Tibetan
་བ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་ལ་མི་སྐྲག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་ལུགས་ལ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་རྣམ་པར་བཞག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བསྟན་པ་གནས་པ་རྒྱས་པའི་རྣམ་གཞག་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དོན་དམ་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་སོ་སོ་རང་རིག་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པའོ། །དང་པོ་ལ་ཡང་བདེན་པ་བཞིའི་དེ་བཞིན་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་རྣམ་གཞག་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀ་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་རྣམ་གཞག་གཉིས་ལས། དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སེམས་བཞི་དང་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སེམས་བཞི་དང་། མཇུག་ཏུ་ཞི་གནས་འབའ་ཞིག་པའི་སེམས་གཅིག་སྟེ། སེམས་རྣམ་པ་དགུས་མཐོང་བའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། སེམས་དགུ་པོ་འདི་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་ལམ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཐོག་མར་སྐྱེ་བ་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ལམ་དང་། མཇུག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཞི་གནས་འབའ་ཞིག་པའི་ལམ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་ལ་ཡང་། ལྡོག་པས་ཕྱེ་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་བཞི་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་བྱེ་བྲག་གིས། རྗེས་སུ་རྟོག་པའི་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་གཉིས་གཉིས་ཏེ། མངོན་པར་རྟོགས་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ལ་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ལྡོག་པའི་དབྱེ་བ་ཡིན་གྱི། རྫས་སུ་ན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བཟོད་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་ཤེས་པ་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཡུལ་དུ་བཞག་པའི་རྣམ་གཞག་ནི། གཞུང་འདི་ཉིད་དུ་འབྱུང་བའི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བ་འདི་ཡིན་ལ། འདི་ལ་ཡང་ཡུལ་བདེན་པ་བཞིའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་བཞི་དང་། ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་རང་གི་ངོ་བོ་མྱོང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྗེས་སུ
Chinese
以无碍的证悟差别，以及随之证悟苦等的智慧等四种。以不畏惧它们的法性的差别，以及随之了知苦的忍等四种。按照圣者无著的观点，见道所安立的有两种：安立教法住立兴盛，是有所阐述的；以及安立胜义谛，是各自自证的，没有阐述的。第一种又分为两种安立：唯一以四谛的真如为对境的安立；以及以真如和真实智慧两者为对境的安立。从第一种的角度出发，从归纳安立的角度来说，有与法智品类相应的四种心，与随证智品类相应的四种心，以及最后唯一止观的心一种，总共九种心使见道得以圆满，是这样说的。这九种心如果简要归纳，可以归纳为两种道：首先是生起止观和胜观双运的道，最后是生起唯一止观的道两种。第一种又可以从所断的角度来分，以欲界所行之苦等四谛的差别，有与法智品类相应的四种，以及以色界和无色界所行之苦等四谛的差别，有与随证智品类相应的四种。它们各自又以无间道和解脱道的差别，分为忍和智两种，总共有十六种现观，这十六种也只是从所断的角度来分的，如果从体性上来说，它们全部都可以归纳为忍无间道和智解脱道两种。将真如和真实智慧两者都安立为见道的对境的安立是，就是这部论典中出现的分为十六种心刹那的这种分法。对于这种分法，又以对境四谛的真如的证悟差别，有与法智品类相应的四种，以及以有境智慧体验自己体性的差别，有随之
English
There are four types of understanding, such as the wisdom that realizes suffering, distinguished by the unimpeded realization, and four types of forbearance, such as the forbearance that knows suffering, distinguished by not fearing their nature. According to the system of the noble Asanga, there are two types of establishment by the path of seeing: the establishment of the teaching abiding and flourishing, which is with elaboration, and the establishment of the ultimate truth, which is individually self-aware and without elaboration. The first is further divided into two establishments: the establishment that takes only the suchness of the four truths as its object, and the establishment that takes both suchness and correct wisdom as its object. From the perspective of the first, from the perspective of summarizing the establishment, there are four minds that correspond to the category of Dharma-knowledge, four minds that correspond to the category of subsequent knowledge, and finally one mind that is solely calm abiding. It is said that the path of seeing is perfected by these nine types of minds. These nine minds can be summarized into two paths: first, the path of arising calm abiding and insight combined, and finally, the path of arising solely calm abiding. The first can also be divided from the perspective of what is abandoned. With the distinction of the four truths such as suffering experienced in the desire realm, there are four that correspond to the category of Dharma-knowledge, and with the distinction of the four truths such as suffering experienced in the form and formless realms, there are four that correspond to the category of subsequent knowledge. Each of these is further divided into two, forbearance and knowledge, by the distinction of the path of non-interruption and the path of liberation, resulting in sixteen realizations. These sixteen are also divided from the perspective of what is abandoned, but in terms of essence, all of them can be summarized into two: the path of forbearance as the non-interrupted path and the path of knowledge as the liberated path. The establishment of placing both suchness and correct wisdom as the object of the path of seeing is the division into sixteen moments of mind that appears in this very text. For this division, there are four that correspond to the category of Dharma-knowledge, distinguished by the realization of the suchness of the four truths as the object, and distinguished by the experiencing of one's own nature by the wisdom of the subject, there are subsequent
