Tibetan
དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལེགས་པར་བཤད་པའི་རྒྱ་མཚོ། སྨད་ཆ། དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལེགས་པར་བཤད་པའི་རྒྱ་མཚོ། སྨད་ཆ། དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ལེགས་པར་བཤད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། སྨད་ཆ། ཀུན་ལས་བཏུས་པ་གཉིས་པ་བདེན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ། དེ་ལྟར་ཆོས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་གནས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཏན་ལ་འབེབས་པར་བཞེད་ནས། རྣམ་པར་ངེས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སྨོས་སོ། །དེ་ཡང་དོན་བཞིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྤྱད་བྱ་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་བདེན་པ་བཞིའི་རང་བཞིན་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་བདེན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་རང་གི་ངོ་བོ་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཚོགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ཆོས་རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་། སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གཉིས་ཏེ། རང་དོན་དང་། གཞན་དོན་ནོ། ། དེ་ལ་རང་དོན་རྟོགས་པའི་ཆོས་དེ་ཉིད་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་གང་ཟག །ཐོབ་པར་བྱ་བའི་མངོན་རྟོགས། ཐོབ་འབྲས་ཡོན་ཏན་གྱི་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཏན་ལ་འབེབས་པར་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་པར་ངེས་པ་དང་གཞན་དོན་ལུང་གི་ཆོས་དང་འབྲེལ་པ་སློབ་མ་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་ཡན་ལག།མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བཤད་པའི་ཚུལ། རྒོལ་བ་ཚར་གཅད་པའི་ཡན་ལག །རྒོལ་ཕྱིར་རྒོལ་རྩོད་པའི་ཚུལ། དྲང་དོན་གྱི་དགོངས་པ་རྟོགས་པའི་ཡན་ལག་ལྡེམ་དགོངས་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཟབ་མོ་བཤད་ཐབས་རྣམས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་འབྲེལ་བའི་གཏམ་རྣམ་པར་ངེས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་ལས་རེ་ཞིག་བདེན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་འཆད་པར་བཞེད་ནས་བདེན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ཡང་བདེན་པའི་དབྱེ་བ་དང་། སོ་སོའི་རང་བཞིན་དང་། བདེན་པའི་རྣམ་པ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱའོ། །དང་པོ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་སྟེ། འདི་ལྟར་མི་བཟད་པའི་ནད་ལྟར་ཐོག་མར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་གི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་ལྟར་འབད་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་ནད་མེད་པ་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་འབད་པ་བརྟེན་པར་བྱ་བ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་རྣམས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འ
Chinese
圣法《阿毗达磨集论》广释善说海。下卷。 圣法《阿毗达磨集论》广释善说海。下卷。 名为圣法《阿毗达磨集论》广释善说海之论著。下卷。 集论第二品，真谛决择。 如是广说三法之自性后，欲于其后， विशेषतः 决择难解之处，故云：何为决择耶？此亦当以四义了知，如是所修现观之所缘，四谛之自性，विशेषतः 决择，是为谛决择。行者自性现观之因缘，समूह，विशेषतः 决择，是为法决择。所修之果有二，即自利与他利。其中，自利即证悟之法，能得之补特伽罗，所应得之现观，及所得功德之差别，विशेषतः 决择，是为获得决择。他利与圣教法相关联，摄受弟子之支分，经与论之解说方式，降伏论敌之支分，为论敌而辩论之方式，了悟不了义经之意趣的支分，以委婉之语讲述甚深之说的方便等，विशेषतः 决择，是为关联语决择。于彼等中，暂且欲讲说谛决择，故云：何为谛决择耶？此亦当以谛之差别，及各自之自性，与谛之体相，世间与出世间之差别，此三者了知。初者，即是四圣谛，如是不悦意之病般，初由瑜伽士等，当知其自性者，是为苦谛。其后，如病之因般，当以精勤断除者，是为集谛。其后，如无病般，当现前者，是为灭谛。其后，为彼等之义，当精勤依止者，是为道谛等。何以
English
The Ocean of Good Explanation, a Detailed Commentary on the Compendium of the Holy Dharma Abhidharma. Lower Volume. The Ocean of Good Explanation, a Detailed Commentary on the Compendium of the Holy Dharma Abhidharma. Lower Volume. Herein dwells the treatise entitled The Ocean of Good Explanation, a Detailed Commentary on the Compendium of the Holy Dharma Abhidharma. Lower Volume. Second chapter of the Compendium, Ascertainment of Truth. Having extensively explained the nature of the three dharmas, intending to subsequently and specifically ascertain the difficult-to-understand points, it is stated: What is ascertainment? This is to be understood through four points. Thus, the object of practice, the aim of manifest realization, specifically ascertaining the nature of the four truths is the ascertainment of truth. The practice itself, the cause and collection for manifest realization, specifically ascertaining is the ascertainment of dharma. The result of practice is twofold: self-benefit and other-benefit. Among these, self-benefit is the very dharma of realization, the individual who obtains it, the manifest realization to be obtained, and the distinctions of the qualities of the obtained result, specifically ascertaining is the ascertainment of attainment. Other-benefit is related to the dharma of scripture, aspects of guiding disciples, the manner of explaining sutras and treatises, aspects of defeating opponents, the manner of debating for the sake of opponents, aspects of understanding the intent of definitive meaning, and methods of explaining profound statements of hidden intent, specifically ascertaining are the ascertainments of related speech. Among these, intending to explain the ascertainment of truth for now, it is stated: What is the ascertainment of truth? This is also to be understood through three aspects: the divisions of truth, the individual natures of each, and the characteristics of truth, the distinction between mundane and supramundane. The first is the four noble truths, like an unpleasant disease, first to be known in its nature by yogis, is the truth of suffering. Subsequently, like the cause of disease, to be abandoned through effort, is the truth of origin. Subsequently, like being without disease, to be made manifest, is the truth of cessation. Subsequently, for the sake of these meanings, to be diligently relied upon, are the truths of the path. Why
