Tibetan
སྣམས་ནས་བསམ་ཡས་སུ་བྱོན་ཏེ༔ རྒྱལ་པོ་རྗེ་འབངས་རྣམས་ཀྱིས་བསུ་བ་མཛད་ནས༔ བསམ་ཡས་སུ་ཕྱགས་ཕེབས་ནས༔ འཁོར་ས་ཆེན་མོ་རུ་སྤྱན་དྲངས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱིས་རྒྱལ་པོ་ལ་ཕྱག་མ་འཚལ༔ ལྷ་ལ་ཡང་ཕྱག་མ་བཙལ་བས༔ བློན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ངེད་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་འདིར༔ སྔ་མ་ཡང་པཎྜི་ཏ་མང་པོ་སྤྱན་དྲངས་སོ༔ ད་རུང་སྤྱན་འདྲེན་པ་ཡིན༔ པཎྜི་ཏ་ཁྱེད་ངེད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་ཡང་ཕྱག་མི་འཚལ༔ ལྷ་ཁང་ལ་ཡང་ཕྱག་མི་འཚལ་བ་ཅི་ལགས་ཞུས་པས༔ ཁྱེད་རྒྱལ་བློན་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་གི་དོན་ཤེས་སམ་གསུངས་པས༔ རྒྱལ་པོས་ཕྱག་གི་དོན་མི་ཤེས་ལགས་ཞུས་པས༔ ངས་ལྷ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱག་འཚལ་ཟིན༔ དེ་ཡི་དོན་གྱིས་བརྡའི་ལྷས་ཕྱག་མི་ཐུབ་པས༔ ལྷ་ལ་ཡང་ཕྱག་མི་འཚལ༔ རྒྱལ་པོ་ལ་ཡང་ཕྱག་མི་འཚལ་གསུངས་པས༔ རྒྱལ་པོའི་ཐུགས་དགོངས་ལ༔ འོ་ན་ནང་པ་སངས་རྒྱས་རང་མིན་ནམ༔ མུ་སྟེགས་པ་རང་ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་འདུག་ཙ་ན༔ བི་མ་མི་ཏྲས་མཁྱེན་ནས༔ རྒྱལ་པོ་ཐུགས་མ་དགྱེས་སམ་གསུངས་ནས༔ བི་མ་མི་ཏྲས་ཆོས་གོས་བསྣམས་ནས༔ རྒྱལ་པོའི་ཐུགས་དམ་རྣམ་སྣང་གི་སྐུ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཕྱག་མཛད་དེ༔ རྣམ་པར་སྣང་མཛད་གཟུགས་སྐུ་ལྷ་ཡི་ལྷ༔ བི་མ་མི་ཏྲ་ཡེ་ཤེས་ལྷ་ཡི་ཕྱག༔ ཀུན་རྫོབ་སྒྱུ་མའི་ངང་དུ་འཚལ་བར་བགྱི༔ ཞེས་ཕྱག་འཚལ་བའི་ཚུལ་མཛད་པས༔ རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དབུའི་གཙུག་ནས་གདན་ཁྲི་ཡན་ཆད་གས་པས༔ རྒྱལ་པོས་མུ་སྟེགས་པ་རང་ཡིན་ངེས་པར་འདུག་སྙམ་ནས༔ ཞལ་ངོ་ནག་ཏིང་ངེ་སོང་༔ ཡང་བི་མ་མི་ཏྲས་རྒྱལ་པོ་མ་དགྱེས་སམ་གསུངས་པས༔ མ་དགའ་ལགས་ཞུས་པས༔ ཡང་ཕྱག་མཛད་དེ༔ རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཡེ་ཤེས་ལྷ་ཡི་ལྷ༔ བི་མ་མི་ཏྲ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིས༔ ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལྡན་དོན་གྱི་དབང་བསྐུར་རོ༔ ཞེས་གསུངས་ནས༔ རྣམ་སྣང་གི་སྤྱི་བོར་ཕྱག་བཞག་པས༔ སྔར་ བས་ཀྱང་ལེགས་ཏེ༔ འོད་ཟེར་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བྱུང་བ་དང་༔ སྔོན་མ་དབུ་རྩེ་རིམ་གསུམ་འོད་ཀྱིས་གང་༔ དེ་ནས་བསམ་ཡས་ཀྱི་ལྷ་ཐམས་ཅད་འོད་ཟེར་གྱིས་ཁྱབ་ནས་རབ་གནས་མཛད་དོ༔ དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་ལ་ཕྱག་བགྱིའོ་གསུངས་ནས་ཕྱག་དེང་མཛད་པས༔ རྒྱལ་པོའི་ཞལ་ནས༔ ཁྱེད་ཕྱི་ལྟར་དགེ་སློང་གི་ཆ་ལུགས་ལ༔ ནང་ལྟར་གསང་སྔགས་ཀྱི་གྲུབ་པ་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་དུ་འདུག་པས༔ ཕྱག་མི་མཛད་པར་ཞུ་བྱས་པས༔ བི་མ་མི་ཏྲའི་ཞལ་ནས༔ ཁྱོད་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྐྱོང་བའི་རྒྱལ་པོར་འདུག་པས༔ ཅིས་ཀྱང་འཚལ་གསུངས་ནས་ཕྱག་མཛད་པ་ལ༔ ཕྱག་གི་འོད་ཟེར་གྱིས་རྒྱལ་པོའི་ན་བཟའ་གཞོབ་ཏུ་ཚིག་ནས
Chinese
从纳木（Snam）前往桑耶寺（bSam yas），国王和臣民们迎接了他，到达桑耶寺后，被迎请到大殿中，上师没有向国王顶礼，也没有向神像顶礼，大臣们问道：“我们这座寺庙，以前也迎请过许多班智达，现在仍然迎请，班智达您为什么不向我们的国王顶礼，也不向神殿顶礼呢？”上师回答说：“你们国王和大臣们懂得顶礼的意义吗？”国王回答说：“我们不懂得顶礼的意义。” 上师说：“我已经向与神无二无别的对象顶礼了，因为那个意义，语言的表达无法触及，所以我没有向神像顶礼，也没有向国王顶礼。”国王心想：“那么，他到底是不是佛教徒呢？还是外道徒呢？”正在思考的时候，毗玛拉米扎（Vimalamitra）知道了国王的心思，问道：“国王您不高兴吗？”然后，毗玛拉米扎拿着法衣，向国王的心咒本尊——遍照佛（Vairochana）像做了神通的顶礼，说道：“遍照佛，色身的本尊，是诸神的至尊；毗玛拉米扎，智慧的本尊，以世俗幻化的状态顶礼。”这样顶礼的时候，遍照佛像从头顶到宝座都裂开了，国王心想：“他肯定是外道徒。”脸色变得铁青。毗玛拉米扎又问道：“国王您不高兴吗？”国王回答说：“不高兴。”毗玛拉米扎又顶礼道：“遍照佛，智慧本尊中的本尊；毗玛拉米扎以色蕴之身，赐予圆满五智的意义灌顶。”说完，将手放在遍照佛的头顶上，比之前更加殊胜，放射出无量的光芒，先前头顶的三层宝顶都被光芒充满，然后桑耶寺的所有神像都被光芒笼罩，进行了开光。之后，毗玛拉米扎说：“现在我向国王顶礼。”正要顶礼的时候，国王说：“您外表是比丘的形象，内在是证得密咒成就的瑜伽士，请不要顶礼。”毗玛拉米扎说：“您是守护西藏的国王，无论如何都要顶礼。”于是进行了顶礼，顶礼的光芒将国王的衣服烧焦了。
