Tibetan
་གནས་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ཅོག་གཞག་གསུམ་གྱིས་ལྷག་མཐོང་གི་ཉམས་རྟོགས་སྐྱེ་ཚུལ་དང་། སྐྱེས་པ་ངོ་སྤྲད་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། རང་གཞུང་ལས། དེ་ལྟར་གནས་ལུགས་ལ་གཡོ་འགུལ་མེད་པ་རི་བོ་ཅོག་གཞག༔ དེ་ནི་ལུས་རྡོ་རྗེ་སྐྱིལ་ཀྲུང་མི་གཡོ་བའོ༔ ཁ་གཏིང་མེད་པ་རྒྱ་མཚོ་ཅོག་གཞག༔ དེ་ནི་མིག་མདའ་གང་ཙམ་དུ་མི་འགུལ་བའོ༔ གསལ་འགྲིབ་མེད་པ་རིག་པ་ཅོག་གཞག༔ དེ་ནི་རྟོག་པ་རང་བབས་སུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངང་དུ་འཇོག་པའོ༔ དེ་ལྟར་བྱས་པས་དབང་པོ་རབ་ལ་ཡིན་ལུགས་ཤེས་པ༔ ངང་ལ་གནས་པ༔ ཐད་ཀར་ཆོད་པ༔ སེམས་ལ་ཕན་པ༔ དྲན་པས་ཟིན་པ༔ རྣམ་རྟོག་མི་སྐྱེ་བ་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ༔ ཞེས་དང་། སྐབས་སུ་སྤྲིན་དྭངས་པའི་ནམ་མཁའ་ལྟར་བཞག༔ ཆུ་ཆད་པའི་རང་འཐག་ལྟར་བཞག༔ ལས་ཟིན་པའི་སྐྱེས་བུ་ལྟར་བཞག༔ དབང་པོ་འབྲིང་ལ་ཡིན་ལུགས་མ་ཤེས་ན་གོལ་སྒྲིབ་ཀྱི་གདར་ཤ་མི་ཆོད༔ ངང་ལ་མ་གནས་ན་ཤེས་པ་རྐྱེན་ཁར་འཆོར༔ ཐད་ཀར་མ་ཆོད་ན་ཡུལ་གྱི་རྗེས་ཕྱིར་འབྲང༔ སེམས་ལ་མ་ཕན་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་འདྲ༔ དྲན་པས་མ་ཟིན་ན་དུག་ལྔ་དུག་གསུམ་ དུ་འཆོར༔ རྟོག་མེད་མ་བྱུང་ན་ཉོན་མོངས་རང་ཁར་འཆོར༔ མངོན་དུ་མ་གྱུར་ན་འཁོར་བའི་ས་བོན་བྱེད་པས་གདར་ཤ་ཆོད་པ་གལ་ཆེའོ༔ སྐབས་སུ་རྟ་དམུ་རྒོད་ལྟ་བུར་བཙའ༔ རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་ལྟ་བུར་བཙའ༔ ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟ་བུར་བཙའ་འོ༔ དབང་པོ་ཐ་མས་ཡིན་ལུགས་ཤེས་པ་ལ་གདིང་དང་ལྡན་ནམ་མི་ལྡན་བརྟག༔ ངང་ལ་གནས་པ་ལ་ཕན་གནོད་འདུག་གམ་མི་འདུག་བརྟག༔ ཐད་ཀར་ཆོད་པ་ལ་དུག་ལྔར་འཆོར་རམ་མི་འཆོར་བརྟག༔ སེམས་ལ་ཕན་པ་ལ་གཞི་རྩ་ཆོད་དམ་མ་ཆོད་བརྟག༔ དྲན་པས་ཟིན་པ་ལ་རང་སར་གྲོལ་ལམ་མ་གྲོལ་བརྟག༔ རྟོག་མེད་བྱུང་བ་ལ་གསལ་ཆ་ཐོན་ནམ་མ་ཐོན་བརྟག༔ མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་མཁན་པོ་འདུག་གམ་མི་འདུག་བརྟག༔ དེ་ལྟར་བརྟགས་ཤིང་གཞིག་སྟེ་སྐྱོང་བའི་ཚེ༔ སེམས་ཀྱི་དགག་སྒྲུབ་དགེ་སྡིག་བླང་དོར་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྟེ༔ གསལ་སྟོང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་གདོད་མའི་ཀ་དག་གི་ངང་ལ་གནས་པ་ཉིད་དོ༔ ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཅོག་གཞག་གསུམ་ལ་དབང་པོ་རབ་འབྲིང་ཐ་མའི་གནད་དང་སྦྱར་ནས་ཉམས་སུ་བླངས་པས་ལྷག་མཐོང་གི་ཉམས་གསུམ་འཆར་བ་ནི། རྣམ་ རྟོག་རྒྱུན་ཆད་པའི་ངང་དེ་ནས་གསལ་ལ་མ་འགགས་པའི་ཤེས་པ་རྗེན་པ། རང་རིག་རང་གསལ་སང་ངེ་བ་ཡེ་རེ་གསལ་བ། དེ་ལ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གྱི་བསྒོམ་བྱ་སྒོམ་བྱེད་མེད་པས་མི་རྟོག་པ། དེ་ལ་འབད་རྩོལ་མེད་པར་རང་ལུགས་སུ་འདུག་པ་དེ་བདེ་བའོ། །དེ་ནས་ལྷག་མཐོང་གི་རྟོགས་པ་ནི། གང་དུ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གྱི་མྱོང་ཚོར་རིམ་པར་དག་ནས་གང་ཤར་གྱི་སྐད་ཅིག་སོ་མ་ཡུལ་མེད་རང་རིག་ཏུ་ཤར་བའོ། །དེ་ལ་ལྷག་མཐོང་རྟོགས་པའི་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པ་གསུམ་ཤར་ཏེ། གཉུག་མ་ཡུལ་མེད་དུ་ཤར་བས་གསལ་བ། གསལ་བྱ་གསལ་བྱེད་ཀྱི་རྟོག་པ་མེད་པས་མི་རྟོག་པ། རིག་སྟོང་དབྱེར་མེད་དུ་བདེ་བས་བདེ་བའོ། །གཉིས་པ་སྐྱེས་པ་ངོ་སྤྲད་པ་ལ་བཞི། འདྲ་ནོར་ཤན་དབྱེ་ཞིང་ངོས་གཟུང་བ། མ་ནོར་བར་ངོ་སྤྲད་པ། ལུང་གིས་ཡིད་ཆེས་བསྐྱེད་པ། གོམས་འདྲིས་ཀྱིས་བརྟན་པ་འཐོབ་པར་བྱ་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཉམས་ངོ་སྤྲོད་པ་དེ་རིག་པ་སྐད་ཅིག་མའི་སྟེང་དུ་དགོས་པས། རྟོགས་པ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ངོ་སྤྲད་པ་དང་། སྐྱེས་བདོ་བ་ལ་ངོ་སྤྲད་སྔས་པ་དང་། སྐྱེས་ཀྱང་ངོ་མ་སྤྲད་པ་དག་གིས། རིམ་བཞིན་དོན་མེད་པ་དང་། གོ་ཡུལ་དུ་ལུས་པ། གནས་ལུགས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་མི་ཆོད་པ་རྣམས་ འབྱུང་བས་མཚམས་ཕྱེད་པ་གལ་ཆེ། རྩད་གཅོད་རགས་པ་རྟོགས་དུས་དང་། མཉམ་བཞག་ཏུ་སྐད་ཅིག་མའི་ཕྲ་མཐའ་སེམས་སུ་ཆོད་པ་གཉིས་འདྲ་ནོར། རྟོག་པ་ངོས་བཟུང་བས་རང་བཞིན་རྟོག་མེད་དུ་འགྲོ་བ་ཉམས་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་རྟོག་སྐད་ཅིག་མ་དྲན་པས་ཟིན་པ་དེ་གནས་མི་དགོས་པར་བློ་འདས་སུ་ཤར་བ་རྟོགས་པ་ཡིན་པ་གཉིས་འདྲ་ནོར། རྣམ་རྟོག་སྤྲོས་བྲལ་དུ་གོ་བས་རྟོགས་པ་གོ་མཁན་ལངས་ནས་ཡུལ་མེད་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མའི་ངོ་བོར་རང་གསལ་དུ་ཤར་བས་འཁོར་འདས་ཀྱི་བློ་ཡུལ་དུ་ཟད་པ་གཉིས་འདྲ་ནོར་ཆེ་བའོ། །འདི་ནས་ལ་ཤན་གྱི་འཕྲང་བསལ་དགོས་ཏེ། རྣམ་རྟོག་ཝལ་ཝལ་འཆར་བའི་གཟུང་འཛིན་ཅན་གྱི་འཁྲུལ་གཞིའི་སེམས་འདི་དང་། སྟོང་གསལ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རིག་པ་འདི་གཉིས་ཤན་དབྱེ་བར་བྱའོ། །གཉིས་པ་མ་ནོར་བར་ངོ་སྤྲད་པ་ནི། སེམས་ལ་བལྟས་པས་རྣམ་རྟོག་ཡོད་ཀྱང་དབང་དུ་མི་ཤོར་བར་ལྷན་ནེར་གནས་པ་གསལ་བདེ་ཅན་ནི་ཞི་གནས་ཡིན། དེ་རྫོགས་ཆེན་སྒོམ་གྱི་དངོས་གཞི་མིན། སྔོན་འགྲོ་ཉེ་རྒྱུ་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་ལ་ཞེན་ན་གོལ་ས་ཡིན། སྣང་བ་གང་ཤར་གྱི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་མཐོང་ཞིང་དེ་ ཙ་ན་སྐྱེ་འགག་གནས་བྲལ་གྱི་ངོ་བོར་མཐོང་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་ཡིན། བལྟ་མཁན་རང་ལ་བལྟས་པས་ཡོད་ཟེར་རྒྱུ་མེད། དབྱིབས་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་། མེད་ཟེར་རྒྱུ་མེད། ཧྲིག་གེར་འཆར་བ། མ་མཐོང་བའི་མཐོང་རྒྱུ། མ་མྱོང་བའི་མྱོང་རྒྱུ། ངོ་བོ་ངོས་གཟུང་བྲལ་བ་ཞིག་འདུག་པ་འདི་ནི་ཉམས་སུ་བླང་བྱ་དངོས་
Chinese
是安住处。第一部分分为两点：通过身、语、意三要诀生起胜观的体验证悟之法，以及生起后如何认识它。第一点，出自本宗：如此安住于实相中，纹丝不动如山王身要诀；这是指身体以金刚跏趺坐姿势安住不动。没有里外的如海身要诀；这是指眼睛不移动分毫。没有明暗变化的觉性意要诀；这是指念头自然安住于法性中。如此行持，对于上等根器者，能够了知实相，安住于本性，直接断定，利益心性，忆念能够把握，不生起分别念而得以显现。如是等等。有时，如晴朗无云的虚空般安住；如断水的自磨般安住；如完成事业的士夫般安住。对于中等根器者，如果不了知实相，就无法分辨对错；如果不安住于本性，觉性就会被外缘所转；如果不能直接断定，就会随境而转；如果不能利益心性，就与凡夫无异；如果忆念不能把握，就会堕入五毒三毒之中；如果没有生起无念，烦恼就会自行显现；如果没有显现，就会成为轮回的种子，所以断定对错非常重要。有时，如桀骜不驯的野马般挣扎；如国王的王妃般高贵；如意宝般珍贵。对于下等根器者，对于了知实相，要观察是否具有定解；对于安住于本性，要观察是否有利益或损害；对于直接断定，要观察是否会堕入五毒；对于利益心性，要观察是否根基稳固；对于忆念能够把握，要观察是否能够自然解脱；对于生起无念，要观察是否显现光明；对于得以显现，要观察是否有上师在。如此观察、分析、修持之时，心的取舍、善恶、取舍等戏论得以平息，光明与空性同时产生的智慧安住于原始本净的状态中。如是所说，将身语意三要诀与上中下三等根器相结合而修持，就能生起胜观的三种体验：从念头止息的状态中，生起明而不断的赤裸觉性；自知自明，鲜明而清晰；于此没有能所的所缘和能缘，因此没有分别念；于此无需勤作，自然而然。
English