Tibetan
་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་བཞིའོ། །དང་པོ་ལ་ཡང་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས། ཆོས་བཟོད་བཞི་དང་། ཆོས་ཤེས་བཞི་ཡིན་ལ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་མཐོང་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་རང་གི་ངོ་བོ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་ངེས་པ་འདྲེན་པའི་ནུས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ངེས་པའི་ངེས་པ་གཉིས་པ་འདྲེན་པའི་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བཞི་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཞིའོ། །དོན་དམ་པའི་རྣམ་གཞག་སོ་སོ་རང་རིག་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྡུ་བར། དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གཅིག་ཁོ་ནའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་བརྩམས་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྗོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ནི་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་གཞག་དང་པོ་ནི་སྤྲོས་པ་ལ་དགའ་བའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་གཞུག་པའི་ཐབས་སུ། མཐོང་བའི་ལམ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད། ཆ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། དོན་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་གཞག་གཉིས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་རྒྱུད་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་རྣམ་པར་བཞག་པས་དངོས་པོ་ལ་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་དྲུག་གོ ། སོ་སོའི་ངོ་བོ་ཚིག་རེ་རེ་ནས་བཤད་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་ལམ་གྱི་དུས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་རྟགས་པ་ལ་སོགས་པར་ཚུལ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྔར་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པ་སོ་སོ་རང་ལ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་གང་གིས་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བག་ལ་ཉལ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་སྤོང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་བཟོད་པའི་འཇུག་ཐོགས་སུ་བཟོད་པ་དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གནས་གྱུར་ནས། དེ་མ་ཐག་ཏུ་གནས་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་
Chinese
是与智慧方面相符的四种。第一种又以无间道和解脱道的差别，分为法忍四种和法智四种，第二种又以见道的智慧，确定其自性是圣者诸法的因，具有引导的能力，以及确定其确定的第二种引导能力差别，分为后智忍四种和后智四种。如果将胜义谛的各个体性归纳为各自的自证无戏论，那么就以与如实性智慧相同的一个心性为基础，见道就会圆满。这里说，寂止道的观察方式应该像前面一样。这样，第一种安立是为了让喜欢戏论的所化众生进入现证真谛的方法，将见道无漏智慧的唯一刹那，分为十六个部分，仅仅是用名、词、字母的集合来安立，实际上并不存在。第二种安立是在瑜伽士的相续中，安立了如实性如何产生的次第，因此完全是存在于事物上的。第二种分类是苦法智忍等十六种。从每个词语来解释各自的体性：苦，前面已经说过了。就其所指的法，是指经部等，因为它们能确定它。在加行道时，如理如实地观察苦所指的法的不确定性等，称为苦法智。这是指以前如何观察的。苦谛的如实性，是瑜伽士各自现证的无漏智慧，即以智慧见到三界中存在的苦，从而断除应断的二十八种随眠，这就是苦法智忍。作为无漏忍的入门，此忍也因断除了见苦所断的烦恼而转依，并在转依之后立即
English
These are the four that are in accordance with the aspect of wisdom. The first is also divided into four Dharma-kshanti and four Dharma-jñana, due to the difference between the uninterrupted path and the liberation path. The second is also divided into four Anvaya-kshanti and four Anvaya-jñana, due to the difference between the wisdom of the seeing path, which determines that its own nature is the cause of the noble dharmas, and the ability to lead, and the second ability to lead, which determines its determination. If the individual entities of ultimate reality are collected based on their own self-awareness without elaboration, then based on the nature of a single mind that is identical to the wisdom of suchness, the path of seeing will be completely fulfilled. Here, it is said that the way of observing the path of tranquility should be viewed in the same way as before. Thus, the first establishment is a method for leading beings who enjoy elaboration to the realization of truth, dividing the single moment of the seeing path's uncontaminated wisdom into sixteen parts, merely establishing it with a collection of names, words, and letters, but it does not actually exist. The second establishment is in the continuum of the yogi, establishing the order in which suchness arises, and therefore it exists only in reality. The second division is the sixteen, beginning with Suffering Dharma-jñana-kshanti. Explaining each entity word by word: Suffering has already been explained. The Dharma referred to by it refers to the Sutra Pitaka, etc., because they establish it. During the path of joining, properly examining the impermanence, etc., of the dharmas referred to by suffering is called Suffering Dharma-jñana. This refers to how it was previously examined. The suchness of the truth of suffering is the uncontaminated wisdom that is directly realized by each yogi, that is, the wisdom that sees the suffering that exists in the three realms, thereby abandoning the twenty-eight latent tendencies that should be abandoned, and that is Suffering Dharma-jñana-kshanti. As an entry into uncontaminated kshanti, this kshanti also transforms due to abandoning the afflictions to be abandoned by seeing suffering, and immediately after the transformation,