English
Having traveled from Snam to Samye, the king and his subjects welcomed him. Upon arriving at Samye, he was invited to the great assembly hall. The master did not prostrate to the king, nor did he prostrate to the deities. The ministers asked, "To this monastery of ours, many panditas have been invited before, and we continue to invite them. Pandita, why do you not prostrate to our king, nor do you prostrate to the temple?" The master replied, "Do you, the king and ministers, understand the meaning of prostration?" The king replied, "We do not understand the meaning of prostration." The master said, "I have already prostrated to that which is non-dual with the deities. Because of that meaning, the symbolic deities cannot be reached, so I do not prostrate to the deities, nor do I prostrate to the king." The king thought, "Then, is he truly a Buddhist, or is he a heretic?" As he was contemplating this, Vimalamitra perceived the king's thoughts and asked, "King, are you displeased?" Then, Vimalamitra, holding his Dharma robes, performed a miraculous prostration to the king's heart-essence deity, the statue of Vairochana, saying, "Vairochana, the embodiment of form, the supreme of the gods; Vimalamitra, the embodiment of wisdom, prostrates in the state of conventional illusion." As he performed this prostration, the statue of Vairochana cracked from the crown of its head down to the throne. The king thought, "He must certainly be a heretic," and his face turned dark. Again, Vimalamitra asked, "King, are you displeased?" The king replied, "I am displeased." Vimalamitra then prostrated again, saying, "Vairochana, the supreme of the wisdom deities; Vimalamitra, with the aggregate of form, bestows the empowerment of the meaning endowed with the five wisdoms." Having said this, he placed his hand on the crown of Vairochana's head, and it was even better than before. Immeasurable rays of light appeared, and the three-tiered crown of the head was filled with light. Then, all the deities of Samye were enveloped in light, and the consecration was performed. Afterward, Vimalamitra said, "Now I will prostrate to the king," and he was about to prostrate. The king said, "You outwardly appear as a monk, and inwardly you are a yogi who has attained the siddhis of secret mantra. Please do not prostrate." Vimalamitra said, "You are the king who protects the Dharma of Tibet, so I must prostrate." And as he prostrated, the rays of light from the prostration scorched the king's robes.
