Tibetan
ཐུན་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་མི་རྣམས་དང་། །ལྷ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རིགས་རིགས་སུ། །དངོས་གཅིག་ཡིད་ལ་ཐ་དད་ཕྱིར། །དོན་མ་གྲུབ་པར་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཆུ་ཀླུང་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་མངོན་པར་འདོད་པ་འདི་རྣམས་ནི་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ལྟར་གྱི་དོན་དུ་མ་གྲུབ་ཏེ། ཡི་དྭགས་དང་དུད་འགྲོ་དང་མི་དང་། ལྷའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་དོན་དེ་ཉིད། རང་གི་ལས་དང་འཚམ་པར་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་རྣག་ཁྲག་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཀྱང་འདི་ནི་མ་འཁྲུལ་ལ་གཞན་རྣམས་ནི་འཁྲུལ་པའོ་ཞེས་ཀྱང་རྣམ་པར་བཞག་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་རང་གི་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ལྟར་གྱི་དོན་ལ་སླུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཆུ་ཀླུང་ལ་སོགས་པ་དོན་དུ་མངོན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཙམ་ཡིན་གྱི་སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པར་ལོགས་ན་གྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། དམིགས་པ་མེད་ན་དེར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། དམིགས་པ་མེད་པར་ཡང་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དམིགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། འདས་སོགས་དེ་བཞིན་རྨི་ལམ་དང་། །གཟུགས་ཅན་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཡང་། །མེད་ཕྱིར་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །དེ་ནི་དམིགས་པར་རུང་བ་ཡིན། །ཞེས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཅན་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཆུ་ཟླ་ལ་སོགས་པ་དང་། ནང་དུ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡིད་ལ་ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །གཞན་ནི་གོ་བར་ཟད་དོ། །ཅི་སྟེ་དོན་རྣམས་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ལྟར་དུ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བའི་ཕྱིར། འབད་པ་མེད་པར་གྲོལ་བའམ། ཡང་ན་ཅི་ཙམ་དུ་འབད་ཀྱང་བཟུང་འཛིན་ལས་གྲོལ་བ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉིས་མེད་རྟོག་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་སྟོན་པ་ནི། དོན་ནི་དོན་དུ་གྲུབ་གྱུར་ན། །མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་མེད་པར་འགྱུར། །དེ་མེད་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ཐོབ་པ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར། དོན་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། དབང་གི་ཤེས་པ་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པའོ། །དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཇི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ
Chinese
产生迷惑的原因是这个。如是说：饿鬼、畜生、人和，诸天如何各各种类中，一物于心各异故，欲求不得成就义。此乃所说。意义是这样：河流等显现为外境之事物，并未如所显现般成立。饿鬼、畜生、人和天人的境界中，同一事物，因各自业力不同，对某些众生显现为脓血等。这些有情之识，也无法断定“此是未错乱，彼等是错乱”，因为一切世俗中，皆不欺骗各自所显现之境。因此，河流等显现为实有之事物，仅仅是心的显现，除了心之外，别无实有成立之物。若无所缘，则不应生起于彼显现之识。答：即使无所缘，亦可见生起识。是故说：如是逝者及梦境，有色二相亦复然，无故无缘之因故，是故彼乃可缘境。此乃所说。有色二相，指外境如水月等，内境如瑜伽士心中显现之骨骼等。其他易解。若诸法如所显现般真实成立，则一切众生皆应见真实，无需努力即可解脱。或者无论如何努力，亦无法从能取所取中获得解脱，因为二取显现并非颠倒，而无二之分别念则变成颠倒。故而宣说：若义成立为实义，无分别智则不生，无彼则不得成佛，获得佛果不应理。此乃所说。又，为了随顺三种识，事物并不成立。三种识为：根识、胜观识和无分别识。就第一种根识而言，如是说：菩提
English
The cause of confusion is this. As it is said: "Pretas, animals, humans, and, gods, in their respective categories, because one thing appears differently to the mind, they desire but do not achieve the meaning." This is what is said. The meaning is this: These things that appear as external objects, such as rivers, are not established as they appear. In the realms of pretas, animals, humans, and gods, the same thing appears as pus and blood to some because of their respective karmas. It is also not possible to determine that the consciousnesses of these sentient beings are "this is not mistaken, and those are mistaken," because in all conventions, they are not deceived by their respective appearances. Therefore, things that appear as real objects, such as rivers, are merely appearances of the mind, and there is nothing established apart from the mind. If there is no object of focus, then the consciousness that appears there should not arise. Answer: Even without an object of focus, it is observed that consciousness arises. Therefore, it is said: "Likewise, the past and dreams, and the two aspects of the formed, because there is nothing, because there is no object of focus, therefore, that is a suitable object of focus." This is what is said. The two aspects of the formed refer to external objects such as water moons, and internal objects such as skeletons that appear in the mind of a yogi. The rest is easy to understand. If all things were truly established as they appear, then all beings should see reality and be liberated without effort. Or, no matter how much effort is made, liberation from grasping and the grasped cannot be attained, because the appearance of duality is not inverted, and the non-dual conceptual thought becomes inverted. Therefore, it is declared: "If meaning is established as real meaning, non-conceptual wisdom will not arise, and without that, Buddhahood cannot be attained, it is not reasonable to obtain the fruit of Buddhahood." This is what is said. Furthermore, because it accords with the three types of consciousness, things are not established. The three types of consciousness are: sense consciousness, higher seeing consciousness, and non-conceptual consciousness. Regarding the first, sense consciousness, it is said: Bodhi
