Tibetan
པ་རིམ་པ་མང་ཡང་ཡོན་ཏན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་གཞི་འདི་ཡིན་པས་གཏུམ་མོ་བསྒོམ་པ་འདི་གནད་ཆེ་གསུངས། དེ་ལ་གཏུམ་མོའི་གོ་བ་ནི། འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་དང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་འགོ་གཏུམས་པས་ན་གཏུམ་མོ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་རྩ་གཏུམ་མོ། རླུང་གཏུམ་མོ། ཐིག་ལེ་གཏུམ་མོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་རྩ་གཏུམ་མོ་ནི། སྤྱིར་རྡོ་རྗེའི་ལུས་འདི་ལ་སྤྱི་བོ་ཚངས་པའི་བུ་ག་ནས། རྐང་པའི་མཐིལ་གྱི་བར་དུ་ཁྱབ་པར་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་གནས་པ་ལ། དེ་ལས་བསྡུས་པས་རྩ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང༌། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས། དེ་ལས་བསྡུས་ན་རྩ་གསུམ་འཁོར་ལོ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རྩ་རོ་མ། རྐྱང་མ། ཀུན་འདར་མ་གསུམ་དུ་འདུས་པའི་འདུས་མདོ་དེར་རྩ་ཡི་གེའི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་དེ་རྩ་གཏུམ་མོ་ཡིན། རླུང་གཏུམ་མོ་ནི་སྤྱིར་ལུས་དར་མ་སྐྱོན་མེད་པ་ལ། ཉིན་ཞག་ཕྲུགས་གཅིག་ལ་རླུང་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་འགྱུ། དེ་ལས་ བསྡུས་པས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས། དེ་ཡང་རྩ་བའི་རླུང་ལྔ་ལས། ཐུར་སེལ། གྱེན་དུ་རྒྱུ། སྲོག་འཛིན། མེ་མཉམ། ཁྱབ་བྱེད། ཡན་ལག་གི་རླུང་ལ་རྟག་པར་རྒྱུ་བ། ངེས་པར་རུ་རྒྱུ་བ། རྣམ་པར་རྒྱུ་བ། ཤིན་ཏུ་རྒྱུ་བ། རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་དང་ལྔ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་གནས་ཐ་དད་དུ་འདོད་ཀྱང་རྩ་གསུམ་འདུས་པའི་འདུས་མདོ་དེར། རླུང་གི་ངོ་བོ་རོ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་རླུང་གཏུམ་མོ་ཡིན་གསུངས། ཐིག་ལེ་གཏུམ་མོ་ནི་རྩ་གསུམ་གྱི་འདུས་མདོ་དེར་གཏུམ་མོ་སུམ་ཁྲིད་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་གང་རུང་ཞིག་བསྒོམས་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་འབར་ཏེ། སྤྱི་བོའི་ཧཾ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བབས་ཏེ། ཐམས་ཅད་གནས་དེར་ཞུ་ནས་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་ཧེ་བཛྲ་ལས། ལྟེ་བར་གཏུམ་མོ་སྤར་བ་ཡིས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་བསྲེགས་ནས། །སྤྱན་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྲེགས་པས། །སྲེག་པ་རི་བོང་ཅན་ཧཾ་འཛག །ཅེས་གསུངས་པས། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེའི་ལུས་འདི་ལ་ཕྱིའི་ཡུལ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ན་བཞུགས་པའི་དཔའ་བོ་དང་མཁའ་འགྲོ་མའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་བཞུགས་ཤིང༌། ལུས་འདི་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོར་གདོད་མ་ནས་རང་ཆས་སུ་གྲུབ་པ་ལ། བདེ་སྟོང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཆོད་པས་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་མཆོད་བྱ་ཞིག་ལོགས་ན་གྲུབ་པ་མེད་གསུངས། དེ་ལ་དགོངས་ནས། རྗེ་སྒམ་པོ་པའི་ཞལ་ནས་ཀྱང༌། འདུས་བྱས
Chinese
