Tibetan
གས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་དབྱེ་བ་དང་། སོ་སོའི་ངོ་བོ་དང་། དེ་ཤེས་པའི་ཕན་ཡོན་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱའོ། །དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་ལྟ་སྟེ་ཞེས་པའོ་སོ་སོའི་ངོ་བོ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི། རྫས་སོགས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཚོགས་པ་གཅིག་པའི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་འགྱུར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡུལ་འགོག་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་གཅིག་ན་གནས་པའོ། །དཔེར་ན་འཇིམ་པའི་རིལ་བུ་གཅིག་གི །འབྱུང་བ་གཞན་རྣམས་དང་འབྱུང་འགྱུར་རྣམས་དེ་ལ་ཡོད་པའི་སའི་རྡུལ་གྱི་ཤར་ན་གནས་སོ། །ཞེས་པའམ་ནུབ་ན་གནས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཀུན་ཀྱང་གོ་ས་གཅིག་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འདྲེས་པར་གྱུར་པའི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལས་གོང་མ་ཕྱོགས་ཅན་རགས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཆུ་རྙོག་མ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་ཆུ་དང་། སའི་རྡུལ་རྣམས་འདྲེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕྲད་པས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་དང་ལྡན་པའི་འདུས་པ་རགས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཕྲད་པ་སྟེ་འདི་ལྟར་རྩིག་པ་ལ་འཇིམ་གོང་དང་། འཇིམ་གོང་གཞན་ཕྲད་པ་ལྟ་བུའོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུད་གཅིག་ལ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བས་འཁོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཐོག་མ་དང་བར་དང་ཐ་མ་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པ་རྣམས་སོ། །བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི། དགེ་སློང་གཉིས་ལྟུང་བ་བཤགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྩོད་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་གཅིག་གིས་བཤགས་ཡུལ་བྱས་ནས་གཅིག་གིས་བཤགས་པ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ཕན་ཚུན་མཚུངས་པར་ཞུགས་པའོ། །མཐུན་པར་རྟོགས་པས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྟེན་གཅིག་ལ་གནས་ནས་དམིགས་པ་གཅིག་དུས་གཅིག་ཏུ་མཐུན་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཁྱད་པར་དཔྱད་པ་ནི་དེ་ཡང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི་རང་གི་དངོས་པོ་དང་མ་ཡིན་ནོ་འདི་ལྟར་སེམས་ནི་སེམས་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། ཚོར་བ་ཡང་ཚོར་བ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འདིས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་པོ་རྫས་ཐ་དད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་རྫས་གཅིག་ན་ནི་རང་གི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་མིང་ཙམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་རྫས་གཅིག་ཡིན་ན་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆ་ལ་བཏགས་པའི་ཕྱིར། །བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་ན་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལ་སོགས་ལས་སེམས་བྱུང་རྣམས་ལ་རྫས་ཡོད་དང་བཏགས་ཡོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་འབྱེད་པ་མི་རུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ལ་ལ་མིང་ལས་སེམས་ཙམ་ཞིག་རྫས་སུ་འདོད་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡི་ཆོས་རྣམས་ནི་མི་འདོད་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་མི་འཐད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཕུང་པོ་རྣམས་ལྔ་ཁོ་ནར་བསྟན་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཉེས་པ་རྣམས་བཀོད་ནས་འཇུག་བསྡུད་པ། ལྔ་ཉིད་འཐད་པ་མེད་ཕྱིར་དང་། །དེའི་གནས་སྐབས་སྐྱོན་ཕྱིར་དང་། །བྱེད་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་མེད་ཕྱིར་དང་། །ལུང་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །བསྡུས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་ལྔར་མི་འཐད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡི་ཕུང་པོ་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཆ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཉིས་ཁོ་ནར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པར་མི་འཐད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡང་དག་པར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་རྫས་ཐ་དད་པའི་གཟུགས་ཀྱང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞེ་ན། གཟུགས་ནི་ཡང་དག་པར་མ་གྲུབ་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ལོགས་སུ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་དབང་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཕྱིར་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ལོགས་སུ་འཇོག་པར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སེམས་དེ་ཉིད་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དང་དེར་འཇོག་པས་མི་འགལ་ཅེ་ན། སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དེ་དག་ལ་སེམས་ལས་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དམ་མེད། དང་པོ་ལྟར་ན་སེམས་ལ་གཞན་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ལས་ཐ་དད་པའི་ཡུལ་འཛིན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ལས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ལས་ཐ་དད་པའི་ཡུལ་དམིགས་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་ན་སེམས་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཤེས་རིག་དུ་མི་རུང་སྟེ། ཤེས་རིག་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ཐ་དད་པ་ནི་ཡུལ་དམིགས་པའི་བྱ་བ་ཐ་དད་པས་གཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དེ་རྣམས་སེམས་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མེད་ན་ནི། དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་རྣམ་ཤེས་ལས་ཕུང
Chinese
已经讲述完毕。 此外，还应通过分类、各自的体性和了解它的利益这三个方面来认识它。 所谓分类，就是要从六个方面来观察。 所谓各自的体性没有差别而具有的相同之处是：物质等微尘方面的集合，所有具有地、水、火、风等元素和由元素衍生的事物，在处所上没有阻碍，没有差别地存在于一个地方。 例如，一个泥丸，其他的元素和由元素衍生的事物都存在于其中，不能说土的微尘存在于东方，或者存在于西方等等，因为一切都存在于同一个位置。 这就是所说的意思。 混合而成的相同之处是：比微尘大的粗大事物相互混合，例如浑浊的水中，水和土的微尘混合在一起。 接触而具有的相同之处是：具有方位的粗大集合相互接触，例如墙壁上的泥块和另一个泥块接触。 同时产生的相同之处是：蕴等在同一个相续中同时产生而存在，例如最初、中间和最后三个阶段的产生等相同的事物。 成就事业的相同之处是：两个比丘忏悔堕罪等任何争端时，一个作为忏悔的对象，另一个进行忏悔，像这样相互平等地参与。 通过一致的认识而具有的相同之处是：心和心所法安住在同一个所依上，对同一个对境在同一个时间里一致地认识。 对此进行辨析的特点是，它是与他者的事物具有相同之处，而不是与自己的事物具有相同之处。 例如，心不是与另一个心具有相同之处，感受也不是与另一个感受具有相同之处等等。 这表明心和心所法是两种不同的实体。 如果它们是同一种实体，那么就只会与自己的事物具有相同之处，而与他者的事物具有相同之处就只是一个名称而已。 此外，心和心所法是同一种实体
