Tibetan
སོར་རྟོག་པ་ནི། ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་སོ་སོར་ཕྱེ་ནས་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་ལྷག་མཐོང་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཅན་ལ་རྟོག་པ་དང་། ཆོས་ཅན་སོ་སོ་བཟུང་ནས་ དེའི་བདག་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །རྣམ་པར་མི་གཡོ་བའི་ལྷག་མཐོང་གང་ཞེ་ན། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཅན་སོ་སོ་ལ་རིགས་པས་བརྟགས་ནས་དེའི་གནས་ཚུལ་ རྙེད་པའི་དོན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞན་དུ་མི་གཡེང་བར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་འཛིན་པའོ། ། ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པའི་ཚུལ་གང་ཞེ་ན། སྣང་བ་མི་རྟག་པར་ སྒོམ་པ་དང་། དོན་གྱི་ངོ་བོ་སྤྲོས་བྲལ་དུ་སྒོམ་པ་དང་། སྟོང་པ་རང་བཞིན་དག་པར་བསྒོམ་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྣང་བ་འདི་དག་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དུ་སོ་སོར་ཕྱེ་ནས་འདས་པ་ཡང་ འགགས་པ་དང་། །མ་འོངས་པ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། ད་ལྟར་བ་སྐད་ཅིག་ཏུ་ཟད་ཅིང་། སྐད་ཅིག་ཀྱང་གནས་པའི་མཐུ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་རེ་རེ་ཡང་ཆ་གསུམ་གསུམ་དུ་བརྟགས་པས་མཐར་མ་རྙེད་པའི་ཚུལ་དུ་སྒོམ་པའོ། ། 2-22 གཉིས་པ་སྣང་བའི་ངོ་བོ་སྤྲོས་མེད་དུ་སྒོམ་པ་ནི། འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་རྒྱུ་ལ་དཔྱོད་པ་རྡོ་རྗེ་གཟེགས་མ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་དཔྱོད་པ་ཡོད་མེད་སྐྱེ་འགོག་དང་། ངོ་བོ་ལ་ དཔྱོད་པ་གཅིག་དང་དུ་བྲལ་གྱི་རིགས་པས་བརྟགས་ན། རྒྱུའི་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་ལ་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་བྱས་ནས་སྒོམ་མོ། །འདི་ལ་ བརྟེན་ནས་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་གྱི་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དོན་འདི་ལ་གོ་ཆ་གཉིས་ཀྱིས་འཇུག་སྟེ། འཇུག་པའི་གོ་ཆ་དང་། ལྡོག་པའི་གོ་ཆའོ། །འཇུག་པའི་གོ་ཆས་ནི་རྒྱུ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ པ་དང་། ངོ་བོ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དང་། འབྲས་བུ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ་འཇུག་གོ །ལྡོག་པའི་གོ་ཆས་ནི་རྒྱུ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། ངོ་བོ་ལ་བདེན་པར་འཛིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་སྨོན་པར་འཛིན་པ་གསུམ་ལས་ལྡོག་པར་བྱའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་སྒོམ་པའི་ཚུལ་ལ། ཐོག་མར་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མཚོན་ནས་སྒོམ་པ་ནི། ཇི་སྙེད་པ་འབྱེད་པའི་ལྷག་མཐོང་ གིས་གང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་དཔྱད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་མིག་སོགས་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ལ་མཁས་པར་བྱས་ནས། དེ་ནས་ཇི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ལྷག་མཐོང་གིས་གཅིག་དང་དུ་བྲལ་སོགས་འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པས་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་གནས་ཚུལ་ལ་མ་རྙེད་པའི་དོན་རྗེས་དཔག་གིས་རྟོགས་པའམ། 2-23 ཆུ་ཟླའི་དཔེ་དང་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེ་ལ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་དཔེ་ཉེར་འཇལ་གྱི་ཚད་མས་གནས་ཚུལ་གྱི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ཆུའི་སྣོད་དུ་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་ན་ཟླ་ བ
Chinese
