Tibetan
་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའ་ནི་རྒུད་ཅིང་འབྲི་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་རྒྱལ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་ཀྱང་། །འཁོར་བ་ན་ནི་ཡང་བྲན་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་གསུང་པ་ལྟར་རོ། །སྣོད་འཇིག་པ་དང་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། སྔར་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མེ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱིས་འཇིག་པའི་ཚེ། གོ་རིམ་བཞིན་དུ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལུས་པ་ཡིན་ནོ། །མུ་གེ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་གནས་པའི་བར་བསྐལ་རྣམས་མཐར་ཕྱིན་ཞིང་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མར་འབྲི་བ་གཅིག་ནི། ཚེ་ལོ་དཔག་མེད་ནས་མར་འགྲིབ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་ཏེ། དེ་ནི་གནས་པའི་བར་བསྐལ་དང་པོའོ། །ཡར་འཕེལ་བ་ནི་བརྒྱད་ཁྲིའི་བར་དང་། མར་འབྲི་བ་ནི་ཚེ་ལོ་བཅུ་པའི་བར་ཏེ། ཁུག་པ་དེ་ལྟ་བུ་བཅོ་བརྒྱད་ནི་གནས་པའི་བར་དུ་འབྱུང་བའི་བསྐལ་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡར་སྐྱེ་བ་གཅིག་ནི། ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་ནས་བརྒྱད་ཁྲིའི་བར་དུ་འཕེལ་བ་སྟེ། དེ་ནི་གནས་པའི་བར་བསྐལ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་མ་ཡིན་ནོ། །བསྐལ་པ་བགྲང་བའི་ཚུལ་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཞར་ལ་འོངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འོ་ན་སེམས་ཅན་དེ་དག་རང་གི་ཚེ་ཚད་དུ་བཤད་པའི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་དེ། དེའི་གྲངས་མ་རྫོགས་པར་མི་འཆིའམ་སྙམ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཚེ་དང་བསོད་རྣམས་དང་། ལས་རྣམས་ཟད་ན། རང་རང་གི་ཚེ་ཚད་མ་རྫོགས་པར་ཡང་གནས་དེ་ནས་འཆི་འཕོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཚེ་ཟད་པ་ནི། རང་གི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་ཚེ་ཇི་ཙམ་འཕངས་པ་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། འཆི་བའི་དུས་ལ་བབ་པས་འཆི་བའོ། །བསོད་ནམས་ཟད་པ་ནི་ཚེའམ་འཕེན་པ་མ་རྫོགས་ཀྱང་། བློ་བུར་གྱི་རྐྱེན་འགའ་ཞིག་གིས་འཚོ་བར་འགྱུར་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ཟད་པར་བྱས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཆི་བའི་དུས་ལ་བབ་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་འཆི་བ་སྟེ། འདི་ལྟར། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་དེ་རྣམས་རང་རྒྱུད་ཀྱི་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་སྲེད་པའི་སྒོ་ནས་མྱངས་པས་འཚོ་བར་བྱེད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ཟད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དུས་ལ་མ་བབ་པར་ཡང་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །ལས་ཟད་པ་ནི། གནས་དེར་སྐྱེས་ནས་སམ། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་རྣམས་སྤྱད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རམ། མེད་པའི་ཕྱིར་འཆི་བ་སྟེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་གནས་དེར་མི་སྐྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དང་། དོག་པའི་སྡུག་བསྔལ་སོགས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་གསུམ་མམ། བརྒྱད་དུ་ངེས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་གསུངས་ཞེ་ན། མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་སྔར་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བའི་ཆར་ཡང་གཏོགས་བྱུང་ནས་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འཇིག་པའི་ཆར་ཡང་གཏོགས་སོ། །མི་རྟག་པ་དང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་གནས་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་པོར་སྐྱེས་པ་ཉིད་ནས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པ་གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་གནས་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་ཞིག་པ་