It is the place of dwelling. The first part is divided into two points: how to generate the experience and realization of Vipassanā through the three essentials of body, speech, and mind, and how to recognize it after it arises. The first point, from our own tradition: Thus abiding in reality, immovable like the king of mountains, the essential of the body; this refers to the body abiding immovably in the vajra posture. Without inside or outside, like the ocean, the essential of speech; this refers to the eyes not moving even a fraction. Without clarity or obscurity, the essential of the mind of awareness; this refers to thoughts naturally abiding in the nature of reality. By doing so, for those of superior faculties, they can know the truth, abide in their nature, directly determine, benefit the mind, grasp with mindfulness, and manifest without arising of discursive thoughts. And so on. Sometimes, abide like the clear, cloudless sky; abide like a waterless self-grinding mill; abide like a person who has completed their work. For those of intermediate faculties, if they do not know the truth, they cannot distinguish right from wrong; if they do not abide in their nature, awareness will be diverted by external conditions; if they cannot directly determine, they will follow after objects; if they cannot benefit the mind, they will be no different from ordinary people; if mindfulness cannot grasp, they will fall into the five poisons and three poisons; if non-thought does not arise, afflictions will manifest on their own; if they do not manifest, they will become the seed of samsara, so it is very important to determine right from wrong. Sometimes, struggle like an untamed wild horse; be noble like the queen of a king; be precious like a wish-fulfilling jewel. For those of inferior faculties, regarding knowing the truth, examine whether they have conviction or not; regarding abiding in their nature, examine whether there is benefit or harm; regarding direct determination, examine whether they will fall into the five poisons or not; regarding benefiting the mind, examine whether the foundation is stable or not; regarding mindfulness being able to grasp, examine whether they can naturally liberate or not; regarding the arising of non-thought, examine whether clarity arises or not; regarding being able to manifest, examine whether there is a master present or not. When observing, analyzing, and cultivating in this way, the elaborations of the mind's acceptance and rejection, good and evil, taking and abandoning, etc., are pacified, and the wisdom of simultaneous arising of clarity and emptiness abides in the state of primordial purity. As it is said, by combining the three essentials of body, speech, and mind with the three faculties of superior, intermediate, and inferior and practicing, the three experiences of Vipassanā will arise: From the state of cessation of discursive thoughts, naked awareness arises, clear and unceasing; self-knowing and self-illuminating, vivid and clear; in this, there is no object or subject, no object of meditation or meditator, therefore there is no discursive thought; in this, there is no effort, it is natural.