English
It has been told completely. Furthermore, it should be recognized through three aspects: classification, individual essence, and the benefit of understanding it. Classification means observing from six aspects. The sameness that exists because individual essences have no difference is: the collection of matter and so on, in the aspect of minute particles, all things with elements such as earth, water, fire, and wind, and things derived from elements, without obstruction in location, existing in one place without difference. For example, a single clay ball, other elements and things derived from elements exist within it, one cannot say that the particles of earth exist in the east, or exist in the west, etc., because everything exists in the same location. This is the meaning of what is said. The sameness that exists through being mixed is: coarse things larger than minute particles are mixed together, for example, in muddy water, water and particles of earth are mixed together. The sameness that exists through contact is: coarse aggregates with directional aspects are in contact with each other, for example, a lump of clay on a wall and another lump of clay are in contact. The sameness that exists through simultaneous arising is: aggregates and so on, existing together in the same continuum, for example, the same things such as arising in the three stages of beginning, middle, and end. The sameness that exists through accomplishing actions is: when two monks confess transgressions or any dispute, one acts as the object of confession, and the other performs the confession, like this, participating equally with each other. The sameness that exists through concordant cognition is: mind and mental factors abide on the same basis, and cognize the same object at the same time in a concordant manner. The distinction of analyzing this is that it has sameness with the objects of others, but not with one's own objects. For example, mind does not have sameness with another mind, and feeling does not have sameness with another feeling, and so on. This shows that mind and mental factors are two different entities. If they were the same entity, then they would only have sameness with their own objects, and having sameness with the objects of others would only be a name. Furthermore, mind and mental factors are the same entity.
Chinese
如果这样，那么心所法是因为依存于心的一部分的缘故，就只会变成假有。如果这样，那么从种种决断、摄类等中，区分心所法为实有和假有就不行了。而且，同样在那里面，有些沙门和婆罗门认为仅仅是名言上的心是实有，而不承认心所法，那些人也是不合理的。为什么呢？因为一开始就说蕴只有五种是不合理的。像这样列举了过失之后，归纳说：五种本身不合理，因为它的状态有过失，因为没有作用的差别，而且会与经文相违背。所说的就是这些。归纳的意义是这样的：成为不合理于五蕴，因为感受等心所的蕴是识的一部分，所以会变成识蕴和色蕴两种。这样一来，色也不合理于蕴等，因为实际上，与识相异的色也没有成立。如果有人问：即使色实际上没有成立，但在名言上，色是独立于识而存在的，因为它不依赖于言说等，而是自主地成为眼等诸根的对境。因此，它理应独立于识而安立。如果有人问：如果心仅仅因为状态的差别而安立为感受等，这没有矛盾吧？如果心的那些状态与心有不同的体性差别，或者没有？如果像第一种情况那样，那么心就完全变成了他者，因为它通过进行执取与心相异的对境的活动，而具有与心相异的体性。如果不进行缘取与心相异的对境的活动，就不能成为与心体性相异的知识，因为知识的体性不同是由缘取对境的活动不同而决定的。如果心的那些状态与心没有体性的差别，那么，因此，它们从识蕴中分离
English
If so, then mental factors, because they are attributed to a part of the mind, will only become nominally existent. If so, then distinguishing mental factors as substantially existent and nominally existent from various determinations, collections, etc., will not work. Moreover, in that same context, some ascetics and Brahmins consider only the mind in name to be substantially existent, and do not acknowledge mental factors; those people are also unreasonable. Why? Because it is unreasonable to say that the aggregates are only five in the first place. Having listed the faults in this way, it is summarized: The five themselves are unreasonable, because their state has faults, because there is no difference in function, and because it will contradict the scriptures. That is what was said. The meaning of the summary is this: It becomes unreasonable for the five aggregates, because the aggregates of feeling, etc., which are mental factors, are part of consciousness, so they will become only two aggregates: the aggregate of consciousness and the aggregate of form. In that case, form also becomes unreasonable as an aggregate, etc., because in reality, form, which is different in substance from consciousness, is not established either. If someone asks: Even if form is not established in reality, in name, form exists separately from consciousness, because it does not depend on speech, etc., but independently becomes the object of the senses such as the eye. Therefore, it is reasonable to establish it separately from consciousness. If someone asks: If the mind is established as feeling, etc., merely because of the difference in state, is there no contradiction? Do those states of mind have a different nature from the mind, or not? If it is like the first case, then the mind becomes completely other, because it has a different nature from the mind by performing the activity of grasping objects different from the mind. If it does not perform the activity of focusing on objects different from the mind, it cannot be a knowledge with a nature different from the mind, because the different natures of knowledge are determined by the different activities of focusing on objects. If those states of mind have no difference in nature from the mind, then, therefore, they separate from the aggregate of consciousness.