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀའི་ཆར་གཏོགས་པའི་མི་རྟག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི། ཐོག་མར་སྐྱེ་བ་དང་། ཐ་མར་འཇིག་པ་གཉིས་ཀའི་ཚེ་ན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་གསལ་བར་བྱེད་ལ། དེ་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་ངས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཟག་བཅས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། བདེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཟག་བཅས་རྣམས་འགྱུར་བའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་ལ་དགོངས་ནས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་མྱོང་བ་གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་། འདི་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་དུ་གསུངས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་གཉིས་བཟུང་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དུ་དགོངས་པའི་དགོངས་པ་བརྟག་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པ་སྡུག་བསྔལ་དུ་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་གཞན་ཡང་དབང་པོ་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་འགག་པར་འགྱུར་བའི་འཇིག་པ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་མངོན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཙམ་ལ་དགོངས་ནས། མི་རྟག་པ་སྡུག་བསྔལ་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། མི་རྟག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ནམ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུམ་པ་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ལ། གང་ཟག་གི་བདག་གིས་སྟོང་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བདག་གིས་སྟོང་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ། མདོར་བསྟན་པ་ནི། དགག་གཞི་གང་ལ་དགག་བྱ་གང་མེད་པའི་གཞི་དེ་ནི་དགག་བྱ་དེས་སྟོང་པར་ཡང་དག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐོས་བསམ་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བསྒོམས་པས་སོ་སོར་རིག་པའི་ཚུལ་དུ་མཐོང་སྟེ། དེ་བས་ན་དགག་གཞི་འདི་ལ་དགག་བྱ་བཀག་པའི་ལྷག་མ་དགག་གཞི་རང་གི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་ཡོད་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དགག་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེས་སྟོང་ལ། དགག་གཞིའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་ཚུལ་ཡང་དག་པ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པའམ་ཆད་པའི་མཐའ་གཉིས་སུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་དབུ་མའི་ལམ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། དགག་གཞི་གང་ལ་དགག་བྱ་ཅི་ཞིག་མེད་ཅེ་ན། དགག་གཞི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་དགག་བྱ་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པ་པོའི་བདག་དང་། དེས་དབང་བསྒྱུར་བར་བྱ་བའི་བདག་གི་བ་གདོད་མ་ནས་མེད་དོ། །རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི། སྔ་མ་རྣམས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མས་བཤད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི། བདག་ལ་སོགས་པ་དེས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རྟག་པའི་མཐར་ལྷུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དགག་གཞི་དེ་ལ་ལྷག་མ་ཡོད་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། གང་བདག་ལ་སོགས་པ་མེད་པས། ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕུང་པོ་སོགས་ཆོས་ཙམ་དེ་ཉིད་དེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་དང་བདག་གི་བ་སོགས་སུ་འཁྲུལ་པའི་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞི་མེད་པ་ལ་འགའ་ཡང་འཁྲུལ་པ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆད་པའི་མཐར་ལྷུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་དེ་ལྟར་ན་དགག་བྱ་བཏགས་པའི་བདག་སོགས་ནི་མེད་ཀྱི། བདག་མེད་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་དགག་གཞིའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཙམ་ནི་ཡོད་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །འདི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་པ་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་ལུང་དགོད་པ་ནི། དགག་བྱ་བདག་སོགས་མེད་ཅིང་དེས་སྟོང་པའི་དགག་གཞི་ཕུང་པོ་སོགས་ཆོས་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་འདི་ལ་དགོངས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་བདག་གིས་སྟོང་པའི་ཕུང་པོ་ཆོས་ཙམ་དུ་གནས་ལུགས་ལ་ཡོད་པ་ལ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་ཤེས་པས་