Chinese
安住于此即是安乐。接下来是胜观的证悟：在何处，境与有境的体验次第清净，任何显现的刹那新生之物，皆显现为无境自明。于此，胜观证悟的乐、明、无念三者生起：本初显现为无境故而明，无能明所明之念故而无念，明空无二故而乐。第二，认识觉性有四：区分相似与错误并加以辨识，不错误地认识，以教证生起信解，通过串习获得稳固。第一，体验的认识必须基于刹那的觉性之上。因此，对于未生起证悟者进行认识，对于生起微弱者进行过早的认识，以及对于生起却未真正认识者，依次会产生无意义、停留在理解层面、对实相的疑惑无法断除等问题，因此划清界限至关重要。粗略的断定在证悟之时，以及在等持中刹那的细微之处在心中确定，这两者容易混淆。通过认识念头，使其自然进入无念状态是体验，而念头刹那被念头抓住，无需安住而超越思维显现是证悟，这两者容易混淆。将念头理解为离戏，证悟的理解者生起而无境，以及在刹那的体性中自明显现，轮回涅槃的思维对象耗尽，这两者极易混淆。从这里开始，必须清除区分的险隘：对于念头纷纷涌现，具有能取所取之执的错乱之心的此者，与具有空明觉性之体性的觉性此者，二者应加以区分。第二，不错误地认识：观察自心，即使有念头，也不受其控制，而是自然安住，具有明乐者，是止观。这不是大圆满禅修的正行，而是前行、近取因、特殊之处。执着于此是歧途。见到任何显现的念头，并且在那时见到生灭住离之体性，这是胜观。观察者观察自身，无法说有，形色皆空。无法说无，赫然显现。未见之所见，未体验之所体验，体性不可捉摸，此乃应修之实修。
English
Remaining in that is happiness. Next is the realization of vipassanā: Wherever the experience of object and subject gradually purifies, whatever arises as a fresh instant manifests as self-awareness without an object. Thereupon, the three—bliss, clarity, and non-conceptuality—of the realization of vipassanā arise: Clarity because the innate manifests without an object; non-conceptuality because there is no concept of clarifier and clarified; bliss because awareness and emptiness are inseparable. Second, introducing the awakened one has four aspects: distinguishing similarities and errors and identifying them, introducing without error, generating confidence through scripture, and gaining stability through familiarity. First: The introduction of experience must be based on the instantaneous nature of awareness. Therefore, introducing it to someone who has not given rise to realization, introducing it prematurely to someone in whom it has arisen weakly, and to those who have arisen but have not truly been introduced, will respectively result in meaninglessness, remaining in the realm of understanding, and the inability to resolve doubts about the nature of reality. Therefore, it is crucial to draw a line. The rough determination at the time of realization, and the determination in the mind of the subtle limits of the moment in samadhi, are two confusions. Recognizing thoughts and naturally going into a state of non-thought is experience, and the moment when thoughts are grasped by memory and arise beyond the mind without needing to abide is realization, these two are confused. Understanding thoughts as free from elaboration, the one who understands realization arises and is without object, and the self-clarity that arises in the nature of the moment exhausts the objects of samsara and nirvana, these two are very confused. From here, the dangerous pass of distinction must be cleared: This mind, the basis of delusion, with its grasping and clinging, in which thoughts arise voluminously, and this awareness, which has the characteristic of empty clarity, these two must be distinguished. Second, introducing without error: When looking at the mind, even if there are thoughts, they are not succumbed to, but remain naturally, possessing clarity and bliss, this is śamatha. This is not the main practice of Dzogchen meditation, but a preliminary, a proximate cause, a special feature. Attachment to this is a wrong path. Seeing all the thoughts of whatever arises, and at that moment seeing the nature of arising, ceasing, and abiding free, this is vipassanā. When the observer looks at himself, there is nothing to say exists, empty of form and shape. There is nothing to say does not exist, arising vividly. The seeing of what has not been seen, the experiencing of what has not been experienced, a nature that is beyond identification, this is the actual practice to be undertaken.