Tibetan
དི་རྣམས་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་སོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟིགས་ཀྱིས་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བསྟན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་དང་། དེ་མཐོང་བ་རྣམས་པར་དག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་བསྟན་པ་དང་མཐུན་པའི་དོན་ནི་འདི་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པར་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་རིགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དག་གིས་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། བདེན་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བསྟན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན། དེ་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་དོན་ནི་བདེན་པའི་དོན་ནོ། །ཞེས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དོན་ནོ། །ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་བསྐྱེད་པའི་དོན་ནོ། །འགོག་པའི་བདེན་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་དེ་གཉིས་ཀ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་དོན་ཏོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་དོན་གསུམ་པོ་སྒྲུབ་པའི་དོན་ནོ། །ཞེས་པས་བདེན་པ་སོ་སོའི་ངོ་བོ་དང་གོ་རིམ་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་གི་བཤད་པའི་གོ་རིམ་གཞན་ཡང་གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །ནག་པོའི་ཕྱོགས་གཏུགས་ནས་ཡང་གང་གིས་བདེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བདེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་བཞི་པ་ཡིན་ཏེ། ནད་དང་དེའི་རྒྱུ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། སྨན་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམ་རྣམ་པར་བཞག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་དག་ནི་དང་པོར་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་གིས་ཐེབས་པ་ན་དེ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གང་ལས་བྱུང་བ་ལའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ལས་ཐར་པ་ལའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ལས་ཐར་པའི་ཐབས་ལ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གང་གསུངས་པ་
Chinese
如果问，这些为什么称为圣谛？因为这些苦和苦的集起等自性，是圣者们如实照见的，而凡夫则不能。因此称为圣谛。如果问，为什么称为谛？因为与教义不相违背，并且见到它们的人会变得清净，所以是谛。其中，与教义相符的含义是，这些苦等如教义所说，即使是随顺理智的人们进行观察，也仍然如此，不能改变其形态，因此称为与教义不相违背。因此，在《辨别决定汇集》中说：‘谛的含义是什么？回答说：不违背教义的体性之义，见到它成为清净之因的意义，就是谛的含义。’这就是所说的。另外，在同一部经中问：‘苦谛的含义是什么？’回答说：‘烦恼所生的行之义。’问：‘集谛的含义是什么？’回答说：‘产生苦谛之义。’问：‘灭谛的含义是什么？’回答说：‘那二者寂灭之义。’问：‘道谛的含义是什么？’回答说：‘成办那三个意义之义。’这样就说明了各个谛的自性和次第。如所说，四圣谛的解说次第，首先是导致痛苦的，其次是痛苦如何产生的，再次是断除了黑色方面后如何获得安乐的，最后是如何获得安乐的方法，就像疾病、疾病的原因、无病和药物一样。另一种解释是，应当按照世间众生遭受痛苦的次第来安排这些谛的次第。就像世间众生，首先遭受任何一种痛苦时，就会思考它；然后思考它从何而来；然后思考从那痛苦中解脱；然后思考从那痛苦中解脱的方法。’这就是所说的。
English
If asked, why are these called Noble Truths? Because these natures of suffering and the arising of suffering, etc., are seen as they are by the Noble Ones, but not by ordinary people. Therefore, they are called Noble Truths. If asked, why are they called Truths? Because they do not contradict the teachings, and those who see them become purified, therefore they are Truths. Among them, the meaning of being in accordance with the teachings is that these sufferings, etc., as taught, even if those who follow reason examine them, remain the same and cannot be changed in their form. Therefore, it is said that they do not contradict the teachings. Therefore, in the 'Collection of Ascertainments,' it says: 'What is the meaning of Truth? It is said: The meaning of the characteristic of not contradicting the teachings, the meaning of seeing it as the cause of becoming purified, is the meaning of Truth.' This is what is said. Furthermore, in the same scripture, it is asked: 'What is the meaning of the Truth of Suffering?' It is said: 'The meaning of formations arising from afflictions.' It is asked: 'What is the meaning of the Truth of Origin?' It is said: 'The meaning of generating the Truth of Suffering.' It is asked: 'What is the meaning of the Truth of Cessation?' It is said: 'The meaning of the pacification of both of those.' It is asked: 'What is the meaning of the Truth of the Path?' It is said: 'The meaning of accomplishing those three meanings.' Thus, the individual natures and order of the Truths are explained. As it is said, the order of explanation of the Four Noble Truths is: first, what leads to suffering; second, how suffering arises; third, how happiness is attained after eliminating the dark side; and fourth, how happiness is attained, like disease, its cause, absence of disease, and medicine. Another explanation is that the order of the Truths should be arranged according to the order in which worldly beings experience suffering. Just as worldly beings, when first afflicted by any kind of suffering, think about it; then they think about where it comes from; then they think about liberation from that suffering; then they think about the means of liberation from that suffering.' This is what is said.