Tibetan
༔ རྒྱལ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ དེ་ནས་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་བི་མ་མི་ཏྲ་སེངྒེའི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་སུ་གསོལ༔ གབ་ཙེ་དགུའི་འབོལ་བཏིང་༔ ཟ་འོག་གི་བེར་ཆེན་སྐུ་ལ་གསོལ་ནས༔ ཟས་རྣམ་པ་མང་པོ་དང་གསེར་ཕྱེ་བྲེ་གསུམ་དངུལ་གྱི་བུམ་པར་བླུགས་ནས་ཕུལ་བས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནག་ཐམ་ཅི་ཡང་མི་གསུང་བས༔ རྒྱལ་པོའི་ཐུགས་དགོངས་ལ༔ ལྷོ་བལ་འདོད་པ་ཅན་ད་རུང་མ་ཚིམ་བར་འདུག་སྙམ་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱིས་མཁྱེན་ནས་རྒྱལ་པོ་ཐུ་བ་བཟེད་དང་གསུངས་ ནས༔ ཐུ་བར་བྱེ་མ་བྲེ་གསུམ་བླུགས་ནས་དར་ཅིག་ཟུངས་གསུངས་པས༔ རྒྱལ་པོས་ཐུ་བ་མ་ཐུབ་ཤོར་ཙ་ན༔ བྱེ་མ་གསེར་དུ་སྣང་བས༔ རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ང་ལ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་གསེར་དུ་ཡོད༔ རྒྱལ་པོའི་ཐུགས་དགོངས་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་བླང་དགོས་གསུངས་སོ༔ དེ་ནས་དབུ་རྩེའི་ཐང་དུ་ཆོས་ཀྱི་ཁྲི་བརྩིགས་ནས༔ ཆོས་གསུངས་པའི་ཞུ་བ་ཕུལ་བས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཐུགས་དགོངས་ལ༔ སྔོན་བཻ་རོ་ཙ་ནས་ཀྱང་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་བཤད་ཀྱང་མ་དུལ་ནས་སྤྱུགས་བཏང་༔ ད་ངས་རྒྱུའི་ཐེག་པ་ནས་རིམ་གྱིས་འཆད་དགོས་སྙམ་ནས༔ རྒྱལ་བློན་རྣམས་ལ་རྒྱུའི་ཐེག་པ་མཚན་ཉིད་འཆད་པའི་ཚེ༔ རྒྱལ་པོས་ཞང་པོའི་ཡུལ་དུ་ཇ་ལེན་བཏང་བས༔ ལམ་ཀར་རྒྱལ་མོ་རོང་མཁར་དུ་ཕྱིན་ཙམ་ན༔ སློབ་དཔོན་བཻ་རོ་ཙ་ནའི་ཞལ་ནས༔ ཁྱེད་གང་ནས་འོང་དྲིས་པས༔ ཚོང་པ་རྣམས་ན་རེ༔ ངེད་དབུས་ནས་འོང་༔ ངེད་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་ཇ་འདྲེན་དུ་བཏང་བ་ཡིན་བྱས་པས༔ འོ་ན་རྒྱལ་པོ་སྐུ་ཁམས་ཨེ་བཟང་༔ རྒྱལ་ཁྲིམས་གསེར་གྱི་གཉའ་ཤིང་ཨེ་གཉན༔ ཆོས་ཁྲིམས་དར་གྱི་མདུད་པ་ཨེ་དམ༔ བླའི་མཆོད་གནས་སུ་ཡོད༔ ཆོས་ཇི་སྐད་བྱ་བ་བསྒྱུར་བྱས་པས༔ དེ་ རྣམས་ན་རེ༔ རྒྱལ་པོ་ཡང་སྐུ་ཁམས་བདེ༔ རྒྱལ་ཁྲིམས་ཀྱང་བཙན༔ ཆོས་ཁྲིམས་ཀྱང་དམ༔ མཆོད་གནས་བི་མ་མི་ཏྲ་བྱ་བ་རྒྱ་གར་ནས་གདན་དྲངས༔ ཆོས་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་བྱ་བ་བསྒྱུར་བྱས་པས༔ སློབ་དཔོན་བཻ་རོ་ཙ་ནའི་ཞལ་ནས༔ ངས་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་བཀའ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་འདྲ་བ་བསྒྱུར་ཀྱང་སྤྱུགས༔ ད་གཟོད་རྒྱུ་ཡི་ཐེག་པ་ཉན༔ གཡུ་སྒྲ་སྙིང་པོ་ཁྱོད་སོངས་ལ༔ བོད་ཀྱི་བློན་པོ་ཆོས་ལ་གནག་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་ཚིམས་གཅིག་བདོར་གསུངས་སོ༔ དེ་ནས་གཡུ་སྒྲ་སྙིང་པོས་རེ་བའི་ཐུལ་པ་ཞིག་དང་༔ སྲིད་པ་སྤྱི་བླུགས་ཀྱི་ཞྭ་གྱོན༔ ལག་ན་ཤེར་ཤིང་གི་རལ་གྲི་ཐོགས༔ རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སྔ་འགྱུར་ཕྱི་འགྱུར་གཉིས༔ ཤོག་དྲིལ་གཉིས་ལ་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་དྲུག་ཏུ་བྱས་ནས༔ རྣ་བ་གཡ
Chinese
