Tibetan
པར་རྟོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་དག་སྐྱེ་མེད་དུ་རྟོགས་པ་ལ་མི་སྐྲག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཁམས་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་ལ་མི་སྐྲག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་ལུགས་ལ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་རྣམ་པར་བཞག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བསྟན་པ་གནས་པ་རྒྱས་པའི་རྣམ་གཞག་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དོན་དམ་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་སོ་སོ་རང་རིག་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པའོ། །དང་པོ་ལ་ཡང་བདེན་པ་བཞིའི་དེ་བཞིན་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་རྣམ་གཞག་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀ་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་རྣམ་གཞག་གཉིས་ལས། དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སེམས་བཞི་དང་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སེམས་བཞི་དང་། མཇུག་ཏུ་ཞི་གནས་འབའ་ཞིག་པའི་སེམས་གཅིག་སྟེ། སེམས་རྣམ་པ་དགུས་མཐོང་བའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། སེམས་དགུ་པོ་འདི་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་ལམ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཐོག་མར་སྐྱེ་བ་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ལམ་དང་། མཇུག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཞི་གནས་འབའ་ཞིག་པའི་ལམ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་ལ་ཡང་། ལྡོག་པས་ཕྱེ་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་བཞི་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་བྱེ་བྲག་གིས། རྗེས་སུ་རྟོག་པའི་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་གཉིས་གཉིས་ཏེ། མངོན་པར་རྟོགས་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ལ་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ལྡོག་པའི་དབྱེ་བ་ཡིན་གྱི། རྫས་སུ་ན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བཟོད་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་ཤེས་པ་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཡུལ་དུ་བཞག་པའི་རྣམ་གཞག་ནི། གཞུང་འདི་ཉིད་དུ་འབྱུང་བའི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བ་འདི་ཡིན་ལ། འདི་ལ་ཡང་ཡུལ་བདེན་པ་བཞིའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་བཞི་དང་། ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་རང་གི་ངོ་བོ་མྱོང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་བཞིའོ། །དང་པོ་ལ་ཡང་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས། ཆོས་བཟོད་བཞི་དང་། ཆོས་ཤེས་བཞི་ཡིན་ལ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་མཐོང་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་རང་གི་ངོ་བོ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་ངེས་པ་འདྲེན་པའི་ནུས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ངེས་པའི་ངེས་པ་གཉིས་པ་འདྲེན་པའི་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བཞི་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཞིའོ། །དོན་དམ་པའི་རྣམ་གཞག་སོ་སོ་རང་རིག་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྡུ་བར། དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གཅིག་ཁོ་ནའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་བརྩམས་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྗོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ནི་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་གཞག་དང་པོ་ནི་སྤྲོས་པ་ལ་དགའ་བའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་གཞུག་པའི་ཐབས་སུ། མཐོང་བའི་ལམ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད། ཆ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། དོན་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་གཞག་གཉིས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་རྒྱུད་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་རྣམ་པར་བཞག་པས་དངོས་པོ་ལ་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་དྲུག་གོ ། སོ་སོའི་ངོ་བོ་ཚིག་རེ་རེ་ནས་བཤད་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་ལམ་གྱི་དུས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་རྟགས་པ་ལ་སོགས་པར་ཚུལ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྔར་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པ་སོ་སོ་རང་ལ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་གང་གིས་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བག་ལ་ཉལ་ཉི་ཤུ
Chinese
由于领悟方式的差别，对于苦谛有法智等四种。由于不畏惧对它们的无生领悟的差别，对于苦谛有法智忍等四种。由于领悟上界苦谛等四谛的无生，对于苦谛有类智等四种。由于不畏惧它们的法性差别，对于苦谛有类智忍等四种。按照圣者无著的观点，见道有两种
English