虽然次第众多，但观修拙火是生起功德的基础，所以说观修拙火至关重要。其中，拙火的含义是：轮回、痛苦之海、业、烦恼和分别念等等一切都被遮蔽，因此称为拙火。它又分为脉拙火、气拙火、明点拙火等三种。首先，脉拙火是：通常，这个金刚身从头顶梵穴到脚底之间遍布七万二千条脉。从中归纳为六十四条脉、三十二条脉。再归纳则为三脉四轮的体性。也就是罗玛脉、江玛脉、昆达里尼脉三脉汇聚的交汇处，以脉字的形式存在，这就是脉拙火。气拙火是：通常，对于健康无损的身体来说，一个昼夜呼吸二万一千六百次。从中归纳为六十四和三十二。也就是从根本五气：下行气、上行气、命气、平火气、遍行气。以及支分气中，常行气、定行气、遍行气、极行气、最行气这五种。虽然认为它们各自的处所不同，但在三脉汇聚的交汇处，以气体的单一本体存在，这就是气拙火。明点拙火是：在三脉的交汇处，观修拙火三法等任何一种所缘境，智慧之火便会燃烧，从头顶的吽（藏文：ཧཾ，梵文天城体：हं，梵文罗马拟音：haṃ，汉语字面意思：吽）降下菩提心，一切都融化在该处，从而产生乐空无分别的禅定。正如黑汝嘎中所说：“以脐间拙火燃，焚烧五如来，焚烧眼等亦，焚烧持兔者吽（藏文：ཧཾ，梵文天城体：हं，梵文罗马拟音：haṃ，汉语字面意思：吽）滴。”因此，在这个金刚身中，居住着外部二十四个境域的勇士和空行母众。这个身体本身就自然而然地形成了坛城之轮。以乐空的禅定供养，便能圆满二资粮。据说，除此之外，没有其他的供养物可以单独成立。考虑到这一点，冈波巴大师也说：有为法
English
Although there are many stages, the practice of Tummo is said to be essential because it is the basis for generating qualities. The meaning of Tummo is that all of samsara, the ocean of suffering, karma, afflictions, and conceptual thoughts, are obscured, hence it is called Tummo. It is divided into three types: channel Tummo, wind Tummo, and bindu Tummo. First, channel Tummo is: In general, this Vajra body has seventy-two thousand channels extending from the Brahma aperture at the crown of the head to the soles of the feet. These are condensed into sixty-four channels, and then thirty-two channels. Further condensed, they are the essence of the three channels and four chakras. That is, the junction where the three channels—Roma, Kyangma, and Kundalini—converge, exists in the form of a channel letter, and this is channel Tummo. Wind Tummo is: Generally, in a healthy and undamaged body, there are twenty-one thousand six hundred breaths in a day and night. These are condensed into sixty-four and thirty-two. That is, from the five root winds: downward-clearing, upward-moving, life-sustaining, fire-equalizing, and pervasive. And from the branch winds, the five that constantly move, definitely move, completely move, intensely move, and supremely move. Although it is believed that they have different locations, they exist as a single essence of wind at the junction where the three channels converge, and this is wind Tummo. Bindu Tummo is: At the junction of the three channels, by meditating on any object of focus such as the Tummo Sumtri, the fire of wisdom blazes, and the Bodhicitta descends from the Hum (Tibetan: ཧཾ, Sanskrit Devanagari: हं, Sanskrit Romanization: haṃ, Chinese literal meaning: Hum) at the crown of the head, and everything dissolves there, resulting in the Samadhi of bliss, clarity, and non-conceptuality. As Hevajra says: "By kindling Tummo in the navel, burning the five Tathagatas, also burning the eyes and so on, the one holding the rabbit burns, Hum (Tibetan: ཧཾ, Sanskrit Devanagari: हं, Sanskrit Romanization: haṃ, Chinese literal meaning: Hum) drips." Therefore, in this Vajra body, the hosts of heroes and dakinis residing in the twenty-four external places reside. This body itself is naturally formed as the wheel of the mandala from the beginning. By offering the Samadhi of bliss and emptiness, the two accumulations are perfected. It is said that apart from that, no other offering can be established separately. With this in mind, Lord Gampopa also said: Conditioned phenomena