Chinese
一切的终结都具有衰败和减损的性质。正如《亲友书》中所说：“即使成了转轮王，在轮回中仍然会变成奴仆。”器世界的坏灭和形成的性质，前面已经详细讲述过了。当被火等三种灾难摧毁时，依次是二禅等三种禅天会留存下来。饥荒等三种灾难会使住劫走到尽头并圆满。一个减劫是从寿命无量岁开始减少，直到寿命十岁为止，这是住劫的第一个中劫。一个增劫是增长到八万岁，一个减劫是减到寿命十岁，像这样的十八个周期是住劫中出现的大劫。一个增劫是从寿命十岁增长到八万岁，这是住劫的各个中劫的最后一个。计算劫数的方法，这是顺便提到的，之前也已经讲过了。那么，这些众生在各自寿命中所说的大劫，难道在劫数未尽之前不会死亡吗？不是的。当寿命、福德和业力耗尽时，即使各自的寿命未尽，也会从那个地方死亡并转移。其中，寿命耗尽是指，因为自己的前世业力所延续的寿命完全耗尽，死亡的时刻到来而死亡。福德耗尽是指，即使寿命或延续未尽，由于某种突发因素，导致维持生命的福德业力耗尽的力量，即使死亡的时刻未到也会死亡。例如，在色界和无色界出生的众生，他们通过体验自身固有的、与生俱来的等持的滋味来维持生命，当福德业力耗尽时，因此即使时间未到也会死亡。业力耗尽是指，在那个地方出生后，或者已经用尽了多次体验的业力，或者因为没有业力而死亡，这应该理解为暂时不会出生在那个地方。第二，痛苦的特征是，痛苦的痛苦。
English
The end of everything is characterized by decay and diminution. As it is said in the "Friendly Epistle": "Even having become a universal monarch, in samsara, one will again become a servant." The nature of the destruction and formation of the vessel world has already been explained in detail. When destroyed by the three, such as fire, in order, the three, such as the second dhyana, remain. The three, such as famine, bring the abiding intermediate kalpas to an end and completion. One decrease is from the immeasurable life span decreasing until it reaches a life span of ten years, which is the first intermediate kalpa of the abiding kalpa. One increase is up to eighty thousand years, and one decrease is down to a life span of ten years. Eighteen such cycles are the kalpas that occur during the abiding period. One increase is from a life span of ten years increasing to eighty thousand years, which is the last of the intermediate kalpas of the abiding period. The method of counting kalpas, that is something that came along incidentally, and that has already been explained. So, do those sentient beings, in that great kalpa spoken of as their own life span, not die before the number of kalpas is exhausted? It is not so. When life, merit, and karma are exhausted, even if their respective life spans are not exhausted, they will die and transmigrate from that place. Among these, the exhaustion of life is because the life that one's previous karma has extended is completely exhausted, and one dies because the time of death has arrived. The exhaustion of merit is when, even if life or its extension is not exhausted, due to some sudden circumstance, the power of having exhausted the karma of merit that would sustain life causes one to die even though the time of death has not arrived. For example, those sentient beings born in the form and formless realms sustain themselves by experiencing the taste of the innate samadhi of their own continuum, and when the karma of merit is exhausted, they will die even before the time has come. The exhaustion of karma is when, having been born in that place, or having exhausted the karma to be experienced in other instances, or because there is no karma, one dies, and it should be understood that one will not be born in that place for a while. Second, the characteristic of suffering is the suffering of suffering.