区分观察是：对特殊的法进行个别区分观察，以及将有法的特殊性分开来进行个别区分观察。什么是区分观察的胜观呢？是对有法进行观察，分别执取有法，并对它的无我特性进行个别区分观察。什么是不动摇的胜观呢？是通过区分观察的智慧，以理智对各个有法进行分析，在发现其真实状态后，以禅定的力量不向其他方向散乱，而是极其清晰地执持那唯一的真实面貌。 修习胜观的方式是什么呢？是修习显现为无常，修习事物的本质为离戏论，以及修习空性为自性清净。第一种方式是：将这些显现区分为生、住、灭三个阶段，过去已灭，未来未生，现在刹那生灭，刹那也无住的力量，并且将生、住、灭三者各自再分为三个部分进行分析，最终以无法找到的方式进行修习。 第二种修习显现的本质为离戏论的方式是：通过成立正见的理智，如观察因的金刚屑，观察果的有无生灭，以及观察本体的一与多分离的理智进行分析。对因不执著，本体为空性，对果没有期望的方式进行修习。依靠此，将能领悟三解脱门的意义。对此，要以两种盔甲进入，即进入的盔甲和退出的盔甲。进入的盔甲是进入因自性空、本体自性空和果自性空。退出的盔甲是从执著因的相状，执著本体的真实，以及期望果这三者中退出来。 修习十六空性的方式是：首先以内空性为例进行修习，即以辨别一切的胜观，精通于对什么进行增益损减的观察对象，如眼睛等内部诸法。然后，以如实辨别的胜观，通过一与多分离等成立正见的理智进行个别分析，在无法找到真实状态后，通过比量进行领悟，或者依靠水月之喻和梦境之喻等，通过譬喻衡量的量度来领悟真实状态。例如，在水的容器中出现月亮的倒影时，月亮...
English
Discriminating observation is: to individually discriminate and observe the special dharmas (qualities), and to separately distinguish the special characteristics of the dharmas-possessing (subject) and individually discriminate and observe them. What is the vipassanā (higher seeing) of discriminating observation? It is to observe the dharmas-possessing, separately grasp the dharmas-possessing, and individually discriminate and observe its characteristic of selflessness. What is the unwavering vipassanā? It is through the wisdom of discriminating observation, analyzing each dharmas-possessing with reason, and after discovering its true state, not being distracted to other directions by the power of samādhi (concentration), but holding that sole true aspect with extreme clarity. What is the way to cultivate vipassanā? It is to cultivate appearances as impermanent, to cultivate the essence of things as free from elaboration, and to cultivate emptiness as naturally pure. The first way is: to divide these appearances into three stages of arising, abiding, and ceasing, the past has ceased, the future has not arisen, the present is exhausted in an instant, and even an instant has no power to abide, and each of the three stages of arising, abiding, and ceasing is further divided into three parts for analysis, ultimately cultivating in a way that cannot be found. The second way to cultivate the essence of appearances as free from elaboration is: through the reason of establishing correct view, such as the vajra splinters that analyze the cause, the existence or non-existence of arising and ceasing that analyze the result, and the reason of one and many separations that analyze the essence. Cultivate in a way that there is no clinging to the cause, the essence is emptiness, and there is no expectation for the result. Relying on this, one will realize the meaning of the three doors of liberation. To this, one must enter with two armors, namely the armor of entering and the armor of retreating. The armor of entering is to enter the emptiness of the cause's nature, the emptiness of the essence's nature, and the emptiness of the result's nature. The armor of retreating is to retreat from clinging to the characteristics of the cause, clinging to the truth of the essence, and expecting the result. The way to cultivate the sixteen emptinesses is: first, take inner emptiness as an example to cultivate, that is, with the vipassanā that distinguishes everything, become proficient in the objects of observation for what to add or subtract, such as the internal dharmas like the eyes. Then, with the vipassanā that distinguishes as it is, individually analyze through the reason of establishing correct view such as one and many separations, and after not being able to find the true state, realize it through inference, or rely on the analogy of the moon in water and the analogy of dreams, and realize the true state through the measure of metaphorical measurement. For example, when the reflection of the moon appears in a container of water, the moon... --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
