Tibetan
་ནི་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་ལ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། དེ་དག་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སེམས་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དག་གསུམ་པོ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་གནས་སྐབས་ནི་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདུས་མ་བྱས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གང་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གང་གིས་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པ་མི་གཡོ་བ་དང། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དང་འགོག་པ། རྣམ་པར་བྱང་བ་གང་ཡིན་པ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་བ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་སྔར་བཤད་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ནས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་གོ་སླ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མ་ཕྱེའོ། ། གཉིས་པ་དེ་དག་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ནི། ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་རྣམས་ནི། མོས་པ་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཕྱིར་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོགས་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་མོས་པ་ཤེས་པ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཏེ། དེ་ནི་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ལ་མོས་ཤིང་ཡིད་ཆེས་པ་ཙམ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཏེ་དེ་ནི་རིགས་པས་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་འཕྲོ་བ་མེད་པ་ཤེས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཏེ། སེམས་དམིགས་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་མི་འཕྲོ་བར་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཏད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱིས་བདག་ཉིད་ཤེས་པ་ནི་གཞན་སེམས་ཤེས་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོག་མ་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་སྟེ། བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཐོག་མར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་གཞན་ལ་ཚིག་གིས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་བརྟགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་པ་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གོང་མ་ཤེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པ
Chinese
是心令一切烦恼，信等善法，及彼等生起及随顺之触等余法，能令心清净故。彼等三者，随于烦恼及清净之何位，而当知非相应行，以彼等三者，烦恼及清净位，唯尔所故。随于清净之体性为何，而当知无为，于此，何为清净，谓真如，何为清净所依，谓不动，及想受灭，何为清净，谓择灭。是故五者一切皆是所应知者。于此，色是色蕴，如是等，彼等五者，总摄显示前说之蕴、界、处一切，然为易解故，未分别也。第二，从知者之门宣说者，又色等所应知之法彼等者，以是信解所知之境故，亦是所应知也，如是等应合之。于此，信解所知者，谓从听闻所生之慧，以彼唯从信解他所开示而生故。理所知者，谓从思惟所生之慧，以彼从以理观察、伺察而生故。无散乱所知者，谓从世间修所生之慧，以从心于所缘不外散乱，一心专注而生故。他之自性所知者，谓知他心，以他之自性之心是境故。下所知者，谓法所知，以于现证诸谛之最初生故。各各自之所知者，谓胜义所知，以彼是不能以言词向他说之义，唯由观察，瑜伽士各各自所应知故。上所知者，谓随觉所知，法所知
English
For the mind is what makes all afflictions arise, while virtuous dharmas such as faith, and other things such as contact that arise and accord with them, purify the mind. These three should be understood as non-associated compositional factors depending on whichever state, afflicted or purified, they are in, because these three states of affliction and purification are only that much. The unconditioned should be understood depending on whatever the nature of purification is, namely, that wherein purification is suchness, that by which purification is achieved is immovability, and cessation of perception and sensation; and that which is purification is discriminative cessation. Therefore, all five are only what should be known. Therein, form is the aggregate of form, and so forth. These five summarize and show all the aggregates, elements, and sources previously explained, but they are not distinguished for the sake of easy understanding. Secondly, explaining from the perspective of the knower: Furthermore, those knowable dharmas such as form are also knowable because they are the objects of knowledge through faith and understanding, and so forth should be added. Therein, knowledge through faith and understanding is the wisdom arising from hearing, because it arises only from trusting and believing what others have shown. Knowledge through reasoning is the wisdom arising from thinking, because it arises from examining and investigating through reasoning. Knowledge without distraction is the wisdom arising from worldly meditation, because it arises from focusing the mind single-pointedly on the object without scattering outwards. Knowing the self of others is knowing the minds of others, because the mind of the self of others is the object. Lower knowledge is knowledge of the Dharma, because it arises at the beginning of the direct realization of the truths. Individual self-knowledge is knowledge of the ultimate meaning, because it is the meaning that cannot be expressed in words to others, but is to be known individually by each yogi through investigation. Higher knowledge is subsequent knowledge, knowledge of the Dharma.
