསགས་པས༔ དེ་རྒྱུ་བྱས་ནས་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དུ་བྱུང་ངོ༔ དེ་ཡང་ཀུན་ཏུ་བཏགས་པའི་མ་རིག་པ་ཁྱོ་ཚོལ་བ་ལྟ་བུ་དེས༔ ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁྱོ་དང་འདྲ་བ་ཁ་ཕྱིར་བལྟས༔ དེ་གཉིས་འདོད་པ་སྤྱོད་པ་ལྟར་སྒོ་ལྔའི་རྗེས་ཕྱིར་འབྲངས་པས༔ བུ་ཚ་འཕེལ་བ་ལྟ་བུར་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་ཏུ་འཁྲུལ་ལོ་གསུངས་སོ༔ ༔ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ ཡར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ལགས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ སྔར་ལྟར་ཆོས་བྱ་བ་མོ་དང༔ ཡིད་བྱེད་པ་པོ་བཟའ་མི་ལྟ་བུས་ཏེ༔ དེ་ཡང་ཆོས་བྱ་བ་མོ་ཀུན་ཏུ་བཟང་མོ་དེ་ནི་ཤེས་བྱ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡིན༔ ཡིད་བྱེད་པ་པོ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་དེ་ཤེས་བྱེད་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས༔ ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ང་དང་བདག་ཏུ་མི་ལྟ༔ དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོར་སྤྱོད་པས༔ དེ་ལས་བུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤར་ཏེ༔ བུ་མོ་ལྟ་བུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པ་དེ་ཞར་ལ་འགགས་ནས༔ འཁྲུལ་པ་ཡེ་ཤེས་སུ་ལོག༔ རྣམ་ རྟོག་ཆོས་ཉིད་དུ་ལོག་ནས༔ ཆོས་སྐུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་རང་ངོ་རང་གིས་ཤེས་པས་རྟོགས་གྱུར་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཏེ༔ རིགས་དྲུག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་བཅད་ནས་སྐུ་གསུ
Chinese
扎措嘉问道：大导师，佛和众生哪个先？如果佛先，最初从佛陀错乱成众生，那么成佛就没有必要，努力修法也没有意义。如果众生先，那么最初的众生由谁来教导？因为众生没有说法者，无论如何修持也不会成佛。如果佛和众生同时，各自走向各自的道路，众生就失去了成佛之因。如果本体是一个，那么谁来对治谁？请大导师无误地开示。导师说道：具缘分的女儿，具有自信的语言，仔细听。佛和众生没有先后，最初佛和众生都没有的时候，没有法，没有导师，没有听者，没有言说，没有词句，不可言说，没有苦乐好坏，没有边际和中心，没有任何本体名称，如虚空般存在。佛陀在前，名为意念者法身普贤王如来，没有造作和修持，自然成佛。众生在前，名为法性母普贤王如来，同时出现，意念和法性二者成为佛和众生的基础，同时出现。觉姆问道：法身普贤王如来没有造作成佛，是如何成佛的？导师说道：本体是任运成就的佛，本体没有任何名称，从那样的状态中没有动摇，在广大的平等中任运成就，所以在三时中没有变迁地安住。觉姆问道：意念者普贤王如来和法性母普贤王如来如何成为佛和众生的根本？导师说道：普遍分别的意念和本体的智慧法性母，二者没有造作自然产生，从意念中同时产生的无明，在那里任其发展，成为众生的基础，向下错乱，所以产生了众生。从法性中同时产生的智慧，在那里任其发展，成为佛陀的基础，证得了涅槃。二者都名为阿赖耶。
English
Za Tsho Gyal asked: Great Teacher, which came first, Buddha or sentient beings? If Buddha came first, and sentient beings arose from the initial delusion of the Buddha, then there would be no need to attain Buddhahood, and striving in Dharma would be meaningless. If sentient beings came first, then who would teach the first sentient beings? Since sentient beings have no teachers, no matter how much they practice, they will not attain Buddhahood. If Buddha and sentient beings are simultaneous, and each goes their own way, then sentient beings are separated from the cause of Buddhahood. If the essence is one, then who will counteract whom? Please, Great Teacher, speak without error. The Teacher said: Daughter of fortune, speech of confidence, listen carefully. Buddha and sentient beings have no precedence, for in the beginning, when there were neither Buddha nor sentient beings, there was no Dharma, no teacher, no listener, no speaker, no words, no expression, no happiness or suffering, no good or bad, no beginning or end, no basis, no name, nothing to be designated, existing like the sky. Prior to the Buddha, the mind-maker, Dharmakaya Samantabhadra, without effort or practice, was spontaneously enlightened. Prior to sentient beings, the Dharma-being, Samantabhadri, arose at the same time, and mind and Dharma became the basis for both Buddha and sentient beings, arising simultaneously. Jomo asked: How did Dharmakaya Samantabhadra become enlightened without effort? The Teacher said: The essence is the spontaneously accomplished Buddha, but since no essence, name, or designation has ever been established, it abides without change in that state, spontaneously accomplished in great equality, and thus remains unchanging in the three times. Jomo asked: How did the mind-maker Samantabhadra and the Dharma-being Samantabhadri become the basis for the meaning of Buddha and sentient beings? The Teacher said: The mind of universal discrimination and the wisdom of the essence, the Dharma-being, both arose spontaneously without effort. From the mind arose coemergent ignorance, and by going its own way, it became the basis for sentient beings, deluding downwards, and thus sentient beings arose. From the Dharma arose coemergent wisdom, and by going its own way, it became the basis for the Buddha, attaining Nirvana. Both of these are called Alaya.