Tibetan
་སེམས་དཔའ་དབང་ཐོབ་དང་། །རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ཡང་། །མོས་པའི་དབང་གིས་ས་ལ་སོགས། །དངོས་པོ་དེ་ལྟར་དམིགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ས་ལ་སོགས་པ་དོན་དུ་མངོན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ནི་དབང་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གསེར་དང་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་མོས་པ་དེ་ལྟར་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ས་ལ་སོགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཇི་སྐད་དུ། འདི་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་གྲུབ་པ། །བློ་ལྡན་ཞི་བ་ཐོབ་པ་ཡི། །ཆོས་ཀུན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ། །དེ་ལྟར་དོན་ནི་མི་སྣང་ཕྱིར། །ཞེས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར། རྒྱལ་སྲས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་འདྲིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་སྣང་གི །དོན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཇི་སྐད་དུ། མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་རྒྱུ་བ་ལ། །དོན་ཀུན་སྣང་བ་མེད་ཕྱིར་ཡང་། །དོན་མེད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ། །དེ་མེད་པས་ན་རྣམ་རིག་མེད། །ཅེས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དོན་ཡང་དག་པར་གྲུབ་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡང་དོན་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གཉིས་མེད་རྟོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལྟོས་པའི་འཛིན་པ་ཡང་ཡང་དག་པར་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་རྣམ་པར་བཞག་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤོང་བས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གནས་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གནས་གྱུར་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་གྱི། དབང་འབྱོར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གནས་གྱུར་པ་ནི། དམིགས་པའི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། དམིགས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ལྟར་དབང་འབྱོར་པ་གཉིས་ཀར་དུ་འགྱུར་རོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། དེའི་འོག་དུ་བདག་པོའི་རྐྱེན་བཤད་པར་བཞེས་ནས་བདག་པོས་ཇི་ལྟ་
Chinese
如是说：菩萨得自在，瑜伽士亦然，由信力故，于地等事物，如是而缘。谓凡欲使地等显现为实有者，乃得自在之瑜伽士及诸菩萨，如其所信，金及虚空等亦随之转变，故地等非唯是彼性，乃此之义。就第二而论，如是说：于此能善分别，具慧得寂静者，于诸法作意时，如是义不显现故。如是，谓诸佛子于寂止及胜观善纯熟者，若于内外诸法，唯以作意而思惟之，则唯如是显现，然少分义亦不显现故。就第三而论，如是说：于无分别智游行时，以无诸义显现故，应知义为无，以无彼故无识。是故其义是：若义实有成立，则于无分别智亦应显现，以彼是如实之境故。然于无分别智，义亦不显现，以彼是由无二智所简择故。如是则义不成立，故于彼所系之执着亦非实有成立。应如是知。此等偈颂乃出于《大乘集论》。以何如是普知耶？谓以如实知自性、种种差别及安立故。以何如是能断耶？谓声闻及大乘之转依。其中，声闻之转依，是从蕴、界、处之所缘缚中得解脱，然非得自在。大乘之转依，是于所缘缚中得解脱，及于所缘如其所欲而得自在，二者皆可得。所缘之缘已说竟。于彼之后，立宗说有主之缘，谓主以何
English
It is said: Bodhisattvas who have attained mastery, and yogis as well, through the power of faith, objects such as earth appear as they wish. That is to say, those who wish to make earth and other things appear as real are yogis who have attained mastery and bodhisattvas. According to their faith, gold and the sky and so on also change accordingly. Therefore, earth and other things are not established as being only that nature. This is the meaning. Considering the second, it is said: For those who can well distinguish in this, who are wise and have attained peace, when they contemplate all dharmas, the meaning does not appear as such. Thus, it means that for those sons of the Buddhas who are well-versed in tranquility and insight, when they contemplate all internal and external dharmas as mere expressions of mind, they appear only as such, but no meaning whatsoever appears. Considering the third, it is said: When the non-conceptual wisdom roams, because all meanings do not appear, one should understand that meaning is non-existent. Because of its absence, there is no consciousness. Therefore, the meaning is this: If meaning were truly established, it would also appear to the non-conceptual wisdom, because it is the object of what is as it is. However, meaning does not appear to the non-conceptual wisdom either, because it is distinguished by non-dual wisdom. Thus, meaning is not established, and therefore the clinging associated with it is also not truly established. One should understand it in this way. These verses come from the *Compendium of the Great Vehicle*. How is it that one knows completely? It is because one knows the nature, the various distinctions, and the establishments as they truly are. How is it that one abandons? It is the transformation of the basis of the Hearers and the Great Vehicle. Among them, the transformation of the basis of the Hearers is liberation from the bonds of the objects of the aggregates, elements, and sense sources, but it is not the attainment of mastery. The transformation of the basis of the Great Vehicle is both liberation from the bonds of objects and the attainment of mastery over objects as one desires. The condition of the object has been explained. After that, the proponent establishes the condition of the lord, saying, "How does the lord...