Tibetan
་དེའི་འོག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་སུན་འབྱིན་པའམ་ཡང་ན་དེ་དག་ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་མི་ལྡང་བ་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་སྟེ། ཀུན་འབྱུང་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་རྩོལ་བ་ལས་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་འགོག་པ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་ཤེས་པ་ནི་ལམ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལམ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐར་ཐུག་པ་ཤེས་པ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་སྟེ། ལམ་གྱི་བྱ་བ་མཐར་ཕྱིན་པ་ན་དེ་དག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་ཆེན་པོ་ཤེས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཤེས་པ་སྟེ། རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་བཅུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་། རྒྱུ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ནི་མོས་པ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་རྣམ་པར་བཞག་གོ །ཡུལ་དོན་དམ་དང་། ཀུན་རྗོབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ནི། སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པ་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཤེས་པ་གཉིས་རྣམ་པར་བཞག་གོ ། སྐྱེ་བའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་འོག་མ་ཤེས་པ་དང་། གོང་མ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་བཞག་གོ །ཡུལ་གྱི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་ནི་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་རྣམ་པར་བཞག་གོ །རང་གི་དོན་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་ནི་མཐར་ཐུག་པ་དང་། དོན་ཆེན་པོ་ཤེས་པ་གཉིས་རྣམ་པར་བཞག་གོ ། ཡང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་ལྔ་སྟེ། བཏགས་པ་དང་དོན་དམ་པ་དང་། བྱ་བའི་མཐའ་དང་། གཞན་སེམས་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་དག་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། དོན་དམ་ཤེས་པ་དང་། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། སྟོབས་བཅུ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་གཉིས་ཏེ་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཤེས་པའོ། །དང་པོས་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། དེ་མེད་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་ནས། དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་སྤོང་བར་བྱེད། ཁ་ཅིག་ནི་སོ་སོར་བརྟེན་པར་བྱེད་དོ། ། གཉིས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལུགས་ཤེས་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྤྱོད་པས་རྒྱུ་ཇི་ལྟ་བ་དང་། རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ
Chinese
因此，了知破斥即是了知痛苦，也就是为了使三界众生的心厌恶生等痛苦，或者为了破斥那些想要解脱者。了知不满足即是了知集谛，因为努力断除集谛，所以产生这种了知。了知不生即是了知灭谛，因为它是以痛苦不生的自性灭谛为对境。了知即是了知道谛，因为它是以智慧的本体道为对境。了知究竟即是了知灭尽和不生，因为当道的行为圆满时，它们就会产生。了知大义即是了知大乘，因为它是以自他利益圆满的自性为对境。这十三种了知，也是从听闻、思惟、修习三种原因的差别中，安立了信解等三种了知。从世俗谛和胜义谛的差别中，安立了各自的了知和了知他者的自性两种。从产生的时期的差别中，安立了了知下者和了知上者。从对境的行相的差别中，安立了破斥等四种了知。从以自利和他利为对境的差别中，安立了究竟和了知大义两种了知。此外，所应知的法有五种，即名言、胜义、事业的边际、他心和一切行相。依次了知它们就是了知世俗、了知胜义、了知灭尽和不生、了知他心和了知十力。其中，了知世俗有两种，即了知论典和了知世间名言。第一种是了知善与非善、有罪与无罪、缘起等，然后其中一些要断除，一些要分别依靠。第二种是了知世间规律，从而根据世间的行为，如原因和条件一样。
English
Therefore, knowing refutation is knowing suffering, that is, to make the minds of beings in the three realms disgusted with the sufferings of birth and so on, or to refute those who desire liberation. Knowing insufficiency is knowing the origin, because this knowledge arises from striving to eliminate the origin. Knowing non-arising is knowing cessation, because it takes cessation, the nature of the non-arising of suffering, as its object. Knowing is knowing the path, because it takes the path, the essence of wisdom, as its object. Knowing the ultimate is knowing exhaustion and non-arising, because they arise when the activity of the path is completed. Knowing the great meaning is knowing the Great Vehicle, because it takes the nature of the perfection of self and other's benefit as its object. These thirteen knowledges are also established from the distinctions of the three causes of hearing, thinking, and meditating, such as the three knowledges of faith and understanding. From the distinction between conventional truth and ultimate truth, two types are established: knowing one's own and knowing the nature of others. From the distinction of the time of arising, knowing the lower and knowing the higher are established. From the distinction of the aspects of the object, four knowledges such as refutation are established. From the distinction of focusing on one's own benefit and the benefit of others, two knowledges, the ultimate and knowing the great meaning, are established. Furthermore, there are five things to be known: designation, ultimate truth, the limit of activity, the minds of others, and all aspects. Knowing them in order is knowing the conventional, knowing the ultimate, knowing exhaustion and non-arising, knowing the minds of others, and knowing the ten powers. Among these, knowing the conventional is twofold: knowing the scriptures and knowing worldly conventions. The first is knowing good and non-good, with and without fault, dependent origination, and so on, and then some of these are to be abandoned, and some are to be relied upon separately. The second is knowing the ways of the world, and thus according to the actions of the world, just like causes and conditions.