Chinese
被命名为“了知”。其中，阿赖耶识的分别念之意如同丈夫，作为基础的法如同妻子，俱生无明如同女儿。佛与众生二者的来源或分离之方式，应如是知晓，如是说。 觉姆问道：向下轮回之方式，众生之痛苦因何而起？ 导师答道：那是作意者普贤如来如同丈夫，向内观察阿赖耶识，执着为我与自我的缘故，因此如女儿出生般，产生了俱生无明，此无明虽无实物却危害极大，阻碍了如儿子般的俱生智慧的生起，从而积聚了随眠的障碍。由此产生了遍计所执无明，此无明虽无实物显现却危害极大，如女儿寻找丈夫般，意识向外显现，追随五根识，从而积聚了各种业。 于非我及无自性处执着为我及自性，从而积聚了善、不善和无记的各种习气，以此为因，产生了生、老、病、死等痛苦。 此外，遍计所执无明如寻找丈夫般，意识如丈夫般向外观察，二者如行欲般追随五根，如子孙繁衍般于六道中迷惑，如是说。 觉姆问道：向上成佛之方式如何？ 导师答道：如前，法如妻子，作意者如夫妇。其中，法如妻子普贤佛母是所知法界，作意者普贤如来是能知觉性之智慧，因此不于法界中执着我与自我，于界与智慧无二之大乐中享用，由此儿子俱生智慧显现，如女儿般的俱生无明随即止息，错乱转为智慧，分别念转为法性，法身俱生智慧以自识自的方式证悟而成佛，断绝了于六道中出生的相续，获得三身。
English
It is named "Understanding." Among them, the mind of the Alaya consciousness's conceptualization is like a husband, the basis of action, the female, is like a wife, and co-emergent ignorance is like a daughter. The origin or separation of the two, Buddha and sentient beings, should be understood in this way, it is said. Jo-mo asked: How does the downward cycle of suffering for sentient beings arise? The teacher replied: That is because the mind-maker, Samantabhadra, like a husband, looks inward at the Alaya consciousness and grasps it as "I" and "self." Therefore, like a daughter being born, co-emergent ignorance arises, which, although without substance, is very harmful. It hinders the arising of co-emergent wisdom, which is like a son, and thus accumulates habitual obscurations. From this arises the imputed ignorance, which, although appearing without substance, is very harmful. Like a daughter seeking a husband, the consciousness turns outward and follows the five sense consciousnesses, thus accumulating various karmas. By grasping as "I" and "self" where there is no "I" and no self-nature, various habitual tendencies of virtue, non-virtue, and neutrality are accumulated. From this cause, suffering such as birth, aging, sickness, and death arises. Furthermore, the imputed ignorance, like seeking a husband, causes the mind consciousness, like a husband, to look outward. When these two follow the five senses like engaging in desire, they become deluded in the six realms like the proliferation of descendants, it is said. Jo-mo asked: How does one become a Buddha upwards? The teacher replied: As before, Dharma is like a wife, and the mind-maker is like a couple. Among them, Dharma, like the wife Samantabhadri, is the knowable realm of Dharma, and the mind-maker, Samantabhadra, is the knowing awareness of wisdom. Therefore, one does not grasp "I" and "self" in the realm of Dharma. By enjoying the great bliss of the non-duality of realm and wisdom, the son, co-emergent wisdom, arises. Like a daughter, co-emergent ignorance ceases along with it. Confusion is transformed into wisdom, and conceptualization is transformed into Dharmata. The Dharmakaya, co-emergent wisdom, realizes Buddhahood by knowing itself, cutting off the continuum of birth in the six realms, and attaining the three bodies.