Due to the difference in the way of realization, there are four types of knowledge of Dharma regarding suffering, and so on. Due to the difference in not fearing the realization of their unborn nature, there are four types of forbearance of knowledge of Dharma regarding suffering, and so on. Due to the realization of the unborn nature of the four truths, such as the suffering of the higher realms, there are four types of subsequent knowledge regarding suffering, and so on. Due to the difference in not fearing their Dharma nature, there are four types of forbearance of subsequent knowledge regarding suffering, and so on. According to the view of the noble Asanga, there are two classifications of the path of seeing: one is the classification of the abiding and flourishing of the teachings, with elaborate explanations; the other is the classification of the ultimate truth, which is the self-cognition of each individual, without elaborate explanations. In the first classification, there are two situations: one is the classification that takes only the suchness of the four truths as its object, and the other is the classification that takes both suchness and correct wisdom as its object. Starting from the first situation, from the summary of the classification, there are four minds corresponding to the knowledge of Dharma, four minds corresponding to the subsequent knowledge, and finally one mind of pure quiescence. It is said that these nine minds make the path of seeing complete. If these nine minds are summarized, they can be reduced to two paths: first, the path of arising quiescence and insight in union, and finally, the path of arising pure quiescence. In the first path, if we distinguish from the perspective of what is to be abandoned, there are four types of knowledge of Dharma corresponding to the difference of the four truths such as suffering experienced in the desire realm, and four types of subsequent knowledge corresponding to the difference of the four truths such as suffering experienced in the form and formless realms. Each of them is further divided into two types, forbearance and knowledge, due to the difference between the path of no interval and the path of liberation, so there are sixteen realizations in total. These sixteen realizations are also distinguished only from the perspective of what is to be abandoned, but in reality, they can all be reduced to two paths: the forbearance of the path of no interval and the knowledge of the path of liberation. If both suchness and correct wisdom are taken as the object of the path of seeing, then
Chinese
此處所說的心之十六剎那之分類如下。此又以對境四諦之如實性，由了悟之差別，而有與法智之分相應之四者；以有境智慧親自體驗自性之差別，而有與後智之分相應之四者。初者又以無間道與解脫道之差別，而有法忍四者與法智四者；二者又以見道之智慧親自成為聖法之因，具有決定引導之能力，以及彼之決定之第二決定引導之能力之差別，而有後智忍四者與後智四者。若就勝義諦之各別自證無戲論之角度歸納，則以了知如實性且與之相應之唯一心性為基礎，即可圓滿見道。此處說道，應如前觀看止觀之道。如是，第一種分類是為了引導喜好戲論之所化眾生證悟真諦，將見道之無漏智慧唯一剎那，分為十六分，僅僅是以名詞、語詞、文字之集合來安立，實際上並非如此。第二種分類是在瑜伽士之相續中，安立彼如實性如何生起之次第，因此完全是安立於事物之上。第二個分類是苦諦之法智忍等十六者。一一解說各別之體性，苦諦已於前述。就其角度而言，法是指經部等，因為彼等能對其進行確立。在加行道之時，對於以苦諦為主的法，如無常等如理作意，稱為於苦諦之法智。這是就先前如何如理作意之角度而言。苦諦之如實性，是瑜伽士各自現前之無漏智慧，即以何智慧能見到三界中所行之苦，並捨棄應捨棄之二十種隨眠
English
Herein, the division of the sixteen moments of mind is as follows. This, again, has four that correspond to the aspect of Dharma-knowledge, due to the distinction of realizing the suchness of the four truths; and four that correspond to the aspect of subsequent knowledge, due to the distinction of experiencing the nature of one's own wisdom. The former, again, has four Dharma-acceptances and four Dharma-knowledges, due to the distinction of the path of non-interruption and the path of liberation; the latter, again, has four subsequent acceptances and four subsequent knowledges, due to the distinction of the ability to definitely lead the wisdom of the path of seeing itself as the cause of the noble dharmas, and the ability to definitely lead the second certainty of that certainty. If we summarize from the perspective of each self-aware non-elaborate ultimate reality, then based on the nature of the one mind that knows suchness and is in accordance with it, the path of seeing will be completely perfected. Here it is said that the path of calm abiding should be viewed as before. Thus, the first classification is merely a way to lead sentient beings who enjoy elaboration to realize the truth, dividing the single moment of stainless wisdom of the path of seeing into sixteen parts, and establishing it with a collection of names, words, and letters, but it is not actually established in reality. The second classification is only established on the object, because it establishes the order of how that suchness arises in the continuum of the yogi. The second division is the sixteen, such as the Dharma-knowledge-acceptance of suffering. Explaining each individual nature one word at a time, suffering has already been explained. From its point of view, Dharma refers to the sutras, etc., because they can establish it. During the stage of the path of joining, properly examining the dharmas that are based on suffering, such as impermanence, is called Dharma-knowledge of suffering. This is from the perspective of how it was previously examined. The suchness of the truth of suffering is the stainless wisdom that is directly realized by each yogi, that is, the wisdom by which one sees the suffering that is practiced in the three realms and abandons the twenty latent predispositions that should be abandoned.