Tibetan
ན་པ་ནི། དམ་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་དབང་རིགས་པས་དཔྱད་བཟོད་པའི་དོན་དམ་དུ་མ་གྲུབ་པར་སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དབུས་མཐའི་འགྲེལ་པར། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་ཀྱང་། དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོགས་གཞན་དབང་ཀུན་རྫོབ་དུ་བཤད་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཞེས་བཤད་པར་ཟད་ཀྱི། རིགས་པས་དཔྱད་མི་བཟོད་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྟོན་པའི་རྣམ་རིག་པའི་གཞུང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཀུན་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་ཀྱི་རྫས་སུ་མེད་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་ཀྱི་བཏགས་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་འདི་དག་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བསྡུས་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ལ། ཀུན་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ། རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །རྣམ་གྲངས་གང་གིས་དེ་ཉིད་ལ་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རིགས་པས་དཔྱད་ན་རྫས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གང་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དམིགས་པའི་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་གྲངས་གང་གིས་དོན་དམ་པར་བདེན་པ་དེས་ནི་ནམ་དུ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་དུ་མི་འགྱུར་ལ་རྣམ་གྲངས་གང་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་གྱུར་པ་དེས་ནི་ནམ་ཡང་དོན་དམ་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཕན་ཚུན་འཆོལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལས་ཀྱང་། རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ནི་དེ་ཉིད་གཞན་གྱི་དབང་པོ། རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ནི་དེ་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བཏགས་པའོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ནི་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡུན་གང་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་འཇུག་པའི་གཟུངས་ལས། ཇི་སྐད་དུ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ལྟ་བུར་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞན་གྱིས་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། མདོ་དེ་ཉིད་ལས། དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་སྒྱུ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། བྲག་ཆ་དང་། ཆུ་ཟླ་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་མཚུངས་པར་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་བྱིས་པའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འདི་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་གཞན་དང་གཞན་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་ཀྱི། འདིའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དཔེར་ན། ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དང་། སྨིག་སྒྱུ་ལ་ཆུར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཚེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྨིག་སྒྱུ་དང་ཐག་པའི་ཁ་དོག་ཉམས་སུ་མྱོང་ཡང་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུས་དོན་གཞན་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི། རང་གིས་ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལྟར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ངེས་པ་འདྲེན་མི་ནུས་པ་ལྟར་བྱིས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་རྣམས་རང་རིག་པའི་ཚུལ་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་ཡང་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གཞན་དང་གཞན་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་ཀྱི། རང་གིས་ཇི་ལྟར་མྱོང་བ་ལྟར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་དེའི་ཚེ། ཡེ་ཤེས་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་མཉམ་བཞག་ལས་ལངས་པ་ན་ཡང་། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གང་ཟག་གམ། ཆོས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ཀྱི། དཔེར་ན། སྔགས་ལ་སོགས་པས་དབང་པོ་སླད་པ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དང་ཀུན་དགའ་ར་བ་དང་སྐྱེད་མོའི་ཚལ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ལྟར། བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་རྣམ་རིགས་ཙམ་འདི་ཉིད། ཁམས་གསུམ་གྱི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དུ་སྣང་ངོ་སྙམ་དུ་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞི
Chinese
那者，是显示圣者超胜世间之智慧境界，而非显示依他起以理性能审查的胜义未成立。另外，在《中边分别论》的注释中说：依他起的自性，名言上存在，但并非仅此而已，因为是错乱的缘故。等等，说依他起是世俗，是因为它遮蔽了见真实性，并且是遍计烦恼的所缘，所以才说是世俗，而没有任何唯识宗的论典显示它是理性无法审查的世俗。如此一来，遍计所执的自性是名言上存在，而实体上不存在；依他起的自性是实体上存在，而不是安立为存在；圆成实的自性是超越了存在与不存在等一切名言。这才是真正如实而不颠倒的。 那么，这三种自性是如何以二谛来涵盖的呢？圆成实的自性是胜义谛，遍计所执的自性仅仅是世俗谛。依他起的自性，从一个角度来说也是胜义谛，从另一个角度来说也是世俗谛。从哪个角度来说它被称为胜义谛呢？因为以理性能审查时，它是实体成立的，所以从这个角度来说它被称为胜义谛。从哪个角度来说它被称为世俗谛呢？因为它遮蔽了见真实性，并且成为遍计烦恼的所缘之境，所以从这个角度来说它被称为世俗谛。因此，以哪个角度成为胜义谛的真理，它就永远不会变成世俗谛；而以哪个角度成为世俗谛的真理，它就永远不会变成胜义谛。因此，二谛的体性也不会互相混淆。正因为如此，在《摄大乘论》中也说：以一个角度来说，它是依他起；以一个角度来说，它是遍计所执；以一个角度来说，它是圆成实。这样说的。
English