Tibetan
་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་གཏུམ་མོ་སྒོམ་པ་བས་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་མེད་གསུངས། དེ་ལྟ་བུའི་རྟེན་འབྲེལ་དེ་ཡང་སྤྱིར་ལུས་ལ་རྩས་གར་ཁྱབ་པ་ན་རླུང་གིས་ཁྱབ། རླུང་གིས་གར་ཁྱབ་པ་ན་ཐིག་ལེས་ཁྱབ། ཐིག་ལེས་གར་ཁྱབ་པ་ན་བདེ་བ་དེས་ཁྱབ་སྟེ། དེ་ཡང་ཧེ་བཛྲ་ལས། བདེ་བ་དཀར་པོ་བདེ་བ་དམར། །བདེ་བས་རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུ་ཁྱབ། །ཅེས་གསུངས་པས། དེ་ཡང་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་གནས་ནི་འདུས་མདོ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ར་ལུག་རྣམས་རི་ལ་རྩྭ་འགྲམ་ཡང་ར་རྫིས་འུབས་ཀྱིས་བསྡུས་ནས་ཚང་དུ་འཛུད་ཅིང་ར་ལུག་གི་གནས་ཀྱང་ཚང་དེ་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟར། ཐིག་ལེའི་གནས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཡིན་གསུངས། དེ་ལྟར་ཡང༌། ཧེ་བཛྲ་ལས། ལྟེ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་དུ་གནས། །ཅེས་གསུངས། དེ་ལྟར་ན་གནས་དེར་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་གསུམ་དབྱེ་བ་མེད་པར་གནས་པ་དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་མ་ཞེས་བྱ། ཡུམ་ཆེན་མོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡང་དགྱེས་པ་རྡོ་རྗེ་ལས། དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་ཤེས་རབ་མ། །དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། །བསྒོམས་ན་བདེ་སྦྱིན་དངོས་གྲུབ་ཐོབ།། གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་གཏུམ་མོ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་བསྒོམས་པས་ཁམས་དགུ་དྭངས་སྙིགས་བྱེ་ནས་དྭངས་མས་ལུས་ཁྱབ་པས་རྟོགས་པ་སྐྱེད་ཅིང༌། སྙིགས་མ་བུ་ག་དགུ་ནས་ཕྱིར་འདོན་པ་ཡིན། དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་འཁྲུལ་འཁོར་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ། རླུང་གི་མན་ངག་གསུམ་མ་འཛོམ་ན་ཡོན་ཏན་མི་སྐྱེ་བས། འཁྲུལ་འཁོར་ནི་ཐབས་འགའ་བྱས་ཏེ་དམིགས་པ་གསུམ་གང་གསལ་བ་བསྒོམས་ལ་རླུང་ཕྱིར་ལན་གསུམ་བུད་ནས། དེ་ནས་ནང་དུ་འབྲོག་སྐུད་ཙམ་ཞིག་རྔུབས་ཏེ་མཆུ་མི་བཙུམ། དེ་ཡང་མགྲིན་པར་མནན་ན་མིད་འཆུས། སྙིང་གར་མནན་ན་སྙིང་རླུང༌། ཕོ་བར་མནན་ན་སྐྲན་དུ་འགྲོ་བས། དེས་ན་ཡུལ་དེར་མནན་ན་ཕར་འཁོར་ཏེ། དཔེར་ན་སྦུད་པ་བུས་པ་དང་འདྲ་གསུངས། དེའི་དུས་སུ་མེ་མགྲིན་པ་ན་ཡར་འོང་སྟེ། འབྱུང་དྲགས་པ་ཡིན་པས་གློད། རླུང་ཕྱིར་གཏོང་དུས་སུ་སྒྲ་དང་བཅས་ཁ་ནས་བཏང་ན་ཁྲག་དང་ཆུ་སེར་མགྲིན་པར་འཚངས་ནས་ནད་དུ་འགྱུར་བས་དལ་བུས་སྣ་ན་ཕར་བཏང༌། བཏང་མ་ཐག་ཏུ་མི་བསྡུ་བར་སྐབས་སུ་དཀྲུག་འཁོར་གསུམ་གསུམ་ཙམ་བྱ་གསུངས། དེ་ལྟར་ཡུན་རིང་དུ་བསྒོམས་ནས་བོགས་འདོན་པ་ནི། དཀྱིལ་ཀྲུང་བཅས་རྩ་དྷུ་ཏཱི་ནོན་པར་བྱས་ནས་ཁུ་ཚུར་བཅང་པ་བརླ་ཁུག་ཏུ་བསྣོལ་ནས་གོང་ལྟར་དུ་བསྒོམས་པས་རླུང་མ་ཐུབ་པའི་དུས་སུ། འཁྲུལ་འཁོར་བྱས་པས་རླུང་ཇེ་རིང་ཇེ་རིང་ལ་ཉིན་ཞག་གསུམ་གསུམ་བཞི་བཞི་བདུན་ལ་སོགས་པ་ཟིན་གསུངས
Chinese
据说，在善行的根本中，没有比修习拙火更大的功德。这样的缘起，一般来说，身体中脉遍布的地方，气遍布；气遍布的地方，明点遍布；明点遍布的地方，乐遍布。如《喜金刚》所说：“乐是白色的乐，乐是红色的乐，乐遍布能生和不能生。”因此，产生乐的地方就是合集之处。例如，绵羊和山羊在山上吃草，牧羊人将它们聚集起来放入圈中，绵羊和山羊的住所也是那个圈一样，明点的住所也是那里。如《喜金刚》所说：“住在脐轮的中央。”这样，在那里，脉、气、明点三者无分别地存在，那被称为瑜伽母，也被称为大母。又如《喜金刚》所说：“那就是薄伽梵智慧母，与她一起大手印，如果修习，就能获得赐乐成就。”据说，修习这三种拙火，九界中的精华和糟粕分离，精华遍布全身，从而产生证悟，糟粕从九窍排出。对此，如果身体的幻轮、心的专注和气的诀窍三者不具备，就不会产生功德。因此，通过一些方法进行幻轮，修习三个专注中任何一个清晰的，然后向外呼气三次。之后，向内吸入像纺线一样细的气，不要闭嘴。如果压在喉咙上，会吞咽困难；如果压在心上，会引起心气；如果压在胃上，会变成肿瘤。因此，如果压在那个地方，它会向外旋转，就像吹风箱一样。据说，那时，火会从喉咙向上升起，如果太强烈，就放松。呼气时，如果带着声音从口中呼出，血液和血清会堵塞喉咙，变成疾病，所以要缓慢地从鼻孔呼出。据说，呼出后不要立即吸入，而是在期间做三到三次旋转。据说，这样长期修习后，为了释放，以跏趺坐姿势使中脉变直，将拳头交叉放在大腿根部，像上面一样修习，当无法控制气时，通过幻轮，气会越来越长，持续三天、四天、七天等等。