ར་སྣང་ཙམ་མ་འགགས་པར་ཡོད་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཟླ་བའི་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་སྟེ། འོད་ཟེར་འཕྲོ་བ་དང་། ཚད་ཆེ་ཆུང་གི་ཁྱད་པར་དང་། མུན་པ་སེལ་བའི་བྱ་བ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་ཟླ་བར་སྣང་ཙམ་ཉིད་ནས་ཟླ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་། །ཟླ་བར་སྣང་བ་ཉིད་ཟླ་བས་སྟོང་པས་ན་སྣང་བ་དང་སྟོང་པ་གཉིས་ངོ་བོ་སོ་སོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཐོག་མར་ཟླ་བའི་དཔེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་ནས་གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཟླ་བའི་དཔེ་སྦྱར་ནས་སྣང་ཙམ་ཉིད་ནས་རང་བཞིན་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེའི་རང་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་ནས་ཆོས་གཞན་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་ཏེ། རང་བཞིན་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །རང་བཞིན་མེད་ཅེས་པའི་དོན་ཡང་འདི་ཉིད་ ལ་བརྟེན་ནས་རྟོགས་དགོས་སོ། །ཐོག་མར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ལྷག་མཐོང་གིས་གནས་ཚུལ་ལ་དོན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་དམིགས་པར་རྟོགས་ཤིང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་ལྷག་མཐོང་གིས་རྟེན་ཆོས་ཅན་མ་དམིགས་པའི་རིགས་པས་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་རྟག་མི་རྟག་དང་། 2-24 སྟོང་མི་སྟོང་སོགས་ཀྱང་མ་དམིགས་པར་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀྱང་། གཟུགས་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་ དོ། །གཟུགས་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ། །གཟུགས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ། ། གཟུགས་མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ། །ཞེས་སོ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་ལྷག་མཐོང་གང་ཞེ་ན། སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པའི་ ལྷག་མཐོང་གིས་ཆོས་ཅན་སོ་སོའི་གནས་ཚུལ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པའོ། ། རྣམ་པར་མི་གཡོ་བའི་ལྷག་མཐོང་གང་ཞེ་ན། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་མ་རྙེད་པའི་ དོན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ལྷག་མཐོང་ངོ་། །ལྷག་མ་གཟུགས་སོགས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་རྟོགས་པའི་ཕྱི་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པའི་ལྷག་མཐོང་གི་ཚུལ་ཡང་དེ་ བཞིན་ནོ། །དོན་གྱི་ངོ་བོ་སྤྲོས་མེད་དུ་སྒོམ་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །གསུམ་པ་སྟོང་པ་རང་བཞིན་དག་པར་སྒོམ་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་བདེན་པར་མེད་དོ་སྙམ་ན། 2-25 རྟེན་ཆོས་ཅན་རིགས་པས་བརྟགས་པས་མ་དམིགས་ན་དེ་བདེན་པས་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཡོད་པར་མི་འཐད་པ་དང་། གཅིག་དང་དུ་བྲལ་སོགས་ཀྱི་རིགས་པས་བདེན་པ་སྤྱི་ལྡོག་ནས་ཁེགས་པ་ ན་སྟོང་ཉིད་བདེན་པ་ཡང་ཁེགས་པ་དང་། གང་སྟོང་པའི་གཞི་ཆོས་ཅན་མི་དམིགས
Chinese