Now, this shows that it is not the realm of the wisdom of the noble transcendent of the world, but it does not show that the dependent origination is not established as the ultimate truth that can be examined by reason. Furthermore, in the commentary on the Discrimination of the Middle and the Extremes, it says: 'The characteristic of dependence exists nominally, but it is not only that, because it is illusory.' Etc. The reason why dependent origination is explained as conventional is that it obscures the seeing of suchness, and because it is the object of complete affliction, it is only explained as conventional. However, there is not even a little bit of the Mind-Only teachings that show it to be a conventional truth that cannot be examined by reason. Thus, the nature of the completely imputed is that it exists nominally but not substantially, and the nature of dependence exists substantially but is not established as existing, and the nature of the thoroughly established is beyond all terms such as existence and non-existence. This is truly correct and not inverted. Then, how are these three natures included by the two truths? The nature of the thoroughly established is the ultimate truth, and the nature of the completely imputed is only the conventional truth. The nature of dependence is also the ultimate truth from one aspect, and it is also the conventional truth from another aspect. From which aspect is it called the ultimate truth? Because it is substantially established when examined by reason, it is called the ultimate truth from that aspect. From which aspect is it called the conventional truth? Because it obscures the seeing of suchness, and because it becomes the object of complete affliction, it is called the conventional truth from that aspect. Therefore, the truth that is the ultimate truth from one aspect will never become the conventional truth, and the truth that has become the conventional truth from one aspect will never become the ultimate truth. Therefore, the characteristics of the two truths will not be confused with each other. For that very reason, it is also said in the Summary of the Great Vehicle: 'From one aspect, it is dependence; from one aspect, it is completely imputed; from one aspect, it is thoroughly established.' This is what was said. These three natures are...
Chinese
那么，以何者来证悟呢？圆成实的自性是无分别智的境界。如入无分别之陀罗尼经中所说：‘无分别智见一切法，犹如虚空之中心。’如是宣说。他起的自性，是由彼之后所获得的清净世间智所证悟。如彼经中所说：‘由彼之后所获得的智慧，见一切法如幻、如阳焰、如梦、如谷响、如水月、如化现。’如是宣说。此非孩童心识之行境。因为孩童们对此会执著人与法的自性为其他，不能如实地完全断除此之自性。譬如，当显现执著绳为蛇，阳焰为水时，眼识虽体验阳焰和绳子的颜色，但由错乱之因，会生起执著为其他之想，不能引出如自己所体验般完全断除的定解。同样，孩童们也以自相续中非真实的遍计所执，以自证的方式体验，但由无始以来显现执著人与法的习气力，会执著为其他，不能如自己所体验般完全断除。因此，他起不是孩童们心识的行境。当现量证悟无二之真如时，彼智慧力，即使从等持中出定时，除了唯识之外，也无少分人或法。譬如，以咒语等迷乱根识时，唯有生起之识，显现为女人、僧园、园林等种种。同样，由习气力，这唯是虚妄分别之种类，心想显现为三界之身与受用，如此他起的自性也如实地显现。
English
Then, by what is it realized? The nature of the pariniṣpanna is the realm of non-conceptual wisdom. As it is said in the Dharani entering into non-conceptualization: 'Non-conceptual wisdom sees all dharmas as the center of the sky.' Thus it is said. The nature of the paratantra is realized by the pure worldly wisdom obtained after that. As it is said in the same sutra: 'The wisdom obtained after that sees all dharmas as illusion, mirage, dream, echo, moon in water, and emanation.' Thus it is said. This is not the object of children's minds. Because children cling to the nature of persons and dharmas as different, they cannot completely cut off this nature as it is. For example, when one clings to a rope as a snake and a mirage as water, the eye consciousness experiences the color of the mirage and the rope, but due to the cause of confusion, it generates the clinging to something else, and cannot bring forth the definite understanding that completely cuts off as one has experienced. Similarly, children also experience the unreal parikalpita in their own minds in the manner of self-awareness, but due to the power of the habitual tendencies of clinging to persons and dharmas since beginningless time, they cling to other forms, and do not completely cut off as they have experienced. Therefore, the paratantra is not the object of children's minds. When the non-dual Suchness is directly realized, then by the power of that wisdom, even when rising from samadhi, there is no person or dharma, even a little, other than mere consciousness. For example, when the senses are confused by mantras and the like, the consciousness itself arises and appears in various forms such as women, monasteries, gardens, and pleasure groves. Similarly, due to the power of habitual tendencies, this mere variety of unreal conceptualizations appears as the bodies and enjoyments of the three realms. Thus, the nature of the paratantra also appears as it truly is.