English
It is said that in the root of virtue, there is no greater merit than meditating on Tummo. Such interdependence is that generally, where the channels pervade the body, the winds pervade; where the winds pervade, the bindus pervade; where the bindus pervade, that bliss pervades. As it is said in the Hevajra, "Bliss is white bliss, bliss is red bliss, bliss pervades what can be produced and what cannot be produced." Therefore, the place where bliss arises is the confluence itself. For example, just as sheep and goats graze on the mountain, and the shepherd gathers them into a pen, and the pen is also the dwelling place of the sheep and goats, so too is the dwelling place of the bindus. As it is said in the Hevajra, "It dwells in the center of the navel chakra." Thus, in that place, the three—channels, winds, and bindus—exist without distinction, and that is called Yogini, and it is also called Great Mother. Again, as it is said in the Hevajra, "That is the Bhagavan Wisdom Mother, together with her the Great Seal, if meditated upon, one obtains the bliss-bestowing siddhi." It is said that by meditating on these three types of Tummo, the essence and impurities of the nine constituents separate, and the essence pervades the body, thereby generating realization, and the impurities are expelled from the nine orifices. Regarding this, if the body's illusory wheel, the mind's focus, and the wind's instructions are not complete, merit will not arise. Therefore, by doing some methods of illusory wheel, meditate on whichever of the three focuses is clear, and then exhale three times. After that, inhale a thread-like amount of air, without closing the lips. If pressed on the throat, it will cause difficulty in swallowing; if pressed on the heart, it will cause heart wind; if pressed on the stomach, it will turn into a tumor. Therefore, if pressed on that place, it will rotate outward, like blowing a bellows. It is said that at that time, fire will rise up in the throat; if it is too strong, release it. When exhaling, if exhaled from the mouth with sound, blood and serum will clog the throat and turn into disease, so exhale slowly from the nostrils. It is said that immediately after exhaling, do not inhale, but do three or so rotations in the meantime. It is said that after meditating for a long time in this way, to release it, straighten the central channel in the lotus position, cross the fists in the lap, and meditate as above, and when the wind cannot be controlled, by doing the illusory wheel, the wind will become longer and longer, lasting three days, four days, seven days, and so on.