Chinese
苦恼本身等三种，以及怖畏的苦恼等八种，已经广说了。如果苦恼的相状确定为三种或八种，那么，为什么经中说凡是无常的就是苦恼呢？因为无常本身是从先前没有产生而产生的缘故，也属于出生的范畴，产生后会消失的缘故，也属于坏灭的范畴。依靠第一种无常，就能完全了解苦恼的苦恼，因为具有处所的苦恼的感受，最初产生时就是苦恼的缘故。依靠第二种无常，就能彻底了解变异的苦恼，因为具有处所的安乐的感受，坏灭时会变成苦恼的缘故。依靠属于两种情况的无常，就能彻底了解行苦，因为行苦的自性，近取五蕴，最初出生和最终坏灭时，也都会变成苦恼的缘故。因此，正是因为无常能清楚地显示三种苦恼，所以才说凡是无常的就是苦恼。正是因为无常能清楚地显示三种苦恼，并且考虑到这一点，世尊才说，我考虑到舍受方面的有漏之行是无常的，安乐方面的有漏之行在变异时会产生苦恼，所以无论感受到什么有漏的感受，这在这里都被称为苦恼。无论感受到什么，是指取了安乐和舍受两种感受，而苦恼的感受，因为在世间被称为苦恼，所以不需要考察认为是苦恼的想法。无常被说成是苦恼的另一种想法是，诸根显现成就的相状的出生，以及诸根止息的坏灭相连，对于内在的行来说，出生是苦恼等八种苦恼显现，因此仅仅考虑到这一点，才说无常是苦恼，无常是
English
The suffering itself and the other three, and the eight aspects such as the suffering of fear, have already been explained in detail. If the aspects of suffering are determined to be three or eight, then why does the sutra say that whatever is impermanent is suffering? Because impermanence itself arises from what was previously non-existent, it also belongs to the category of birth, and because it disappears after arising, it also belongs to the category of destruction. Relying on the first impermanence, one can fully understand the suffering of suffering, because the feeling of suffering with a place is suffering from the very beginning of its arising. Relying on the second impermanence, one can thoroughly understand the suffering of change, because the feeling of happiness with a place becomes suffering when it is destroyed. Relying on impermanence that belongs to both cases, one can thoroughly understand the suffering of conditioning, because the nature of the suffering of conditioning, the five aggregates of clinging, becomes suffering both at the beginning of birth and at the end of destruction. Therefore, it is precisely because impermanence can clearly reveal the three sufferings that it is said that whatever is impermanent is suffering. It is precisely because impermanence can clearly reveal the three sufferings, and considering this, the Blessed One said that I consider the conditioned phenomena of the side of equanimity to be impermanent, and the conditioned phenomena of the side of happiness to produce suffering when they change, so whatever contaminated feeling is felt, this is called suffering here. Whatever is felt refers to taking the two feelings of happiness and equanimity, while the feeling of suffering, because it is called suffering in the world, there is no need to examine the idea of considering it as suffering. Another idea of impermanence being said to be suffering is that the birth of the characteristic of the manifestation of the senses, and the destruction of the cessation of the senses are connected, for the inner phenomena, birth is suffering and the other eight sufferings manifest, therefore, only considering this, it is said that impermanence is suffering, impermanence is
Chinese
痛苦的自性并非如此，因为那样就永远会变成痛苦。第三是空性的体性，分为人我空和法我空两种。首先是人我空，简要说明如下：对于作为破除之基础的所破，通过闻思如实不颠倒地确定，并一心专注地修习，从而以各自证知的形式见到：在作为破除之基础的这个基础上，破除所破之后的剩余，即破除之基础自身的体性是什么，要知道这才是存在的。所破之物是空性的，但破除之基础的自性并非空性，这才是进入空性的如实之方式，因为这是不颠倒地依于远离常断二边的中道。 详细解释如下：作为破除之基础的什么上没有什么所破呢？作为破除之基础的蕴等之上，本来就没有作为所破的常等四种，以及享受者的我和由其所支配的我之物。常等四种，是后面的以前面的来解释。因此，蕴等那些，因为空掉了我等，所以不会堕入常边。如果作为破除之基础的那个有剩余，那是什么呢？因为没有了我等，所以被区分开来的蕴等仅仅是法，那并不是完全没有，因为有错认为是我和我之物等的基础。因为没有基础就不会有错乱。因此也不会堕入断边。这样，所破的假立的我等是没有的，但以无我所区分的破除之基础的自性仅仅是法，要理解为空性。这为什么是进入空性不颠倒的方式呢？对此引用证明的教证：考虑到所破的我等没有，并且空掉了我等的作为破除之基础的蕴等仅仅是法存在的这个，世尊说“有”等等。因此，要知道以我空掉的蕴仅仅是法，在实相上是存在的。