即使月亮的影像显现，它也没有真正成为月亮，因为它没有发光，没有大小的区别，也没有消除黑暗的作用。 因此，仅仅是月亮的显现本身就空无月亮的自性。月亮的显现本身就空无月亮，所以显现和空性并非各自独立的实体。 首先，要理解月亮的例子，然后将月亮的例子应用于从色蕴到一切智（指佛陀的智慧）的所有法，从而理解仅仅是显现本身就无自性。 同样，要理解梦境的例子，然后将其应用于所有其他法，从而理解它们是无自性的。无自性这个词的含义也必须通过这个例子来理解。首先，通过分别的胜观，要认识到事物的实义中没有自性。通过辨别的胜观，以依赖法不存在的理证，来辨别常与无常、空与不空等差别法也不存在。 《般若波罗蜜多经》中也说：‘如果执著于色是常，就不是在修习般若波罗蜜多。如果执著于色是无常，就不是在修习般若波罗蜜多。如果执著于色是空，就不是在修习般若波罗蜜多。如果执著于色是不空，就不是在修习般若波罗蜜多。’ 什么是分别的胜观呢？就是在修习时，通过分别和辨别的胜观，来分别认识每个法的实义。 什么是不动摇的胜观呢？就是通过分别的智慧，在分别观察后没有找到的事物，通过禅定的力量来完全把握的胜观。 其余的，如认识色等外境的空性，以及认识外空性等的胜观之理也是如此。已经阐述了将事物的实义观修为空无戏论之理。 第三，观修空性本性清净，就是在确定一切法皆为空性时，如果认为空性本身不是真实的，那么，如果以理证观察所依赖的法不存在，那么空性就不可能是真实的空性之法。并且，当以一与多、有与无等理证破除真实总相时，真实的空性也被破除了。当空性的所依处——法不存在时。
English
Even though the mere appearance of the moon exists, it is not established as the nature of the moon itself, because there is no shining of light, no difference in size, and no function of dispelling darkness. Therefore, from the mere appearance of the moon, it is empty of the nature of the moon. Since the appearance of the moon is empty of the moon, appearance and emptiness are not separate entities. First, having understood the example of the moon, apply the example of the moon to all phenomena from form to omniscience (referring to the wisdom of the Buddha), and thereby understand that mere appearance is without inherent existence. Similarly, having understood the nature of the example of a dream, apply it to all other phenomena, and thereby understand that they are without inherent existence. The meaning of 'without inherent existence' must also be understood through this example. First, through the vipashyana (insight meditation) of discernment, one realizes that there is no inherent essence of things. Through the vipashyana of analysis, by reasoning that the dependent phenomena do not exist, one analyzes that the distinguishing characteristics such as permanence and impermanence, emptiness and non-emptiness, etc., also do not exist. Also, in the Prajnaparamita Sutra, it says: 'If one engages in the notion that form is permanent, one is not engaging in the Prajnaparamita. If one engages in the notion that form is impermanent, one is not engaging in the Prajnaparamita. If one engages in the notion that form is empty, one is not engaging in the Prajnaparamita. If one engages in the notion that form is not empty, one is not engaging in the Prajnaparamita.' What is the vipashyana of individual discernment? It is the process of individually discerning the nature of each phenomenon through discernment and analysis during practice. What is the unwavering vipashyana? It is the vipashyana that, through the wisdom of individual discernment, after having investigated and not found the object, holds it completely by the power of samadhi (concentration). Similarly, the way of vipashyana for understanding emptiness, such as understanding the emptiness of external objects like form, and understanding external emptiness, is the same. The way of meditating on the essence of things as free from elaboration has been explained. Third, meditating on emptiness as naturally pure: when it is established that all phenomena are empty, if one thinks that emptiness itself is not true, then, if the dependent phenomena are not found when examined by reasoning, it is not reasonable for emptiness to be a true phenomenon of emptiness. And, when the general characteristic of truth is refuted by reasoning such as one and many, the truth of emptiness is also refuted. When the basis of emptiness—the phenomenon—does not exist. --------------------------------------------------------------------------------