༔ 国王亲自顶礼。然后，迎请大学者毗玛米扎（Vimalamitra）升座。铺设九层锦缎坐垫，披上丝绸大氅，献上各种食物和装满三个斗黄金粉末的银瓶。但上师一言不发。国王心想：难道南方的尼泊尔人贪得无厌，还不满足吗？上师知道后，说：“国王，拿个袋子来。”然后往袋子里装了三斗沙子，说：“拿一会儿。”国王拿不住袋子，快要掉下来时，沙子显现为黄金。国王心想：“我所看到的一切都是黄金。为了满足国王的心愿，暂时收下吧。”然后，在乌孜（dbu rtse）的平地上搭建法座，请求讲法。上师心想：“以前毗卢遮那（Vairocana）讲果乘，但未能调伏，被驱逐。现在我必须从因乘开始，逐步讲解。”当为国王和大臣们讲解因乘的体性时，国王派人去丈波（zhang po）的地方取茶。当走到嘉莫绒（rGyal mo rong）时，毗卢遮那上师问道：“你们从哪里来？”商人们回答说：“我们从卫藏（dbus）来，我们的国王派我们来取茶。”（毗卢遮那问：）“那么，国王身体安康吗？国王的法律像金轭一样严厉吗？宗教的法律像丝绸的结一样紧密吗？上师的供养处在哪里？做了什么佛法之事？”他们回答说：“国王身体安康，国王的法律也很严厉，宗教的法律也很紧密。供养处是从印度迎请来的毗玛米扎。正在做因乘体性的佛法之事。”毗卢遮那上师说：“我讲了像大圆满一样的果乘，却被驱逐。现在才听因乘。玉扎宁波（g.Yu sgra snying po），你走吧，对那些对佛法不满的藏地大臣们说一句心里话。”然后，玉扎宁波穿上乞丐的衣服，戴上普世的帽子，手持檀木剑，将新旧大圆满，写在两张纸上，做成金刚六字真言，挂在左耳上。
English
༔ The king himself prostrated. Then, the great master Vimalamitra was invited to ascend the throne. Nine layers of brocade cushions were laid, and a large silk cloak was offered to the body. Various foods and a silver vase filled with three measures of gold powder were offered. But the master did not say a single word. The king thought: "Are the southerners of Nepal still greedy and not satisfied?" The master knew this and said, "King, bring a bag." Then he filled the bag with three measures of sand and said, "Hold it for a while." When the king could not hold the bag and was about to drop it, the sand appeared as gold. The king thought, "Everything I see is gold. To fulfill the king's wishes, I must take it for a while." Then, on the plain of Uru (dbu rtse), a Dharma seat was erected, and a request was made to teach the Dharma. The master thought, "Before, Vairochana taught the Resultant Vehicle, but he was not subdued and was expelled. Now I must explain gradually from the Causal Vehicle." When explaining the nature of the Causal Vehicle to the king and ministers, the king sent people to Zhangpo (zhang po) to fetch tea. When they reached Gyalmo Rong (rGyal mo rong), the master Vairochana asked, "Where do you come from?" The merchants replied, "We come from U-Tsang (dbus), our king sent us to fetch tea." (Vairochana asked:) "Then, is the king in good health? Is the king's law as strict as a golden yoke? Is the religious law as tight as a silk knot? Where is the master's place of offering? What Dharma activities are being done?" They replied, "The king is in good health, the king's law is also strict, and the religious law is also tight. The place of offering is Vimalamitra, who was invited from India. They are doing the Dharma of the Causal Vehicle's nature." The master Vairochana said, "I taught the Resultant Vehicle like the Great Perfection, but I was expelled. Now I hear the Causal Vehicle. Yu Zhanye (g.Yu sgra snying po), you go and tell those Tibetan ministers who are dissatisfied with the Dharma a heartfelt word." Then, Yu Zhanye put on the clothes of a beggar, wore a universal hat, held a sandalwood sword in his hand, wrote the Early and Later Great Perfection on two pieces of paper, made them into the Vajra Six Syllables, and hung them on his left ear.